Nunau covo & tuanvo

Nunau covo le tuanvo

Kan Lai mipa hrekkhat le nunau ziang maw zat in ‘nunau le mipa bangran awknak’ thu le ‘nunau covo’ thu pawl hi rel kan duh lo ih, a reltu an um tik khal ah kan zoh dan a dang lam deuh `theu.  Kan khua le ram ah minung sinak vekin kan um theilo tikah minung covo (human rights) hi kan rel le kan sim cu a `tul hrim hrim.  Ahleice in nunau pawl in miphun le ram thu ih an tel tam theinak dingin kan zuam a `ul.  Kan Lai nu pawl hi inn-sang hna `tuantu le coka ih rawl suangtu men ah siloin kan ram pawlitik le vantlang mipi thu ah tu hnakin nasa sawn ih an tel vivo thei ding hi a thupi ngaingai.  

Minung covo cu nunau pawl ih covo a si ve.  Mipa lawng hi minung asilo ih nunau khal minung a si ve.  Curuangah, minung sinak ah mipa le nunua cu an bang aw.  Khuahlan (nitlak ram ah) nunau pawl cu ‘naute cet’(baby machine) ti ah hmuhsuam zet in an rak tuah.  Asinan, can (time) in nunua pawl hi naute cet vekmen lawng an si lo ti cu tette (withness) an pe.

Leitlun ralp veikhat le veihnihnak ah mipa pawl cu ralram ah ral do in an um.  Cumi sungah inn lam ah ziang kim rak `tuan `thehtu cu nunau pawl an si.  Curuangah, mipa ih `uanthei zat cu nunau khal in a `tuan thei tinak a si. Minung kan za te’n nu pum sung ihsin suak kan si ruangah ‘nu’ ziangtluk a thupi ti cu kan theifiang zet ding.  Kan za te’n ‘nu’ tel lo ih um thei lo kan sinak cu minung kan sinak in tette a pe ringring.  

Kan Lai nu pawl hi hmun kan pek lo ruangah kan `thanso ding zatin kan `thangso thei lo.  Seersiamtu in nunau pawl hi fa nei in coka ih ei rongbawl ding men ah a sersiam lo. Mipa bawmtu ding ih sersiam a si vekin mipa pawl in nunau pawl hi hmun an pek a `tul.  Kan vantlang (society) ah nunau pawlin hmun an neih tamzat ih zir in kan society cu a `thangso ding a si.          Lai nunau pawl cu miphun dang nunau pawl hnakin an zalen tuk tla kan ti men thei.  ‘Zalennak’ men lawng hi a tawk lo.

‘Hmun’ an neih ve a `tul.  Kan Lairam ahcun nunau le mipi kan za te’n bangran in ca kan zir thei, kan thiam dan ih zir in hna khal kan `tuan thei.  Asinan, kan vantlang nun kan zoh kir sal  ahcun kan Lai nu pawl hin hmun an nei mal ngaingai. Kan pawlkom tam sawn kan zo a si le kan hruaitu tam sawn hi mipa an si ih hlei ah, sinak thupi tam sawn cu mipa kut ah a um.

Hi thil in kan vantlang hruai awknak ah nunau pawl in hmun an nei mal tuk ti cu a tarlang.  Nunau pawl hi ram le mipi hruaitu dinhmun ih hna `tuanthei an si ve.  Asinan, kan pipu san ihsin nunau pawl cu mipa vekin ‘hmun’ an rak nei lo ruangah tusan tiang nunau pawl hi ‘hruaitu’ dinhmun ah hmuh ding an mal phahnak a si.

Mipa vek thotho in nunau pawl khal in vantlang nun ah zalen zet in an tel thei.  Curuangah, nunau pawl hi mipi vantlang hruai awknak ah dinhmun sang an nei ve ding a si. Cun, mipi vantlang hruaitu ding kan hril tik khal ah nunau pawl hi mipa hnakin an tel mal sawn `theu. Nunau tam sawn cun ‘innsang hna’ lawng an hna`tuan ah an ruat a si ahcun thildik a si lo.  Ziangah tile, kan ni tin tlanlennak kan vantlang thu hi mipi kan zate thuhla a si.

Curuangah, kan mipi vantlang, miphun le ramthu ah kan nunau pawl hin `tuanvo an nei ve.  Kan miphun `thanso vivo theinak ding ah vantlang nunau pawl an thupi bangin, `tuanvo tumpi an nei.  Nunau pawl  an `thanso vivo theinak dingah le mipi vantlang hruaiawknak ah ‘dinhmun’ an neih tam vivo theinak dingah mipa pawl in nunau pawl khaiso vivo ding `tuanvo kan nei ve.

Minung pakhat sinak ah nunua pawl an nauta cuanglo ih, mipi vantlang, ram le miphun thu khal ah nunau pawl in `uanvo an nei ve.  Curuangah, miphun le ram hrangah teima zet ih hna`uan nunau pawl hi danglam deuh ih hmu nawn lo zuam uh si.  Cun, nunau pawl khal in vantlang, miphun le ram thu ah ‘kan tel ve a `ul’ ti thei in, tuhnak ih nasa sawn ih tel ding ah ka lo sawm.

By Thang Pu

(Visited 58 times, 1 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: