“Ramthar Khawkhan” By: Lungbawk Brother

“Ramthar Khawkhan”

By: Lungbawk Brother

Ramthar Khawkhan cahram hi tuikum 2012 US ih Chin Kumthar Puai canganzuamawknak ih pakhatnak ngahnak a si.

Chinmi cu Pathian nung biak tu miphun kan siih, kan parih a thlengmi ziangtinkim hi Pathian khawkhan tiah kan pom ttheu. Ziangtinkim kan timi sungah milai pakhat ih nitin kan nuntukhawsak nak ihsin kan miphun pi ih a rak hmuhton mi thuanthu pawl tiangin a tel. Curuangah, Chinmi pawl ramdang kan thlen hi Pathian khawkhan a si, kan ti. Cuih ram dang cu a rak umcia tu an um ko nan kan nih Chinmi hrang ahcun ‘ramthar’ tluk a si. Cumi ramthar ah ziangtin tthangso dingin kan um pei? Phundang in kan sim asile, Pathian in Chinmi pawl hnenah ramthar in pek zo ih, cuih ramthar ah a tthangso mi miphun si dingah ziangtin khua kan khang pei? ti a si. Tawite’n kan sang asile, kan tthansonak hrangih thupibik cu kan thinlungput thleng lole thinlungput rem hi a si.

Ramdang ih Chinmi pawl kan tthanso nak ding hrangah kan thinlung khawruahdan thleng hmaisabik a ttul. Kan Chinmi tampi thinlung ah Mirang le hnamdang tthenkhat pawl hi kanmah hnakih cuang-ce, fim-ce, thiamhlei-ce, le si-ce ih sersiammi vekin kan ruat ttheu. Cuvek ruahnak cu tthanso dawn tu a siih thildang zianghman kan tuah hlanah kan hlon hmaisa ta tengteng a ttul. Mi pakhat in, “Mirang pawlin Pathian biak sehla, kan nih in an mah Mirang pawl biak sehla kan tawk ciah,” a ti. Cuvek ruahnak neitu cun ziangtinso Mirang pawl cu a tluk thei ding? Mirang pawl tluk dingin tla a zuam ding ka zum lo. Curuangah Mirang pawl bang ding le an mah hnakin sangsawn si ding ahcu a ruahnak a thleng hmaisabik a ttul tinak a si. A ruahnak a thleng hnu lawngah a zuam dingih a zuam hnu lawngah a bang thei ding sisi.

Tu dinhmun ah mirang pawl hi kanmah Chin mi hnakin kilkip ah an tthangso sawn ko nan, kan mah Chinmi pawl vekin an tthangso cak lo. Mirang pawl calai an neihnak kum zanga lenglo a si zo. (Shakespeare in AD 1500 hrawngah ca a ngan mi kum ka lak menmi a si, himi hlanah an nei zo ding). Asinan, tuvek ih IT (Information technology) san an thleng ding hrangah kum zanga lai an rei. Kan nih Chinmi cu Calai kan neihnak kum zakhat fang lawng a si. Tuni ah ramthar thleng Chinmi pawl social media hmangin pakhat le pakhat an pehtlaihawk nak kumhra lai a kim thlang. A karlak ah kum zakhat hrawng lawng a rei. Cuvek in kan thangso cak mi hi uarawknak ahcun hmang ding a si lo. A tlunih kan simzo bangin Pathian nung biaktu miphun kan siih Pathian thlausuah kan co tinak a si. Hih thu hi thazaang laknak ah kan hmang cio pei uh! Chinmi kan menmen lo! Mirang pawl hnakin kan tthangso cak sawn. Curuangah Mirang pawl kha kanmah hnakih ‘Hnam U’ vek ih kan ruahnak kan hlon thluh pei uh. Kan nih khal tthangso thei le tthangso cak zetmi miphun kan si ti kha kan thinlung sungah kan ret a cu zo.

A pahnihnak ah kan umnak ram hi Pathian pek mi ramthar a si tiin inntek thinlung kan put a ttul. Mikhual thinlungput kan hlon a ttul tinak a si. Cutin kan ti tikah, ziangtinso Pathian pekmi ramthar na ti thei? in ti men ding. Cuih thusuhnak cu hitin kan sang pei! Fimnak le thiamnak ruangih America thleng hi kutzung siar theih an si. Neihnak ih thleng tla cu an umlo tluk tiding a si ko. Ramthar kan thlen hi kan fimnak a si fawn lo, kan neihnak a si fawn lo, rinlo paral in kan thleng le a si fawn lo, duhlo cingin kan ban in indirh ciamco mi le kan si fawn lo, cucun ziangdang si simding a um nawn? Pathian thlausuah, Pathian khawkhan a si mei ko lo maw? Curuangah, hitawk ram kan thleng hi Pathian khawkhan rori a si ti kha hahdamte’n pom mei aw. Na fim ruangah asilo, na thiam ruang khalah asilo, duhtuk ruang khalah thlen hluahhlo a ngah fawn lo. Pathian pekmi ramthar ti lo bak cu ziangsi a dang sim ding a um nawn?

Curuangah, Pathian pekmi ramthar ah hna kan ttuan ah siseh, tlawng kan kai ah siseh, khawsung vantlang umtlang nak ah siseh, kawhhran um tikah siseh, ziangtinkim kan tuahnak ah inntek thinlungput nei in kan tuah a ttul. Inntek cu mikhual vekin caan malte sung hrang lawng ruat loin a ra lai ding caan saupi hrang tiang khua a ruat a ttul. Mitampi cu Delhi le Malaysia in kan ra thleng. Cutawkah kum reipi a umtu tla kan umih cutawk kan um lai ih thiltidan in inciahneh nak zawn tampi a um lai. Delhi le Malaysia kan umlai ahcun ramdang fehding kan bawhih reipi kan umlo ding ti kan thei awk. Cutikah thil kan tuahnak ah caan malte sung hrang lawng ruatin kan tuah theu. Tlawng kan kai ah siseh, hnatuannak ah siseh, biakkhawmnak kan hril tik khalah thungai thlak in khua kan ruat lo. Mikhual vek in kan um.

Hitawk ramthar ahcun thungaithlak te’n khua kan ruat a ttul. Kawhhran khawmnak kan hril tik khalah khua napin ruat hmaisa a ttha. Chin miphun hi a burpi ih hna kan ttuantlang theilo nak le kan lungrualnak in dawnkham biktu pakhat cu Kawhhran tthenawknak hi a si. Cuih lungruallo nak cu tthansonak dawnkhamtu bik a si fawn. Curuangah, kawhhran tthenawknak mal dingin kan zate’n ttuanvo kan nei ih, khua kan ruat khal a ttul a si. Mi tampi cu Delhi le Malaysia lai vekin ka hnampi umnak ah, ka sungkhat unau umnak ah ka ummen pei kan ti. Cuti ding a si lo. Pathian thu thlarau thazaang ngah theinak hawl hmaisa ih cutawk kawhhran ah khawm ding a ttha. Hawlta le zingzoi ta loin kan sungkhat unau umnak a si ruangah kan um men a si le, leh hnuah Pathian thu thlarau lamih kan phurzawng asilo tikah kan suak salih pakhat le pakhat hmuhawk thiamlonak tla a suah ter sawn. Curuangah, ramthar thlen vete’n kawhhran ah lutlohli loin, hitawk hi kumkhua ka umnak ding a siih, tiin ciamciam te’n khua ruat hmaisa sehla, tthenawknak tla a mal deuh ding. Kawhhran cu Pathian thu thlarau tirawl hlawmawknak a siih, kan phurzawng a bangawk a si ahcun pakhat le pakhat karlak remawk lonak a um hmanah tthenawk nak tiangtiang a suahpi lo. Curuangah, kan miphun tthansonak dawnkham zettu, Kawhhran tthenttheknak malter tu dingah ttuanvo kan nei cio ih, khua napin kan ruat cio a ttul.

Cuvek thotho in ramthar ah umhmun khuar rero lai kan si tikah, hnattuan khal ttuan menmen in a tawk nawn lo, hih hna hi reipi ttuanding ka siih ka paih mi taktak a si maw? ti kan ruat a ttul. Kan paihlo mi cu hlawh a tthat khal le ttuanlo in kan paih mi sawn ttuan a ttha. Mikhual vaktawi bangin hmuhmi poahpoah ttuanmen in a tawk nawn lo. Delhi le Malaysia kan um lai cu reilote umding kan si ruangah, ziangvek hna kan ttuan khal le a poi lemlo. Paisa ngah tam theinak kha a ttha a si ko. Asinan, hitawk ahcun kan paihlo mi hnattuan cu lehhnu ah kan ning ih tu le tu kan lut kan suak tikah, record hrangah a ttha lemlo. Hnattuan pakhat rei zetzet ttuantu kha miin an rinsan, thuhla pakhat khat ruangah hnattuan dang a hawl tik khalah a ngahsal ding a olsam zet. Curuangah, reipi umding in kan thinlung kan rem a ttul. Mikhual kan si lo ih, inntek sawn kan si thlang kan ti a cu zo.

Anetabik ah, hih ramthar ah Chin mi pawl kan tthanso nak ding hrangah tuahding tampi a um. Cumi lakah a tlunih kan simmi thinlungput thleng le rem ding ti hi tthansonak ding hrangih hmaisabik karbak a si. A thupi bik khal a si fawn. Kan zuam ahcun hnamdang pawl vekin kan fimthei, kan lian thei ih mi cuanghmuar ah kan suak thei timi hi kan thinlung sungah kan ret tengteng a ttul. Cuih tlunah, Pathian in milai hmuahhmuah bangran te’n in sersiam a si timi kan thinlung sungah kan cingkeng ringring pei uh! Cutiloih mi hnakih niamsawn ih kan zoh awk ahcun kan thangso ding tlukin kan thangso thei lo ding. Ziangahtile kan thok hlanin kan sung cia cuteh! Sungcia tu cun ziangtin nehnak a co sal ding? A cosal hmanah a har zet ding. Curuangah tthangsonak ding ah nehtu thinlung kan put a ttul ih, nehtheitu kan si tiin mah le mah zumawknak neih khal a ttul. Kan miphun hrangah ttuanvo tumpi mi pakhat ciar in kan nei, kan liangpar ah kan phur cio. Cuih ttuanvo cu nehzet in ttuan tum uhsi, phur tum uhsi! Chin miphun lungrualnak ding hrangah siseh, Kawhhran tthentthekawk lonak ding hrangah siseh, kan ttuanvo cio thei tlangin kan miphun pi a tthansonak ding hrangah zuamcio uh si!

Comments

comments

One Comment

  1. ca tlang tha tak si,zg ah ti cun a hlan ah zo hman in an rak ngan thm lo rg ah.
    mirang pawl an thg so muang na ti nan an mah nih si tuah suak,an tuah suak cia mi kn thm le hmg rg ih thang so cak kn ti awk kha cu ruah a va tul ve w???
    cun..,pathian pek mi ram thar cu a si ko,k pawm ko ee!
    kn len rg ah,kn fim rg ah, kn duh lo pi kn ban ih dirh cawp ih feh cu kn si lo nan..,mi tam tak cu thupang case sim ih feh kn tam si khawh??? (eg. kei khal k him thluh cu k ti aw lo.)mi ram ah khal kha a nei tu din hmun si duh in ccoc tak in thil kn va ti ciam leh pg ke aw,daan pah bal hkw kn sii dg.

Comments

%d bloggers like this: