Phun Hram Awi Interview

Profile:
Hmin: Phun Hram Awi
Kawhduat: Pa Awi
Cafung hmin: KsimP –cahram hmin, Meihlam – Biazai hmin, Keimah ka
hminpi in tla ka ngan.
Suah ni: 13. 11. 1970
Nulepa: Pu Al Cung le Pi Sa Doi
Unau: Suahpi unau panga lakah a pahnihnak(Nu pahnih le pa pathum)
Innsungsang: Nupi hmin: Nu Cung Ngam- Fapa pakhat ka nei ih a hmin cu
Jefferson Phun Lian Bawi
Suahnak khua: Khuahlun, Falam Peng (Atu khua um nawnlo)
Tui umnak: N0. 599, Mah Mah Oo Street, West Kyuhkone, Insein Township, Yangon.
Qualifications: D. Min (Doctor of Ministry)
Hnatuan: Pastor  ka si ih atu laifang ahcun Editor, Literature and
Publication Department, Myanmar Baptist Convention ka tuan.
Favorite: Cangan
Hobby: Cangan
Goal in life: Khristian cangantu tha si ding le midang bawm theitu si ding
Motto: “Ciingtha in ruatthuk ding”

1) Ahmaisa bikah tui na hnatuan kaih mi le tuanvo na neih mipawl in sim thei pei maw?
Atu laifang ih ka hnatuan kaihmi cu Literature and Publication Department, Myanmar Baptist Convention ih Publishing and Distribution
Unit Director le Editor ka tuan. Ka ceem cihmi hnatuan pawl cu; MBC in William Barclay (NT) hi 2013 – Kawlram ih America Baptist Missionary Rev. Judson thlen Kum 200 kim lungawi thu simnak puai kelh in suah an tum ih cuih William Barclay (NT) Translation Project ah Project coordinator le Chief editor, Translator ti pawl an si. Cun, Falam Pawlpi, Yangon ih thlakhat veikhat suahmi Buannel Cazual ah editor kan tuan phah.

2) Kawl tong in siseh, Chin tong in siseh, ca tampi na rak ngan zoih, literature khawvel ih na rak luh thokdan le na hmuhton mipawl in hlawm aw.
A si ko. Atu ahcun ka ngan tam phah ve ko. Ca ngan hi ka nauhak lai ihsin ka paih zetmi a si. Primary tlawngta ka si lai ihsin tlawng sung
le bial sung tlawngta essay ngan zuam awknak ah ka tel theu ih a pakhatnak ka ngah phah theu. Cun, Middle school tlawng ka kai lai khal
ah tlawng sung essay ngan zuam awknak ah ka tel ih pakhatnak, pahnihnak tivek hi kumtin deuh thaw kan ngah. High School ahcun
tumhnih lawng zuam awknak ah ka tel ih a tumhnih ten apakhatnak laksawng ka ngah. Cule calai thu ahcun ca siar lemlo in a nganlam in
ka thok . A ngan lam ahcun 1992-96 sung hrawngah ka rak ngan dah.

Cu lai ahcun Kawl tong in nunthu leeng leh khua le ram, nunphung thu deuh ka ngan. Salai Ram Ling Hmung bomnak in a si. Cun, 2000 kum in a pehpeh in tuni tiang catbang loin ka ngan. Cutin calai khawvel sungah ka lut cihcih. Falam Baptist Church Youth Fellowship ah Secretary 2001-2003 kumthum sung ka tuan ih Cerhti cazual kan suah. Cumi hi calai khawvel ka lutnak sungah a fektertu thu pakhat a si ve. Calai khawvel ka lut tikah harsatnak ka tonmi cu ca ka ngan tikah tongfang harsatnak ka tong phah. Ka ngan duhmi thu fiang zetih sim thei dingah tongfang hawl tikah ka harsat caan tampi a um (Kawl le Lai in ). Relsiatu an um can hi ka thansonak an si ih lawmtu an um caan hi ka ralrin caan an si. Ziang hman rello ih an um caan cu ka timtuah caan a si tin lo hlawm hai ka duh.

3) Na ngan zo mi cahram hi ziangzat hrawng a si thlang ding? Ziangvek caphun (bezai, nunthuleng, bikom, tvp.) na rak ngan tam?
Ca ka ngan zomi ah Cabu  uk 7, cahram: Falam tongin 180 hrawng, Kawl tong: 115 tluk, Mirang cahram 4,  Hakha tong- 3 leh Nunthuleeng Kawl: 8, Lai tong: 3, Biazai-25 hrawng kan ngan. Bikom lam hi ka ngan tam bik. A thuhla in sim sehla Theology lam hi ka ngan tam bik. Ram
thuhla, politics, development, lungput le a dangdang thu khal kan ngan phah.

4) Kawl tong in nunthuleng paziat, le Chin tong in teh paziat na rak ngan zo? Cule cumipawl cu khuitawk cabu/mekazin ah suah a rak si?
Kawl tong; 8 a si ih Lai tong cun 3 lawng a si. Kawl tong ih nunthuleeng tawi ka nganmi pawl cu (ahlan ahcun) tintbawah ah pahnih a
suakdah. Cun, Myahwadi ah pathum a suak dah. Nunphung lam pehparmi nunthuleeng an ti ih yinkyihmuh sasaung ah pathum an suah dah. Wanah tin ka ngan. Atu ahcun ka ngan nawnlo. Lai nunthu leeng tawi cu Vankau Arsi ah le FBC diamond Jubilee magazine ah Meihlam tin ka ngan. Nunthu leeng sau ka ngan theilo.

5) Ziangruangah Chin tong hnakin Kawl tong in ca na rak ngan tam?
Lai tong in ka ngantam deuh in ka thei aw. Kawl tong ih ka ngannak cu kumthum tluk lawng a si lai. Kawl tong thawn atu nai hrawngih ka
ngannak cu ka hnatuan ruangah siseh, Kawl casiartu pawlih in request ruangah siseh ka ngannak a si bik. Readers’ oriented (Pariktat
hnemnak) a si bikko. Cule Myanma Taman in kumhnih sung Theology cahram ngan dingin signed (sa-chuk) in tuah ruangah a si. Cule Myitta Taman khalin regular contributor (pinko saungpa shin) ah in retih nganlo theihlo in ti ruangah a si.

6) Nunthuleng tha (good novel) timi hi ziangsi a tahfung? Lole, good novel si dingin ziang mipawl a famkim a tul?
Nunthuleeng tha timi hi keimaih hmuhdaan ahcun casiar tu ih nun (thuruah daan, nundaan, lungput ti vek pawl) a ti lamdang theitu le
siar tikah nun a hip theitu khi a si ko ka ti. Thuhla zingzoi thei in tongfang tha le thuhla tha hawl thei a tul. Casiartu bang lo dingin
nun nomnak-capoh tete telh a tul.

7) Good Writer ti mi hi ziang a si?
Good writer hi keimaih hmuhdaan cun mipi hnenah ca thawn thuhla tha a simfiang theitu, minung ih an hngilhmi thu pawl ca thawn a khawl saktu, khi an si.  Thuhla tha khawl ih a simtu, siarnuam zetih cangantu, casiartu thin hahdam zetih thuhla a simtu an si. (Casiartu
thintok (thinharko ih) ko ih cangantu pawl cu cangantu thalo calai nget an si).

8) Good Editor ti mi teh zovek?

Good editor cu-
(1) Cangantu pawlih cangan mi ca kha cafang le cangan daan mawi le tha ih tuahsak le tha zetin mipi hnenih a kuattu

(2) Cabu or magazine pawl kha mawi le siar paih dingin mihip ko ih a tuahthatu
(3) Calai thawn mipi a riantu
(4) Editor pawl hi Calai (literature) riantu an si.
9) Nunthuleng ngan thiam pakhat si thei dingin ziangvek quality neih a tul? Ziangvekin zir/zuam a theih?
Keimah hi nunthu leeng ngan thiam cu ka si lemlo. Asinan nunthuleeng cu ka siar theu. Ka siarnak thawngin Nunthuleeng nganthiam  ka timi pawl sim sehla- Nunthuleeng nganthiam timi pawl cu thinlung sungih tuarnak (a taktak ih tuarnak) le a cang taktak mi thuhla kha casiartu mipi pawlin an theihfiang ih an feeling sungah nungko in cafang hmangih a nganthiamtu khi an si. Cuti ih nganmi nunthuleeng cu nunthu leeng tha an si. Curuangah nunthu leeng ngan tikah: 1) Tongfang hril le hmanthiam a tul. 2) Maih feeling kha fiang ko ih alangter tu cafang pawl hmangih langter. 3) Minung pawlih nitin hmantlangpi mi tongfang pawl kha fiangkuahko ih ngan zir a tul. Ca siar saktu pahnih tal ret a tha. Cuih sungah pakhat cu cangan thei cathiam ret a tul. Cun, ca siarthiam fangfang khal ret a tul. Ca siar thei fangfang a simi in ka
theithei a ti hnu ah cathiam zetin cafeh daan le sim duhmi thuhla, cafang pawl an remcang aw thei maw ti ceksak in suah ahcun a thabikmi
nunthu leng a suak ding. Cutin veihnih thum tiang tuah hnu ahcun mahten ngan a thiam aw vivo.

10) Tui san kan Chin calai dinhmun (a tlaksamnak le hmasawnnak) na hmuhdan?
Atu laifang ih Lai calai dinhmun ih a tlaksamnak bik cu calai phunkim ten kan suah thei hrihlo mi hi a si ka ti. Kan suahsunmi calai hi zoh
tikah ruahnak peknak, khingrit phurhternak, tuahfialnak lam hi a tam deuh. Cun Biaknak lam ca a tam deuh. Leilung thu, fimnak thu, politics lam, science lam le a dangdang lam amal tuk ka ti. Casiar tu thinharnak le phur rit a sawngtu ca a mal ngaingai. Hahdam zetih siar
dingmi ca a mal tuk tin ka hmu.  Kan nganmi ca pawl hin a siartu (minung) nun a lamdang vurvo ter theitu ca a umlo ti tluk a si hrih. A
hmasawnnak khal tampi a um. Cangan thiam an tam vivo. Calai a sunsak ih a duhtu an tam vivo. Cule cabu leitu khal an karh vivo tin ka hmu. Cabu, Cabu tete, magazine tivek a suak tam vivo. Calai ih thatnak kan tep vivo tin ka ruat.

11) Mipi pawlin Chin ca siar le ngan an uar sinsin theinak dingah ziangvekin tan kan la thei ding?
Ka ti zo vekin mipi pawl hi casiar ding ih forh cu a thu lawngin a si. A taktak ahcun an siar paihmi, an duhmi, an harnak a bawmtu, an thin harnak a hnemtu, lungawi le nuam ih atuahtu ding ca nganin suah sehla an siar paih ko ding tin ka zum. Ngannak lam ahcun thapek awk a tul. Nganmi ca pawlhi kan soisel awk tuk tikah cangan paihnak tiang a hlo thei. Ka thiam lopi tin dung sipnak a suak thei. Thapek awk a tul tin ka hmu.

12). Kan calai a thangphawk theinak dingah na saduhthahmi in sim thei pei maw?

Sim thei ee. Calai thangphawlnak kan tuah tulmi pakhat cu literature camping tuah sehla a tha. Mipi thawn nai zetih tuantlangnak hawl sehla a tha. Literature camping cu thuthimnak ah zarhkhat hrawng tuah sehla, sunah calai thupit zia zirhnak le reltlangnak, zantin calai thawn a pehpar awmi hla phuahin hlasak thiam pawlin sak sehla, cun calai lam hminthang pawlin literary public talk tuah phah sehla, cabu magazine pawl zuar sehla cutin mipi calai sungah kan hruai lut thei ding. Calai thangphawknak dingah Literature camping cu tuah hrimhrim ding a si tin ka hmu.

13) Nunthuleng ih huham le thupitnak na simfiangdan?
Nunthu leeng a hmual ti hnak hmanin calai hmualnei tertu nunthu leeng tin sim ka duh sawn. Nunthu leeng umlo sehla calai thansonak hi a fuung zet ding. Nunthu leeng cu calai thansonak hrangah hmual a nei. Casiar tu pawl calai mi ah cangsuak ko in a hiip theitu, mit hmuhlo thinlung sung nun tuartehnak, a cak ih a nungmi calai tin sim ka duh.

14) Tui san Chin nunthuleng ngantu pawlih kutsuak parah feedback na pek duh mi?
Lai tong in nunthuleeng sau le tawi hi amal zet lai. Asinan a um sun cangan tu pawlih an nganmi  nunthuleeng cu a sang zetzet tin ka hmu. Lai nunmawi cawisangtu, langtertu le fingkhawitu nunthuleeng  tam pin ngan bet hrih uh tin thapek hai ka duh beet.

15) Literature Criticism ih thatnak le thatlonak in simfiang aw.

Literature Criticism na timi hi a sang zet ual. Hihi thuluu (subject tumpipi) tampi a huap. Literature ih form, style, flow, standard, redaction, ti pawl a tel dingih ka sim ban lo ding nan atu Laimi ih kan calai dinhmun thawn pehpar aw in criticism tuah tikah hitin tuah sehla a tha pei maw tin ka hmuhdaan ka lo sim ding. Criticism ti tikah higher criticism le lower criticism tin phunhnih in a um. Leitlun ih
calai mi pawl cu hi criticism phunhnih thawn critique an tuah.

Laimi hi kan calai dinhmun zoh tikah criticism timi tuah dingah cun a har zet lai in ka hmu. Ziangah tile criticism an tuahnak bik cu kum a rei tukzomi Kum thawng maw? zali za-nga lai maw? a rei zomi calai ngandaan hlun le ruahnak pawl kha santhar ih a ummi minung pawlin fiangten an theih theinak dingah an tuahsalmi a si. Curuangah Calai criticism timi cu a tul hrimhrim mi a si. A siatnak pakhat hman a um lo. Asinan atu Laimi pawlih kan tuah awkdaan cu criticism dinhmun a thlenglomi soiselnak liolio a si ruangah atu Laimi pawlih kan tuah awkmi le kan tuahdaan hi a thalo tin ka hmu. Criticism tuah a thalo ka timi silo in calai criticism a tuahtu pawlih tuahdaan le lungput khi ka duhlo thu a si. Ziangah tile Laimi hi calai thuanthu le dinhmun in sim sehla kan no zetlai ih a cumi, a kha mi ti phun ih criticism tuah ciamco ding a cu hrihlo.

Cuhnakin thapek , forhfial awk le suah thei dingin bawm aw ciamco ding dinhmun ah kan um lai hrih. Curuangah criticism ti sawnlo in cangan thiam sin deuh dingin hmanmi tongfang, catluan ngandaan, thuhla khawlkhawm daan, ziangtin ngan sehla siarpaih ca, siar nuam ca tampi kan suah thei dingih mipi hi calai sungah kan luhpi thei ding timi thu sawn hi ruatin bomawk hi Laimi dinhmun ih Literature Criticism phunkhat a si. Thiam sawn cuh awk le fim deuh cuhawk phun, midang timi ziang siar saklo phun ih tuahmi cu soisel a si ruangah cu vekih tuahmi cu calai tumsuknak, lungrual lonak a suahtu a si ruangah a-criticism a si. Cucu a thalo ngaingai. Somdawl le bomawk, mipi ih duhmi siarnuam ca si dingih zuampi awk khi criticism a si ko.

16).  O le Aw kan buai celcel mi ziang ruangah a si ih hi kan calai thansonak a bawm tin na zum maw?
Mirang siseh hnamdang khalah siseh cangan daan ah thu elawknak an nei thluh. Cu pawl ih an buainak hi literature fehdaan thu rori ah an el awk deuh. Kannih Falam mi pawlih kan buaimi O le AW thu hi cu literature lam thu ah a si lo ih tong thu (language) a si. Tong thu
kha literature mi zetin kan ruat awk ciamco ih O ngan ding ai-ah AW ngan ding tin aw suah ngandaan phunkhat an suah ruangah a si.
Linguitics le literature ih an bang awklo zia kan theih lo ruangih a suakmi buainak a si. Liguistics le literature hi an bang aw lo nan
then aw lo in an fehtlangnak zawn a ummi thu kan theihfianglo ruangah a si. Hitin kan el awknak hin calai lamah thansonak a peknak zawn a um thei nan keimaih hmuhdaan ahcun kan Falam miphun sinak a sungmuril ah sungnak tampi a suahpi tin kan hmu.

17).  Linguistics le literature khalhmang te in sim fiang hram aw.
A ol zawngten simfiang mai sehla linguistics timi cu aw a suakmi kha hminsinnak symbol le aw suah fehdaan zirnak kha a si ih literature
timi cu minung pawlin thil pawl kha an sinak cekci vekin an siarnak ihsin an theihtheinak dingah tuahmi thiamnak (art) kha a si. A sullam
cu literature cu siarnak ih fiang ko ih an theihtheinak ding hrangih nganmi ca a si ih linguistics timi cu minung ih suahmi aw hminsinnak
kha a si.

18). Sanzul Mekazin suak mipawl parih feedback na pek duh mi?
Sanzul na timi hi periodical magazine or officiated magazine pawl na ti duhmi a si ding ka zum. Cu vek pawl an si ahcun magazine tintian in literature policy an nei ding. A suahtu pawlin hitin suah ding an timi a si ruangah sim ding ka thei lo. Asinan magazine hi literature library an ti theu ih a suahtu pawlih an retmi literature policy thu ah silo in suahmi calai dinhmun in sim sehla diriam curco cu an si tukin ka hmulo. Ziangah tile calai phunkim ten suahmi an um tuklo ih lengah magazine dinhmun bakih suahmi an si deuhlo tin ka hmu. Tampi kan zuam beet a tul.

19). Kan cangantu pawl hin ziangruangah cangan hi pumcawmnak hrangah an hmang thei hrih lo? Himi hrangah kan calai hna tuandan ah ziangvek “CHANGE” tuah tul in na hmu?
Cangantu in cangan hi pumcawm awknak ah an hmanglo timi thu ah ka hmuhdaan ahcun pumcawm awk tlak ko in ca an ngan thei hrih lo ruangah a si ding. Cun, Laimi dinhmun cun Laica ih suahmi ca pawlhi pumcawmnak tlak ko in ka zuar thei deuh hrih lo.  Cabu uk 2000 hrawng suah thei ih zuar thei lawngah pumcawm awknak ah a tlak ih cuih suahmi kha a suah ihsin thlathum sung khawngthluh thei sehla pumcawmnak a tlak ding. Cutin ka zuar thei lo ruangah a si ko ding. Cun, a ngan lam lawng (suahlam tello) in ti sehla cahram man kan pek awk lo ruangah a si. Curuangah anmah cangantu pawl ruang lawngah a silo.

Cu vekin cangantu pawl khalin  man pek tlak cahram pawl ngan zuam ve a tul. Pumcawm awknak a tlakmi cahram ngan kan zuam awk cio a tul. Cuhlei ah calai hnatuan timi cu ngan le suah lawng a silo pi. Zemdarhnak le zuar theinak lam khal a thupi sisi. Calai hnatuannak lamih thleng a tulmi thu ah innsang tin le bulpak cio hnenah cabu a thlen theinak ding ruah le tuah a tul. Cun, cangantu pawl  khalin casiartu pawl hrangah pumcawm aw thei dingin thuhla tha kan suahsak ahcun kan suahmi ca thawn casiartu pawlin pumcawm awknak fimnak an ngah dingih an pumcawmnak an ngah ve ding. Cutin casiartu hnen ihsin cangantu khalin cangannak ihsin an pum an cawm thei ve ding. Cutin kan thleng awk a tul.

20). Cangantu ih tuanvo hi ziang pawl an si?
Cangan tu hi a tlangpi thu in tuanvo pathum a nei.  Cu pawl cu: 1) Mipi hnenah cangannak thawn thuhla theihter (information pek); 2) mipi
casiar paih dingin a suakmi cabu/magazine tivek pawl mipi hnenih thuhla than (advertising) le 3) ca in mipi hnen ah ziang thu an lo sim
timi simfiang (implimentation) pawl an si. Ngan men lawng a si lo, cabu thehlar, ca ih thatzia simfiang pawl an si.

21). Calai seminar ah “Laica phunli ong ciocio…annih cu ziang ce..” timi tong kan thei theu. Cumi thu ah na hmuhdaan in hlawm ve aw.
Calai seminar ah “Laica phunli ong ciocio” timi tongkam an tong mi hi cu a poi tuk. Cuti ih a tongtu pawl hi calai (Literature) leh fimthiamnak zirnak tlawngih cazirmi a bang awklo zia an theih lo thu a si. Laica phunli timi cu tlawngah Laica siar thei dingih zirnak a si
ih cucu fimthiam zirnak (education) thawn a pehpar. Literature timi cu ca siar thiam thehhnu ih mai pumcawmnak le paihmi zir le hliakhlai
dingmi major-line phunkhat a si. Cucu phunli tiang Laica zirnak in literature sungih a lutlo zia a fiang tukmi a si ruangah cu vek
tongkam cu literature thuhla rel tikah telhcih dingmi tong a si lo. Education thu relnak ah simrel telh sehla a tha bik. Thleidang thiam a
tul.
22). Laimi sungin cangantu lakah ka siar sunmi ih ka uar deuhmi pawl cu:
1.      Salai Ram Ling Hmung hi ka uar. Ziangah tile a cangnmi ka siar tikah cangan paihnak thinlung in neither.  Cangan a thiam lawlaw ka
ti.
2.       Fimthiam le theihkaunak lam cangantu ah Dr. Khup Za Thang ka uar.
Ziangah tile a ca nganmi pawl hi fimnak le theihnak lam ah ca dang tampi siar tullo in fimnak le theihnak mi a pe thei. A ngandaan khal a
thiam.
3.       Biazai lam ahcun Salai Nhgepi hi ka uar zet. A biazai hi thuhla tampi a huap. Veikhat siar tikah a hmanmi tongfang pawlhi khuaruah
harza in tongfang a khawl thei tin theih a thei. Veihnih siar tikah a simmi a thuhla pawl an tha thei taktak ual tin theih a thei. Cutin
veihnih tal siar tulmi an si ih biazai dinhmun a kim ka ti.

4.      Nunthu leng lam ahcun Laimi ih Joe ti tlukih ka ruahmi (a hminpi ka theilo) Mai Sokhleipar hi a si. A nunthu leng ngandaan  hi calai
dinhmun in siseh, a thuhla zoh in siseh,  a tha. A suahpi duhmi le a burmi thu pawlhi critical issue tampi an tel.
5.      Siangbawipa Rev. Dr. S Hre Kio hi ka uar zet. Ziangah tile ziangvek thu harsa, ruahharsa mi pawl a ngan khalle a siartu mipi in olten
theih a thei. Cangan a thiam lawlaw ka ti.

23). Na duhbik mi cabu panga le na duhnak san?
Ka duhbikmi cabu pawl cu

1.      Purpose Driven L ife- Rick Warren—Siar tikah nunnak hrangah thlun dingmi tampi a um. Nunlam hmuhtu a si.
2.      A Theology of Liberation – Gustavo Gutierrez- Mi harsa, mi nuata pawl hrangah Pathian ih thatnak mi a theihter. Theology tuahdaan
lamdang zetmi cabu a si.
3.      Nitin Thlarau Rawl- Nitin nunnak hrangah zindik mi zirhtu, Thlarau nuncak tertu cabu a si.
4.      The Politics of Jesus- John Howard Yoder- Khristian pawlih zumnak le tuanvo fiang zetin a ngan.
5.      Christian Peacemaking and International Conflict- Duane K. Friesen, Siarve ten minung dinhmun, Khristian dinhmun a langter. Ruahnak thatha ngah a theih.

24). Bezai teh na rak ngan dah maw? Bezai ih thupitnak teh ziangvek?
Ka ngan  phahphah. Tampi cu ka ngan theilo. Biazai ih thupitnak cu Calai sungmuril a si. Ziangah tile thuhla tampi theih a tul ih
tongfang pakhat in thuhla tampi a huap theimi pawl thei ih hril le hman thiam a tul. Calai sinak hmuahhmuah a khum thluh tin ka ruat.
Asinan kei cu Biazai nganlam hi ka ti thei tuklo.

25). Kan miphun in pawlkom din kan paih tukmi hi ziang ruangah a si tin na ruat? A siat le thatnak in sim thei fiang aw.
A si ngai. Atu nai hrawngin kan miphun sungah pawlom din hi kan uar ciamco a bang ngai. Ka hmuhdaan ahcun thanso kan duh ruangah a si thei men nan upat co kan duh tuk ruang khalah a si thei ko. Kei cu pawlkom din vivo timi cu ka uar lemlo. A umcia mi sungah thangso dingin thungai ih tanlak hi a tha sawn ka ti. Political party din cu thu dang a si ih cu lo ih pawlkom din vivo cu a tul in ka hmu lo. Lung rual
lonak nasa takih langtertu sawn a si tin ka hmu ko.

26). Group mail pawlih politics le calai thurelnak ah na telve dah lo hi kan miphun le calai na ngaihsak lo ruangah a si pang pei maw?
Group mail ka siar. In suhmi thuhla pawl ka siar theu. Ka telve lo ruangah miphun le calai duhdaw lo le ngaihsak lo ih in ruahmi cu na
palh ngaingai. Ziangah tile group mail sungih ka hmuhmi pawl hi miphun le calai duhdawtnak ih nganmi hnakin keimah ka thei, ka ti theibik, miphun duhdaw zet le lungrualnak duh zettu vekin an ngan nan a taktak ih tuannak ah ziang hman an tuahmi ka hmuh lo ruangah mail sungih telh awk ve maimai hi a tha tin ka ruat lo ruangah a si. Miphun le calai duhdawt timi cu mahle mah khaisan awk ciamco a si lo pi. Miphun khaisan sawn a si ual. Mail sungin nasa takih tuan ciamco hnakin a taktak ih tuannak malte hman a tha hnem sawn tin ka ruat.

27). Chin le Lai timi hmandaan thu ah na hmuhdaan in sim aw?
Chin timi cu miring le Kawl pawlih in kawhnak a si. Lai timi cu Falam peng le Hakha-Thantlang peng lam ih kan tong ten kanmah le kanmah kan kawh awknak a si. Kawl le Mirang tong thawn kan tong ih ca kan ngan ahcun Chin ti ding a si. Falam tong ten kan ngan ahcun Lai ti ding a si. Asinan Chin tin Lai tong sung tiangih hman dingin kan ti ceng ahcun Chin sungih a telmi hmuahhmuah a huap thluhmi lungput, tuannak le pawlkomnak hrangih hman ding a si. Pawlkom ih hmanmi ahcun Chin ti lengleng in a huapmi cin cu peng pakhat hnam pakhat hnih lawng a huap ahcun a diklo tin ka hmu. Chin tin ka hman ahcun Chin mi zaten huap seh tinak a si. Mirang le Kawl pawlin Chin in timi ih an huaptermi vekin huapter ve ding tinak a si. Cucu keimaih bulpak hmuhdaan a si.

28). Chin cultural concept sungah ziangmi hi thlengrem thei sehla na duhbikmi ziang a si?

Chin cultural concept sungah thlengrem sehla ti ka duhmi pawl cu mithi kan tukmi hi a si. Mithi kan ngai tuknak ah kan hmailam thu kan ruat thei theulo. Aliamcia lawngah kan thinlung kan ret tuk. Thansonak a dawn kham. Nun lai caan ah bawm aw le tanpi aw sawn sehla tin thleng kan duh. Cun, Nu le pa thleidang zetih ro pek aw hi thleng a tul ngaingai. Maih hrinmi fa ciocio a thleidan mi culture cu thleng ka duh
tuk lawmmam.

29) Chinram a kilkip ih a thansonak dingah ziang a tul tin nah mu?
Lairam ih a umtu pawlih ruahnak hi hmundang ih a thlengtu pawlin a dik tin tanpi in tuannak thu ah lairam hlumtu pawl tuanvo, sumpai le
thilri lam ah hmundang ih a thlengtu pawlin taw nawn in tuanvo lak sehla a tha ka ti. Hmundang le nunphung dang lakih kan thlen hnu cuih
nunphung ih nuaicihmi ruahnak thawn cutin ti uh kan lo bawm ti phun hi cu tuahlo sehla a tha bik. Lairam thansonak dingah cun tuah ding tulmi pawlhi Lairam hlumtu pawlin an thei tuk. An tuansuak theinak dingah ruahnnak hnakin thilri thawn bwm sehla Lairam cu a kilkip in a thango ko ding.

30). Sile calai lam ahkir sal sehla, Calai sungah thusuh awknak hi a thupi tin na ruat maw? Interview hi ziang a si ih ziang tin interview tuah tikah kan tim tuah aw ding? Interview tuahdaan in sim thei pei maw?
Interview hi calai hnatuannak sungah a thupi zet. Atu kan san hi media a cak tuk. Media ahcun interview hi lohtheihlo pakhat a si. Interview timi cu mipahnih biakawknak ihsin a dang mipakhat or casiar tu hnenah thuhla tha theihter khi a si. A san cu mi pakhat ih ruatnak hi ca a nganlo ahcun theihthei a si lo. Cu tikah cangantu, thusuttu (interview tuahtu) mipakhat ih ruatnak hi mipi hrangah thatnak tampi a nei ding tin a ruah tikah a sut. A ruahnak phorhsuak thluh in a sut. Cuih a suhmi kha lungkimnak lakin mipi hnenah ca thawn a suah. Cucu interview cu a si. Interview tuah tikah theih tulmi cu na suh ding mi hnen ah lungkimnak na ngah ta ding. Na suh ding tikah amaih remcaang a tinak hmun le tikcuu na khiakcia ding.

Na suh dingmi thu pawl khi suhmi, suttu, le mipi hrangah thatnak a petu lawng na sut ding. Cun, interview suttu tha sinak dingah cun theih dingmi thu pali a um. 1) Ngainak lam (Hna fim) ah a cakmi si a tul. 2) Na duhmi a simmi kha pehzom awkter thei a tul. 3) Na thu suhmi pawl khi pakhat le pakhat a pehzom awk vivol a tul. 4) Na thusuhmi in na suhmi kha a ruahnak a hnaihnok omi thusuhnak a si a tul. Interview ih thusuh daan hi phunnga lai a um. 1) Open-ended question an tiih na suhmi thu hi a letsal tikah suhbeet dingmi cem ko ih suhmi thusuhnak a si lo ding. Suhbeet dingmi thu a phorhbeettu thusuhnak a si. 2) Loading question an ti ih cucu a lettu thinlung sungah sutlo khalle amah ten a sim duhmi sim beet thei dingih thusuhnak a si. 3) Answered question a si ih cucu letter duhmi let thei dingah a phi malte simcia nak ihsin suhmi thsuhnak a si. 4) Inquiry question a si ih cucu hniksaknak telh phhih suhmi thusuhnak a si. 5) Prompt question a si ih hril dingmi pekih thusuhnak a si. Na theihcia mi thu an si khalle  theidaan kha fiang na suhmi a si ruangah amaih a letmi kha thupi sawn in ret aw la thusuhtu than a si dingih thusuhnak than a suah thei ding.

31). Kawl tong ih yahthah sapay an timi calai hi a than a ti maw?
Calai timi cu yahthah a si ko cu teh. A tul maw ti ih suh awk ding a si lo. A tul tuk. Laimi in yahthah calai kan sunsk lonak cu atu
tiangih kan suahmi calai cu biaknaklam calai lawng a si hrih cu teh. Curuangah Laimi in yahthah sapay hi cali tha ah kan ruat thei lo.
Hoklak calai phun in sualpeng zetin kan retnak a si. Calai sungah kan lut thei taktak hrih lo ruangah yahthah sapay hi calai tha h kan ruah
thei hrihlo mi a si men. Kanngan tam ih kan suah tam ahcun calai lam ah kan pi tling vivo dingih a thawtnak kan thei leh vivo ding.

32) Kan theihtulmi Calai ethics khal mallai in hlawm ve hrih aw!

A si ngai calai thu kan sim rero nan calai hnatuannak ih a thupi bikmi calai ethic thu kan hngilh zik ual. Calai cu a nung ringringmi a si. Mi pakhat ih sinak (a ngantu) le lungput khal fiang zetin mipi hnenih a tlang autu a si. Curuangah ethic tin kan sim ahcun cangantu ih lungput le nunzia khi a si. Ca kan nganmi hi ziang tluk a that hmanah a ngatu nun a hlawhsam tuk ahcun a calai a nung thei lo ding. Calai ethic timi cu calai kha nung le mawi, duhnung ko ih a dinpitu, cangan tu ih nuncan, a nganmi ca ih mawinak kha a si. Hrial dingmi thu pawl an si ko. Midang a hmuhsuam in a relsia lo ding. Amah le mah a khaisang aw tuk lo ding. Phuahcop le thuphan a si lo ding. Mi dang ih ngan ciami kha amaih nganmi vekin a ngan lo ding. A ngan khalle … a zo ih nganmi, ziang cabu sungah .. tin thaten a tar lang ding. Cucu calai ih a mawinak bik calai ethic a si.

33) Thuthang ca lam hi calai hnatuannak ah ziangthlukin a thupi? In simfiang in thuthanga lakdaan tla in sim hram aw!
Thuthang ca hi calai hnatuannak lawngah silo nitin nunnak hrangah a thupi ve ngaingai. Thuthang ca rori hnah tampi nganin nitin zem a si
mi hin calai dinhmun ziangthluk a fekter timi cu a langter ko ih a thupit daan cu sim a tul in ka ruat lo. Mirang in NEWS an ti ih cucu-
N= North, E= East, W= West, S= South an ti. A sullam cu leitlun nisuah, nitlak, saklam thlanglam hmunkip ih itin a cangmi thuhla thar
pawl tinak a si. Cuih a cangmi thusia thutha hmuahhmuah minung nunnak thawn then a theihlo. Theih tam ahcun fimnak le thansonak a si ih theih mal ahcun a tlai aw vivo. Curuangah thuthang ca hi a thu pi tuk. Ziang tin kan lak ding ti ahcun zo pawl (who), ziang tikah (when),
ziang a cang (what), khui tawk ah (where), ziangtin a cang (how) timi pawl kha lak in a tawi, a fiang, a famkim, theih ol, theihhiarnak tel
dingih ngan ding a si. Thuthang cu thuthang a si ruangah thuthang vekin ngan ding a si.

34) Cule magazine pakhat tuah thei dingah ziang tin timlam a tul?
Magazine sinak pawl cu kan theih tlangpi vek a si ko. A thu pi bik micu ziang hrangah kan suah (purpose), ziang thatnak a pe ding
(benifit), mipi hnenah ziang si sim duhmi kan nei (sharing), ziang tin kan tuah ding (format), ziang ca pawl ka telh ding (issue), ziangtin
kan suah ding (monthly, quarterly tivek), hmailam tumtahmi (long-term vison) hi pawl hi felten ruah le tuahcia ahcun magazine cu a nung vivo ding. Hi vekin ih suahlo mi magazine hi a thi cingcing. Magazine suah tikah a tlun ih ka simmi pawl ruatcia ciamciam ih suah ahcun pumcawm awknak tiang a suah thei.

35) Cun, mi pakhat in committee kim ih tel vivo hi teh a than a ti maw?
Keimaih bulpak ih thuruah daan ahcun atu kan san ahcun mah le thiam zawng te ci ah mi fim thiam tampi kan nei zo ruangah mi pakhat ih
pawlkom tin ih vat el vivo hi cu kan san in a duh nawn lo tin ka ruat. Hlan deuh cathiam kan neihmal caan lai ih mi pakhat in an vet el kim
vivo hman ziangti tha. Atu kan san ahcun pakhat le pakhat rinsan awknak lungput thawn mah le ti theinak zawn cio ah tel in telve maimai
ih zaing cuca ti suah thei ve lo ih tel ve maimai hi cu uar nawn lo sehla a tha bik. Ca poh in voikhat cu compute thu ziang hman a theilo
upa pakhat cu computer tawlrel tu committee ah an telh. Computer ih ca an ngan rero mi a zoh ih file thar a on mi kha a hmuh tikah “Atu ih na tuah mi kha hardware a si maw” tin a sut ih a suttu hnakin keimah lamlam ka ning a zak tuk. Cuvek san sungih um kan si ruangah tel kim
hnakin telnak hmun ah thahnem si zuam hi a tha bik ko ka ti.

36) Siar tlak ca ngan thei dingin ziang tin zuam a tul?
A ngaingai ahcun siar tlak ca, siar tlak lo ca tin then ding a um lemlo. Kan nganmi ca pawl hi a siartu pawlih tul lai can leh tulmi
thawn a mil awk lo ruangah a si sawn. Na ngan mi ca hi nikhat khat ah maw, caankhat khat ah maw, mi pakhat khat in maw a tul zet can a um leh thotho ding. Siar tlak tlak lo ti si sawn loin kan tulmi a si hrihlo, a kim hrihlo ruangah a si. Cu hnak cu cabu tha taktak kan suah
theinak dingah: 1) Ca tam nawn siar a tul. 2) Atu can ih a cangmi thuhla a simfiang theitu a si ding. 3) Mipi ih an tulmi mi a bawm
theitu a si ding. 4) Na ronmi ca kha mi tampi ih an theihmi le an duhmi cangantu pawlih nganmi a si ding. 5) Mi relsiatnak a si lomi  ti
pawl hi cabu tha pakhat a suah theinak le cabu pakhat ih tahfung phunkhat a si.

37) Sim duh mi na neih lai le…
Sim duhmi ka neihmi cu ziang hman ka silo nan media lam ih a cak zetmi
CT in interview in tuah ih ka lungawi ngaingai. CT hi mipi fimvaarnak
hrangah thangso vivo hram seh tin ka saduh thah le lungawinak ka sim
duh. Ka lungawi tuk

38) Ziangtin kan lo contact thei ding?
In contract duhle…. Mail cun. phun.h.awi@gmail.com ,
Office:         Phun Hram Awi
Editor/Director
Publishing and Distribution Unit
Literature and Publication Department
Myanmar Baptist Convention
No. 143. Minye Kyawswa Road, Lanmadaw Township
Yangon.
Ph: 01-221466
Inn:    N0. 599, Mah Mah Oo Street
West Kyohkone
Insein Township
Yangon
Phone: 0949307293

(Visited 171 times, 1 visits today)

Comments

comments

5 Comments

  1. Sayapa na simmi cu siar manhla fukfo khawp mai.
    Hivek calai mi kan rak lo nei ih lungawi um.
    Cambari tlawng kan kai lai ah hivekin calai na paih ti ka rak lo thei dah lo.
    Na thuhla ka siar ih lungawi tuk,Pathian in na rawngbawlnak ah lo hmang vivo seh.

  2. Chinland Rose says:

    Upat mi Saya Awi,

    Na interview siar cu calai misapawl hrangah a thahnem hleice tuk.
    Na sannak hi a famkim fawn.. zirtlak le hminsintlak lawnglawng an si.
    Keimah hrimhrim ka rak hlawkpi tuk.
    Na theih mi le na ruahnak pawl in rak hlawm theu aw maw.
    Ka lungawi tuk.

  3. Mai Chin Nun Mawi says:

    Upatmi Sayapa, na hmatawnnak siar cu mi mit ka ti vang duh nasa. Thazang khal ka ngan zet. Bawipa’n a lo hman cia zo bangin hmailam caan khalah Bawipa’n lo hmang vivo hramseh.

    Mai CNM

  4. Fimnak tampi ka ngah!!

    Thusuttu CT le Thusangtu Saya Awi

    Lungawi ngaingai!!

  5. Saya Pa Awi…;

    ngai na um ruahro ual. Calai lamah “PA” dinhmun na si zo ih ka lungawi ngai ngai. Calai ih i hruaitu na si ih ka lo hngilh thei lonak rel ding tampi a um. ZBC Golden Jubilee lai kha ka mang bik.
    Thusuh thiam hminthang CT pawlih thusuhnak 38 rori na let ttha thluh cu a mak ka ti, na tawk riai si. Zuam sin sin aw……….. Camkhat lai ih Van member………….

Comments

%d bloggers like this: