Sunmang Ka Nei – Martin Luther King, Jr. Simmi Thucah

Martin Luther King, Jr.

I Have a Dream

Sunmang Ka Nei

Salai V Bawi Lian

28 August 1963 ni Lincoln Memorial, Washington D.C. ih a simi…

Tuini ah kan rampi zalennak ruangih santhuanthu ih a ziamral dingmi le ropizet ih pholang a si dingmi thu hla ih ka lo telpi ngah ve ruangah ka lungawi.

Aliamcia kum ngah lai ah khan, tuiniih kan suan zet mi miropi America ih kan thlaam hminsinnak a simi Emancipation Proclamation (Sal Suah Zalennak) lungkim hminkhennak an rak nei. Hi capar ih khermi daan ruangah, diklozet le thinheng ninghannak ih nun a liam cuahco rerotu Negro Sal pawl hrangah ruahsannak thar cun ni eng mawi bangin a run kah. Zan thim sungih kaihhrem an si a netnak tiin lungawinak nithar cun a rung thleng.

Asinan kum za a liam ih, Negro pawl cu zalenmi an si hrih lo. Kumza a liam hnu khalah Negro pawl ih nunnak cu thleidanawknak hrihrual cun a hreng ih hmuhsuannak thawn riahsiat thlak zet in an ṭawmṭem hrih lai. Kumza a liam hnu khalah Negro pawl cu leitlun sum le saw pawl neihnunnak tipi thuamthum ih a kimvel nakah harsatnak tikulh fate sungah nunhar in an mahten an um hrih lai. Kumza a liam hnu khalah, Negro pawl cu an mai ram rori ah raltlan dinhmun ah um in America khawtlang nunphung pawl ih sirah hnonin an um hrih lai. Curuangah si tuini hi cui ningzakza dinhmun pawl lemcangnak ih pholang dingin kan rat khawmnak cu a si.

Kan rampi ih khawpibikah zohfelawknak sumpai lasuak dingin kan rat khawmnak cu a si. Kan rampiih daan hrampi (Declaration of Independence) mipi zalensi phuansuahnak an rak kher laiih an rak phumtel mi ah zovek khal in America mi a si ahcun an ro thil pawl khawl le pek siannak an nei thluh ding ti a um a si. Hi thutiamnak an tuah mi hi, “Milai zovek hrang khalah canvo” a si “nunnak, zalenak le lungawinak an hawl theinak hrang ih canvo” a si ding timi a siih, Aw a si, midum le mi rang hrang khalah a si thluh ih zovek milai hrang khalah a si thluh a si. Cui thuthiamnak thuthlung catlang cu America rampi cun a tidan kel ah a ken mi a si, cuticingin tuini tiang ahcun a ram mipi sicingin taksa rong thu cu kan buaipi hrih lai. Kan zate kan tuah dingmi thlun loin a diklomi zohfelawknak thawn tuini ahcun American pawl in Negro mipi pawl hnenah a diklo lam ih zohfelawknak an tuah ih ‘daihawklonak sumpai’ zohfelnak ah an can.

Asinan tluktlangawknak kan khawlnak hmunpi a phiangcem zo tiin kan zum lo a si. Kan rampi in hngetkhoh zetih a khawlkhawmawknak hmunpi ah sumpai daihawklonak in a nenneh lo ti khal kan zum a si. Curuangah si tuini hi kan sumpai pawl zohfelnak, a lian zet mi zalennak le a tluktlangaw zet mi dingthluk tluktlang kilhimawknak pawl zohfel dingih kan rat khawmnak cu a si.

Culawng siloin tuiniih kan thinlingnak pawl America mipi hnen ih theihtersalnak nei dingin hi hmunthupi le ka khawpi hmun thianghlim ih kan rat khawmnak cu a si. Tuini hi nuam zet ih caan hman awknak ding caan le hmasawnnak hrang ih thuhla ruahnak hrang sivai dawhawknak caan a silo. Tuini hi mipi zalennak ngaingai tiamkamnak tuah ding caan a si. Tuini hi taksa rong ruangih dingthluk tluktlangawk lonak, phunhnam thlei danawknak hawrkuam le khawthim sung ihsin dinsuahnak ding hrang ih caan a si. Tuini hi kan rampi in vutnel parih a ret mi taksak rong ruangih thleidanawknak pawl tlansan in a hnget mi lungto parah hngetkhoh zet ih kan din khawmnak ding mi ni cu a si. Tuini hi Pathian ih falepawl hrang a a thutak mi le a cang ngaingai ding mi lairel thuthluknak tuah ding caan a si.

Tuini kan rampiih a buaipi mi hi thu hi, thupi ih kan ruahsak lo ahcun thahawknak tiang a thlen tertu ding thu a si. Negro pawl hrangih lairelthluknak diklo le palzutnak ṭhaal niling nikhua pawl hi tluktlangawknak le zalennak thlatang nikhua neemte ih a tuam dam hlanlo a reh mai lo ding. 1963 hi a cemnak a silo, a thoknak lawng a si. Kan rampiin a hlan ih a tidan kel vekin a feh peh hrih vivo a si ahcun suahsualnak pawl thawn Negro pawl hi an ṭhangphawk aw ding a si. Tluktlangawknak nithar mawi a suah hlan lo cu thinhengnak meizaam cun pehzom in kan rampi a tuam hrih dingih kan rampiih kan dinhram tiangin a hninter ding a si.

Asinan tluktlan lairelnak hngak ih a suakkhawmtu ka mipi pawl nan hnenah thu lo sim duh mi ka nei: kan zalennak le kan covo dik ngah dingih kan feh rero lainak zalam tluan ah, a sual mi thuhla thlun pang hlah uh si. Kan zalennak hrang ih kan haalriamnak ding hrang kan zuam rero laiah a khazet mi huatawknak khuatno dom hlah uh si. Kan duhnak thu kan pholangnak ihsin sualawk cangvaih buainak pawl khal suah ter siang ding kan silo. Cumi aiin kan pumsa pawl tongkhaw aw in kan thlarau nornak lamah tu le tu tongkhawm aw in kan aw kan ti ring sinsin sawn ding a si.

Kan mahte lawng cun kan feh theilo a si.

Kan feh phah in, kan hmailam pan ih feh vivo ding khalin kan mahten kan tiamkamawk bet a ṭul a si.

Kan dunglam ah kan kir sal thei nawn lo.

Zatlang canvo thu ih lungkimlonak rak neitu pawl, “ziangtik ah nan lung diriam in nan um ding?” Kan ni cu Palik pawl ih an sual thak riamnak men ih an hman mi, hliam a tuartu le ninghang a tuartu, thimnak ihsi ṭongtheinak a neilotu Negro mipi pawl an si sung cu kan diriam in kan um lo ding. Kan ni cun khual hlapi kan tlawnnak ruangih kan tasa a rihtuk caan le kan baang zet caan ih kan tak ruangpi cawlhnak ding hrang kan khawpi ih cawlhbuuk le riahbuuk pawl ih hmun kan co hlan sung cu diriam in kan um lo ding. Kan ni cun kan fanau pawl an bulpak sinak mualpho ih thleeksak in le an sinak palbet ih catlang an tarmi: “Mingo pawl hrang lawng” timi a um sung ahcun kan diriam lo ding. Kan ni cun Missisippi ih Negro pawl vote an thak thei hlan sung le New York ih a umtu Negro pawl in Vote thlak men khalin zianghman umzia a neilo a si hi, tiih an ruah awk mi a cem hlan lo cu kan diriam lo ding.

Silo, silo, kan ni cun ‘tluktlan lairelnak cu tiva bang luang in, dingthluk lairelnak cu cirhtibang a luan hlan cu kan diriam hrimhrim lo ding a si.’

Tuini ah mi hrekkhat pawl thuṭhennak hmun le thuṭhen dingmi thubuai nei lai cingin nan ra ti ka lo hngilh lo. Mi hrekkhat thawnginn fate bizet ihsi ra suak pek khal nan um. Cun mi hrekkhat zalennak in intlansanzo tiih khawruahnak thawn caan hmang ih aihramtu le palik pawl ih an kutthak taatnak fang ih an hremmi pawl khal nan si ti ka hngilhlo. Tuarnak ralpi doneh zotu ralram ihsi kir ralkap vek nan si thluh cio. Tuarnak ruangih hlawhman ngah hrihlo pawl in ṭuanbangman an ngah sal ding ti theih cingin nan hnaṭuan kha peh vivo hrih ko uh.

Ziangti tal in si maw cu kan dinhmun hi a thleng aw thei ih a thleng aw lai ding a si ti thei cingin Mississippi ah va kir sal cio uh, Alabama ah va kir sal cio uh, South Carolina ah va kir sal cio uh, Georgia ah va kir sal cio uh, Louisiana ah va kir sal cio uh, nitlaknak saklam khawpiih nunhar pawl umnak le harsatnak hmun pawl ah va kir sal cio uh.

Ka rual le pawl, thinpit vansannak ruangih ruahsan mi a cemnak hmun hawrkuam ah tang men hlah uh si, tiin tuini ah ka lo sim duh a si.

Tuini le thaisun hrang harsatnak kan tuar rero a va sihman ah Sunmang ka nei a si. Cui sunmang cu America mipawl ih sunmang thawn thuukzetin zuungkai aw mi a si.

Ni nikhat ah hi rampi khal a ṭhangharh lai dingih cutin a sinak ngaingai a simi: mi zovek khalin bulpak cio ih simfiangawknak ṭullo mi diknak, tluktlang zet ih sersiam mi a si tiih pomhngetnak’ thawn a ding suak lai ding a si ti khal sunmang ka nei a si.

Ni nikhat ah Gerogia tlang zim parah, tui dinhmun ih sal ṭuan rero tu ih fapa le sal neitu ih fapa cabuai pakhat parah unau vekih totlang in an um lai ding ti khal sunmang ka nei a si.

Ni nikhat ah Mississippi khalah tluktlanglo zetih lairelnak meiling, palbetnak meisaling pawl khal zalennak le tluktlanglairelnak nelrawn cirhti hmun bangin a luang lai ding tiah sunmang ka nei a si.

Ni nikhat ah ka fale pali pawl khal an taksa rong ruangih thuṭensaknak siloin an nun can khawsak dan ruangih thuṭhensaknak caan khal hi rampi ah a thleng lai ding tikhalin sunmang ka nei a si.

Tuini ah Sunmang ka nei a si!

Ni nikhat ah Alabama khawpi kawtthler pawl ih hnam hmuhsuamnak an khawlal hmurphun tinte ih a phunsuah mi ticemral ding tile ti nun sal ding timi pawl khal, ninikhat ni ah Alabama khawpi kawtthler ih nauhak tualleng midum mipa le nunau pawl in mingo mipa le nunau pawl thawn kutkai aw in an lengtlang ding ti khal sunmang ka nei a si.

Tuini ah Sunmang ka nei a si!

Ni nikhat ni ahcun phairuam hawrkuam pawl cu silkhah an si dingih, tlangpawng le tlangsang pawl khal rawtniam thluh an si ding, hmun hrap pawl cu an ti ngil dingih, hmun kelkawi pawl khal an dingter ding; “cutin cungnungbik Pathian cu a lang dingih kan lei taksa in hmunkha te ah kan hmu tlang khawm thluh ding” tiin sunmang ka nei a si.

Hihi kan ruahsannak cu a siih hi zumnak thawn, keicu ka umnak Nisuahnak thlanglam ah ka kir sal ding a si.

Hi zumnak thawn hi a si, thinpit vansannak tlangsang pawl cu ruahsannak lungpi thawn kan rawtniam ding. Hi zumnak thawn hi a si, a phel awmi kan rampi cu khawmawi le unau bangih umtlangnak hmun ah kan ser ding. Hi zumnak thawn hi a si, hmunkhat te ah hnaṭuan tlang khawmin, thlacam tlang khawmin, harsatnak pahbal tlang khawmin, thawnginn sungah luttlang khawm in, zalennak sualkhawm zain, ni nikhat ah mi zalen kan si lai ding ti kan thei khawm ding mi cu a si.

Aw cui ni a thlen tik ahcun – Cui ni a thlen tik ahcun Pathian falepawl in hla thar umzia nei mi an sak tlang khawm ding:

Aw Ka rampi,nang zalennak a thlum-alnak leiram, zaihla in sak. Ka paiih luphumnak, kan hmunthianghlim kan suan mi, tlua le tlang mual tin ah zalennak awkhawk thawng cu thang ruangmang seh!

America ram pi ram ropi a si ding asi ahcun hi mi hi a thleng dik dingmi a si.

Zalennak awkhawk cu New Hampshire tlangzim hmun thianghlim ihsin thangseh.

Zalennak awkhawk cu New York tlangropi par khalin thangseh.

Zalennak awkhawk cu vurkhal pawl ih a tuammi Colorado tlangkilkawm khalin thangseh.

Zalennak awkhawk cu lungpuk hrap le so karlak ih California khalin thangseh.

Cumi lawng tawk hrih loin:

Zalennak awkhawk cu Georgia Lung tlangpar pawl khalin thangseh.

Zalennak awkhawk cu Tennessee ih khaw cuannak tlangpar khalin thangseh.

Zalennak awkhawk cu Mississippi ih tlangmual tin le keltin khalin thangseh.

Tlua le tlang mual tin ah zalennak awkhawk thawng cu thang ruangmang seh!

Cutin cuni a thlen tikih kan zaten zalennak awkhawk kan theih tik le, khawte tin mualtin ihsin cui awkhawk an than tir tik le, khawpi hmuahhmuah le ramṭhen hmuahhmuah ih a than tik a tlen ahcun cungnungbik kan Pathian ih fatepawl cun hmunkhat ah kutkai awin, midum, mi ngo, Jews miphun le Gentile miphun, Thumkom zumnak neitu le Catholic pawl khal kan zaten Negro pawl ih an thlarua rak tuamtu hla…

A netnak ahcun zalen kan si! A netnak ahcun kan zalen! Cungnungbik Pathian kan lungawi, a netnak ahcun kan ni khal kan zalen! timi kan sak khawm ding.#

(Visited 282 times, 6 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: