Kawhhran Thuanthu

Lawrkhawmtu: Tawk Lian Mang

Leilung tlun ah “Pawl” 38000 denominations hnak ih tam kan um. Africa continent lawngah Pawl 1000 an um ih mizo ramah Pawl 80 le Kawlram ah Pawl 60 hrawng kan um. Kawhhran thuanthu kan hawn thlir sal tikah a tui kan san hi Pathian ih zangfahnak hleifuan ih kan hmuh can asi ti sehla a sual lo ding.

Kawhhran hmaisabik Jesuh dungthluntu pawl san lai in kan zoh tikah Rome SPH Nero  kutsung AD 54 -311 SPH pahra nak tiang Khrihfa rapthlak zet’n an hrem. Leitlun ih rapthlak bik Khrihfa an thah san a si.Cui kum 250 sung ih zumtu pawl cun an nunnak rimhmui thawinak bangtuk’n Pathian hnenah an hlan a si.

AD 312 Khrihfa an reh thlang hmuh ding le theih ding an um nawnlo an ti lai ah Pathian in Rome SPH Constantine the Great hmang in Rome empire rampum in Khrihfa biaknak ah a thleng. Amah hi Pope tuan hmaisa bik a si “Saint Constantine” ti tla an ko. AD 313 -1377 tiangah kum 1064 sung Khrihfa biaknak ah Pathian thutak arak um lo. Thlarau thianghlim hnatuannak a lang lo.A hmin men ih Khrihfa san a rak si.

AD 1377 ah John Wycliffe in Pathian thlarau thianghlim a co,tulai tong cun a piangthar asinan thutak canrei a aupi in rawng a bawl man tuk lo .31 Dec 1384 kum ah in thihsan. AD 1398 ah Jan Hus a piangthar asi nan can rei thutak a aupi man lo 6 July 1415 ah in thihsan.

AD 1483-1546 Martin Luther le AD 1509-1564 John Calvin hi Kawhhran remthatu bik ih Pathian ih hmanmi an si. An pahnih in Pathian thutak hmang’n zumnak thawn Kawhhran remthatu an si nan bangawk lo nak te an rak nei ve Luther in hmuh theilo mi Kawhhran a thupi tir ih Calvin in hmuhtheimi Kawhhran titha ding a thupi ter. Simduhmi cu kan bang awk thei lo zia.

Curangah a tlangpi in Roman Catholic ihsin Eastern Orthodox(1100),Lutheran(1517), Reformed(1522), Anabaptist(1525), Anglican(1534) Hi Kawhhran (5) in  tekdarh vivo mi kan si. Tui kan sanah Kawhhran tampi cu an cem vivo thlang ,ziangvek Kawhhran khal’n Kawhhran cu Khrih ruangpum kan si, Kawhhran ih kan lu cu Khrih asi tiin a thok ah cun nungzet’n an rak ti cio ko ding ka zum. Cun Presbyterian tla John Calvin, John Knox tei ih Reformed(1560)tuah remthat mi , daan ti fekfek ih neimi le zumtu zu in lo ding ih rakkham hmaisa biktu pawl khal an si ih tulaisan ah cun nu le nu ,pa le pa kutsih dingah an amen rero thlang.

Rome SPH Constantine the Great ihsin AD 313 -1377 tiang:

kum 1064 sung Khrihfa biaknak ah Pathian thutak arak um lo.Ziangruangah cutin a um tilen Thutak phuangtu an um lo ,Mipi in Bible siar ding a nei lo lawng si lo’n siar ding um bang hman sela Pope pawl in an siar an kham  ,thla an cam lo, Pope le Pope an ral aw,Khrihfa le Khrihfa an do aw,sualnak an tuah tikah Pope & Fathers pawl’n sual ngaithiamnak an tuah sak men cuti vek ruangah Thlarau Thianghlim cangvaihnak a lang lo.

AD 1377 ah  John Wycliffe in Pathian thlarau thianghlim a co:

Thutak a hmuh mi cu a tlangau pi Pope pawl ih hnatuan a diklo zia, Bible thawn a kalh awk daan a phuang ih mi tampi in an thlun.Cutik ah Pope pawl in that ding’n an dawi ih a rualpi in pakhat ah a relh.Cui a relhnak hmun ah Bible a let ih kutngan rorin “Thuthlung Thar”a let theh in bu tampi a suah ih mipi hnenah a thehdarh.Pope pawl’n a Bible suahmi cu mipi hnen in an lawngsal ih mei in an ur kang.Asi nan bu 150 cu a him.John Wycliffe hi Bible let hmaisabiktu asi. 31 Dec 1384 a thih hnu ah Pope pawl cun a ruak an phorh sal ih mei in an ur. John Wycliffe thluntu a milai pawl khal an that.

AD 1398 ah Pope Jan Hus a hawng piangthar ih  Thutak cu a aupi, John Wycliffe vek thotho in Pope pawl cun that ding’n an dawi .Hmun pakhat ah a relh ih cui a relhnak hmunah cun Bible a let.Thuthangtha aletmi cu copy an tuah ih mipi hnenah an thehdarh.Asi nan Jan Hus cu an kai ngah ih 6 July 1415 ah an that.

AD 1494-1536 “Father of the English Bible” ti khal ih an kawhmi Pope William TynDale khal a piangthar ih Pathian thutak cu raltha zet’n a phuang minung tampi an piangthar. Cun tong phun 5 in Bible a let (translate).Cui can ah cun typewriter a rak um thlang ih bu tampi a rak suah ngah.1535 ah an kai ih Sep 6,1536 ah a nunnak cu rimhmui mei ur thawinak bang’n pathian hnenah a rak hlan a si.

Simhrin Group mail ih thlah zo mi a si.

(Visited 88 times, 1 visits today)

Comments

comments

One Comment

  1. Joseph Thang says:

    Kei cun ka lo sim ka ruah nak a si lo a dik in ka ngan Jesuh khrih tan ta mi kawh hran sung ih sin a suak mi pa ih din mi kawh hran ah cun Khrih fa ti in kawh theih a si lo ka ti an nih tla cu Pathian thu ngai rel an si lo ih an mai pum pi khaap khat hrang ih an hawl duh ruang ah a si ka ti tu lai pastor pawl tla nan bang rep ttheh ka ti duh nak a si a dik thei na cing in nan mai pum pi ruat in dik lo in thu nan zirh theih nan duh ah cu Romans 16:17-18 ah zoh uh la nan thei ko ding tin ka zum nan nih pawl cu tthen tthek nak a suak ter tu pa ih zirh sual nak sung in ngah mi nan si hrang ah nan nih cu khrih fa ti ih kawh thei nan si lo ka ti a si Jesuh khrih thawn pawl kom nak sung ih sin a suak tu pawl hrang ah a kha tuk le tla a dik mi a si hrang ah ka supup thei lo …..ka lo sim hrih Jesuh in a dungthlun tu pawl hnen ah ziang tin tso thu a tan ta lei tlun ih nan thlah mi cu van cung khal ah thlah an si ve ding a ti si lo maw ziang ruang ah so mi lai leh mi lai par ah sual phuang a tttul lo nan ti nak san hi cu ruang ah so khaw nan nih cu protestian ti ih kawh nan si nan nih nan biak mi cu ka lo sim bet Martin Luther si nan biakthei uh ka lo zaang fah hai daan van cung ah Jesuh in ka lo thei lo an lo ti tik ah ziang tin so nan um ding ruatt sal uh law

Comments

%d bloggers like this: