“Theology” Kan Ti Theumi Hi Tih Ding A Si Maw?

“Theology” Kan Ti Theumi Hi Tih Ding A Si Maw?

By Salai Deirel Tuallawt

Tumtahmi : Hi cahram in tumtahmi pakhat lawng a nei. Cui tumtahnak a neihmi cu Chinmi pawl Pathianthu zirnak (Theology lungput) le thiamnak lamah kan ruahnak a kauh sin theinak ding hrangah a si. Ahleice in, Bible tlawngta hnak in thuhla a phunphun ruangih Bible tlawng a kai dah lomi, zumtu Khristian pawl hrangah “Theology” an ti theumi Pathianthu zirnak kan hmuh daan a dik theinak ding tumtahnak thawn ngan mi a si. Hi cahram sungah “Pathianthur zirnak” timi le“Theology” timi tongfang cu cawkrawi ih hman asi ding.

Cangantu ih hmuh ton mi sungih sin nganmi a si ruangah, a sung ih thu um pawl a siartu bulpak cio ih tonteh mi thawn a bangawk lonak a um pang asi le a hmaisa in cangantu ih famkim lonak ruangah a si ding tiah ka lo theihter duh. Ziang ruangah “Theology” timi kan tih ih mihrek khat pawl tla cun, an hua. Kan tihnak dingsan ih ka ruahmi pawl kan zoh hnik pai.

“Theology” Timi Tongfang Kan Tih!

Lailam khua le ram tampi ah “Theology” timi tong fang hman hi Pathianthu ngaitu zumtu mipi pawl in an ngai poimawh theizet. Pathianthu kan zirnak timen ah cun kan ngaih a tha hlunhli men nan “Theology” timi vawn sal ve te cun, kan mit a khumsuk suaiso theu. Theology timi tongfang hrimhrim hi kan tih a si hmang. Theology timi ih tongfang hrampi kan zoh asi le “Pathianthu zirnak/relnak” ti hi asi. Asinan, Pathianthu simtu tampi in theology timi kan sermon ah siseh, cun thu kan zirhnak ah siseh kan hman tik ah a Pathianthu ngaingai hnak in, Pathianthu thiam (theologian) pawl ih ruahdaan/hmuhdaan hi kan rel tam tuk deuh theu.

Theology kan ti ih Bible Cathianghlim kau ih O.T le N.T hliakhlai ciamco hnak in Bible a si lomi cabu dangdang, Pathianthu thiam pawl ih ruah daan hi kan rel uar tuk theu. Asimtu le a phuangtu khal in theology timi hi thu maktara lawnglawng relnak ah kan ruat sual theu. Nitin zumtu pakhat in a nunnak ah a hmuhtonmi tlunah Pathian a hmuhsuah mipawl tla kan hnong mai theu. Cuiruangah theology timi tongfang thawi pehparaw in a phuangtu le hmangthu khal in (theory) mi ruahnak men si lo in Pathian tongkam hliakhlainak a sizia theih a poimawh zet.

Pathianthu zirnak (Theology) sangbik cu a mah Pathian ih sinak ni tin kan hmuh ton mi parah a tak ih hmansuahnak hi a si. Curuangah, a ra lai ding mi san ah cun, thangthar nonawn calai siseh Pathianthu siseh a hliakhlai theitu pawlin Mirang tong hmang ih “Theology”ti hnak in Chin mipi pawl hna sungah ngainuam cang thei ding ah tongkam thar kan tul tinak a si. A theology rori ah kan hua a silo ih a tongkam hi kan nel lo ruangah kan tih theu a si ding tiah ka ruat. Theology tiah Mirang tong sang ih sal thuktho ai in Pathianthu thiamnak/zirnak tiin tla hmang men seh la, kan thathnempi phah a zum um.

Theology Ih Sullam Kan Thei Lo

Theology timi ih sullam cu thatei kan zingzawi a sile, Pathianthu kan theihmi a tak ih hmansuah tinak a si. Theihnak le a hmansuahnak timi hi thupi zet ah kan ruat pai uh. Theology timi hi theihnak menmen a silo. Hmansuahnak asilole tuahnak a tello ah cun theology thiam kan ti awk hman ah kan theology cu thluak theihnak tiang lawng a si. Zianghman san a tlai lo. Theihnak lawnglawng men cu nunram khal a neh taktak thei lo. Theihnak lamah sangzet in Degree tampi nei hmansehla, thlarau lamah hul remrem khal in a um theih a si.

Khatlamah a hmansuahnak le tuahtuannak lawnglawng kan zuam a si ah cun a tihnung um zet lala. Zumnak hngetkoh khal nei thei lo ih mi hawrnaknak ih rak hawr ve sual pang a awl te a si. Hmansuahnak le tuansuahnak timi ah mi hnen ih va phuan suah lawnglawng hi a si cuang lo. Kan ni cun hmansuahnak kan ti tikah thuthangtha phuansuah lawng hmang maw kan ti ih, Pathian kawhnak khal dawng mumal lo in thuthangtha phuang ding ah ka poksual lohli mai theu. Cupawl cu an va vahsuah ve khalle, mi tlusiatertu men ah an cang theu.

An tihluthlo ve khalle rei a daih taktak thei lo. Thiri a sat lai ah le phurcaan sunglawng a daih. Curuangah theihnak le a hmansuhank telmi theology kan ti mi cu, bulpak in siseh miburpi din hmun ih kan hmun ton mi Pathianthu thawn a milaw mawh tiih tih zohthimthiam ringring nak hi a si. Pathianthu theinak ngaina lo in thlarau Thianghlim pawlnak lawnglawng uar tuk khal hi a tihnung zet mi thil pakhat a si.

Theology Reltu Pawl Kan Palh

Theology timi kan mipi pawl in an tihnak san khal a reltu pawl in a tikcu le caan kan tliar thiam lo ruangah tla a si thei. Kan theihmi le kan thiammi pawl hi rel kan hahio tuk theu ih a poi theizet. Pathainthu timi cu kan tulsam daan vek tete ih rel ding a si. Cutilawngah, Pathianthu hi hmuar a neih ding zat in hmuar a nei thei ding a si. Riahsiatnak a tongtu pawl ih hnen ah Pathianthu hmangih thazang va pek le va riahsiatpi a tul vek in milungawi pawl hnen khal ah Pathianthu thawn va lungawi pi ih va lom pi ding a si.

Cuvek thotho in Theology thuthawi pehparaw mi pawl kan rel tikah, a hleice in theihnak lam thawi pehparaw in zirnak phun ih caan hmannak ah rel tam a mawi. Sermon phun ih Pathianthu thangtha phuannak ah Theology theinak lam uartuk ih rel tla hi hrial a tha. Ziangahtile a ngaitu mipi pawl hrangah rawlngai a simi Pathianthu tak ei ngah lo ih caan hman liam a awl te. Curuangah Theology theinak lam le Theology thlarau lam hawi ih reldaan thliarhran thiam a tul. Pulpit parih sermon ah cun taimaksuah in Theology kan theinak thawn kan khorhsuahmi thuhlom phuansuahnak caan a si. Cui Pathinthutak thuhlom cu Theology thlarauthutak a si.

Comments

comments

4 Comments

  1. Saya Tuallawt,

    Na ca nganmi cu ka duh in ka uar nasa
    ka rak hlawkzet
    midang khalin an hlawk ve ka zum

    khalam kha ngan uar vivo hram aw
    lo theih lo ih kan theih tam tulmi a si

  2. Na ca ngan mi ka siar i tha ka ti zet,
    “Theology” tih tawngfang hi Mirang tawng (ca) a si, cu cu Pathianthu zir tih nak a si, a hman tuk, Pathianth hi zirtam le a thuthup theih ding tampi a rak um deuh deuh, curuangah mi in a phun phun ruah dan le hmuh dan an nei, Bible lawng zoh a theih loh nak pakhat cu a si. Pathianthu (Theology) ka zir ti aw ban cun, reldan a phun phun a theih a tul zet ruangah Bible sunglawng si nawn lo in (Scholar) Pathianthu zirthiam pawl ih ngan mi le ruah mi hi kan theih a tul a si. Tulai ah mi an rak educate na sa thlang’ih illiterate kan um nawn loh i ruangah tla pathian thu ah hin fit a tul thlang na sa a si, Sermon thu le Zirhtu pawl’in theology term an hman nak san bik i ka theih cu, Thlarau ah mi nun an cawmthei zum ih beisei nak neih ruangah a si ding ti ah ka zum……

  3. Na canganmi a tha lawlaw…

  4. Salai Huiha, Andrew le Henry S, Nan zaten ka lungawi. Nan tong kamkhat ruangah nganduhnak thinlung ka nei sinsin. Andrew, si ee “thlarau ah mi nun an cawmthei zum ih beisei nak neih ruangah a si ding ti ah ka zum…” na ti mi cu a hman law law. Kan duhsak awk daan kha contextually in si thei seh la duh a um ka ti duhnak vek khi a si. Pakhat ih theihthiam lomi kha a theihthiam daan ding ih sim hi, santhar cazir pawl in kan tumtah mi si thei seh la ka duhzet.

Comments

%d bloggers like this: