Kan Ca Ngan Dan Hi!

Kan Ca Ngan Dan Hi!

Dr Than Bil Luai
Part ( 1 )

Theih ṭul hmaisa:

A tlunih thutlangpi thawn pehpar in, ‘ca ngan dan’ ti mi ah thu pahnih a um thei.
Pakhatnak cu mit ih hmuh le siar theih ngan ca rori khi a ngantu in ziangvek in a ngan ti mi a si. Hi mi ah cafang kawm dan le hman dan, ṭawngfang kawm dan le hman dan, ti pawl hi thupi bik ah ret in zoh a si. Hi zawn ah, ṭawng ihsin ca a rat bang in ṭawng thlun ih ngan mi ca cu ziangvek in hmuh le siar theih in ngan a si, ti a tel ve.

A dang pakhat deuh cu ngan mi ca sungih um thu le hla cu a ngantu in ziangvek in a ngan ti a si. Hi zawn ah “ca ngantui’ ngan dan” kan ti mi cun a cafang le ṭawngfang hman dan le kawm dan ti pawl a kawhhmuh nawn lo, a ngan mi thu le hla a kawhhmuh sawn.

Sawmnak:

Hi “Kan Ca Ngan Dan” ti mi thu tui ṭum ih ruat tlang dingih ngan a si tik ah, a tlunih tarlang mi a pakhatnak sawn hi thupi le hmuitin ah ret in ngan a si. Curuangah, hi ca siartu kan zaten, hi ca kan siar tik ah – tui ni tiangih kan lai ca ngan dan [cafagn hman dan le kawm dan, ṭawngfang hman dan le kawm dan] ti pawl khi kan thinlung le ruahnak ah ret in – hi ca sungih ngan mi thu hi zoh tlang uhsi, ruat tlang uhsi, rel tlang uhsi.

A dik, dik lo:

Rel tam ṭul lo in Lai ca ngan thiam ti-aw pawl lakah kan ca ngan dan a bang-aw lo ti cu kan cabu, Bible, megazine le ca phunphun kan suah mi ihsin a theih theih. Ca ngantu pakhat le pakhat kan bang-aw lo men lawng si lo in, ca ngantu mihrek cu kanmai ngan dan lala khal hmun khat le hmun khat a bang-aw lo. Hi pawl lakah hi ca ngantu khal a tel ve. Thimnakah, Tlamtling Khristian Nun, Bible Ngan le Leh Dan ti mi le Mi deh hmang Pawkei Pakua ti mi cabu pathum khi kan zoh tlang asile thu bang-aw si, cafang hman mi le kawm dan bang-aw lo an um hniai hniai ti kan hmu. Hi cabupawl ngantu in tui ni ih a hmuh suah mi cu, “Lai ca hi fimkhur lem lo ih ngan cun dik lo pi’n ngna a awlte, hi vekin dik lo ih ngan mi khal hmuh ding a tampi” ti a si.

Hi “dik le dik lo ih ngan mi” ti mi thu ciah hi, hi ca siartu le hi ca ngantu kan zaten tui ṭum ih kan tuat tlang bik ding thu cu a si. Ziangahtile, a dik, a dik lo, kan ti tik ah cu vekih ti thei dingin ṭansan felfai kan neih hnu lawngah ti ding a si. Tansan felfai le tahfung hngetkhoh nei si lo in, ca kan ngan cio mi khi “a dik, dik lo” kan tisakawk pang ahcun a titu zozo khal thli lakih din tum kan bang thei. Taktak ahcun tui ni ah ngan dan dik lo dik lo ti mi thu hi, hi ca ngantu khalin tu vekin a sim nan, a sim thei hlan sung cu a ngan mi pohpoh a dik ti ngan in a rak ngan mi hlir an si ve [tui hnu ah a dik lo ti’n a hmu suak men na], ti hi rel hreh ding le zahpi ding thil ah a ruat lo.

Nan dan dik lo dik lo ti thu thawn pehparin thusuhnak ra suak lohli thei mi le ra suak ṭ heu mi cu:
1. Ngan dan dik, dik lo ti mi hi ziangtin kan thei thei ding?
2. Ngan dan ziang vek khi a dik kan ti ih, ngna dan ziang vek khi a dik lo, kan ti?

Cu vekih ti thei dingin kan ṭansan le tahfung cu ziang vek a si? ti paw hi khunkhan deuh in ca ngan dan thu ruattu cun, suh loh theih a si lo.

Hi thusuhnak pawl simfiang a si hlanah, awltlang zetih thuruat le thurel hmang pawlin “kan siar thei ih a duhsan kan theih hnuhnu cun ziang vek ngan dan khal a dik a si mei” an ti ṭheu mi khi sanglet hmaisa sehlal. Hi vek awltlawng zet hmuh dan cu awltlawng zat sannak thawn sagn sehla a fiang thei mei ding a bang. A hnuaiih ca hi kan siar tlang hnik ding. “ca mal te ka lo kuat.nan za ten nan dam ko lo maw.kan nih khal kan dam.a thu pi mi a um tuk lem lo.in lam ca kuat ka duh ih nang mah in inn lam tiang in rak kuat sak thei pei maw?zang fah nak in in theih ter sal aw.”

Hi ca hi mi pakhat in i kuat mi a si. Ka siar ih ka siar thei thluh, a ngan mi duhsan khal ka thei thei thluh. Asinan, ca ngan thiam pek phun li nauhak hmanin hi vek ca ngan dan hi “ngan dan dik” a ti a zumum lo. Ziangahtile, “cawlhnak [full stop]” hnuah cafang fate a hamng, inn le in hi [home] tican ih a hman mi a si nan cafang kawm bang-aw lo in a ngan, thusuhnak [?] hnuah cafang fate a hmang, “zangfahnak, kannih, thupi, nangmah” ti pawl hi thu hlawm khat an si nan kawm lo in a dang dangah a ṭhen.

Tahṭhimnak dang pakhat tarlang belh sehla. Kan nui’ hmin cu Lai ca in kan ngan a si le “Sui Hlawn Thluai” ti a si. Asinan, tupekte e-mail dilnak ah a hmin cu Kalw ca ihsin Mirang [Lai] cafang, a,b,c, hmang in Kawl pawl in an rak ngan sak ih an ngan dan cu “Shwe Loun Htay” ti a si ta riai. Kan siar ih siar theih a si, a duhsan khal kan thei. Asinan, tui ca siartu kan zapi tel in zohmanin hi hi Lai ca ngan dan dik a ti kan um a zumum lo. Mirang dawk Lai dawk [kahpia] ca ngan dan, hman tlak lo, thlun tlak lo, a si kan ti cio ko ding.

Curuangah, ca ngan mi pohpoh, “kan siar thei ih a duhsan kan theih hnuhnu cun ziang vek ngan dan khal a dik a si mei,” ti mi cu ca le calai umzia theifiang hrih lotu pawl ih ṭawngkam men a si, ti sehla akn palh lem lo ding.

Thu um dan:

Ca ngan dan lawng si lo, thil ziang khalah a dik, dik lo, [a sual, sual lo] ti hi sim a awl ruah in vun simfiang cu thil har zet a si ṭheu. Thimnakah, “mi thah cu a dik lo, thil sual a si” vun ti cu thil awlte a si. Thil sual le dik lo a si ti khal zapi theih a si. Asinan, ziangtin dik lo le thil sual a si na ti thei titu mi pakhat khi vun simfiang tum awla thil awl lo zet a si ding, ziangahtile, “mi thah cu a dik lo, thil sual a si” ti mi el duhtu cun “ralkap khalin mi an kap that ih an dik lo an sual an ti cuang lo, a that tam theithei lawmman an pe in an cawisang sawn, curuangah, mi thah hi thil dik lo a si ti theih a si lo” ti’n a ṭawng thei ve ih cu mi vun simfiangsal ding cu thil awl a si lem lo ding.

Cu vek thotho in kan Lia ca ngan dan fik le dik lo thu hi, ngan zo bang in ṭansan le tahfung felfai neih lo cun, sim le rel harsa zet a si. Lehlam ah ṭansan le tahfung neih cun thil harsa a si lo lala. Hi ca ngantu khalin Lai ca ngan dan thu ah “dik, dik lo” ti mi a sim ve tik ah ṭansan le tahfung felfai a nei ih, cu cu hi ca siartu zaten tui ṭumah ruat talng le zoh tlang dingin a hnuai lamah ngan suah a si.

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: