Hruaitu Issue 160

Hraitu Zarhtin thuthang
  Issue 160
  2 December 2007

  Zohfeltu’ Awkam

  Hruaitu kum 4 kim

  A rei hrih lo 2003 November thla ah a si. Zan ka it that zo.
Thawmvang ka thei. Ka thang. Ka mit meng in ka zoh cu  Salai Pianga
mit sen riamri ten it man lo in Hruaitu a rak ngan rero. Computer
cangan dan le Page Maker hman kan thiam ngaingai lo kan Saya Za Thelh
Lo in – in dirkam, kan hna ngam. Computer kan daih awk lo, bulpak
paisa hmang in kan lei, tuni ah LCF ih tul hai poimawh hmuahhmuah
ngannak ah a cang.

              “Aw ka ngan theh zo a tul mi pawl tuanvo in rak lak sak
awla hnatuan a cu, ka tlung mai ding” Pianga in a tong ta theu. A it
that man theu lo, zanvar ca a ngan khua a van in a tlung cih.
Thuanthu ah a cang men ding a bang ee. Kum 4 a kim zo, amahte a vak
lello thei zo. Mi dangdang in a hnatuan an rawn sawng. A dang cuang
lo cu ti thotho. An bang hehe. An bangnak zo in a theihpi pei.
Theihpi a tul lo. Kan calai mi hnamdang lakah a nau dah zik lo. Mai
umnak hmun in mai Liangpar ih a thum aw mi cu phurh ding a si ko.

  Cu lamlam duado rero. Sweet December a rak thleng zo sisi maw!
Leitlun milai rundamtu Naute cu Cawrawl peknak kuang sungah a suak
zo.Ai puang le lungawi in thangthat uhsi. Amen!

                                      MILAI FIMNAK
                                                              By-
Vanmember

                                      Leitlun milai fimnak hi;
                                A sang tuk ih van tiang nan..,
                                Tidai a so lam zawng in
                                An luang ter thei ve cuang lo.

                                Nat hrik fate bik hman khi;
                                Ol te’n an hmu thluh thei nan..,
                                Thlipi huuk durdo lai khi
                                Fiang te’n an hmu thei cuang lo.

                                Cung Van thlapi par ah khin;
                                An kai an um thei ko nan..,
                                Zan khat thla thul lo ding in
                                An thawn ter thei ve cuang lo.

                                Milai hnak ih fim sawn mi;
                                Computer cet an tuah nan..,
                                Vanmember ih thinlung put
                                An thei thluh ding ka zum lo.

  Malaysia um India (Tamail) pawl in sadahpiah

              Malaysia ram ih um India pawl in Hindu rights’ Action
Force (Hinraft) timi pawlkomnak an nei. Cumi cun An mah India pawl in
Malaysia ram sung an um nak ah covo an neih mi ah an lungkim tawk lo
mi tampi a um. Cu pawl tla cu a cozah hnenah thlen in le Britist High
Commission hnen khal an thuhla thlen an duh thu sim a si. India
(Tamail ) pawl hi Mirang pawl in hnatuan tu dingah India ihsin an rak
hruai mi an si.

  Kan dung zarhpi ni ah nasazet in sandahpiahnak KLCC kiangah an nei.
Hmuntin ah Tamail pawl umnak ah minung a thawngtel in  sandah an
piah. Palik pawl in mithli tlaknak bomb thawn an kap. A thenthek awk
ter ih minung tampi an kai. Mi tampi cu thuhla an sut ih an record
hnu ah an thlah sal. Pudu thawng inn ah mi 105 an tang.  Malaysia
acozah in himi buainak tuah mi hi politic zuam awknak a si ruangah
kan dai maimai zik lo. Atul dan in kan tawlrel dingan ti.  Palik bawi
Nazri khal in hitivekin a cozah dodalnak an tuah sal a si ahcun
ziangtluk kan tuah thei ti an thei mai ding a ti. India pawl le an
thinlung ruh emem an si ih kan zoh vivo pei cu. India Community
President Sammy cun hitivekin a cang hi cu ka mipi pawl parah
kathinheng lo nan ka riahsia a ti.

  Malaysia ih piang Penny Wong

  Malayai ih suak Penny Wong cu nauhak lai ihsin Australia ah an vai.
Tiu ahcun Australia ih Cabinet minister a tuan. Ahmaisabik Asia nunau
Australia ih Minister tuantu a si. Apa Francis Wong ih sim dan ahcun
a fanu Panny hi doctor zir ih  hnatuan ding in a timtuah mi a sinan a
tlawng kainak ihsin a programme a thleng vivo ih tuini ahcun mipi
pawl bawm an tul thu a hei suak a ti. Penny in a hmaisa ah australia
thlanglam ah Senator dinhmun a rak co ngah. A pa in a fanu ih thuhl
cu lunghmui zetin a sim.

  Zanzam tlaknak ah mi 57 thi

  Turkey ni tlaknak thlanglam a simi Istanbul isin Isparta a zam mi
vanzam ah a totu mi 50 le vanzam sung hnatuantu 7 an zaten 57 cu
vanzam tlaknak ah an thi theh. Himi vanzam tlak nak hmun hi tlangpar
1,830m a si ih, khawte Cukuroren ah a si. Arport ihsin peng 12
hlatnak a asi

  Miss World 2007

              57 nak Miss World  2007 ah Former Sourth African
President nelson Mandela khal in special Video tape in HIV/AIDS thu
asim. Himi Miss world 2007 hi China ram ah tuah a si. Mandela a fanu
upabik Maki khala feh ve.
              Maki in a sim dan ahcun   HIV/AIDS hi ningzak ding a si
lo. Kan nih sung khal kan rak theih lo ruangah kan naupa in in
thihsan. A sir ih zuk hi Malaysia miss Henrry (vawrh) le Philippine
miss Margret Wilson an si. Miss hrilnak dingah an tim an tuah lai zuk
a si.

  Jet Li

  Jet Li hi Chinese mipa film cangthiam nak lam ah hlawhman sang bik
a si. ” The warlords” timi tulul tong ih can mi ah Yuan 100mil (RM
45.5mil) rori angah.

  CRC thuthang

  Hakha peng Bualtak khuami Pu Kap Mang nih nizaan ah liam san .Anule
apa hi Pu Tuan Thang le Pi Thor Iang an si.Fanu 2 le fapa 3 a
nei.Amah hi kum 35 asi. Malaysia a thlen ni 31/12/2006 ah a thleng.
kumkhat tling deuh hlan ah hi bantuk in anunnaka cem cu riahsiat za
ngaingai asi.

  Operasi  lut

  29/11/2007 zinglamah Rela Operasi an lut.Pudu ah an luh hnawh ih
Laimi 40 hrawng an kai. Asinan Nunau nauhak  le an pa le minung 9 cu
an suah sal.

   Mizan sung ah Operasi hmun thum ah an lut ih Pahang ah
Pyinkhunggyi ummi lawng te 26 an kai..Refugee camp aummi an si.Cun
Putra Jaya Construction site ah an lut sal ih ziangzat an kai ti a
fiang hrih lo.
  .
   Register tuah theih ti tikah

              Malaysia kan Laimi um tudan cu zoh ah khawruah har kan
si. UNHCR ah nauhak register tuah theih ti an thei in Lai lam ihsin a
tawr le seng an ra. Cun Naupai pawl a lut theih ti an thei ih nau pai
lawnglawng in kan khat lala. Himi lak ih kn tawn mi hrasatnak pawl hi
sim cawk lo a si.

   Chin Refugee
  Committee(CRC)
    Malaysia

  Mual Liam San
  Falam peng Zalai khaw suak( Pu SaiMang) fapa Thawng Hnok Kum-38 cu
28,Nov. 07 sun 12:40 ah mual in liam san asi. 29 . Nov. 07 12:00 Noon
ah vui a si ding.
  Cawnpui veng sung le YMA le Salvation kawhhran hnen khal ah kan
lungawi thu kan sim. Laimi u le nau hmuahhmuah hnen khal kan lungawi
thu kan sim.                                 Thuthantu Saya France

  Nau Thar

              Salai Tuan Ling Thang in Pathian thlawsuah fapa a nei.
29 November 9:00 PM  Hospital University PJ ah  a suak. Apa Yangon ah
a um. A nu Operation a si. An nufa in damten an um vivo theinak
dingah Pathian hnenah thlacamnak thawm bawm uhsi.

  Lungawi thu simnak

  Duhdawt mi LCF unaupawl,

              Hi ca thawn nan kutka lo kai. Pathian kaihhruainak in
Yangon himdam ten ka thleng sal. Nan hnen ka um laiih in mikhual that
le Pathian thusimnak can tiang in pek ruangah nan parah ka lung a awi
tuk ti ka lo sim duh. Tunai ah email ihsin FCC lam duh dan thlun in
khawruahnak pitling zet neiin “Falam Pawlpi, Malaysia” timi nan din
thu ka rak theiih ka lung a rak awi sinsin. Nanmai lamin nan duh dan
le hman cia mi tanta siangin lungrualnak ruatin hitin hmin nan thleng
duh timi ka theih tikah ka lo fak, ka lo lawm.
              Do awk lamih raltha si hnakin remawk lamih raltha si hi
mifim tidan a si ruangah, tuvekin nanmah pawlin khua nan khan thiamih
lungrualten mipi nan kaihhruai thiam vivo ahcun, Malaysia Falam mipi
khal thatho zet ten thanaunak tanta in an um vivo ka zum. Peng dang
hmuhdan khalah namnuai menmen theih kan si lo zia le lungrual thei
zet kan sizia a lang thlang dingih thathoza a si.

  Rinsannak thawn,
   Dr. No Than Kap
  Yangon

  Mual in liamsan

              Zing 6:20. U Myint Oo inn le U Duh Luai Inn hmai ciah
ah Kungmyint Leya Hino mawtaw in Salai Hrang No Tawng kum 52 te nupa
(Salai Recording) PCM biakinn ah thlacam an cam theh hnu, lakphak in
dingih an feh lai ah  a taih in mual in liam san. Fapa fangkhat Salai
Thang Sui Lian (Ko Than) USA, lawng an nei ih a innsaang nu cu
Magaret Sui Nei Mawi a si.

  Mawtaw mawngtu pa cu Parte khuami U Sang Tin Zam a si. A mawtaw kha
a hlun tuk deuh. Zingdai ah start a ngah lo ih, zing mi veivak an mal
  lai caanah running start a tuah. Cuti cun, a vung suk vivo ih break
ngah nawn lo in U Duh Luai Inn sak te, lamzin fiaknak bik ah kiannak
um nawn lo hmun ah a taih ngah. Cun, U Ngun Hram(U Myint Oo inn
thlang) le U Kawl Luai innkhal a taih ngah na’n napi in a siat tuk lo.

  A Thutawi:
  1. Salai Hrang No Tawng (Kum 52)
  2. Mai Run Sui Cer (Kum 44)
  3. Veng …. Farthawk
  4. Thih ni … 27.XI.2007 (Tuesday)
  5. Thih tikcu …. 6:20am
  6. Vui ni …. 28.XI.2007 (Wednesday)
  7. Khawm caan …. 2:00 pm
  8. Kawhhran …. Baptist (Jerusalem veng)
  9. Thlanmual …. Laizo zin
  10. A fapa …. Salai Thang Sui Lian (Ko Than), USA
  11. A fapa nupi …. Mai Magaret Sui Nei Mawi

  Thuthang kuattu,
  Rev Don Hre Dun
  Falam

  EI HAWLNAK TLAK MIRANG TAWNG

  Kannih Laimi pawl hi mi danglam zet kan si timi hi ka ruat theu. A
hmaisa bikah Pathian malsawm kan dawn zia hi ka hmu. Cucu ziang
asitile tawng lamah asi. A hleice in Mirang ca le tawngah malsawm kan
dawng zet. Ziangah tile, kan aw thluk a dikih a fiang zet. Thluk
dundo ti lam hi kan neih tuk lo ruangah tla asi thei men tin ka ruat.
            Cuti ih Mirang tawng le ca lamih malsawm dawng phunhnam
cu ziang ruangah hake mi tam sawn in kan tithei hai loh nak san
sipei? Ka rel hlanin a san nak cu na theih cia ka zum ko. Pakhat
nakah hnam dang pawlin Chin mi pawl cu Mirang ca le tawng an thiam
tuk hai. A ngan tla an ngan zohzoh thei hai tivekih thei fiang lemlo
pawlih in rak fak nak tawngkam ruangah tla asi thei.A pahnih nakah a
tlunih ka sim cia zo mi vek deuhih mah le mah rak thiam zo vekih rak
ruataw  tla mi tam sawn kan si lai men thei.A pathum nakah cun thiam
a tha ti hmuah thei siin thiam ding ko in kan can, paisa kan pek duh
taktak hai lo.Tulai ih kan mino thangthar tete pawl ka zoh rero theu.
Mi pahnihkhat lawng hi thiam taktak an si. A tlangpi thu cun kan
tikcu can le paisa liamkuan kan sianlo mi hi a pawi zet mi asi. Cun,
a dang kan theih ding tha zet pakhatih ka ruat mi cu Mirang tawng hi
nihnih khat menih thiam theih asilo ti mi asi. Rual, hun pawl thei
ding taktak cun a kum kumih zirawk a
tul ta rori.
            Mirang tawng hi ziangah saw cuti emem ih a tangkai nak?
Himi thusuh nak khal hi a sang thei kan tam zet ka zum. Leitlunih kan
hotu pawl an kawmawk nakih an hman mi bik asi ticu kan rel tam nawn
lo ding.Keicun leitlunih mi pakhat si na duh ve asi ah cun  Mirang
(English)tawng na thiam tengteng a tul. Cutilo cun mi kuthnuai ah a
kum le khua, na dam sung tirhkah ding nasi loti bang ningla Prophet
maw nasi tin i sut ngam lai ke maw?Keimai rak hmuhtawn nak ihsin
mallai kalo hlawm ta pei. Ka Pa hi ca thiam sang zet a rak si lo nan
a san lai ah cun amai awm tawkte ah cun cathiam sang ti ding cu a rak
si ve ko.

  . Sungkaw cawm nakah Acozah hna a rak tuan thei ve. Mirangca le
tawng hi rak uar ve ngaingai tu asi. Pathian lam hruai nakin le ka
vanthatah kei a fa khal a thisen vek ka nei asi ka zum. Ka nauhak zet
lai ah ka Pai tlawngca Mirang ih ngan mi cabu(text) pawl pakhat hnu
pakhat ka kau zawk rero. A zuk lawng cu ka zoh thei mi asi konan hun
nkau leh zoh rero cu nuam ka rak ti zet. Cuihnu ah Radio tumpi,
National, Made in Burma timi  kan nei.Himi hi Japan in kan ram
Acohzah hnenih kan ram a rak lak ruangah cawhkuan nakih a rak tuah
sak mi pawl asi. Cui radio tumpi cu  a ziang hman thei lo khal
siningla VOA,BBC English program tivek pawl ka hun ngai theu. Asinan,
tuihnu ih ka theih suah mi cu,  cumi lai ihsin ka Mirang tawng
awphawi hi a rak thawk zo timi ka thei suak asi. Ka Pai thihhlan te
tlawng phunriat ka zir lai ah a nei deuh le a thei deuh cun Mirang
tawng zir in an nuam zet hai ti ka hmu. Keikhal Mirang tawng thiam
cak tuk pakhat kasi ve tikah ka Pai hnenah cun ka hun
dil ve. Anih khal cun fale ih thil ngen mi a sual mi asi fawn lo
tikah in tuah sak  thei maw thei lo maw kha ruat nawn lo in hnakum
lam le kalo kai ter tum ding hokhaw tiah i ti. A hnakum cu a hung her
suak riairo ih rinlopin kum 1984 ah ka Pa cun mual in liam san siih
ka tumtah mi thil rak um ka hun ruah tikah  ka hrangah leitlun hi
umze nei nawn lo ding vekah ah ka ruat.
            Asinan, ka tumruh nak cu a dai thei dah cuang lo. Can a
hung her liam vivo ih keimai lamah khal ka theipatawpin Mirang tawng
thiam ding rorin tan la in can tampi ka hmang. Ka rualpi a thiam deuh
pawl pakhat hnu pakhat hnenah ka thei duh mi ka sut theu. Keimahten
ka ka, ka phun sepso theu. Tahan lamih lenlai cenih kan nkhawsak
taktak hrawngah phei tla cun capo thiamhlim duh mi ka si fawn tikah
mi hrekkhat cun “anih hi a aa thlang asi hi” tin tla an tawng suak
dah. Cutivekih mi ih ti mi sicu ka ning a zak zet nan ka hnih a suak
sawn riangri. Ziangah tile keimah ah ka tumtah mi ka thei fiangih
cumi cu ti pitlin a si hnu ah an run thei fiang leh hai ko ding ti ka
ruah ruangah asi. Cutin Pathianih khawkhan nak le lam hruai nakin can
a hung her vivo ih Mirang tawng cu karak tawng thei ve mai. Hi karlak
kum le can hi thlahnih khat te asi lo timi hi Mirang tawng a thiam
duhtu pawlin nan rak theih ka duh zet.
            Mirang tawng ka thiam ruangah ziang lamah si ka hlawk nak
um? Ei hawl nak lam teh a ziang hehu teh asi maw? Si tuk lawlaw. Ram
sungle ram lengah khal ka tlawng(secular) phun thlen san lo tuk ruah
cun, keimah tawkah hnatuan tha  ka ngah thei theu nak khal Mirang
tawng ka thiam ruangah asi. Ram pahnih thum ah ka rak tlawng vak ve
dah ko. Cui ram ka thlen tikah ziang tawng ka hmang tiih na ruah? An
tawng hi va thiam thluh cawk asi lo ih Mirang tawng thotho ih hman
mai asi tikah mi an zoh dan hi a sang zet theu.
  A tui kan um nak Malaysia ramah khal Mirang tawng thiam le thiam lo
karlak teh hi ziang tlukin a hla aw ti cu kei ai in nan theih le
hmuhthiam sawn ka zum. Sumpai pakhat lawng hi zah um nak le hnatuan
thei nak asi ringring lo timi tla hi kan zate theih dingah ka duh
zet. Ram pakhat tawng thiam hi a duh tawk lo, cumi tawng cu ram
pakhat hrang lawng asi.

  Ka hmuh dan cun hitawk Malaysia ih a um mi kan Laimi a tam sawn cu
hitawk hmun ihsin rampi lamah kan feh thei cio lai ko ding tiah ka
zum. Cumi ni le can a thlen tikah Mirang tawng na thiam lo asi ahcun
a pawi deuh ding ti lawng hman silo in a pawi tuk rori , ka rak zir
lo kha ava pawi ve! tin  na hrum na ai rero lai ding mi khal tu ah ka
mitthlam in ka lo hmu cia. A dik maw dik lo? Ruat hnik awle…

  Kan dungte lai ah ka nau pakhat cu USA ah a va thleng. Mirang tawng
a thiam lo ruangah a hrang hnatuan ding a um lawklo ih a buai thlak
zet thu ka farnu in in rak sim dah. Mirang tawng thiam lo hi a rak
buaipi tu hrang khalih thil bang thlak zet asi ticu na hmuh thiam mai
ka zum. Kei cu Sweden, Norway, Denmark ram Mirang tawng hman lo nak
ramah ka feh ding sisi, a pawi lo na ti men thei. Nati sual tam
hlanah hitin kalo sim cia ke.A cui ram pawlah khal Mirang tawng a
hman theih thotho ruangah na hrang eihawl awlsam nak bik cu Mirang
tawng na thiam le hnatuan na lut lohli thei ding. Mirang tawng na
thiamih hleiih an ram tawng nava thiam asi le na hrang na hmaikhua a
awng deuhdeuh ko ding.

  Duhdawtmi ka u le nau pawl, nan neih mi sum le pai kha fimthiam nak
asi mi Mirang tawng thiamthei nak dingah ui hlah uh cuti asile
malsawm nan dawng ding hokhaw. Hnatuan mi kan si deuh thluh ko ih kan
bang zet cio ko ding. Asinan, bang zet cing ten na ti tento thei
asile  Mirang tawng na thiam thei ko. Kum upa lam deuh khalin a zir
hnuhnu ah cun a thiam thei ko.
            Ka miphun duhdawt tuk nak thawi hiti tlukih ka ca
nganmi  a theithiam duhlo tu cu ziangtitha… feh ko sehla a sirawk
hnu ah cun can a liam zo ding si , asinan a theithiamtu nang lawngte
in na hman tangkai theithlang ka zum.

    Saya/Salai Kawl Lian

   Malaysia ah Kan Calai

  by-Christinapa

  1996-2001 tiang Malaysia ah kan Laica (Laizo ca) siar ding a rak um
lo. Siar ding umsun cu Bible thianghlim le inn lam ihsin cakuat a ra
thleng mi lawng a um. Laica siar ngai thawn inn lam ngai cem ah
cakuat cu tuletu kan siar rero theu.

  Rih Li Magazine

  7 April 2002 ah  RihLi Magazine tuah thawk a rak si. Calai
Committee pawl cu Salai Tha Nei Thuam , S Aye Win, Anthony Khua Mang,
Lal Sawi Cung (Denmark) pawl an si. Malaysia Falam Pawlkom in a rak
tuah. 2004 October ah vol. 2 cu LCF in kum khat veikhat suah ding in
a rel ih a suah.. Cumi hnu kan pehzawm vivo theihrih lo.

  Lentlang Magazine

  August, 2003 ah Lentlang Magazine LCF in tuah a si. Rev. Za Thelh
Lo in tuanvo in laksak.
  Lentlang Mgazine cu 2005 kum cem  Vol. 13 tiang kan tuah suak. 2006
kum ah peh vivo dingin tuanvo pekmi kan nei nan kan pitlin thei deuh
lo. Peh lai ding mi LCF in kan neihsun a si.

  Seino Journal

  18 September 2005 ah FCC ih hohanak in tuah a si ih Salai Sen
Hngilh Piang in  tuanvo la in Editor a tuan. Cumi ihsin May 2006
ihsin Falam Seino Hruaitu tin a hmin kom khawm a si. Cumi hnu ah
Falam Arsi tin thleng leh a si .Cumi hlei ah Cross thuthang tin hmin
dang bun in FCC ihsin zarh hnih veikhat suah a si.

  Hruaitu zarhtin thuthang

  30 November 2003 ihsin suah
  thawk a si. Himi Hruaitu thuthang tuah asinak san cu kan milesa in
thuthang kan theih ve nak ding le kan calai tla kan duhdawt sinsin
ding, Laica siar kan thiam vivo theinak ding beisei a si. Editor in
tuan saktu pawl cu..
  1) Sen Hngilh Piang   issue1- 26
  2) Emanuel (Ela)       issue 27-100
  3) Cung Nawl             issue101-128
  4) Salai Pa Thuam     issue 129 ihsin tuni tiang. Aneitu cu LCF a
si.

              2003 March thla ihsin LCF ah Pastor kan nei thawk. Kan
Pastor hi calai misa zet a si ih amai kaihhruainak ruangah calai ah
tampi thansonak kan nei. Cutikah Magazine lawng tawk lo in Hruaitu
thuthang tiang in suah a rak si. Tuah thawk lai ah Laimi casiar paih
ngaingai hman kan um lo ih Bu 20 hrawnglawng zuar thei a rak si. Tuni
ahcun Issue 160 a kim ih Kum 4 nak kan hmang thei zo.Malaysia Laimi
thuanthu in ngan saktu khal a si.

  Harsatnak

  Hruaitu thuthang suah thei nawn lo ding khawp in harsatnak a
phunphun a tawng. Asinan tuni tiang ziangruangah a ding thei timi
thusutnak cu awl aiten sannak a um. “Mipi in an siar ruangah le
Kawhhran in a dinpi ruangah” a si h Pathian in lam a hruai.. Kan
Fellowship thansonak dingah thil phun tampi a tul. Cumi lakah Calai a
tel hrimhrim ti khal kan theihhngilh lo a tha. Calai hi thupi lo
sehla cu Baibal khal kan neih a tul lo dingih Hlabu khal tuah a tul
fawn lo ding.

  Tlangkawmnak

  Pathian in in duhdawt tuk ih Lairam ah Siangbawi tei an rak thlen
ihsin in rak tuah sak mi  Laimi kansinak in famkim tertu kan Calai hi
a thupi tuk. Hmailam can ah Hruaitu thuthang in kan Pathian thu ah le
leitlun fimnak lam khal ah hmai in hruaitu, lamzin tha in sial sak
tu, Pathian thu thawn nun in zirhtu si vivo hramseh. Hruaitu a nun
khua sau hramseh.

  Theihkau nak le thil dangdang:

              ( Compiled by Morrie BiakChawn on behalf of Hruaitu
Special Issue)

  1.         US dollar hi `$’ tin kan ngan theu nan, ruahdan tam bik
cun `United State’ ti vekin an zirh aw theu. US cozah hin amai ram
sung ih hman ding tangka a tuah hlan hmuahhmuah ah Europe ram tangka
hmin `peso’ ti hi an rak hmang ve. Cucu `p’ le `s’ ngan thuah in `$’
ti a rak si ih, kum 1794  isin Dollar a suah hnu-ah hman thawk a si
ve. ( A history of methematical notation, by Florian Cajori, 1929 ).
Kum 1792 ih an hman mi tangka (coin) cu kan dung nai te-ah `set khat’
$ 3,00,00,000 in lei a si. Cui tangka ahcun hlanlai Europe
Siangpahrang zuk vek a um ih, a leitu cun a hmin ngaingai a sim duh
lo nak cu `a him nak ruang ah’ ti a si. ( Yellow Post November 23-29,
2007 )

  2.         Kum 2000 AD ah Taiwanese Sibawi pakhat cun damlo pakhat
ril isin  Khukrul ( or Rul khuk ) meter 8 ih sau a la suak. Taiwan
doctor le ram dangdang ih um doctor pawl cun a san an hawl rero ih,
cui an damlo pa cun kum 1994 hrawng ah Malaysia a tlawng thu le
restaurent a phunphun-ah rawlhmeh ( meat ) hmin lo ( half-cooked ) a
ei thu a sim. A cang thei a si ahcun, sa hmin lo cu ei lo a tha. (
Travelling Bugs, by Nigel Buchanan, 2002 )

  3.         Nunau hi mipa hnak in cancer nat nak an nei awl sawn ih,
sinan leitlun ah cancer ruang ih thi 80% cu mipa an si. Nunau thluak
hi tong phunphun zir nak ah mipa thluak hnak-in a tha, sinan,
methematics le map reading lam ahcun mipa thluak vek in an cinken nak
(memory) a tha lo. ( New Genes, Deborah Smith, 2001 )

  4.         Leitlun ih Dan nei tam bik ram cu India a si ih, British
cu dan nei mal bik an si. ASinan, British dan sung ah hnihsuak um a
tam bik. Thimnak ah, ” Nunau naupai pawl cun a tul dan pohpoh in
khawitawk ah khal zun ek an thawh thei ih, a tul ta hrat a si ahcun
palik lukhum sung ah tla an thawh thei” ti a si.

  5.         Leitlun ih tangka coin tum bik cu Sweden ram tangka, kum
1644-1722 sung ih an hman mi a si ih, tlang khat cu  pound 45 a si.
Tulai Credit card hi kum 1995 lawng isin tangka kuat awk nak le
tangka tthawn nak ding ah hman a si. ( Millenium clues for the
Clueless,@ by Tim Baker )

  6.         Kuak fawp pawl cun, an kuak fawh ruang lawngah kum 10 ah
an Ha pahnih an boh rero ti nak a si. ( Rude power, by Samuel Hills
1999 )
  7.         USA President hmaisa bik George Washington cu Pathian
zumtu tha zet a si ih, a dung ciah ih President pahnih nak John Adam
cun Pathian hi a um a zum riai lo. ASinan, an ram mipi hmuahhmuah
zohkil nak dingah Dan kiltu ding an tuah mi cu cahnah 14 sung ah ngan
thluh thei a si ih, Toyota motor car company cun minung 4 lawng to
thei mawtaw an tuah suak tik ah, cui a sung ih um ding minung 4 hrang
him nak ding le mawtaw zohkil dan ding ca a ngan ih, cahnah 300 ah a
tlem fangfang.

  8.         Rawl ei khawp ve ten, `ih that or zau, ti khawlh, kuak
fawh, tidai or thildang in, feh sukso ( laan-shiauk ) hi hrisel nak
hrangah a tha lo ih, rawl ei laiah `kesuang ih to lo ding’ a si..
tiah mithiam pawl cun an hmusuak.  ( Happy Diet, World Health
Organisation, 2000 )

  9.         Leitlun ah AIDS le nat nak dang tihnung tampi ruang ih
an buai rero laiah, kumtin leitlun minung tamsawn thihpi rero natnak
cu Malaria hi a si. USA ahcun Malaria ih thi zat hnak in mawtaw
accident ruang ih thi an tam sawn. ( New York Time, December 2001 )

  10.       Kum 2007 sung ah eiruk nak nasa bik ram an hril mi cu
Somalia (Africa) le kan Kawlram an si ih, Kawlram cu kum 1996 isin a
tel vivo a si. Malaysia cu 43 nak a si ih, nikum ah 44 nak a rak si.

  11.       Peru ram ah Alu ( potato ) a phunphun 300 hrawng a um ih,
thlairah dang cu ramdang isin an lei mi a tamsawn.

  12.       Cold drink (drinking soda), cocacola, sprite, 7up le a
dangdang, carbon tel mi kan in theu hi, a tuahnak ding tidai cu pipe
ti lawng hman a si.

  13.       Minung pakhat in a damsung ah ( average-in )a taksa isin
a vun (skin) 20 kg a zawr. Minung mit cu a suahpek isin a thih ni
tiang a thang nawn lo ih, a zawng (colour) le umdan (position) lawng
a danglam. Taksa dang hmuahhmuah cu thih hlan lo an thang vivo thluh.

  14.       Everest tlang par kai hmuahhmuah lak ah 19% cu tlangpar
zin lakah an thi ih, 36% cun a tlun an thleng thei lo. Tlangpar kai
cu a tumsal thei lo ih, lamzin ah a thi pang a si ahcun a thih nak
hmun lawng ah phum an si ih, hmundang ah phum lo ding ti an si.

  15.       Kum 1945 ah Hitler cun, ” A liam cia zo kum 100 isin siar
thawk in, Pathian upat nak le dodal nak dingih lam ka hruai duh nak
cu Judah pawl siatsuah nak in ka lanter ding” a rak ti ih. ( Mein
Kampf, by Adolf Hitler, 1945 ). Sakawlh number 666 cu mirang ca
(alphabet) A,B,C in thawk in A-100, B-101, C-102,……Z- 25 tin an
vawn ret ih, vawn bet thluh tik ah  `HITLER’ ti cu 666 ah a suak.  (
Christian History, Randy Southern, 1999 )
  16.       321 A.D ah Rome siangpahrang Constantine cun an ram mipi
hmuahhmuah Krihfa ah a tuah thluh ih, cui isin Bawi Jesu ratsal nak
ding rak simcia tu pawl thu hla cu hitin a si.
              1) Tyconius, kohhran hotu cun Bawi Jesu cu 381 A.D ah a
rasal ding tiah thu a phuang ih, a rat sal lo ruangah a sinak a tan.

              2) Joachim (1135-1202) cun kum 1260 ah Bawi Jesu a
rasal ding a ti nan, amah a thih ruangah, a rak zum ngahtu pawl cun
zianghman a par ah tuah ding an thei lo.

             3) Germany ram ih reform kohhran dintu cun kum 1533 ah
Bawi Jesu a rasal ding tin a zirh. A ra lo.

              4) England ramah thusimtu pastor William Miller cun
Bawi Jesu cu kum 1843 ah a ra ding a ti ih, amah thlun tu pawl thawn
ni thum a hngak nan, a rat thei lo ruangah,khaw sungah an tlung ngam
lo ih, an tlan darh. Cui isin A.G. White cun, cui kum cu Bawi Jesu
ratsal nak si lo-in `A Pa’i vawrh lam ah a to ni’ sawn a si tiah a
phuang ih, Seventh Day Advantist kohhran a din.

              5) Jehovah’s Witnesses kohhran dintu Charles Russell
cun kum 1914 ah Bawi Jesu a rasal ding tin a simlawk, a rat lo
ruangah “Thlarau cun a ra nan, hmuh thei ngaingai cun kum 1975 ah a
ra ding tiah a thu a remsal. A ra cuang lo.

              6) `Late Great Planet Earth’ ti cabu ngantu `Hal
Lindsay’ cun Bawipa cu kum 1981 ah a ra ding a ti ve.
              7) Kum 1991 October suak USA Today thuthangca cun
Bawipa cu October ni 28, 1992 ah a ratsal ding thu a phuang.
              8) Taiwanese zumtu pakhat, dungthluntu tampi neitu cun
Bawipa cu kum 1998, March 31 ah a ra ding tiah a phuang cia nan, tu
ni tiang a ra hrih lo.

  FALAM MILESA PAWL AN LUNGRUAL ZET

              Tuihlan deuhih um kan mi le sa Malaysia ih a rak um
pawl cu LCF le FCC tiin Kohhran pahnihah an rak thenthek aw. Cun,
Falam Pawlkom Malaysia tin miphun a duhdawtu pawlin an din mi tla a
um. Hi Pawlkom in a tumtah mi lakah Malaysia ih a um mi kan mi le sa
Kohhran pahnihah thenthekaw hman khal sehla hmun khawm te ah kan
remawk le kan tuan khawm thei ding hi an saduhthah lakih pakhat asi.
Asinan, kawm khawm awk nak taktak le remawk nak taktak a um thei
cuang lo.

  Tulai fangah kan ram ihsi  Malaysia lamih a ra lut tu kan Falam mi
lak ihsin an um rero. Cumi pawlin khiti ih a rak ding cia mi
Pawlkomih kohhran pahnih tello le tuan khawm thei lo mi an hmuh tikah
hiticun thil a cang theilo ding, mikhal kan bang thei dah lo ding tin
theitawp in tan an la ciamco hai. Cutin remaw khawm thei nak ding
lamzin dap thawk asi.

  Himi kawm khawm awk thei leh nak dingah tin hruaitu lamin Dr No
Than Kap tla in Malaysia ih u le nau pawl a ra vehvaih lai asi fawnih
thurawn nak nei in anih khalin thuhla thatha a rak thawh ve. Culawng
silo in hi kohhran pahnihah ni 11.10.07 zarhpi ni khawm nakah sermon
nak tla pek asi. Hi a sermon thupi ah “duhdawt nak cu ngaidam awk nak
asi ” ti le “mi in na parih tuah na duh bangin nangkhalin cubangin
tuah ve aw”  timi thupi hmangin rualrem thei nak a thlen thei nak
dingin theitawpin thuforh nak le thu cah nak a nei. Mipi in a thusim
mi pawl an ei zet.Cumi hnu ni reilo te ih remawk nak suahter theitu
lakih thil tangkai zet pakhat asi rori tin mipi in an hmu hai asi.

  A parah mipi khalin an lung a awi zet.A miphun a duhdawt zia a ti
langin hotu tha asi nak a lng fiang zet theu.
   Cun, kan ram lam ihsi mithar deuh ra thleng thar, miphun duhdawt
zettu pawl le Pawlkom lam khalih hmuh tawn mi a rak nei zotu pawlin
lehlam veve ih hruaitu pawl pakhat hnu pakhat an kawm vivo hnu ah
meeting nei khawm dingin an sawm thei. Cutin, Kohhran a rak ding mi
pahnih LCF, FCC le Falam Pawlkom Malaysia lam siseh, a ra thleng thar
lakin siseh ra pung khawmin ni 18.11.07 ah general meeting cu FCC
Pastor quater inn tlunah neih asi. Meeting hi simlam nazi 6.00pm in
thawk asi. Inntek Kohhran in tidai/theiti le sang in a ra tu pawl an
do hai ih an parah a ra suaktu pawl khal an lung a awi zet.

  Hi ni ih a ra pawktu hmuahhmuah pawl cu thinlung sangka awng zettu
asi hai cio ko. An zaten remawk thlerhthlo duhtu lawnglawng an si
hai. Meeting kaihruaitu hi Rev No Bual Hrang asiih Pu Saw Pum khalin
a theitawkin thuhla a rak bawm ve. Cutin meeting cu a feh vivo ih
pakhat hnu pakhat mah hmuh dan le ngai dan rel cio asi. A thupi bik
relkhawm mi cu tu ihsi kan Falam mi le sa Malaysia ih um pawl
ziangtin hmailamah lungrualten ke kan kar tlang thei dingih kan
tuankhawm thei dan ding ti asi. Himi reltu lakih hmin tarlang duh
lemlo lakin khal thu thatha hruaitu pawl hrang le zate hrangih thu
hlawmawk nak a um.Mipum a ra suaktu hi thahnem tawk zet an si hai ih
pacang tha felfel an si hai ih thu relkhawm tla a nuam zet.

  Zan nazi 11.00pm a hung ti cuahco cun… meeting thiam zet le
thatho zetih in hruaitu Rev No Bual Hrang in “Tu ihsin tui zanih ara
suaktu kan zate lungkimin Falam Pawlkom Malaysi tiih a rak um cia mi
cu Falam Pawlpi Malaysia tiih thleng asi zo” a hun ti cun a ra suak
khawmtu pawl cu lungawi ai puang zetin an kutza an beng durdo
hai.Cun, Chin national day hrangih bawhlungsit ding khal Falam Pawlpi
hminih sit ding asi ih  FCC in sponcer tuahin tuanvo a la ding tin
lungkim khawm asi. Himi bawhlung a lektu ding pawl khal kan Falam mi
lakih bawhlung a sit thiamthiam pawl thatei hril vivo siseh tin
lungkim nak neih khawm asi.

  Kum 2008 hrang FPM hruaitu thar thlan nak cu 2 December 2007 ni
simlam nazi 5:00-7.00pm ah FCC Pastor  quater ah neih asi ding. Himi
zanah nunau pahnih dingih thu rel an um ve. A pakhat sawn cu hiti ih
kan Falam mi pawl hmunkhawmte ih kan luangza thei thlang ding ti a
theih tikah a lung a awi zet thu aipuang zetin a sim. Cun, a pakhat
sawn khalin mah le mah tangdawr zet te in hiti ih lungkhat pu ih
tuankhawm thei thlang ding a duh zet thu a sim ve.

  Hi Falam Pawlpi Malaysia(FPM)hi Falam mi le sa pawl kilkhawitu
dingin le cawrnat/thihhloh canih theitawpih tuamhlawmtu ding hrangih
din mi a si. Malaysia ah Laimi, Falam tawng hmang pawl hmailam can
saupi tiang pakhat le pakhat kutza kai aw tlangin ‘har le har tlan,
nawm le nawm tlan’ tiin duhdawt nak hri thawn hmai nawr tlang vivo
dingin an lungthin sung thuk zetah an ret cio hai asi.

  Thuthang lakhawmtu,
  Salai Kawl Lian
  Kuala Lumpur, Malaysia.

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: