Leitlun tulmi

      Leitlun tulmi

Leitlun tulmi timi ngantu hi Alex C. Hngak  a si. A lex C. Hngak hi kan Chinmi, ca nganthiam pakhat a si. Alex C. Hngak hi ca ngan zuamawknak ah a tel ve phahphah ih pakhatnak lawman khal dawng ban ve a si. Asinan, kan Chinmi ih kan tlaksam zetmi pakhat lakih telve cawisan  a hlawh ve dahlo. “Leitlun tulmi” timi hi a vahvaihnak hmun New Delhi ih a umnak inn sang rori ah CT palai feh in a dilmi cahram a si.

Sungkua enkawlnak ah hin tulmi le duhzawng thliarthiam dingin kan zirhter aw theu asinan kan duhzawng thupi sawn ah kan ret theu. Hmun thenkhat lamzin  sirih (sign Board) ah “NA DUHZAWNG LEI MEN LO IN NA TULMI KHA LEI SAWN AW” timi an tar theu. Asinan tutiang kan duhzawng ngaihlu in kan tulsammi  taktak  kan thei lo a si lai hi.

Aw le…kan leitlun hi kan thlir lawk kei uh.  Russia le America pawl cun thunei sawn (Super Power) kum (50) lai cu an hngirhngo/do aw in an khawsa.  Kan leitlun hi do awknak (cold –War) tuah aw in an sum le pai an hmang liam rero.

An fimnak le thiamnak cu ziangtin ha hmanrua/ralthuam tha kan tuah thei ding tin ral thuam tuahnak rori ah an fimnak an hmang. Do awknak ding ralthuam tuahnak dingah sumpai tam tak an liam rero lai ah mi tampi tihal rilrawng in ei ding nei lo ih mual liam tampi an um. An va zangfak um em ve aw.

An ralthuam tuahmi cu reilote hrang vial a si fawn si. Tu ahhin American hi thuneitu lalbik super power um sun a si. A cozah in leitlun thar (World Track Centre) le an rorelnak (Pentagon) nasa tak cu misual pawl in an taih cim mai a si kha. Curuangah thil ropi le tha kan tuahmi pawl hin rei an daih lo zia le hngahawknak a tlaklo zia an ti lang a si.

Nauhak pawl ih an zawtepuah mi bang in thil ropi le tha kan timi pawl hi an ziam hlo theu. Kan Bible ih (Tower of Babel) ihsi khal in kan fiang nasa ding. Leitlun hin cet lam thil (Technological Revolution) ih thangso ding hi tul a ti. Kan leitlun thiamnak le fimnak hi ka sawisel lo riai, tha ka ti e.

Pathian ih fimnak le thiamnak pekmi a si ih kan leitlun khal a ti mawi in a ti cangkang riai a si. Asinan, hi thil pawl hi kan nunnak hrang ahcun a tangkai lo nasa.  Boruak tha, thlifim a ti sia ih betah mi tampi a hloral ter. Leitlun tisetu ah a cang sawn a si. Leitlun in a tulmi a theih ding ahcun NUNNAK (Life) a theih fel a tul.

Kan dam sung caan reilote, kan nun hlut zia pawl tla kan fel tikah kan tulmi pawl kan theithiam laifang ding a si. Nunnak kan timi hi mifim pawl in nasa takin an  zingzawng ih theithiam harsa tak mi thil a si. Mitampi cun an rak ap pi lan ta. Greek mifim pawl cun nunnak hi hmun thum ah an rak then.

Apakhatnak cu Minung nunnak (psyche) a si. Himi khal hi Science pehzawm pakhat Psychology suahnak a si. A dang pakhat leh cu Joe an ti cucu thlarau lam nunnak hi a si. Science lam khal ih a zingzawng theilomi thil a si. Cui, nunnak Joe cu minung hrangih thupibikmi pakhat a si. Curuangah ramsa pawl ih an neihlo a hleicemi thlarau nunnak joe kan neihmi hi a sunlawi zia kan ruah thiam a si le zo in in pe timi kan ruah tel cih ding ka zum.

Ka rualpa ih thutawite ah ka lo katpi duak ding.  Fala pakhat a cai tuk/ngai tuk. A tikcu caan le a neimi sumsaw le a thil dangdang pawl hmuahhmuah cu a fala nu hrang ah a liam ringring. Asinan caan reilote ahcun an palai pa cun a tibuai ih an then aw ta riai. Cui ka rualpa thin kekkuai cu zoh a har nasa.

An palai pa thah ding rorin caan remcang a hawl theu asinan a hmu thei fawn lo.  A thinlung buai zia cu a aa zik te.  Kawhhran upa nu le pa, a thianrual le pi pawl in thla an cam sak. A thin naa tuk ruang ahcun zu a in thawk rawl a ei duh nawn lo. Arti mu hman ei thei lo ding tiang cun a taksa in a tuar thlang.

Kei khal cun ka riahpi ve. Zan khat cu zanlai patum ah ka rualpa cu a  rawng tho thutthi ih, hi fala nu hrang ih ka caan, sum le pai ziangkim ka liam vek in Bawipa hrang rak liam sawn ningla cu aw…liamcia ka caan pawl kha a va pawi em ve aw…nan mai thlacam saknak ruangah a si hi!!! A ti rero.

Tu ahcun ramtiam lam ah missionary in Bawipai rawngbawl in a um. A si…ka rualpi fala le tlangval pawl kan duhzawng hi kan tulmi ah kan ruat theu, a va pawi thei ve! Na ngaihzawng/na honey hrang sumpai na liam daan kha a tul maw, na duhdaan zawng a si sawn lo maw? Kan ruah fel a cu thlang.

Mifimathiam, miropi pawl nan fimnak le nan thiamnak  pawl Pathian hrang hman lo in a si lolo ah nan hmang theh thlang a si lo sawm? Mifimthiam le miropi pawl khi an nunnak ah a langlo tuk an piangthar lo a si ding, thlarau mi an um lo tuk tisehla na thin naa zet ding lo maw?

Kan theologian le rawngbawltu then khat pawl hin Biakinn pulpit tlangah dingin Pathian thu thei thuk sawn tum in Bible in cutin a ti, tih aicun ka ngaihdan ahcun, mifim thiam pawl cun tiin Hebrew, Greek le English ahcun cuvek in a ti, khavek in a ti, tin mi thiam pawl ih thusimmi pawl parah hngat aw sawn zikzik in thu an rel theu.

An thiannak le an theihnak pawl ka dokalh lam siloin Bible ai ih mithiam sang pawl ih ngaihdaan le ruahnak tul kan ti sawn hi a tha lo. Kan Bible ih hngat awk hi a thupi in a tulsawn mi a si. Thenkhat leh pawl cu (dollor) duh ruang ah kawhhran kan din, din tha thei leh si loin; hivek rawngbawltu hi kan tul maw.

Judaisakariot bangin Bawipa Jesuh kan zuar ih sumpai kan la lut rero a si hi. Rawngbawltu hin sualthu le rundamnak thu aupi lo in Christian nun daan hi nasa takin tlangau pi hnik hnen uh, cucu kan tulmi a si pei maw? Kan tulmi si lamlam hlah e, a nun ih nunpit kan cu tuk thlang.

Ka lo sut lawk ding rawngbawltu nangmah zuk le hmawm na tuah ruangah, thianhlimnak nasa takin na aupi ngam lo a si lo sawm..? Thuthangtha simtu pawl hin zu le sa, uire thatlo zia, mi that, rukru, thuphanper, mi thil va dawt tivek a thu pi zetzetmi pawl hi thupi lo ah ruat in Khristian nunze mawi kan zirh tir awknak a hlo vivo thlang a si.

Nan ni , thu ngaitu pawl, thusimtu ih Khristian nun ih tuah ding le tuah lo dingmi ( rit theihthil )  a sim mi pawl cu nan ngai duhlo, ngai tlaklo ah nan ruat. Thaten ruat uh a thalo mi hrial ih a thami tuah ih nun thleng a cu tuk zo.

Leitlun parmawinak le sinak a phunphun pawl ai cun rawngbawltu si tla duh sawn aw la, pianthar tla duh sawn aw la kan Bawipa ziangtluk in a lungawi ding. Bawipa Jesuh hi in kaihruaitu ding cu a si. Fimnak le thiamnak neitu khal Bawipa a si.

Na duhdaan zawng in si loin na tulmi taktak tuah sawn aw. Leitlun ih tulmi na theifiang zo.          

(Visited 71 times, 1 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: