Valentine’s Day Suahkehnak

Valentine’s Day Suahkehnak

(Mai Furkut)

Valentine’s Day cu Rome Empire san in a rak thok. Hlanlai Rome pawlin an milem pathian upatnak puai Juno timi cu February 14 ni ah an rak nei. Juno cu Rome pawlih nunau pathian(godddess) a si. Rome pawl cun Juno cu nunau pawlih pathian asilole nulepa thi-aw tertu pathian tiah an ko. Cumi puai theh ih a thaisun February 15 ni ah Lupercalia timi puai cu an tuah theu. Neta ah Pope Gelasius(492–496) in cumi biaknak puai cu a tawp ter.

Rome Empire san laiah fala le tlangval pawl cu naihniamzet ih tlanlen an siang lo. Asinan, an hrangih an tuah sak ve mi thil pakhat cu cate parah hmin ngan ih an hawlawknak a si. Lupercalia timi an puai zaan ah Rome fala pawlih hmincu cahnahte parah an nganih thawl sungah an ret. Cumi thawl sungih an retmi cahnahte cu tlangval pawlin an va zuk ih cuticun a hmin an zuhngahmi fala cu puai sungih an kop a si. A caancaan ah cutiih puaisung an kop mi fala cu kumtluan in an kop lanta ih neta ahcun an duhdawt aw in an nei aw lanta theu a si.

Rome Empire Claudius II san ahcun an ram ah thisen suaknak a phunphun in a hungcang a si. Claudius cu a nunrawng in a rapthlak tuk ruangah zohman in ralkap an tuan paih lo ih mi hawlding an hartuk. Claudius cun cutiih a Rome mipawl ralkap an tuan paihlonak cu an nupi fanau pawl thawn an thenawk duh lo ruangah a si ti’n a zum ruangah thitawk le thitaw dingih hamawknak pawl a rak kham.

Saint Valentine (Mithiang Valentine) cu culai ah Rome ih an puthiam (Priest) larzet a si. Valentine cun Christian biaknak ruangih hremnak a tuartu pawl a ruun ih fala le tlangval thitaw duh pawl khal a thitawk ter ruangah a lutan tiang tuar in a um. Thawnginn ih a um lai-ah thawnginn kiltu pa(Ca hrekkhat ahcun thawnginn kiltu pa ih hmin cu Asterius tiin an ngan.) ih fanu thawn an rualpi aw ih an thah hlanah cu nute hrang dingah ca a nganta. (mihrekkhat in hi nute cu mitcaw a siih St. Valentine ih thlacamnak in a dam tiah an ti.) A cangan mi hnuaiah “nangmai Valentine hnen ihsin” tiah a ngan. Mi hrekkhat cun St. Valentine cu thawnginn sungih a um laiah nauhak pawlin cate kuat in thazang an rak pe theu a si an ti. A rak larzet ih thah a tuar hnu khalah nauhak pawl cun thawnginn ih a rak umdahnak khan ah cate an va ret theu ti a si.

Valentine cu Christian a sinak ruangah Claudius II in a rak that Claudius cun Valentine thihnak ihsin a luat theinak dingah Rome pawl milem biaknak thlunding in a sim nan Valentine cun a  duh lo ih amah Claudius sawn kha Christian biaknak zawmter a tum sawn ruangah thah a rak tuarnak a si. Valentine cu February 14, 269 AD ah thah a si ih Flaminia ah an vui ih cumi ni cu duhdawtnak langternak ni ah an hmangcih. Duhdawtnak langternak laksawng pekawknak in siseh, pangpar in siseh, an duhdawtmi hnenah le a thupte in an duhdawtmi hnenah an pe theu.

A.D. 496 ah, Rome ah Christian biaknak in a khat ih Pope Gelasius cun milem biaknak puai Lupercalia cu a tawp ter. Puai hminthang a rak si ruangah cumi puai aiawh ih thildang tuah dingin khua a ruat. February thla sungah biaknak ruangih thah a rak tuartu St. Valentine upatnak tuahsaknak nei dingin khua a ruat. Asinan cumi cu 1969 kum ah Kawhhran in Saint upatnak ni(Mithiang upatnak ni) cu a tawpter nan tuini tiang mi tampi in an hmanglai a si.

Pope Gelasius I in Saint Valentine tihzah upatnak ah AD 496 hrawngah February 14 ni cu Valentine ih ni si dingin bikhiahnak a nei.  Century 5th hrawngah cun Rome pawl in “Camcawhfung zuuk” ih nupi pasal an thitawk cu Christian pawlih thlun ding a si lo tiin an kham. February thlalai hrawng hi France le England ram ah vate pawl nulepa an pawlawk caan thoknak caan hrawng a si ih cumi thlun in Valentine’s Day cu duhdawtnak ni tiin kawh thok a si.

Valentine Day ruahdaan a phunphun

Rome empire san lai ahcun, Fala le tlangval pawl cu an valentine fala le tlangval situ dingih hmin cu thawl sungih hmin nganmi cahnahte an zuuk theu. Cumi an zuuk ngahmi hmin cu zarhkarkhat sunglai an ban ah an tawn, asilole an ngan theu. Cutiih an rak ti cu an duhdawtmi cu midang ih an rak theih ve an duh ruangah a si. Ram hrekkhat ahcun fala pawlin an tlangval hnen ihsin hnipuan laksawng an dong theu. Falanu cun cuih laksawng cu thate ih a ret asile a petu pa cu a thit duh tinak a si.

Mihrek fala in Valentine ni ah robin timi vate phunkhat an lupar ih zuang an hmu asile a pasal ding cu lawng mawngtu a si ding, sparrow a hmuh asile mi farah thawn an nei-aw ding nan nun nuamzet in an um ding,  goldfinch a hmuh asile mi lianzet thawn an thitaw ding tinak a si an ti.

Duhdawtnak tohkham timi khal a um ih a tum zet. A hmaisa ih an rak tuah mi cu pakhat tonak a si ih fala pakhat kor tumpi hruhih to thei dingin an tuah. Netalam ahcun, mi 2 totlang thei dingin an tuah.

Fala khal tlangval khal siseh, an thit duhmi hmin 6 an thinlung ah an ruat ih apple kung a kiak hlanlo merh phah in cuih hminpawl cu an saal. Apple kung a kiakzawng ih an saal ngahmi hmin cu an thit dingmi a si an ti.

Rome pawlih ruahdaan:

Rome pawlin Leperdius puai ni ah mee le ui pawl an that ih an thahmi savun in nunau pawl an rak thawi theu. Cangantu Lenski ih ngan daanah “Rome ih cuvek a tuahtu pawl hi Zuu an ri ih taklawng in an um. Culawng siloin fala pawl cu thawituar dingah a tlar aw theu ziangahtile thawi an tuarnak in a thangso terih fate a nei ter ti ruahsannak an nei,” tiah a ti.

Thilmak pakhat an tuahleh mi cu  camcawhfung zuuk ih mai koppi ding fala hawlnak a si. Rome fala pawl hmin cu cate ah an ngan ih thawlsung ah an ret. Tlangval in fala hmin ngan ih an retnak thawlsung ihta cate cu a va zuuk. An zuuk ngahmi fala cu puai sungah an koppi ih an duhawk asile an thitawk lanta a si.

Hlanlai Rome pawl hi tuisan ih duhdawtnak kan langternak zim khihhmuhtu an si tiah kan ti thei ko. Emperor Claudius II in biaknaklam ruangah Feburary 14, 3rd century(thah an tuar kum cu an bangaw lo) hrawngah  Valentine timi hmin neitu mi 2 a rak that. Cumi thah an tuarnak cu Catholic kawhhran pawlin upatpeknak an nei ih cumi ni cu St. Valentine’s Day tiah an ko.

Asinan an puaituah daan cu a hlan ih an rak hmandaan vek a si nawn lo. Cangantu Lenski cun, “Zuuri dinhmun hnakin a saang deuh ih Christian cun hnipuan an hruh nan duhdawtnak le thansonak ih an ruahtheumi cu a hlo cuang lo.”

Valentine’s Day Symbol

Valentine’s Day hi Holiday ni dang vekin symbol(hminsinnak) a nei. February thla a thlen cun zin kilkip ah rose pangpar sen hmuhding a tam thei nasa. Rose pangpar cu duhdawtnak langternak a si. Cun a dang zawngih a khihhmuh mi cu laileng le kilaw vate phunkhat (love bird) an si. Himi vate phun 2 cu kop an hawl tikah February thlalai ah an hawl ih voi 1 an hawl ngahmi cu rinumzet in thihtiang an kop lanta ti a si.

Valentine Card thuhla

Valentine’s Day cu a tlangpi thu in card pekawknak tiih theih a si. Ziangvek in rak thok a va si khal le tuisan ahcun kumtin te’n, Christmas caan siar loih, kuatawk tambikmi a si ih, billion 1 tluk kuatawk a si.  Kum 1700 hrawng ihsin satin puanthan, puanthan nal le lace pawl hmang in an rak tuah ih a larzet.  Kum 1800 hrawngin sumtuahnak in an hmang. Doller 10 tiang a rak man ih culai ih thil mankhungzet lakah a telmi a si. Kum 1800 tiang Valentine’s Day card pawl rak tuahnak rampawl cu England le European rampawl ah an si.

Kum 1870 thokpek hrawngah Esther Howland, kum 19 mi American fala nute in America ram ah Valentine’s Day Card tuah in a rak zuar. Amah cu Valentine’s Day ih Nu (Mother of Valentine’s Day) tiah kawh a si. A rualpi 3 le a unau pa 1 thawn an rak tuah thok ih  ramtin ah an kuat vivo. Kumcem lamah cun $.100,000 a ngah. Cuih hnuah man ol ih zuar theih dingin midang in an ron tuah ih a larzet.

Greeting card Association’’ pawl in Valentine card cu kumkhat ah one billion an zuar khawng a si thu an sim. Greeeting Card zuar tambik 2 nak a si an ti. Himi ni hi US, Canada, UK, France, Mexico le Australia pawlah a hleice in an hmang ih nunau 85% in cards cu an lei ti a si. Tuah hmaisabik a si tiih an theihmi Valentine’s card cu tu-ah Britist Museum ah ret a si.

Reference

1. “Saint Valentine’s Day” www.pictureframes.co.uk/pages/saint

2. “History of Valentine’s Day” www.history.com

(Visited 102 times, 1 visits today)

Comments

comments

3 Comments

  1. Pingback: chinlandtoday.info

  2. Hivek ca lawrkhawm thiam hicu a thiam ngaingai a si. A siar nuam ih a manhla ih theihkauhnak nasatak in i pe a si. A ngantu na thiamtuk.

  3. E. Khai! Mai Furkut na thiam na sa. Ka thu theih dah lo tla tampi ka theih phah si a.

Comments

%d bloggers like this: