India, Burma le China Ram Pawl

Burma Ram Feh Dan Ding Part XII

Dr. Runbik Taithio

Zirnak Lam Uar A Tul

Australia ihsin Uk te (Uk Lian) Chinland Thuthang in thu in run sut. Burma Ram Feh Dan Ding hi zarhkhat ah vawiziat na ngan ding i ti. Ziangtik tiang na ngan ding in ti bet. Nikum lam vek ih Lai kohhran Tuah That Tul ti tla kha na cawl leh mai in ti. Hi, tin ka sang ding. Zarh khat ah vawi 2 suah ka tum ih cawlh ka tum nawn lo. Kan dung ih ka ti vek in ka ram hrangah tuan a tul tuk thlang ih tu ahcun ka ca ngan hi kan ram hrang ih ka tuan ti nak a si ding.

Kan dung ahkhan Lairawn ah Tuai Phet (affiliated school) pawl din a tul kan ti zovi, tuitum ahcun tlawngkai  nawnlo pawl hrang ih  night school pawl kan tuah a tul ti hi ka run ngan ding. Ka nite khua Zuatit (Hmuntha) thotho in tthim sehla, Inn 400 tlun an um.Cutawk ah cun a phunphun ruang ih tlawng rak kai suak thei lo, tui English maw Burmese maw thiam duhpawl an tam zet ding. Inn 400 an um ruangah hivekpawl hi  mi 300 lai an um  men ding.

Himipawl hrangah  zarhkhat ah khawm lo zan zan 4, zan khat ah nazi 2 sung tla English le Burmese zirnak ah zan tlawng tuah sak sehla. Sayapawl cu affiliated tlawng saya private i kan san vekin a pe aw theitheipawl in hlawhmal ten an tuan kei, a mah lawng te mi thiam an si a tul ding .Kum 1 ah thla 10 tla ziraw tir bang sehla. Ahmais bik lam ahcun mi 80 lawng tla an kai tak tak thei men. A rei a rei kei a kai khal an mal vivo men ding. A sinan kum cem ih mi 30 in tha tei exam an pass suak tla cun hi hi a sisi development ti mi cu. Hitivek in zan tlawng kan tuah thei ringring cun kan miphun/Lairawn um pawl cu 90% literate ah kum 3 kum 4 sung ah kan tuah suak ding. Tongthiam nak ah ca thiam cu sum dawnnak ah sizung um nak ah, pehtlaihawknak ah a tul tuk si.

Ram Pi Pahnih Lak ih Burma Ram

Kan theih cio vek in China le India cu leitlun ih minung tambik  ram 2 an si ih an lak ah ram fate Burma a um.1962 ah rinlopi in China cun India a do. Ramri ah ram ziangmawzat a laksak lawk. An 2 in Burma cu an rualpi ding ah an duh ve ve. Tum khat cu China in Bay of Bengal tipi i um Andamans tikulh pawl hi India hnak in Burma a naih ih Burma ta  si awm tak a si a ti phah.

1962 ah khan General Ne Win hovin Burma ah acozah sinak an la ih cumi hnu ah Burma cu socialist economic system in ram an fehpi ding thu an puang. Khalai ah cun socialist timi cu santiluan a rak si. China cu a lungvawi tuk ih Burma cu a lamttang ding in a duh zet ih Gen. Ne Win cu 1965 ah China  tlawng ding in an sawm. Peking (khalai i an kawh dan) khawpi ah mi thawngza tamzet in sunglawizet in an rak hmuak. A sinan Ne Win cun an lam a tang duh ta ria lo. China pawl thin heng in 1966 ah China ram i Cultural Revolution cu Rangoon tiang an thlen tir ih Rangoon ah Kawl le China ti buaiawknak a um ih Chin tampi an thi.

Ne Win kha thatlonak tampi a rak nei nan Burma hi khui lam hman ah a tang lo a ti ih Non Aligned Nations ih meeting hman ah non aligned ngaingai nan si lo, Community lamtang nan si a ti. Burma cu tum khat tla cu a tel tir lo. China thinheng cun Burma Communist Party (BCP) ramhnuai mipawl vulh ih Kawl ram ralkap (an khaw mi u Than Lian khal tel in) thawng tampi  Shan ram i communist donak ah an thih phah.

Ne Win uk sung India le Burma cu buaipi ngaingai um lo,duhdaw aw ngai ngai lovin an feh.Tu hlan kum 25 November 1987 ah India prime Minsiter Raajiv Gandhi cu Burma ah a tlawng. Aizawl ah magazine ka rak nei zo vih kan rualpa Mizo Aw editor Dr. Zirlian cu Rajiv thlun in Rangoon ah a rak feh ve. Burma le India duhdaw aw ten kan feh ding an ti nan kha tawk ihsi kum 1 fang 1988 i Burma in democracy duh ruang ih buainak ah India cun Rajiv Gandhi i hovin tlawngtapawl a bom nasa ih ralkap a cozah a rak do ciamco.

(Visited 70 times, 1 visits today)

Comments

comments

3 Comments

  1. Salai Uk Lian says:

    Dear Pu Run,

    Ka thusuhnak ngai pawimawh in zamrangte’n in lehsalnak parah ka lungawi.
    Zarh khat veihnih na ngan tum thu tla ka rak theisal ih a lungawium sinsin.

    Na ngan tinten rak siar le siar lo khal kan um ding.
    Cun, hrelh lo ih rak siar khal kan um thotho ding.
    A rei vivo dingih response a um lo caan le um caan khal a tampi ding.
    Thazang thlah loten na zuam vivo thei ding ka lo duhsak.

    Thimnak ah Surbung Tlang Thuthang tla hi mipi in catloin kan siar.
    A caancaan te lawngah faknak, thusuhnak le lawmnak a dawng.
    Cuvekin kan Laimi lakih hnatuan cu cooperation amal theu.
    Cuhnakin ziang mi hrangah kan tuah timi fiang a thupi sawn.

    Ka man remcang caan ah ka lo titi bawm theu ding hokhaw.
    Internet ih cangan hi cu automatically tla in cafang a rak thlengaw thei.
    Cuvek tla na zohhliah vivo a tuul dingih na baangzet ding.
    Cun, ziangvekin mipi in hahdam ten an siar thei ding ti zohsal a tuul lala fawn ding.

    Ziangasikhalle “Mipi hrangih hnatuan kum” tihi kan thupi pakhat a sisi.
    Delhi lam Laimi khawtlang, kawhhran ulenau pawl nan dam ding ka lo beisei.

    Lungawinak thawn,

    Ukte

  2. vanneizing says:

    hi hlan ahcun internet dor feh ih siar ka ra si theu ih hna tuan phah thawn cun ziang hman siar man thitha lo in zoh duh mi vial zoh ta in ka suak sal theu ih ca thatha siar man lo vin ziang thei mi nei cuca lo in can ka hmang theu.
    Tu cun ka man ta poh in siar thei nak can ka ngah tam thei thlang ih ca ngan tu pawl nan ca siar hi manhlu zet ka tiih siar nuam ka ti nasa.
    kan thei lo mi tam pi ka thei phah fon ih ka lungawi zet.ngan peh thei vivo ding in ruahsannak tum pi ka nei. Pathian in thlawsuah lo pe hai hram seh law.

  3. A lung awi um tuk ,na ca ngan mi a siar nuam ka ti na sa .Cun thu tam pi tla ka theih bet ii ka lung awi ee .
    Ngan peh vi vo hram aw…..ram le mi phun hrang
    Pathian in lo bawm vivo hram seh.

Comments

%d bloggers like this: