Mino Le Social Media – Prof. J.Khum

Prof. J.Khum MA/MEd

(Birmingham, UK), PGD in Eng (Oregon, US), PhD (Candidate, Rzeszow- Poland)

(A Voi 22-nak LZP Senpi Pumkhawm ih Saya J Khum ih Paper)

Mino

Mino cu ti sin, tuah san duh ta hrim hrim. Vun tuah san hnu khalah a se lam ngah ding mi hnakih a ttha lam ngah ding mi lawng ruat, mah ringaw tawk emem, ruahnak hnakih phurnakin a nawr neh deuh mi pawl an si. An nawr mi vekvek cu nawr kaw thei tak an si ih, curuangah an nawr mi le an uar mi khi a hmaan mi le a ttha mi a si a thupi nasa. A hmaan lo mi le a dik lo mi an uar ngah pang citcet ahcun an nawr kaw rawk rawk thotho ding si khawh, kan nasa lo ding. Cu vek an si ruangah an nawr ding mi thil khi a hmaan, a dik le a ttha mi a si a ttul. An lakah thurawn upa (software engineer) pahnih thum umin cu pawl thurawn cu an ngai pawimawh a ttha.

Thuruat thei cin upa lawng lawng umkhawm vethung cun thu an ruat tukih an thuruah mi idea a ttha a si hmanah a cansuah thei lo dan tiang an ruat tuk ih cangsuakter dingin an pok suak dah lo ve lala. An pok suak a si hmanah mino vekin phurnak an nei tam lo ih betah thazang lamah khal an cak tuk nawn lo ruangah ziang an su kaw vak lo, ve lala.
A si ahcun mino cu hardware model sang si software model niam mi cet thilri vek an si ih upa pawl cu software model sang zet si ih hardware model niam zet cet thilri vek an si. Cu tei pahnih cu komin upa pawl ih software model sang zet chu thlawnin mino hardware sungah vun than nungna, a ruum nasa ding.

Social Media

Media cu medium ti mi tongfang ih plural form a si. Feet khal foot ti mi tongfang ih plural form a si ve. Feet 1, feet 2, kan hei ti hluahhlo men nan a thu ngai ahcun foot 1, feet 2 ti ih siar ding a si. TV hi medium poimawh zet a si ih. Tu hlan ahcun radio tla hi medium lar tak a rak si. Curuangah TV le radio pawl cu media an si. Tu san ahcun internet ihsi hman thei mi instagram, facebook, whatsapp, we-chat, viber ti pawl hi media lar tak an si. Print media lakih tel mi newspaper, magazine, journal pawl ih larnak a tla niam ih, online media a si mi, a tlunih tarlang mi, pawl khi an lar deuh. Rual pawlnak, tthianrual komnak le thuthang theihnak hrang simaw ih kan hman mi pawl hi social media cu an si mai. Ahleicein facebook khi vun sim sehla.

Facebook (founder Mark Zukerberg, established in 2003 as facemash, in 2004 as facebok) Media pawl nunnak cu advertisement a si. Subscriber (siartu/latu) an tam ih copy a tam len advertisement man tla a khung. Facebook neitu Mark khal hin kan hman ttangkainak cu remcang ih lain in hmang ttangkai ve. Tui kum ah Mark hi kum 33 lawng a si hrih nan 2017 record ih kan hmuh vek a si le leilungtlun minung million 2000 laiin kan hman sak thlang ruangah a lennak khal US$ 71.5 billion hung siin leitlun milian bik top 5 ah a kai so ta riai. Kan ramah khal hin facebook hmangtu kan rak tam zet. Mi pum ting hra luan laiin facebook kan hmang. Cui ting hra ahcun a zatek zawngih ttuatin kum 19-35 karlak mino in 60% kan luah.

A hman dan ttangkai pawl

Cozah ttha (ti ve phawt thlang mai sehla) kan nei ih, curuangah media ih sim, rel leh ngan mi hin hmual a nei phah thlang. Tahtthimnakah Zohmun ih phun u tlawng (high school) sayagyi cu zu a in ri ringring ruangah transfer certificate (TC) tla lak theih loh tluk a si. Cumi cu facebook-ah an ngan ih an post. Hma khat teah ‘vur’ ti’n tlawng uk sayagyi thar an ngah lohli. Kalemyo vanzam ttumnak kerawn khal caw an tlang ciamco lai ka hmu ih, leitlun ih khawpi sung ih vanzam kerawn umsun lawng si loin vanzam runway ih caw tlang ciamco umsun a si bet, ka hei ti ih ka post pan lo maw. Cu cun caw an tlangter nawn lo riai. Cu lo tla tampi a um ding. Tuah tthatnak reform thinlung keng ringringin, kan ni ih “Ka hricu hi a tum ve lo maw?” tivek menmen kan post rero hnak cun hmual a nei deuh ke.

Kan zuk pawl album vekih kan ret khawlnak hrangah tla a ttha viau. Asinan hard copy album neih lo phah nakah hman lo ding. Culole facebook hi se thutthi pang sehla ka aa thei men ding. Rak siartu midang hrang tthathnemnak a nei thei ding kan ton teh mi thil te te kan hlawmawk hi a ttangkai nasa. Cun thuthang sim theihawknak hrang khalah a ttha zet fawn. Nupi hawlnak hrang khalah (a ttha bik si lem lo khal sehla) a hman theih ih rualpi ttha hawlnak, hnattuan hawlnak hrang ti bang pawlah khalah a ttha bet lai. Cu tthehin ma’ hnattuan dan tarlang(advertise)nak hrang tla ah a ttha lala. Thu theih duh theih theinak hrangah tla a ttangkai zet.

A hman dan ttha lo pawl

Rawl suan phah ih online cu a poi lo men thei nan, online phah ih rawl suan belte a ci lo ding. Facebook hi kan mahin hmang nungna, anih cun in hmang lo hram seh law. Nupi pasal hawlnak hrang a ttha kan ti ko nain nupi pasal nei zo pawl hrang pomlai tthen phahnak ahcun hman lo ding. Mi hrang tthathnemnak a nei mi thu post ding kan thei lo a si len daitei um men ding. Elawk thei tak thu (controversy) pawl post rero lo ding. Posi a tthing duh, lo le a uih duh. Sakhaw humhalh timi hi sakhaw dang do ti thawn a bangaw lo vek thothoin phunhnam humhalh ti khal cu phunhnam dang do ti thawn a bangaw lo ve ti theih fiang a ttha.

Hnam dang mino pawl cu an mawinak hi pumcawmnak hrangah hmangin modelling, fashion industry le airways company pawlah flight attendant tuan theinakah an hmang ih kum 5 kum 10 sungah in ttha lo ttha an din man. Kannih cu hmel ttha deuh le ruangrai le tituai ttha deuh kan um khallen ler tonnakah le cuu lo tuk hlam helhel ih nupi pasal neihnak, nau awih tonnak menah kan hmang. Cuvek si nawn loin hmailam hrang dinhmun sawh hngehnakah tla hmang ve uh si. Like le comment tam pawl cun facebook free-in an hmang thei ti le si hmun cuang si loi, like hmu tam ding men ih sexy deuh deuh ih pholangawk rero hi buainak kotu men a si.

Ralrin ding mi pawl

Hmin lem hmangtu an tam ih mipa si nacing nunau pic le hmin hmang na, nunau si nacing mipa pic le hmin hmang na an tam tuk ruangah kan nun thumuril le thuthup simnak ding kan online friend pawl lakah kan ralring pei uh. Data kidnapping khal hi kan lakah a mikhual ciamco nawn lo. Kiang ih minung a takih a umtu inleng, rualpi lole sungkaw member phatsan tahrat ih facebook ih kan burbun san daih cun mi phungphai thlu lo kan si ding. Phone kha hi run ring hman sehla midang mipum ih in ra tong le kan kom rero lai hnen ih “In rak ngaithiam, ka vun kai lawk ke,” ti’ ngaithiam dil ta lawngin kan kei kei uh. Cuvek ih kan ti lo a si ahcun mi phungphai thlu lo tak kan si ding. Ro pek ding tu le fa ka nei lo ih, nang hi ro pek dingah ka lo hril. Na address le bank account tivek in run sim aw, tangka ka lo kuat theinak dingah, tivek ih ca a ra thlen cun cui ca lo kuattu cu unfriend aw la, block cih vurvo aw. Na buai sau hlanah.

Fala pawl hrang hi hi ka vun sim bet duh lai. Biakinn sungih ‘Yes I do’ kan ti pi hrih lo le hamawknak (engagement) hman kan tuah pit hrih lo kan tlangval kha pomaw cekci, kuahaw cukco le hnamaw zik vovo vekih zuk lak ih post lo ding. Kan ton lai mi hi kan duhdawt bik an si vivo ruangah lehhnuah na mitthli titla tamtu tla an si leh pang ding. “Kan piatawk tikah cun ka delete leh mai ding si si,” ti aw hlah. Mi ziangmawzatin an rak save man thotho ding. O le aw ruang le kan word combination duhdan bangawk lo ruangih kan pherh celcel hman awloksong zo nak ilak ih, kan facebook word combination a ra um bet hi cu luak a suak zik zik, sung a dok zik zik, lu a zingter bet, um ngaihnak theih a har. Tu hnu kum ziangmaw zat ahcun A B Ci kan zir sal ih hram kan thok thluh a ttul lai ding, phanum tak a si. A cang thei hram ahcun kanni Phunsang tlawngkai ding, kai lai leh kai zo, lole mi’ lak tlang cinri cun facebook le media pawl ih thu kan ngan tikah a spelling kimin ngan cio kan zuam pei.

Thunet kharnak:

A tthatnak hmuah sorbawk siin a tthat lonak ihsi fihlim tahratih kan hman thiam le social media hi kan tthatpiin kan hlawkpi ding. Cu loih atu vek menih kan hman rero cun kan hmang ttangkainak hnakin ani’ in hman ttangkainak hi a tam sawn ding ih, a eksia fang kan ngah ding. Take the control over it and be the master, not the victim.

(Visited 57 times, 2 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: