Hruaitu Weekly News Issue 158

Hruaitu Zarhtin Thuthang
  Estd 2003
  18 November
  Issue 158

  Zohfeltui` Awkam

  Kan Laimi mitampi Malaysia ah kan thleng ih , cumi lakah kan nih
Falam peng le Lairawn um unau pawl khal tawk fang cu kan thleng ve.
Tuihlan ahcun hnatuan dingah kan ra ih tu ahcun UN lam beiseinak
ruangah rat a si thlang. UN hngahphah ah hna kan tuan. Malaysia ih
hnatuantu kan Laimi lakah a hlawhtling ih Inn lam sumpai a kuat thei
rero tu hi 20% hman kan um zik lo. Kan mai ei in ding fang lawng kan
hmu thei.

  Kan tum bik mi ramdang, ramnuam feh thei dingin thuhal kan tawlrel
pei. Ahmaisabik ah kan hotu upa pawl ih thu kan ngai a tha. Hotu pawl
ih an hnatuan mi bawm theitu si kan zuam aw ke uh. Cuticun
lungrualnak ruangah hlawhtlinak kan ngah ding. “Mah pakhat hrangah
thansonak a tuah thei tu hi a tha, asinan mi burpi thangso ko ih
hruaithiam le tuan theitu si hi a sunglawi mi a si”  Kan mah hrang
lawng duh tawk lo in kan unau , kan khawpi le kan mphun hrangah
thathnemnak malte tal ka tuah thei maw ti ruat in tuan zuam uhsi.

  Tulaifang ah kan miphun ih thansonak ih kan ruah bik mi cu ramdang
feh asi. A dik le dik lo cu san thuanthu in a fehpi vivo leh ding.
Hitivekin ram tha ah kan feh vivo a si hman ah kan miphun duhdawtnak
le kan miphun in a tul mi theihhngilh mai lo in thinlung sirdin ten
ram hrang ruat in kan ti thei umsun ten hna kan tuan a tul. Minung
pawl ih khawkhan nak tihlawhtling theitu Pathian asi ih Pathian
theihhngilh khawp ih pum cawm awknak hrang hnatuan tu si lo ding khal
in ralrin a tha.

                          (Bezai)

                      LAL TOHKHAM

                          By:  Vanmember

                          Bawi Jesuh cu
                          Leitlun mi hrang
                          Zawnruah ruangah
                          Van Lal Tohkham
                          Tan ta hrat in
                          Lei ah a tum.

                          Na Lal Tohkham
                          Tan ta hrat in
                          Tum lai ding cu
                          Na siang ve maw?
                          Mi zapi hrang
                          Zawn na ruat maw?

                          Tohkham sangbik
                          Thu neihnak hmun
                          To tu ding cu
                          Cung Pathian ih
                          Khaukhih cia
                          Mi lawng a si.

  Paisa hlo hmu sal

              Mr. Teoh Kean Hong cu  London ih Tuluk Restaurent ah
hna a tuan. Cutawk ihsin a fa 3 le a nupi a rak cawm. Kan dung zarh
tlawng kai ni hnih ah Holiday can tawi te a neih mi ah Malaysia ih a
nufa hnen  ah a rak tlung. KLIA (KL international Airport )  ihsin
mawtaw a tonak ah a Jacket Angki sungih ca ik thawn a paisa ret mi
Pound 1,500 cu a thlau. Inn a thlen hnu rawl an ei lai lawngah a
thei. A theih veten a va kir nan a hmu nawn lo. Palik hnen ah a
report ta. Cuticun a tlung sal. Zarhpi ni ah paisa sar tu tei in
Thuthangca Star ah paisa an sar thu le a neitu taktak an theih ahcun
peksal an tum thu an rak sim.  Mr. Teok le a nupi in paisa cu an va
lak kir sal.
              Himi paisa rak sartu tei nupa cu Asma le Zaim an si. A
nupi Asma hi Technicle saya a si ih Zaim hi Vanzamleng mawngtu
Captain a si. Mi hrek khat in SMS in ca an kuat ih ” Nan nupa in nan
aa tuk, paisa pek kir sal a tul lo”tivek tampi an dawng. Asinan Mi
pakhat ih rinumnak a thupit zia zirhh rero tu tlawng saya an si fawn.
Muslim pawl in kan fanau pawl thu kan zirhnak ah hitivek in diknak hi
zirh tel ringring ding a thu pit zia, himi paisa hi thlanfawr cing in
a tuan tu ih tuan suah mi a si ih a hmuh sal tikah a lungawi zia ding
kan sim thiam lo tiah Captain Zaim in a sim bet.

  Uico Nupi ah thit

              Del Hi            P.Selvakumer in Ui nu ( Uico) cu nupi
ah a thit. An mah Hindu biakinn ah hindu sakhua biaknak dan ten
hnipuan an sin ter ih an sungkhat unau pawl hmaiah kan dung zarhpi ni
ah  thit umnak an tuah.

  Selvakumer in a sim dan ah a hlan 15 liamzo mi  ah Uico pahnih cu
lungto in a rak deng that ih thingpar ah  a  khai. Cumihnu rei lo ah
a kut le ke a zeng. Natnak nasazet in a tuar. A  hna khatlam khal in
theih theinak a nei nawn lo, a hna a set.

  Cumi pawl a ruah tikah uico par ih a rak tuah mi ruangah a si ding
ti ah a zum tin thuthangca pawl hnenah a sim. Cuihlei ah kut tial zoh
thiam in uico nupi ah neih a fial. Curuangah Uico cu nupi ah le an
innsungsang member ih an pawmpi nak san a si. Himi Uico a thit
ruangah a natnak a dam ding le ding lo cu zohman in an rel thei lo.

  Leitlun ih milian 2005 kum

  1) Bill Gates
  Microsoft software
  USA
  US$ 52 bil.

  2)Warren Edward Buffet
  Invster, Businessman, Philanthropist
  USA
  US$ 52 bil.

  3) Carlos Slim Helu
  Telecommunications
  Mexico
  US$49 bil.

  Malaysia Milian 2005 kum

  1) Tan Sri Robert Kuak Hock Nien
  Kerry Group
  RM 21.5 Bil.

  2)Tan Sri T. Ananda Krishnan
  Usaha Tegas
  RM10.9 Bil.

  Tan Sri Quek Len Chan
  Hong Leong Group
  RM 9.9bil.
  4) Tan Sri Lim Goh Tong
  genting Group
  6.1bil.

  UN Human rights Paulo Sergio Pinheiro

              UN Human rights Paulo Sergio Pinheiro cu Kawlram sung
thawngtla pawl zoh ding in 11 Nov zarhpi ni ah kawlram a thleng.
Pinheiro in “kawlram pawl in thaten in bawm le in tuan pi duh lo
ahcun ka vanzam parah ka kai kir ding ih ka tlung sal ding” a ti.
Hipa hi 2003 March ah UN in kawlram feh ding in a fial dah zo ih
thawng inn sung thawngtla pawl thu a thush nakah aw khumnak an ret ti
a thei ih a thinhengin a tlunsan.  Cumi hnu kum 4 ah ra kir sal.

  Aung San Su Kyi le Midang political pawl, thawng tla pawl thawn
tawn a duh thu a sim. 1989 ih an kaih mi Kum 77  Jounalist U Win Tin
le 88 buainak ihsi a pehpar mi  tlawngta nauhak pawl khal a  tawng .
Kan dung September thla ah Ralkap pawl kah that mi  cu mi 10 lawng ti
a sinan, ramdang tanzung le a thei tu pawl cun mi tampi an thih thu
an sim. Minung 3,000 lenglo an kai ih mi malte lawng an suah sal.

  Tuizarh tlawngkai nihnih ni khal ah Su Su Nway le mi dang pathum an
kai sal. Su Su Nway cu Pinheiro in a tawng ngah. Phungki U Gambira
khal an kai ti an thei ko nan a tawng ngah lo.

  Leitlun No.1 Phar Tenis Ni Col David

            Leitlun Phar par ih beng mi Tenis leknak ah Malaysia mi
Nicol David cu champion tui kum sungah vei 8 rori a ngah. A ngah can
pawl cu a hnuai lam vekin a si.

  March
  CIMB Kuala Lumpur open
  April
  Kuwait open
  Qatar Classic
  July
  CIMB Malaysian Open
  August
  CIMB Singapure Master
  Dutch open
  October
  World Open

  November
  Qater Classic
  Hongkong Open

  Nicole David hi tui kum sung ahcun Hong Kong ih a leknak hi a
neitabik a si ding.

  Nau Thar Nei

  Hmuntha khua Pa Hrin Kam le Nu thiam in fanu le fapa phir duh um
zet an nei. Kan lungawi pi tuk. A nu hi a dam cak tuk hrih lo ih
thlacamnak in rak bawm dingah zumtu unau kan lo sawm. Tui an umnak cu
Loke Yeow ah a si.

  Benazir Bhutto Inn thawng ihsin suah
  Pakistan former premier Bhutto cu tlawngkai ni nga ni ah a inn
thawng tlaknak ihsin an suahsal. US Official hoha nak in Emergency
rule khal cem ter dingah dil a si. Benazir inn an khamnak thirhling
le Vutnel an ret mi pawl cu a la kir thehsal zo. Asinan Banazir
hrangah humhimnak cu an ret thotho. An kil veng ringring, a san cu a
thih pang ding phang ah a si.

  Gen Musharraf in ralbawi a sinak cu December ni 9 ah a bansan ding
ih PM hril awknak ah tel a tum ve. Banazir cun mi pakhat uknak/lalnak
kan duh lo ih mipi in kan sualsuak mi khal a si fawn lo tin a thu a
el. Musharraf hi 1999 kum ah a cozah ana ting in Pakistan ram uktu a
si. Cuticun akistan ram cu Ditator ship in a uk. Hmanseh a rei vivo
tikah buainak a tam ih tuni ah hitivek in an cangnak a si. Tulai
Ramdang thuthang hmuahhmuah a luahkhat tu le TV le thuthang ca khal
Pakistan thu a lar bik

    Oslo Chin Christian Fellowship din asi

              10.11.2007 (Zarhte) ah Norway ram Oslo le a kiangkap ih
um kan nih Falam Peng u le nau pawl cun kanmah Falam tong te ih
Pathian kan thangthat khawm theinak dingah tiin Oslo Chin Christian
Fellowship timi cu lungrual ten kan din thok zo a si.

  Hi Fellowship ih  hruai tu ding pawl cu..

  President                    Pu No Lian Kap ( Mapui Pa)
  Vice President           Pu Thang Hlun
  Secretary                    Pu Sen Hngilh Piang
  Asst. Sect                   Sayamah Mary
  Treasurer                    Pu Saw Za Uk
  Asst.Tresurer             Pu Bawi Vum

  Member                      Saya Vung Khan Pau
                                      Pa Hlawn Bawi Thang
  Auditor                       Nu Run Rem Mawi
                                      Fl Htwe Htwe
  Music                                     Salai Nung Biak Hmung,
                                      Sang Sang,
                                      Fl Sarah Mawi…
                                      pawl tla an si.

  OCCF tluang tei kan feh suak vivo thei nak ding hrang thlacamnak
thawn in rak bawm cio dingah kan lo sawm duh fawn.

  Sen Hngilh Piang.
  Secretary
  OCCF.

  Dr. No Than Kap  Kawmnak

              Dr. No Than Kap cu Malaysia ah in rak tlawng ti Hruaitu
thuthang  in kan theih veten kan va leng ih rawl ei khawmnak le
thuhla tampi rel tlangnak kan nei. Kan milesa tampi hnenin thusuhnak
le amai lamin simfiangnak khal a um. LCF Biakinn ah Pathian
thu “Duhdawtnak le Ngaidamnak” ti thupi hmangin sermonnak a nei. Kan
mipi in kan theih tul mi kan miphun duhdawtnak ding hrang le Pathian
kan hngilh lo nak ding hrang khal ah forhfialnak a cem cih.

  Hruaitu           Pu Than thusutnak lo nei sehla a ngah maw?
  NTK                Ngah tuk ee. (Hni siamsiten a um).

  HT                   Na suahnak khua, unau paziat na nei ti le
khuitawk ah an    um ti   in sim thei pei maw?
  NTK                Ngai Lan khua ah ka suak. Unau 12 kan si. Ka
unaupawl    cu Kawlram le USA ah an um.
  HT                   Tui na umnak hmun le ziangmi na tuan ti tla
theih kan duh?
  NTK                Yangon ah ka um, Bible tlawngah President tuanvo
lain ka um.
  HT                   Zirnak lamah teh ziang tiang na thleng?
  NTK                Master tiang ka zir suakih 2004 kum ah  D. Litt
( PIU, USA )      in in pe.

  HT                   Ziangtik ihsin Ramthu (Politics) ah na rak lut
thawk?
  NTK                1973-74 ah ka rak thawk zo. 1982-83 ah K.I.A
pawl hnenah bawmnak dil ding in  ka feh ih thaten ka va
biak                                                        ngah. Ka
tlun  lam ah ralkap in in kaiih porter ah in hruai  phah, thawng ka
tlak.

  HT                   Ziangruangah na nauhak kum 20 hrawng ihsin
Politic lam na ruat a si pei?
  TK                   Ramthu le leitlun hotupawl thuanthu ka rak
siar tam ruangah a si bik ko ding. Cun, ka nauhak lai ihsin Kawl
lakih ca ka zir ruangah                       phunhnam bangaw lo
karlakih thleidanawknak um thei mi pawl ka hmuh phah miin kan miphun
hrang tuan duhnak i nei ter sinsin in ka thei.

  HT                   Cumi ihsin CNA nan rak thawk tinak maw si?
  NTK                A si lo. CNA cu lehhnu rei deuh lamih din mi a
si.

  HT                   Ziangruangah Bible tlawng na kai peh vivo lo?
  NTK                Asi, USA ah Doctorate tiang kai ding in ziangkim
tuah fel thluh a si zo. Cutin USA feh dingin ka um laiah Aizawl ih ka
nau hnenah ka                        hung tlawngih cutawkah CNF ih
hnatuan  Pu Tial Khal, Pu Lian No Thang le Roeng pawlin ram hrangah
hnatuan tlang dingin in rak                         sawm.Ram hrang
hnatuan rak duh cia  ringring ka si ruangah tuan tlang dingin ka
remti.

  HT                   CNF rak dintu pawl zo an si?
  NTK                (1) Pu Tial Khal, (2) Pu Lian No Thang le (3) Ro
Enga pawl an si.

  HT                   CNF hotu/President  ah ziangtin na cang thei?
  NTK                CNF ka lut hlanah an president cu Pu Tial Khal a
si. Keimah thawn kan tawnawk tikah  a tuancia an mai  sawmnak le duh
dan in                                  President ka tuan. President
si dingih in duhnak san pakhat khal an lakih zirnak sang le kum no
ramthu buaipi rero zo ka si ruangah a                       si hmang
ding. Cun, CNF cu a hmin lawng a si hrih ih kan mipi ih theih tuk
hrih lo le ramdang bawmnak khal ngah hrih lo a si
tikah                  keimai hohanak in hmailam kan pan thei an zum
a si bik ding.
  HT                   CNF timi le CNA timi – mi tampi in kan fiang
lo in sim thei pei maw?
  NTK                CNF timi cu party hmin a si ih a dintu cu Pu
Tial Khal a si. CNA cu ralkap hmin a siih a dintu cu keimah ka si.
  HT                   CNA ziangtikah, khawitawk hmun ah na rak din?
  NTK                1988 November 14 ah Klerdy Camp (KNU area) ah ka
rak din mi a si.
  HT                   CNA ralkap hmaisabik pawl zo an si?
  NTK                (1) Thawm Hlei Mang, (2) Hrang Vung (3) Mang
Hnin     (4) Tin Mang (5) Tluang Hre (6) Khuang Ceu (7)Khuang Lian
Sum (Soe                   Maung) (8) Tha Nei Luai pawl an si.

  HT                   Culaiah peng dang unaupawl teh CNA ah an tel
ve lo maw?
  NTK                Pengdang unau pawl cu leh hnu lamih ra lut vivo
an si.
  HT                   CNF /A hi pitling le cak zet si thei dingin
ziangtin Sizungzi (organize) na tuah?
  NTK                CNF ih  hna kan rak tuan thawk laiah Laimi party
dangdang an rak um ve. Cui pawl cu Laimi ah pumkhat kan sinak thu le
tanrual a                            thupitzia nasaten ka sim ih
lungrual ten kan hnen(CNF) ah in rak zawm. Cutin in zawmtu pawl cu;
                          (1) CNO – Salai Myo Aye (Asho) ih ho
                          (2) CDP – Pu Mang Tling (Ex.MP) ih ho
                          (3) ZLF – Pu Mang Khan Pau ( Zo) ih ho
                          (4) BDF – Pu Sang Hlun le Pu Sui Khar
(Hakha – Than Tlang ) pawlih ho an si.
                          Cun, CNF cu 1989 ah Burma sung Tlangpar mi
hmuahhmuah zawmkhawm NDF ah ka luh pi. NDF ah member 11 nak kan si.
Cui hlei                  ah DAB dintu lak ah ka rak tel ve.
  HT                   Chin miphun hrang UNO ih thurel hmaisabik a si
an lo ti a dik maw?

  NTK                A dik, 1994 ah UNO (WGIP) thurelnak ah
kanChinram thu ka ausuah pi. Kan Chin thu hi 1990 ihsin UN ah
ca                                                           thawn ka
rak sim zo nan 1994 lawngah keimah fehin thusimnak ka va nei.
  HT                   CNF/A ziangtik tiang lungrual in nan rak tuan
khawm thei?
  NTK                Lungrual in na timi hi peng dang pawl thawn kan
zaten
                          lungrual na sim duh mi a bang. A si, kum 4
sung lung rual ten kan tuan tlang. 1992 ah thenawknak a suak.

  HT                   Hotu pakhat dinhmun in ziangruangah thenawknak
a suak tin na  hmu?
  NTK                A tawinak in ka sim a si le kan lakah mai peng
lawng cawisan duhnak thinlung (Peng thinlung) a lut ciamco
ruangah a si. Kan lakih                      bulpak sawiselawknak
phunphun hi cu suanlam (excuse or pretext) men siin ka thei.

  HT                   Cuticu nangmah le kan Falam pawlin mah peng
lawng  duhnak thinlung nan nei ih midang nan thleidang
tinak                                                           maw
si?
  NTK                 Si lam lam hlah. Peng thin lung (communal
feeling) ka neih lo zia cu kan mai (CNF) lakih hohatu cabinet member
cin ka ret dan le                 CNA ralbawi ka ret danin a lang
ko.  Thimnakah party hotu tam sawn ah peng dang mi ka ret. Ralkap
hotu khalah a tam sawn peng                            dang mi ka
ret. Falam thinlung lawng rak nei sehla hotu lu lamah peng dang mi
pahnih khat fang ka rak ret ding.

  HT                   CNF/A ah peng thinlung ruahnak tha lo a lut
hnu ah
                          ziangruangah  kan Falam peng mi pawl an
suak theh?.
  NTK                Kan unau pendang pawlin hotu si duhnak ruangah
thuneihnak lak an duh tikah annih cu tuvekin thuneihnak
                          ngah thei lo le cang thei lo ko tuah thei
kan si. Hihi anmah khalin an thei tuk. Asinan kan do bik mi hman do
ngaingai hlanih Lami le                        Laimi lakih thisen
luanter ka duh lo. Curuangah buainak an tuah laiah kham duh loin, “an
duh vekin anmahin tuan ko seh” tin ka kian ih                     ka
cawl ding tin ka puang. Ka cawl ding ka ti laiah Falam lam nau le
cun ka um lo hnu khalah CNF/A ah run tuan vivo dingin ka
sim.                 Asinan Falam nau le pawlih an sim mi cu, hivek
thihnak le nunnak thawn hnatuannakah kan rinsan lo mi hohanak hnuaiah
kan tuan paih                      nawn lo, curuangah na cawlh cun
kan cawl ve ding an tiih an cawl thluh ve.

  HT                   Tuni ah CNF/CNA pawl ih dinhmun kan zoh a sile
kan mipi inkan mah in humhimtu ding ah ruahsan nak a um lo
lawng                                        siloin Chinmi zapi aiawh
(The whole Chin) in kan hmu lo. CNA a rak dintu din hmun in ziangtin
na ruat?
  NTK                Tu hlan vekin Chin miphun pumpi ai awh tu le
Chinmi humhimtu dingah ruahsanak an parah an nei lo timi cu pawi ka
ti zet. CNF/A hi              mipi ih rinsan mi le kan Chinram
zalennak sualsuak tu si thei vivo sehla ka duh tuk mi a si. Kan tlin
tawk ten thisen, thlan le mitthli
                          tampi luangin kan miphun hrangih kan rak
tuan mi a lak men a vung
                          cang ding cu ka ruah ah ka thin a bang rori
a si ko.

  HT                   Kawlram sung ih na lut sal dan hi kan
theithiam lo ve, mi hrekkhat in a lin-wan (surrender) a si ding an lo
ti?
  NTK                Ram sung ka thlen dan diktak cu hitin a si.
India ram  North East ih um India ralkap pawl in anmah dotu hel
(insurgents) pawlih rualpi              ka sizia an thei. Hihi India
central khalin a thei ko nan, ramhnuai tuan pawl cu kan rualpi tha aw
thluh ti theih thluh a si ruangah in huat                 phah lo,
keimah humhimnak ah kiltu palik tiang in pe thotho. Asinan India
cozah pi (Central) ih theih lo in bumawknak hmangin
India                       NE ih um India ralkap pawlin a thupten in
kaiih Helicopter thawn Mure ah, cuisin Tamu ah a zan zanin in kuat.
Hitin a zan zanin in                   kuatnak khal Delhi lamin an
theih an phan ruangah a si.

                          Delhi in an theih ahcun kei cu suah sal
dingin an fial ding ti an thei cia. Cutin in kaih veten ka mit in
tuam pit thluh, kut pahnih hri                    thawn in hrenbet.
Culai Tamu ih thu in suttupawl ih an hotubik cu Falam khua ih rak um
ringring dah U Sanbah (SIB) a si. Anih hin
surrender ruangih Kawlram lut ka si lozia a sim thei bik ding. A duh
cun sut leh aw hai sehla. Tamu in Kalaymyo ah in kuat.
Kalemyo                       ralkap compound sungah  thawng in
thlak.  Hilaiih i kiltu lakah Tedim lam ralkap pakhat a umih amai
bawmnak in Kawl kut ka thlen                      zo thu inn lamin an
rak thei.

                          Himi hlan sung khuiah ka um ti sungkhat zo
hmanin an thei lo. Cuisin sungkhat pawlin Geneva lamah thu an rak
theih ter. Geneva               lamin Kawlram cozah hnenah hrem lo
dingin le zalen zetin ret ding in nasaten an rak sim. An kutah thla 6
leng lo ka um. Khalaifang              cu Kawl ralkap in tlangpar mi
pawl thawn remnak an tuah rero lai fang a si ruangah, tlang par mi
hotu pakhat si ve kei cu rualremnak                   le daihnak
ruatin kei cu in suah. A ngaingai ahcun Pathian in ka nunnak in
humhim sak a si. Hnihsuakza zet pakhat cu, i dotu
pawlin Kawl kut ka thleng ti an theih veten “an that ding” tin saduh
an rak that. Cui hnuah inn lam phone thawn ka be ngah thei ti
an                 theih veten “kum 20, lole 15 tal thawng a tla ko
ding” tin an sim lala. Rinlopin ka suak ti an theih veten hmin  siat
ter tumin “a                                     surrender (lin-wan)”
tin thu an tuah lala. Hi an thu phuah mi
thei fiang lo mi tampiin kei cu  surrender ah in ruat sual phahnak
siin ka                         thei.

  HT                   Tui na dinhmun in kan miphun hrang na
saduhthah in sim theikem?
  NTK                Kan Chinram hrangih ka saduhthah cu amah kel a
si ko. Kan Chin tlunih thuneitu sang bik cu kanmah Chin lala si sehla
ka duh bik mi                  a si.

  HT                   Kan thusut mi thinsau zetin in san ruangah kan
lung a awi.
  NTK                Kei khal ka lung a awi.

  Laica le Laimi

  By:      Cikuairem

  Laimi ka si” timi hi diriamzet, hnangamtak, le hmaihngalpi in na
aupi ngam maw? Asilole miphun dang le hnam dang lakah “Laimi ka si”
timi hi na zahpi maw?…….timi “THUSUHNAK?” hi thungai hramfaak ih
ruah ngurngo ding ka lo sawm duh.

  Laimi hmuahhhmuah in, “Laimi ka si” timi hi ka zahpi lo lawlaw,
hmuntin ah lungkimzet in ka dinpi ngam”nan ti cio ding ka ruahsan.
Cumi ah lo theih lo ih a hun thlun dingmi cu: “Laimi ka si” kan tinak
hiteh “pumpak nun, innsang nun, khuatlang nun, le kawhhran mibur
sungah a ziangmibik in kan ID kan langter pei? timi hi ruah ding tlak
thupi pakhat a um lala fawn. “Laimi ka si” kan tinak hi
kan “Nungphung: Ttong le Calai, Sinfenthuamhnaw, le Umtu daan”
ziangmibik ah a lang ding? Ka hmuhtonmi thu parin malte lo ruah hnik
sehla – Tuni Kawlram Yangon khualipi hmanah “Lai hni/biarven veng
tapoh Laimi” ih na ruah ahcun na palh ding. Culawng
  si loin Laimi a si ko ding tiah Laittong in va bia hnik awla na
vansiat le na mualpho neekneek ding.Sim duhmi cu “Laimi ka si” kan
tinak hi “hnipuan hruhmi le mit-hmai,ruangrai le cuancai ih rikhiah
theih ci a si nawn lo,” tinak a si.

  Cuti asile “Laimi ka si” kan ti awknak dingbik cu ziangmibik in so
a si ding? A famkimbik cu a si lo men ding na’n, a awm-angbik, le a
naibik si dingih ka ruahmi cu: “Kan Ttong le ka Calai hi a si,” ka ti
duh. “Laimi ka si” kan ti awknak ah kan kaihhnget dingmibik
cu “Laittong le Laica” hi a thupibik tisehla ka palhtuk lemlo men
ding.

  Curuangah… ..
  Laimi…Laimi. ..Laimi.. .
  Pathian zaangfahnak in khuitawk ram: Leitlun hmunkip -Nisuah-Nitlak-
Sak-Thlang – kan thlen khal asile kan “Laimi Sinak”
  kaihnget uhsi! Innsang ah “Laittong te’n biak aw fukfo uhsi! Lai
Bible Ca siar keuhkouhsi! Lai Hla te sak hluarhlo uhsi! Laica ih
suahmi Cabu siarin, Hlamawi: Tape, CD, VCD, DVD,…tivek pawl phuan
le zooh in ngai thlang uhsi!

  Zaangfah te’n…..
  “Lai ttong ka thiam lo, Laica ka siar thiam lo, Laica ka ngan thiam
lo,” timi, hni sursi le uar awknak ah hmangin rel nawn hlah uhsi!
Mai’ suahkehnak cii le kuang, ttong le Calai zahpi,

  ziang siar lo, le thiam lo, thiam tum lo, zir tum lo cu…..ruah
dingzazet a si. Laimi zate in “LAICA” kan thiam thluh [Laica
  Siar le Laica Ngan] ding hi kalungthlitum le ka saduhthah,
thlacamnak a si.
  Pathian peekmi kan pupa ttong tei’ Pathian biakkhawm, Thangtthat
  hlasak le Thuthangtha phuan [Awkaa le Calai in] zuam sin uhsi!

  “LAICA ZIRNAK” cabu a suak cing thlang ding.

  Genting Highland feh ding

  2003 ihsin kum tinten LCF in X-Mas hmuahnak ah le thlarau thazang
ngahnak dingah Genting Highland feh ringring a si. Tui kumkhal Mino
pawl ih hoha nak in December ni 1 ni ah feh ding a si lala. Genting
Highland feh cu Laitlang tlung vek rori a si ih. Laitlang na ngai a
si ahcun feh tengteng aw.  “Malaysia thlen ve in Genting highland hmu
lo cu” ti hokhaw a si. Feh phawt awla na sir awk lem lo ding.

  Malaysia na ra ih rualpi, unau ka nei lo tin na thinhar in um hlah,
rual pawlnak ruangah theihthiam awknak a suak ih cumi ihsin
duhdawtnak a ra a hlatnak ih na unau hnakin na kiang ih um na rualpi
pawl in na hna an lo ngamter sawn ding.
      Kawhran hmin in feh ding a si ruangah zianghman phan ding a um
lo. Pastor le upa khal an tel ding.

  Laimi le Thansonak

                                      No Bual Hrang (Rev)
  Laimi Thuanthu le Thansonak Hmalak Dan

   Laimi  pawl kan thanso theinak dingah ziang kan tlasamih ziang lam
kan fehnak  zawng a si ti theih hmasa a tha. Thunthu pekmi kan Laimi
sinak tete thlirsal hnik sehla, Lami hi mahte rak uk-aw mi kan rak
si. Mirang a kai tikah mai khua le ramcio in an rak do. Thazang le
hrimnam tha kan neih lo ruangah 1890 ah Lairam cu Mirang kut sung a
thleng. Hi tum ah a burpi ih donak ngaingai a rak um lo. A dotu pawl
lakah Pu Con Bik cu langsar bik a si. 1917 kum ah a vei hnihnak
Mirang donak thawk sal a si. Hitum ah Hakha in napin an kap,Mirang
pawl inn khaw hrek khat inn an ur kang sak thluh, umnak nei lo in
Gangaw lam pan in mi tampi an vai. Falam ihsin Sim unau pawl khal in
Hakha thawn kawm in do an tum ve( Stevenson nganmi ahcun Sim-zahau)
tina um. Asinan Mirang in an theih man, an hotu 5 an kai ih  Michian
thawnginn ah kumkhua tang dingin ret an si. An hotu bik Pu Thang
Hre , Losau khua cu kum 13 a um hnuah thawnginn ah a thi. Sim
khuapawl an hremnak ah Cinmual tlang helnak
zinpi an laih ter (Tuih SHS No. 2 tlang velkim ih laih mi khi a si)
Laimi pacangtha mi kut hnuai ih um duh lo,mai duh lo mi dinpi ngamtu
kan rak si. Curuangah Kawl cozah khal in Independent hmunkhat te ih
la digin an sawmnak a si. 1947 March 3 ah Thilin khua ah le 1947 Marh
30 ah Falam ah lungrual tlangnak an rak tuah.

  Mirang cozah cun Laimi kilhimnak ah 1890 ah Chin Hills Battalion
Falam ah an rak din. 1892 ah DC to in Chin Hills khawpi dingah Falam
cu nemhnget a si.  Chin Hills Battalion ah hin a hmaisa ahcun Korkha
ralkap pawl lawng an rak um. Cuticun Laimikhal Palik ah 1907 in an
rak lak thawk. Chin Hills Battalion ih ralkap tuan ding in 1910 ah
Sihzang,1917 ah Hualngo le Hakha, 1930 ah Zahau an la. Cuisin Laimi
zung le cozah hnatuan khal kan um vivo. Ralkap le cozah hnatuan in
kan mit a vanter, kan khaw hmuh a kau ter, in thangso ter. Cuticun
Laimi pawl kawlram le Leitlun theih kan rung si vivo. 1914 -18
Farance ram ah Chin Hills Battalion ihsin Pu Pau Cin le a ho pawl an
feh. Laimi hmin cu mifel le raltha tin Leitlun theih a si thlang.
1935 khal ah IndiaEmpire ramsung ralkap pawl small Arms Training cu
Idia ram Pancamary (Calcutta) ah tuah a si. Battalion pakhat in mi
pakhat thlah an si ihkawlram ihsin mi12 an rak thlah. Chin Hills
Battalion ihsin Copl. Than Thiam (Jamader Than
Thiam) a tel. Training kaitumi 552 lakah pakhatnak a ngah. Kawlram
ralbawi tumbikin hminthatnak laksawng meithal a pe. Chin Hills
Battalion ralkap pawl le Falam mipi in Cinmual tlang ihsin khuang le
dar thawn an rak hmuak. (1938 June Ni 1 ah Jamaer an pe ) Cun 1939
ihsina veihnihnak Leitlun ralpi a suak thawk. Japan pawl Laitlang an
hung kai tum ih do awknak ah Lai ralkap ihsin mi 8 in BGM an ngah ih,
Pahnih in MC an hmu. Hihin Laimi pa raltha sinak a lang ter. Cuticun
Kawlram Independent an ngah vete’n ramsung dotu tapung an suak
ciamco. Culai ah Lai ralkap Battalian pa 4 tiang an rak um. Ramsung
Tapung donak ih sulsutu bik cu Lai ralkp an si.Lai ralkap tampi an
thi, an hotu bik ihsin First Chin Battalion Commander Col. Hrang Thio
khal in a nunnak a liam. Lai ralkap lak ihsin hminthatnak tampi in an
ngah. Ahleice in Cap. Thai Cawm in Aungsan Thura, L/CPL Zakai in
Thiha Thura, Sgt. Run Ling le a dang tampi in Thura an hmu. Laimi
thuanthu zoh in Laimi kalhmang neite’i
zirnak felfai kan neih ancun rampi tiangin hmin thang kan suak thei
ti a fiang.

  Khatlamah Mirang uk lai ah Chin Hills uktu DC tonak le Missionary
pawl umnak bang awk lo hi Laimi hrangah thil pawi zet a si. Lairam
Missionary cu Hakha le Teddim ah an um ih DC cu Falam ah a to. Mirang
cozah in 1923 kum ah Laizo (Falam) tong hi Laimi pumpi zir dingah
tuah a si. Tuanvo pek mi cu Teddim Missionary Cope a si. Reilote ah a
mah Cope lala in Teddim tong in a tuah sal. Radeo tong hi Lairam tong
a si kan ti ko nan Literature bang aw lo, tong hmun khat taktak hman
thei lo nak in mai khua, mai miphun ti lung put a hngetter. Curuangah
Mahsalah san ah Lai ram ah Regional College on ding an ti h a
thawmvang men ah teddim, Falam le Hakha kan cuh-aw. Vanzam cawlh hmun
tuah ding ti a um lala ih, rem le rem lo in hmun thum ah a hmun kan
cek. Anetnak ah Lairam hrang tuah mi kan College neihsun cun Phairawn
khaikam a thlen phah. A hleice in Lairam khawpi bik sinakin Falam a
suahsan khal hi thilpawizet a si. Paklhat lungawi,pakhat riahsia kan
si tikah Laimi pum khatnak a
siat ter. Ziangkhal asilen Lairam ah kan duhthusam vek cun pumkhat
nak a um thei lo ding. Asinan tui kan dinhmun ihsin kan cahnak zawn
zohthim in tanlak a cu.

  Tlangkawmnak
              Ziangkhallen Lairam ah Lei sung suak kan nei lo. Kan
neihsun a sunglawi pakhat a um. Cucu fimthiamnak a si. Leisung suak
thil man khng nei lo hman sehla fimthiamnak hi Laimi hrang Pathian ih
pekmi laksawng a si. Kan van thatnak cu Lairam ah 1906 ihsinFalam
khua ah tualleng tlawng a rak thawk. Pathian thu zirnak hi 1928 ah
Hakha in a thawk. Asianan tu ah bible tlawng Laimi in 7o, farah
cawmnak 38lenglo kan nei.Chin ram kulh sungah Primary tlawng1060,
Middle tlawng 83, High School 25 le University 1 kan nei. Kum 2003 ah
tlawngta(112,348) an um.Kawlram sungah tlawng neitu tambik le a kaitu
tambik neitu kan si. Asinan tu lai ah awl tukih on, Zamrang tuk ih
Degree hmuh tumnak in kan iphun a siat ter zik a bang. Mipi kan ei in
hawlnak ah sum kehnget thianghlim ai in sumpai hmuhnak zuanglang kan
uar deuh.Ram sung ai in ram leng kan cuan tuk deuh.Japan pawl cun an
ram tuahthatu ah midang an ring lo ih an miphun tun dinnak ah Japan
leilung hi thabik in an ruat. Mitin
an rawl thaw bik cu an ram thanso nak ding hrangih thathnem le mi
bawm hi a si.Kan nih Laimi san thar nun ah um-awl kan uar tuk deuh ih
harsat tuar hmasa lo ih hlawhtlin tumnak in kan thinlung a luah tuk
deuh hmang. Laimi pawl hi cozah hnatuanle kutkaih kan neih tikah kan
nun in kaihrem ih kn fehnak pauh ah kan tluang ti theih a
si.Curuangah Lairam thangso ding cun Cozah hnatuan le kutkaih hnet
hnatuan pawl ngainep lo ten tuan tento sehla, hihi ram le miphun
hrang a si ti theihthiam a tha. Kan zirmi lam cio ah thiam tum in
hlawhtling ding in zir tento a tha. Kan tul bik mi cu zirnak thotho a
si. Kan ram kan miphun tundinnak tha bik cu Fimthiam zirnak a si ih
ro daih ngahnak thianghlim thawn sungkua din hi kan Laimi thuken
sihramseh. Asilen kan khua kan ram thansonak dingah zo in in tuan sak
ding.
  Na khua na ram thangso dingah Pathian in ramdang mi a lo kawh sak
lo ding. Vancungmi khal a lo thlak lo ding. Nangmahe kemah kan si.
Lairam hrang n tuan thei hmaisabik cu nangmah nangamah thangso dingih
zuam a si ih, na unau naibik bawm hi Lairam thansonak karbak hmaisa
bik a si. “Tho in thang law..Thlanghnun val rual le leng dawh tla a
duai aw lai…/ Zo bingbi le thlifim lennak ..par singsengseh,
vairang fungtial thawn.

(Visited 117 times, 1 visits today)

Comments

comments

One Comment

  1. Dear Zohfeltu,

    Hruaitu Weekly News Issue 158 ih Oslo Chin Chriatian Fellowship din thu khi zangfahnak te’n website sung ih sin in hlawn sak ding ah ka lo dil.

    A san cu; 1) Kan hmin google ih ngan tik’ah hi article hi a ra lang.
    2) A thuhla hi tuni hrang’ah a thar nawn lo.

    Dam te’n
    B. Hmung

Comments

%d bloggers like this: