Kan Ram Umdan le Falam

KAN RAM UMDAN LE FALAM

January 2, 2013

 NTK

imagesRam pumpi dinhmun zoh tikah, Cozah thar kainak kum hnih a kim zik thlang. Tunaite President thusim ngaitu cun dunglam ih kirsal lam si loin, Democracy  dan ih ukawk men hman duh tawk loin, mipi, cozah hnaṭuanpawl le uktupawl karlakah hnaṭuan tlang thei dan thupitzia a sim ih States le Regions (Pine le Taing) cozah cun, a rang bikin President ih simmi hi a tak in ṭuansuah tum in  ṭan lak cih a si. Tu hlan bangin tlunlam in hnuaiah (top down) si loin hnuailam in tlunah (bottom up) a si thlang ding. Cui umzia cu Myone cin cozah department (e.g., siipyn) hotu cun amai thu men si nawn loin, mipi rinsan tlak pawlih dinmi committee thawn khawtlang hna a ṭuan thlang ding. A tawizawng in, khua le ram le khawtlang ṭhansonak hnaṭuan kipah mipi an telve thlang ding, tinak a si.

Hilai ah saklam ram ah meithal awn a ring deuhdeuh, kapawknak ah vanzam tiang hman a si. Tlangpar mi thawn remdaihnak tuah thu ah cozah khal a duh vekin ke a kar thei lo. Kar khat a kar veten ralkap lamin ziangtin an hmu ding, ti zoh sal phahin ke a kar ruangah di a riam lo. Tlangparmi dinhmun in zoh tikah, tlangparmi meithal kai lakah kapawk cawlh hrih (cease fire) duh an um laiah, political demand ngah lai hlan lo kapawknak cawlh men in umzia a nei lo titu an um ve. Tu vekin a tuartu in, bawmtu nei loin  amah ten nasa tukin  a tuar vun hmuh tikah, riah a sia, thin a bang, ning tla a zak (Tlangpar mi lakin aw khat kan suah thei lo ruangah).

Kan ramhnen India cun a ramri naih bik Chinram le Sagaing ramṭhen (Naga ram) cu kum tin million 5 a bawm thawk thlang. Cozah laipi khalin Chinram hrangah paisa  tampi a vur tum thlang (India in Mizoram a vur bangin). Culaiah Falam in hlawkpi mi kan nei ve maw?

Pakhatnakah, kan helhkam zet mi peng 64 le furlong 2 hla Rih-zin laihnakah 2012-2013 sungah, peng hnih hla lei-hak (lungto) tuahnak lawngah Million 103 hman a si ding. Lamzin bitnak rem le zinpi 24 kau ih laihnak, tvk., Million 943 leng lo hman a si ding. Hihi 2013 April thla hlanih hman ding paisa a si. Cuitlunah 2013-2014 ah Million 1928 leng lo hman bet a si ding.  Hihi 2014 April hlanah hman thluh a si ding. HMINSIN: Million khat hi ting 10 a si.

Pahnihnakah, Surbung tlang vanzam ṭumnak saulam pi 4,000 le kauh lam pi 100 laihnak dingah 2013-2014 ah Million 2,000 (ting thawng kul) rua-hman a siih hman taktak a  si ding. HMINSIN: Vanzam bualrawn hi saulam pi 6,000 in 8,000 tiang tuah theih a si. Asinan pi 4,000 in laih thawk a si ding.

Himi  Rih-zin le Surbung hrang paisa hi Contractors (Company) tum zetzet zoin an ngah ding ti a fiang hrih lo. A dil an um rero zo. Asinan, Falam peng mipiin himi laihnak ihsin sumpai lakluh thei dan a um pei maw ti hi a phunphun in ruat rero a si. Cet (machines) tum pipi ih ṭuan a sile rei hlanah ṭuan thluh a si ding. Contract ngahtu Company lakah Falam mi kan tel ban a sile kan hlawk thei, milai thazang hman ṭulnak poh ah Falam peng mi hman a si le kan hlawk thei fawn.

Falam peng Pamuanchaung kiang thir tlang cu Company in laih siannak an ngah zo ih, kum 30 sung an lai ding. Himi khalah mipi thazang hman tulnak ahcun mipiin kan hlawk phah thei. Himi laitu ding Company ah Falam kan tel zo ruangah hlawknak a si zo. Laisuah mi thir (cromium) zuar man kan ei ban pei maw ti cu mipi hril tlin mi MP pawl hnatuan a si. MP pawl kan itthat lo! Mipi lam khalin Rih-zin le Surbung hrangih sum hman ding hi theih ve tumin, zinpi ṭha le vanzam ṭumnak ṭha tuahnak ah hman taktak a si maw ti theih tum ringring hi kan hna a si. Hivek san ih leng ve ka si hi vanṭhat a si.

Border trade hrang Rih-zin pi a um hnuah, Vanzam ṭumnak a um hnu cun Falam khua cun kum tam ro riamri a sinak ihsin thinkung note bangin a cawrh so vivo thlang ding. Ni bang sûm sal law, Aw! Falam.

Comments

comments

3 Comments

  1. Siar a nuam in ngai a nuam nasa,Vanzam bualrawn cu pi100 lawngih akuah lam an laih cun nehhnu ah an tuahsunzom nawn ngai pei maw?pi
    200 lai kauih an laih cia a si ah cun an tuah thatvivo a zum um,ka ruah dan men asi.

  2. Kan pathian in hngilh lo(in tlansan lo)kan lungawi tuk!
    Kum khua in na hminthiang hlim thangthat siko seh.

  3. Pu Than,
    Na ca ngan mi ka siar ih thazang tam zet ka ngah!
    A rei hlan ah a cang suak ding khal zum a um.
    Falam le Chin Ram hrang khal ah ruahsannak  tam zet a um sin sin.
    Lungrual zet ih  kan ttuan tlang cio ding hi a thu pi zet!
    A rei hla ah a hninghno sal ding mi Falam, ruahsannak tamzet thawn kan lo hngak!
    A rei lo ding.

Comments

%d bloggers like this: