Hruaitu Issue 172

Hruaitu
  Zarhtin Thuthang

  Issue 172

  24 Feb, 2008

  Zohfeltui ‘ Awkam

              Mai suahsemnak khuaram  tanta in biaknak dang,
sakhuadang, ramdang ah kan feh suak. Hlanlai thu ruah sal
tikah “Malaysia” timi ram tla kan rak thei tuk lem lo. Kan theih
hmanah kan thinlung ah a cam mi ram hmin a si lem lo men thei. Tu
ahcun kan ei hawlnak, ram  picang fehnak dingih karbak pakhatnak ram
pi a rak si tariai.

              “Bawipa Pathian ka hrangah a tha, Pathian kan miphun
hrangah a tha” ti ih Pathian hnen lungawi thusim rero ding miphun kan
si. Fehhmaisa        upa pawl, tlung zotu le ramdang fehzo pawl ih
teimak nak ruangah kan mai tong te rori hmang in Pathian biak khawm
theinak Fellowship tla            kan nei thei. Pathian in a tikcu
caan ih zir in thlawsuah in pe vivo. Lungrualten Biakinn thar
thinaghlim ah rak khawm in Bawipai’ thatnak tep       cio uhsi. Kan
tuan ding umsun cu a mai hna si aw sehla, anih in kan miphun in
khaisang in thlawsuah in pe vivo hramseh.

                               Kan Lam Mi

                          Na thlen nak hmun ram thar ah
                     Kan lam mi um nahlam maw
                             ti ih na hawl ahcun
                                 Thil tha zet a si.

                 Nu pi pa sal neih ding ah
                      Kan lam mi rori si seh
                             ti ih na hril ahcun
                                Thil tha tak a si.

                 Inn hnen veng-pa si ding ah
                      Kan lam mi teng teng ka duh
                             ti ih na panh ahcun
                               Thil tha si ve ko.

                 Hruaitu upa hril ding ah
                     Kan lam mi sung khat si ual
                             ti ih na hril ahcun
                                  Thil tha lo a si.

                 Piang thar zo Pathian fa in
                     kan lam mi ih hril ding ah
                             Jesuh a si ahcun
                                         Thil tha bik miangmo.

  Khristian Nun Tthanlen Pitlinnak Thuthup

  -Rev. Run Cung Mang

              Thlarau mi Billy Sunday in, “Tuni Khristian sinak ih
buainakbik cu a hminmen khristian kan tamtuknak hi a si,” a ti. Rick
Warren cun, “Zumtu cu Khristian Maksak si ding le thlarau nun ah
tthanglian pitling dingih ruangzingmi kan si,” a ti. Jesuh Khrih cu i
Runtu le ka Bawipa tiih kan zum le kan cohlan veten Pathian fa kan
si. Thlarau nun ih tthanglian pitling vingvo ding kan si. Thlarau nun
tthanlennak cu Oswald J. Smith in naute sinak thawn a tahtthim. Naute
cu nikhat hnu nikhat a tthan bangin zumtu thlaraumi pawl tla nikhat
hnu nikhat tthanglian vingvo ding kan si ve.

   1.  Thlarau Rawl Ei ringring (Bible)

   Naute cu nung le tthang dingah lo theih loin a nu ih hnawiti nitin
a in tengteng a ttul. Hnawiti in thei lo naute cu nungdam le
tthanglian loin a reihlan ah a thi tengteng ding. A hung upat vingvo
tikah rawl neem in cawm a ttul. Cuihsin rawl hak tla a ei thei
vingvo. Cuticun damcak in pitling nun a nei ding. Cuvek in zumtu tla
thlarau nun ah tthanglian pitling dingin nitin thlarau rawl ei
ringring a ttul ve. Peter in, “Naute suakpek bangtuk si uh; thlarau
hnawiti duh uhla cuih hnawiti nan innak thawngin nan tthang dingih
rundam nan si ding,” in ti (1 Peter 2:2). Zumtu hrangih thlarau
hnawiti cu Pathian Ttongkam: Bible hi a si.
  Kan taksa nunnak hrangah nitin rawl ei loih kan um thei lo vekin
kan thlarau nunnak hrang khal ah Nitin Thlarau Rawl kan ttul.
Thuthangttha simmi theih le ngai a ttul, Bible siar ringring a ttul.
Thinlung le thluak sungah hminsin ringring a ttul. Bible simfiangnak
cabu pawl zirzoi a ttul. Nunram ih laaklut le nuncih thei dingin sun-
zaan ih ruahthuk a ttul. Culawngah zumtu nitin Khristian nun ah kan
tthanglian thei ding. Profet Jeremiah in, “Ka hnenah na ttong ih na
ttong kamkhat khal ka thei ttheh a si. Maw Cungnungbik Bawipa
Pathian, na hmin ih kawh mi ka si; na minung ka si ih na ttongkam in
ka thinlung cu lungawinak le thinnomnak in a khatter” a ti
(Jer.15:16).

  2. Pathian thawn Pawlkomnak Thlcam Nun neih (Prayer)

              Naute cu a rilrawn le tihaal tikah siseh, a thawsaa le
khuasik caanah siseh, a zun-ek a pah le a thlau tikah siseh, a nuam
awk lo caan ah a ttap ttheu. Cumi cu a nu le a pa a pehtlaihnak a si.
A ttap tikah a nu le a pa in an thei ih an bawm, a tuahsak loh-li ih
a remcaang. Cubangtuk in, zumtu tla thlacamnak in Pathian kan pehtlai
thei. Ttap le au thei lo naute cu mibang lo a si ding. Cuvekin
thlacam nun nei lo zumtu khal tthanglian thei lo Khristian a si ding.

              Bible in “thlacam ringring uh,” in ti (1Thes.5:17).
Jesuh in a dungthluntu pawl thlacam ringring dingin thu a cah (Luke
18:1ff). Thlacam hi Bible thiam pawl in thawthawt thawn an tahtthim.
Thawthaw loin kan um thei lo, thawthawt ding khop lo cun thinphaan a
um. Cuvekin zumtu khal thlacam nun nei lo cun thlarau nun ah cau le
thazaang mal in a um ding. Sualforhnak a doneh  thei lo dingih
thlarau nun dungtolh le tlusia in a um ding. Cuhrangah thlacam nun
neih cu a thupi ngaingai. David Yongi Cho cun, “thlacam tam huham
tam, thlacam mal huham mal, thlacam lo huham lo,” a ti.

   3. Thlaraulam Cangvaihnak neih (Exercise)
              Naute cu a nu ih hnawiti a in lawng si loin a ihthat
hlan sung hmuahhmuah a cangvai ringring. Daite’n a um thei hrimhrim
lo. Caangvai thei lo naute cu thinphaan a um riangri ding. A dam lo
maw? Siizung feh ih siibawi hmuh a ttul ding. Naute cu hnawi an
fawhlai hmanah an ke an saih, an kut in khatlam hnawi an tham. Cuti
ih an cangvaih khi an damcahnak le an tthannak thuthup a si. Cuvekin
thlarau nun neitu kan si ahcun thlaraulam cangvaihnak kan neih
tengteng a ttul. Rundam fa na sinak kha ningzak loin mipi hmai ah
tettikhannak nei tengteng aw. Thupte zumtu (secret believer) si tum
hlah.

  Zumtu mi piangthar taktak cun a umnak hmuntin ah kawhhran sungtel
pitling (active) a si ringring ding. Zumtu dang pawl thawn
pawlkomnak, biakkhawmnak, peeknak le hnattuan cangvaihnak pakhatkhat
ah a tel ringring ding. Cumi cu a lungawinak le a thlarau nun
tthanlen pitlinnak thuthup a si (Heb.10:25). Dr. Curtis Hutson
in, ‘Kawhhran pakhatkhat ih rin-um sungtel sinak nei lo le mi
tirhfaak pawl Pathian mihman an si ka hmu dah lo’ a ti. Hiti’n
sawmnak a neibet: “Nikhat ih a hmaisabik nazi, zarhkhat ih a ni
hmasabik le na ngahmi thluasuah ih hmaisabik rah cu Pathian hrangah
peek tengteng aw,” ti’n.

  4. Umtlannak Hmun hril thiam (Atmosphere)

  Naute cu damcak ih a tthanlen theinak dingah a ihnak le a umtlannak
hmun a tthat a ttul. Naute cu a ciar, a saatuk, a daituknak le a
baalnak ah umter awla hmakhatte ah a dam lo mai ding. Saatuk lo le
daituk loin fingkhawi a ttul. A tleunak, thli ttha ngahnak hmun ih
ret a ttul. Culawngah tthate’n a dam dingih a tthanglian vingvo ding.
              Cuvekin zumtu tla kan telnak kawhhran, kan pawlkommi
rualpi a thupi ngaingai. Bible in, “Mi ttha lo pawl ih ruahnak a
saang loih, Misual lamzin a thlun lotu le Pathian a hmuhsuamtu pawl
lakih a tel lotu cu mi thluasuak a si,” a ti (Saam 1:1). Thlarau nun
tthanlennak dawnkhamtu le sualforhnak sungih mi piltertu rualpi cu
kom lo ih um mai ding a si. Zuu-in hmang le kuakfawp rualpi thawn na
pawlkom asile zuu-in le kuakfawh an lo sawm ding. Mih thusia relpaih
pawl thawn nan kom aw asile mi soisel na cak ve ding. Kawhhran pakhat
ah tel cingin Pawl dangdang ih khawm duado le Pawlkom tinkim ih
palhhrolh awk hmangtu palaap vaivuan si loin dinhmun fekfel le zumnak
hngetkhoh nei in mai’ kawhhran ah rin-umnak nei ding.

  Zumtu unau: na nunnak tthate’n cekfel aw. Na zumnak tthate’n
hliakhlai hnik. Na sulhnu tthate’n vun cuan saal hnik. Jesuh Khrih ah
nuntharnak taktak na nei zo maw? Kumkhua nunnak neitu na sinak ah na
thla a ngam taktak maw? Thlarau nun damcak le huham nei dingin
thlarau rawl Bible siar ringringtu na si maw? Zing-sun-zaan Pathian
hnen catbaang loin thlacamnak neitu na si maw? Nangmah le titheitawk
tein thuthangtha karhzainak, kawhhran tthansonak ah hnattuantu na si
maw? Leitlun taksa hiarnak taansan theitu, zumtu rualpi thawn lawng
kom aw in rin-umnak thawn Khrih ih tetti ttha na si maw?

   Pathian cun, A Thu sungih umtu, Thlacam nun neitu, Khrih hrang
cangvai ringringtu, le Rin-umnak neitu si ding in duhsak. Mipi hmaika
le Pathian hmaika ah mit-hmai ttha ngah ih a tthanglianmi
duhnung “Pitling Nun” neitu si zuam cio uhsi!

  LEITLUN  THUTHANG

  Sizung ih damlo that tu an kai ngah :

              Peter Zelenka, Havlickuv Brod Hospital ih mipa nurse
tuantu cu, a tuannak sizung ih dam lo 7 that tu-ah le midang 10
thihnak thawn pehparaw in kan dung tlawngkai ni li-ah Czech Republic
cozah cun an kai. Damsung thawng thlak ding in a thu then a si nan,
kumtin a umdan zoh a si ding ih, a tul ahcun khai that a si ding.
Peter hin damlo a duh lo zawng ih um cu, a phunphun in a rak that
theu.

  Kawlram le Colombo-ah nauhak ralkap :

              Kawlram cu rel tul lo-in cozahpi rori ni nauhak kum kim
lo khal ralkap a tuan ter. Sri Lanka ram ih tapung cak le lar
zet `Tamil Tiger Force’ cun   thazang a neihtam thei nak dingah
nauhak kum kim lo ( 18 hnuai ) tampi cu ralkap a tuan ter ruangah UN
Security Council ih rel ding Human right zohkiltu pawl cun New York
ah relkhawm ding in an tawlrel rero. Hi nauhak pawl hi ramsung cozah
thawn do-awk nakah a hmailam ah an feh ringring.

  East Asia ah US ralkap mualpho nak tam:

   Japan cozah cun kan dung tlawngkai ni thum-ah US ralkap pakhat ni
Philippine nunau pakhat cu Japan ram sung Okinawa hotel ah a tlanpi
ti an thei lala. Kan dung thla-ah US ralkap pathum thum cun an um-nak
post kiang ih Japan tleirawl kumkim lo cu an rak sualpi ruangah US
cozah cun ngaidam a dil zo. Tui tum hi Japan ram sungah 2008 sungah
sex case vei 4-nak a si. Philippine ih US ralkap tampi tla an umnak
ram fala pawl parah thi tha lo tuahin an mualpho phahphah theu.

  Kum 2010 tiang Ni le Thla thim nak :

  Kan dung tlawngkai ni thum zan kha Thla thim zan ( moon eclipse ) a
si. A thim tikcu cu kan ni umnak ahcun sun ( day ) asi. Kum 2010
tiang thlapi cu a za-ten a thim nawn lo ding ih, tu kum August ah a
hrek khat hlo tiangin a thimsal ( Partial lunar eclipse ) ding. Ni
(sun) khal August thla sungah a thim ding hi, zapi thim in a thim
ding ( total solar eclipse ) tiah Los Angeles ih `Star Gazer’ zanlam
ih ni le thla umdan zirtu cun an phuang. Nikum sungah thlapi veihnih
a thim ih, ni cu veikhat lawng malte-in a thim.

   Vietnam ram ah democracy hruaitu thi :

   Vietnam ram ih comunist party member ihsin democracy lamzin hawl
tu Hoang Minh Chinh cu a damsung caan tamsawn thawng inn sung ih a
hman hnu-ah kan dung tlawngkai ni nga-ah palik tampi kilven nak thawn
phum a si. Hoang thluntu le a ruak phumnak ih tel duhtu pawl cu palik
ni an kham. Hoang hin an ram hrang ih a buaipi bik cu multi-party
system ( e.g India ram democracy  ) a si.

  Denmark ah Muslim pawl dodal nak zuk a suaksal:

  Kum 2005, September ih an suahzo vekin Muslim pawl profet Mohammad
ih cartoon zuk cu thuthangca ah kan dung tlawngkai ni nga ni-ah an
ngan sal. 2005 ah himi zuk ruang ih buainak ruangah leitlun pumpi
muslim biaknak thluntu hmuahhmuah cun lungawi lo nak a lanter ih,
cartoon zuk ngantu cu that ding in an au a si kha. Tui tum ah tla
Denmark khawpi Copenhagen ah an fehkhawm nan an hotu pawl cun `daiten
kan um pei’ an ti ruangah zianghman an tuahsal lo. Sinan, Tunisia mi
2 le Moroccan mi 7 cun cartoon ngantu Kurt Westergaard ,kum 73 mi cu
thah an tum ruangah palik ni an kai. ( Siartu hrangah himi zuk hi zoh
ve nan duh a si ahcun na e-mail address kha editor hnenah theih ter
mai uh. Cabu sung ahcun ngan a remcang lo )

  Indonesia ah Bird Flu natnak :

  Asia ram ahcun vate natnak ( minung cun ar ihsin kan ngah ve thei )
a hlo thei lo. Indonesia, Java ahcun tukum sungah milai 104 rori ni
an thihpi zo.

  UNHCR thuhla tawi

  1. Kan dungzarh ah OPE department an phit lawk ih hmaizarh 25 Feb
ihsin an ong sal ding.
  2. Tulai ahcun UN register luh ding a har tuk ruangah sungkhat unau
ti ih ben awknak a ol deuh. Ben awk ding pawl khal March zarhkhatnak
tiang cu UN ihsin ca pek nikhiahnak ca pek cia mi pawl lawng feh le
ben awk ding a si.

  3. March 12 ihsin thlakhat sung hrangah ben awknak ding appointment
laknak dingah UN ah va tlar theih sal a si ding .

  *** March thla sungah kan LCF member sung ihsin USA feh ding an um
hnuaihni. Tluagten Pathian in kilveng hai hramseh.

      THEIHKAUH NAK  LE  RUAH DING TAM
                          ( by  -BiakChawn )

  1.         Leutlun ih ram hmin hmuahhmuah thei thluh ih, cing
ringring hi tu ni tiang `ca-in khal siseh, thuanthu ah khal siseh,
sim ding an um lo. Asinan, ram um dah lo hmin le thil um lo hmin cun
literature a luahkhat vivo. American mipi 34% lawngin Kawlram hi Asia
ram a si ti an thei. African ram mipi hmuahhmuah 2% cun Kawlram a um
ve ti an thei.

  2.         Milai pakhat in a hnatuan nak ding ah a tlangpi in, ni
khat ah energy ( cah nak thazang ) 3000 kilo calories a hmang ih,
asinan, a tlangpi in rawl veikhat ei hin 500 Kcal hrawng lawng
thazang in pe. Nazi 6 sung kan it-that hin cui `thazang’ cu hman thei
an si.

  3.         Tipi thuanthum tisuar hi ni khat ah veihnih  akai ` ih
vei hnih a tum sal. Himihi ni le thla hip awk nak ruangah a si ih,
tipi thuanthum tidai umdan ( thil phunphun rawi a si dan ) le minung
taksa sung ih tidai umdan hi an bang aw. Ni le thla in kan um nak
leilung hi an hip rero ruangah tipi thuanthum tidai a cang rero vekin
kan taksa sungh tidai tla a cang ve rero. Milai taksa ahcun `thluak’
sungah tidai a tam bik ih, curuangah taksa sung ih tidai cang rero cu
thlauk nih a thei bik. Hihi `merai’ le natnak dang, `ih that thei
lo’,  mang theihfiang thei lo le sau tuk, kaih etc a um ter thei.

  4.         Leitlun ramsa le thilnung hmuahhmuah ih damrei bik cu
cumkheng a si ih, dam rei lo bik cu `ameaba’ ( cerh ti hnuailam ih
lei bek sungah an um theu ) a si ih, an taksa ah cell pakhat le
nucleus pakhat lawng a um. Minung hrangah thatnak le thihnak an tuah
thei.
  (Hmaizarh hrangah: Biotechnology lam ngan a si ding, rak siar aw)
5.          Nunau ril ( intestine ) hnak in mipa ril a sau ih, mipa
zunbawm (bladder ) khal a tum, hiruangah hin nunau cu mipa hnak in an
zun a pah awl. An ril a rawl tuan.

  6.         Leitlun ah sumpai lam ih lian bik sinak hi a tlangpi in
kum 3 ah veikhat an hrilsuak theu. An sumpai neih cu billion ( US $
1,00,000,000 in ngan a si. ) Kum 2005 ( neta bik ih hminsin mi ) ih
milian bik 10 cu a sangsang in: 1) Bill Gates ( microsoft word
tuahsuak tupa ) US $ 56 billion, USA; 2) Warren Edward Buffet, $ 52
billion, USA; 3) Carlos Slim Helu, $ 49 billion, Maxico; 4) Ingvar
Kamprad, $ 33 billion, Sweden; 5) Laksmi Narayan Mittal, $ 32
billion, India; 6) Sheldon Adelson, 26 billion, USA; 7) Bernard
Arnault, 26 billion, France; 8) Amancio Ortega Gaona, 24 billion,
Spain; 9) Li Ka-Shing, 23 billion, Hongkong; 10) Davis Thomson, 22
billion, Canada -pawl an si.

  7.         Malaysia ram sung ih lian bik 10 cu a sangsang in: 1)
Robert Kuok Hock Nien, RM 21.5 billion; 2) T.Ananda Krishnan, RM 10.9
billion; 3) Quek Leng Chan, RM 9.9 billion; ( Hong Leong neitu), 4)
Lim Goh Tong, RM 6.1 billion ( Genting group member ); 5) Teh Hong
Piow, RM 6 billion ( Public bank neitu ); 6) Lee Shin Cheng, 3.8
billion ( IOI group neitu ); 7) Syed Moktar Albukhary, RM 2.9
billion; Lim Kok They, 1.6 billion; 10) Kua Sian Kooi, 0.963 billion –
an si.

  8.         Kum 2007 sungah Malaysia ramah mawtaw fir nak thubuai
9995 a um ih, nunau sualpi nak thubuai 228  a um. Nunau sualpi nak hi
91.2 % cu thuthennak tuahsak an si ih, nuanu sualtu 90% cu  nunau mi
theih vial an si. 2006 hnak in 2007 ah thilsual tuahnak 7.1% in a
tum. Hihi palik pawl hminsin dan a si. Laimi zu in teh ziang vek in
an tam OR tum ve pei?

  MIFIM TONGKAM  LE  THUFIM

  1.         Midang mawhnak midang hnen ih phuan hnak in nangmai
mawhnak Pathian hnen ih phuan kha a sunglawi sawn. – G.H.Wills
  2.         Pathian lo naihtertu kha na rualpi tha bik cu a si ih,
na par ih              thinheng tu cun a lo neh thei ti thei aw. –
Abraham Lincoln

  3.         Pathian nih tiva sung ih lungto hi thianfai thluh sehla,
cui                   tiva cun awnmawi a suah thei nawn lo ding.   –
Mother Teressa
  4.         Kan mit hin mitthli suah dah lo sehla, kan nun pumpi
hin                    colour ( mawi nak ) a nei lo ding.   – Eugene
Spelt.

  5.         Milian in harnak an tawng tam, mi farah pawl harnak
cu                      theihpi an si tuk lem lo.   – German proverb.
  6.         Ziang pohpoh hi awlsam zet ih tuah thei a si hlan ahcun
a                  fate bik khal tuah a harsa thluh.   – Portugese
proverb.

  7.         Nitin exercise tuah dan tha bik cu, Pathian thawn feh
tlang                 thei ringring hi a si.   – Billy Graham
  8.         Mi tam sawn in Pathian hnatuan an duh dan
cu `hnatuan                     ngaingaitu sawiselnak le thu ruahtu (
advisor ) dinhmun                         ihsin a si. – J.C. Ryle
  9.         Thutak samnak ruang ih natnak cu Pathian thu theihnak
thawn                     thuah fai theih a si.   – G. Smith
  10.       Midang hnen ih a thilpek hngilh theitu le, midang
thilpek                    hngilh dah lo tu cu `mi thlawsuah a
si’.   – Elizabeth Bibesco

  11.       Kanmah kan tuan loh cun, zo so tuan ding? `Atu’ ih kan
tuan                         thawk loh cun ziang tikah si ding?   –
John F.Kennedy
  12.       Na thlacamnak in na nun alo hruai maw, na thil sual
tuah                    pawl kha alo nghilh ter duak?   – John Paul II

  Tuanvo

              -Kawl Lian

  Mi pakhat in amah leh amah thil pakhatkhat a tuah dingmi  a tukawk
mi asilole mi pakhatkhat hnenih hnatuan tukmi asi. Kan miphun
thuanthu kan zoh asile mihrekkhatin mai tuanvo an theih zet lai ah
mihrekkhat pawl cun ziang tuanvo ka nei ti hman kan thei aw lemlo
theu a bang. Pathian nung a zumtu pakhat dinhmunih thlir asi khalle
mai tuanvo tuansuah hi thil thupi zet asi ti kan Bible ca
thianghlimah kan hmu thei asi.

  Hruaitu pakhatkhatin a tuanpi pakhatkhat hnenah thil pakhatkhat
tuansuak dingih canvo pekmi a um. A pekmi nu/pa in cui a tuah ding mi
thil cu a hlensuak thei asile lawngah a canvo a neh tiah kan ti theu
asi lo maw?Asinan,cumi hlanh kan ruah dingmi tul zet pakhatih ka
ruahmi cu , cutiih tuanvo a petu hruaitu khalin ka lawngih a fialtu
asi ding hi thil phan um zet asi. Ziangah tile a fialmi pa/nu
in “amah hman tipaih hnek loin kei/kanmah lawnglawng i/in fial men
asi hi”  tiih thinlung put a neih ding tla hi a phan um sinsin tinak
asi.

  hruaitu pawl ihsi thawkin member zate deuhthaw in mai tuanvo kan
theihfenglo tuk ruangah asi bik ding tin ka ruat. Cutivek
thiamthiamin Kawhhran lamah khal hruaitu kansi le lawngih tuanhna
thiam kan kansi phei ahcun a member lam tla cu rel ding a um lo tluk
asi mai. Hruaitu pakhat dinhmun ihsi a tuan tengteng dingmi awm a
tuah lo tikah cun a hnuaiih um member pawl cu cutitukih vun phut
ciamco ngam ding tla asi lemlo tiah ka ruat. Ziangah tile, mipiin
zapi hrangih a hleice ih tuan le cangvai dingih hrilmi asi ruangah
asi. Cuti ka titikah amah lawngin a tuan vutvo theu ding ka ti nak
siloin a mah kha zohthim tlakin a tuan hrumhrotu le hmai a tawn
hrumhro ngamtu asi phawt peiih a dungih mipi pawl cun a dung an run
thlun mai ding ka tinak asi sawn.

  Milai lungput hi ruah thuk le theih tam asile arak mak ngaingai! Mi
hrekkhat cu hruatitu lakih an hmin a hung lang ve thei nak dingin heh
le hnik tin mi va kawlruai in anva pun theuih a tlin khal an hung
tling lianglo hai ko. Asinan, cucu hruaitu diktakih lungput asi
kello. Hruaitu lakih dinhmunih a din hlan ihsin mipi thinlung la
theitu pakhat asi a tul zet. Hi zawnah mi hmuh lawngih taimak suah
ringring  cing asi lawngah te a sual lai thotho ke.

  Mino lamah khal hitivekih mai tuanvo rak thei lemlo le thei ding
khalih upa hrauitu lam thu va rawn paih/duh lemlo hrekkhat kan hmu
thei theu. Hruaitu lakih tuan bawm ve dingih an hun hril khalih
lungawi lam hnakih vuivai cing sawn hrekkhat tla an um theu. Mi
pahnihkhat te cu cawrnat le tultuk nak ruangih an tuanvo an hlensuah
theilo can khal cu a umjve thei ko ding. Hihi cu  mipi lam thotho in
kan theihthiam pi zet ko in ka thei. Cutisilo ih tuanvo thiahmi sisi
ih theilo vek le  ngaih saklo vekih  um a cing theutu pawl ruangah
kan Pawlkawm le Kawhhran in a thansoh ding vekin a thang so lo theu.

  Pathian in a tuahmi kanni milai pawl sualih kan thih hlohthluh
lonak dingin ruansuah hna a tuan mi hi Amai tuanvo neh zetih a
tuahsuah mi kan zohthim ding rori mi asi. Cuhnu ah fapa Jesuh khalin
a Pai tuanvo a pek mi a nun nak liamih leitlun misual, kanmah pawl
rundamnak hna khal cu neh zetih a tuah mi fiang zetten kan thei thei.
A netabikah Jesuh in a dungthluntu pawl hnenah leitlun ramkipih fehih
rundamnak thuthangtha va sim hai dingin tuanvo a pek ta asi kha! Hi
tuanvo a tuantu ding lakah nang le kei khal kan tel ve. Asinan,
Thuthangtha kan sim thei dan hi a bangaw cio lo men thei. Hrekkhat
cun ka ih mah rori ih asim theitu cun asim mai dingih peknak lamih a
tuah theitu khalin peknak lamin thuthangtha a phung ve mai ding hi
asi.

  Mah le um nak ciar ihsi khalin thuthangtha kan phuang thei theh ko.
Nundan mawi le thianghlim te ih kan um tikah kan nunin thuthangtha
arak tlangau pi ringring thei zet theu asi ti tla kan theih ringring
a tha ke. Mi zangfah hna thiam, mi zawn ruahthiam sak,kan kiang kan
kapih kan mai miphun asi velo tu pawl hnenih thiltha tuah lam khalin
Pathian thuthangtha kan phuang thei hai ko.

  Cu asiruangah mah le pumpak cio ih kan tuanvo neih mi kan theihfeng
hnu ah kan Pa le kan Pathian ih tuanvo inpek mi khal hi kan fiang
sinsin thei

              dingih cutin hi leitlun kan nun can tawite ah mai
tuanvo a theiih a tuansuaktu kansi ah cun kan um nak lei hmunah
malsawm tam zet kan co ih hleiah Pai um nak vanram nuam kan thlen tik
khalah laksawng pekin kan um vivo ding asi.

  Pakhat dang leh cu miih infial hnu lawngih tuah le tuan thawh nak
hna thiam khal hi a pawi deuh.A tlai  tinak siloin a fialtu hrangih a
nawmlo can a um theu vekin a tuantu hrang khalah mi fial cawpmi hun
tuantu si khal hi a cancanah cun a rak nuam tuk theu lo. Hruaitu upa
sungah kan tel maw tello maw a thupi bik lemlo tin ka ruat. Cuhnak
aiin thil kan tuah ding awm le mawi asi phawtah cun mai rem theih nak
thinlungte ih tuah mai ding hi kan si sawn.

  Pathian umpinak le lamhruainak in, Lai Christian Fellowship [LCF] cu tuni tiang tluang te’n a feh hnekhno. A ti theitawk Khrih le
Miphun hrangah hna a ttuan. Thlacamnak le Ruahnak peeknak thawn
thapeeknak in nei ringring hram uh ti’n ka lo sawm.

  Lungawithu simnak

  2008 sungah Pathian in LCF a thluasuahzia hi amaktuk lawlaw.Ahleice
in LCF hi Milai Pawlkom (Social Community) men si loin,Khrih le
Miphun hrang hnattuantu dingih a dinhsuahmiThlaraulam Pawlkom
[Spiritual Organization] a si.Tuni ah a kilkip: Thlarau-Thinlung-
Taksa daan ah a tthangso vingvo.Sungtel (member) mipum in siseh,
Biakkhawmnak (worship service) ah siseh,mit-hmuh hmai theih in a
tthangso rero.2008 Jan-Feb sung rori ah;Kan Laimi sungih Pathian
Mihman (The man God uses) pathum pawl:
  Evan Van Hnuai Sum
  Evan Lal Eng Lian  le
  Evan Tha Nei Fai   tla hmangin
  Thlarau Ti le Rawl puar le tlai in in cawm.
   Ahleice in LCF in kum 1 advanced ih a sawmmi le thlacamnak thawn a
timtuahmi,Evan Tha  Nei Fai hmangin Pathian in Taluk Kumthar (Chinese
New Year) sungZarh 2 sung rori [zarh khat sung cu Sun: Thuzirnak] a
sun a zaan in Thlarau Rawl in fah.Sun-Zaan thuzirtu le Khawmtu hi kan
Biakinn tlem lo khop in mipi a hiip.Pathian kutcak a lang: mi tampi
piantharnak le thlarau thazaang thar laaknak an ngah.Kan lungawi
nasa. Tthangphawknak le tthansonak thluasuah kan dong.

  Pathian Thutak thawn in cawmtu:
  Evan T ha   Nei Fai parah siseh,
  Levi Sap Nei Thang (Sapte: Sponsor) parah siseh,Andrew Lal Lian
Thang (Paate: Visa) parah siseh,
  Aankaa ih sim cawk lomi lungawinak kan nei.

  Pathian in hmailam caan khal ah
  A Hmin sunlawinak ah HMANG SIN vingvo hramseh ti’n thlaza kan cam.

  Bawi Khrih Hmin in,

  Rev. Run Cung Mang
  Pastor, LCF

                     Duhdawtnak

                                        -Salai Ngun Lian Luai
                          Zan thlapi eng hnuai ah
                          Lung duhte nangmah
                          Ngai in ka uai hnianghni

                          Ka duhdawtnak hi
                          Zan thlapi eng dang dai hnuai ah
                          To in rak sut hman law
                          Asim cem thei dah lo ding.

                          Fanau cawi in na len can ah
                          Kei lawng maw hnemtu um lo in,
                          Ka vak ka tawi, ka thin hnem thei tu
                          Khui ah a um ti ah ka vak ka tawi
                          Bawihte nangmah dawng cang in,
                          Val kei ka mit thli ruah bang tla.

                          Vei khat te tal in ka thinhar
                          In rak hnem thei pei maw ti ah
                          Ka tap mit thli aw te hi,
                          I rak theih sak law.

                          Nang hmuah ram dang feh cang in
                          Val dang na zuan zo si,
                          Ziang ka ti tha, Khua nui remruat mi cu
                          Damte in maw ka duhdawt bik mi Bawihte.

  Huham Nei Ttongkam

  – Cikuairem

            Minung hmurkaa ihsin a suakmi ttongkam hi a
thupingaingai.Midang a lungawiter thei vekin a ninghang riahsiater
thei.Midang tha a thoter thei bangin thinnau beidong ko tla a tuah
thei.Curuangah mai’ diriam tawk men awkam thlah hluahhlo ding a si
lo.Mi zokhal, ahleice in upa le ttuanvo nei hruaitu cun raalrin a
ttul nasa!
   @Mi a neh theizetmi ttongkam paruk (6):
  “Ka palh ti ka thei aw (I admit I made a mistake)”

  @Mi lungawiter theibiktu ttongkam panga (5):
  “Na ti ttha nasa ual (You did a good job)”

  @Mi thathoter theizetmi ttongkam pali (4):
  “Ziangti’n nang na ruat? (What is your opinion?)”

  Mikip hna ih ngai nuambik ttongkam pathum (3):
  “Ka lo duh (I love you)”

  @Mi thindaitertu ttongkam pahnih (2):
  “I Ngaithiam (Forgive me)”

  @Mikip telter theibiktu ttongkam pakhat (1):
  “Kan (We)”
   A tlun ih “Ttongkam 6,5,4,3,2,1 pawl hi
   thinlung takin a hmun le caan remcaang ah na hman thei ahcun
   huham neizet le thititheizet ttongkam an si tengteng ding.
   ref: James H. Amos,Jr. `The Character of the Leader’Dwight
L.Johnson,The Transparent Leader, 2001

  TLANGVAL  LE  FALA  THUHLA  THEIH TUL

  (.. Kan dung zarh ta pehzawm nak… )
  8. Mipa uire ih sualpi nunau cu, cui mipa ih nupi cun a duh vekin a
tuah thei ding ih, a lungkim nak ding a si ahcun thilri a duhduh
thawn a that thei ding. Hihi khamtu an um loh lawng ah siseh. (
HongKong ); 9) Mipa le nunau cu an nei-aw zo a si ahcun, anmai room
sungah nuanu mipatnak lam video an zuk-aw thei ding. ( Rome, Italy );
10) Mipa doctor cun a tul tuk a si ahcun nunau taksa ziangkhal a zoh
thei ding ih, sinan, a laipawng ( navel ) le a khup ( knee ) tlun lam
ih taksa pawimawh lai cu thlalang ( mirror ) ah a linglet in a zoh
thei ding. ( Bahrain ).
                          A parlam ih kan ngan vek in nunau mipat nak
le SEX lam thawn pehpar mi dan mak-ta-rai pawl hi a tuahtu in an
tuahnak san cu kan ruatthiam ko ding. Kawlram history-ah `A-Naw-Ra-
Tha’ siangpahrang hrang ih an kuat fala cu `Kyian-Sit-Ta’ ni a rak
zoh pang ruangah siangpahrang cun amai kut rori in thah a tum ti kan
thei. Greek miphun, leitlun ih fimnak hawl hmaisa pawl khal nuanu
pakhat dawi ruangah history ih hlo thei nawn lo `Trojan Ralpi’ cu
zokhal in kan thei.
                          Veikhat cu, Kolkota ( Calcutta ) khawpi ih
Indian pastor pakhat thawn Pathian thu thawzet in kan rel tlang ih,
cutawk ih a thusim cu ka hngilh thei lo. Kan zumdan le kan thurin
thawn cuna rem-aw ciah lo nan, tulai san ih nuanu mipat sual nak
thuhla ah zirh awk ding subject thazet cu a si ve thei in ka
ruat. “Eden hmuan sung ih Pathian thupek, hmuanlai ih `theirah’ ti
kha, thei ngaingai si lo in, `nunau mipat-nak’ hi a si ih, Eve cu
rulpi ni a lem ih, `thei a ei’ ti tla kha, `nunau mipatnak a hmanpi’
ti nak a si. Cui hnu-ah Adam a pe ve ( Adam thawn an um tlang ve). An
mit a rak vaang, anmah lawngin nawmnak an rak tuah theizo vekin an
thei aw ih, Pathian an hmu ngam lo. Cui hmuan lai ih theirah cu khuh
ding in thing hnah an hmang.. curuangah Bawi Jesuh cun Pharisi pawl
hnen-ah, `Rul thlah nan si ih, nan pa cu Rul a si’ tiah a kawk” tiah
a ti.
                          Agur ih thufim pawl hi tulai sex education
subject ahcun zir tengteng ding an si. “Ka theih lohmi thil pali an
um a si:Cupawl cu vanih a zam rero mi muvanlai ih zin, Lungpi par ih
a vak mi Rul ih zin, Tifinriat tlunih tangphawlawng fehnak zin le,
mipa in nunau a duhnak zin an si. Nupi zuangzam ih cangvaih dan cu
hivek in a si: A uire ih, ti a bual awk thluh hnu ahcun, `zianghman
sualnak ka tuah ual lo’ tiah a ti.” ( Thufim 30:18-20 ) Agur ih
thufim ah hin lamzin, a zawhtu um si, a fehnak hnu-hma ( keneh ) um
silo  cu nunau tha lo thawn umtlang nak thu simduhnak a si’ ti akn
hmu. Hi thu hi Solomon khal in, “mi bum hmang tongkam thiam nunau..”
tiah a ti. ( Thufim 7:5)
                          Mipa theih ding ah tla bible-ah hitin kan
hmu, “KA mit in thiltha a hmuh mi hmauhhmuah ka ngah theh…,vanrang
hnuai milai hrangah hin thil thahnem zianghman a um lo a si” (
Thusimtu 2:10,11 ). Nupi 700 le nusum 30 neitu Solomon khal-in cui a
neih mi bawi fanu pawl thawn an hlim nak thu zianghman rel ding a
thei cuang lo. Sinan, kum 2007 sung ih Singapore fala le tlangval
pawl a thupte kawm nak ahcun, nunau mipat nak cu minung si ruang ih
laksawng’ tiah an rel tam bik. Leitlun mithiam pawl cun, “a tikcu kim
hlan le a thup te ih ( illicit sex ) nunau mipat nak hman cu, milai
hrangah `lung’ ( heart ) natnak nasa zetin a karh ter ih, taksa khal
a zawr cak, mit khal in a tuar ih, hmel a upa lohli. Sinan, Nupa si
hnu ahcun hi thil hi hlimnak, hmel mawinak, no-nak, harnak khal tuar
thei nak a si ih, thisen feh sukso a that ter, taksa siatsuah thei
cholesterol a siatsuah, thluak ihsin hormones a suah ruangah harhdam
nak a si” tiah an ti. Minung kan si
sung ih kan tawng ciau ding mi a si ruangah Pathian le minung
tihzahnak thawn fimnak hawl uh si.
  (….hmai zarh ah pehzawm ding….)     – BiakChawn

  (Hmaizarh ahcun mipa nih nunau an huatnak san kan ngan
ding )

Editors

Biak Chawn
Salai Kawl Lian

Zemdarhtu

Obet Cungte
Liante

Advisor

Tha Nei THuam
Rev. Run Cung Mang

(Visited 70 times, 1 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: