Hruaitu Issue 102

Chrismas Laksawng
  Cathianghlim cun, Bethlehem ih a suakmi rundamtu cu; Pathian in
milai pawl a pekmi laksawng a si a ti.  Curuangah Krismas cu Pathian
in milai hnen ih a t.habikmi  laksawng in pek caan a si.

  Cumi thei fiang tu pawl cun, kumkhua nunnak in pe tu Pathian hnen
ah an thei tawk in lungawinak an lang suak ter t.heu. Kan Pathian cu
sumpai le thilri, ei le in tlasam mi a si lo. Asile ziangso na pek
ding ? Ziangso kan Pathian cun a t.ulsam ? Ziangtin so na Pathian cu
na lungawi ter ding ?

  Amah Jesuh rori in a sim mi kha na mang lai maw ? ¡§Kan milai pi
pawl harnak kan bawm le, mai milai pi duhdawtnak thawn laksawng kan
pekmi¡¨ hin kan Pathian lung a awi ter ih; cucu Pathian cohlanmi
raithawinak khal a si.  Pathian duhdawtnak a thei fiangtu pawl
cun…hi thla sunglawi ( December ) ah hin, Jesuh an duhawtnak lang
ter in   pakhat le pakhat Chrismas laksawng an t.henaw ih;  milai
hmuahhmuah hrangih suak mi Jesuh lam an hawi !

  Van mipi khalin hlamawi thawn Naute Jesuh cu an rawn thlah ih;
tuukhal pawl le mifim pawl khal in an neih ro thil thawn cibai an buk
a si kha. Nang le kei teh ziangvek in so kan Siangpahrang hi kan
hmuah ve ding ih; ziangmi laksawng so kan pek ve ding?  Tuukhal tu
pawl khal in an pumcawmnak tuurual taanta ih naute laksawng an pek
bang in; Chrismas hi nang le kei hrang khalah Leitlun thilpawl
dungtun ih kan Bawi Jesuh kan biak nak caan si hram seh.  Fapa hman
uilo ih in pe tu cu… ziangso kan pek ve ding?.

  BAWI  JESUH  SUAH  NI  KHA..A SI MAW…

  Veikhat cu,Bible tlawngah hi tin thusuhnak a rak um, ¡§ Bawi Jesuh
ih suah ni kha Dec.25 ni hi a si lo,ziang ruangah ha kannih Kristian
pawl ih kan hman ciamco ?¡¨ tiin vei tam pi cu eelawknak a suah ter.
  Cu mi thu ka theihtikah ka ban tawk ten  ca uk ka hawl ka zoh,mi
fim le thiamsang pawl ka kawm… Dec.25 cu a rak si lo ngai ! Ka
nauhak laiih si ka rak hman cia mi, kan khua  le ramih kan rak hman
cia mi cuti ih a si lo ti men ih in hlawn sak lellel cu,ka beidawng,
hman nawn lo men ding maw si tla ka ti rero.Thla ka cam Bilble ka
siar,a netnak ah cun…
  Khai le,Dec.25 ah ka Bawi Jesuh cun,hi leilung par hi a rak pal lo
ngaingai,a si nan,ziangruangah kan hmang in kan sunloih ciamco ?
Sunday kan timi teh hi a ra suah nak kan suikir ding a si ah cun,kan
Bible thawn a kaih thei pei maw ? Tlawngkai ninga ah a thi kan tiih,
ni thum sung rori thlanah a um kan ti… Zarhpi ni ah a thi man ding
maw si ?
  Zum lo tu pawl khal in puaipi an tuah cio, a sunloih, an hmang cio
ko.. sihmansehla,an nih hman mi cu,a ni thla a dik t.heh thung !
Cutikah, kan Kristian sinak do neh tumtu, Kristian nak a mak lo
zawngih kaih pen tum pawl cun,hman lo ding tiah an rak ti
t.heu.Asinan kan hmang lo ding ti tu pawl khal in an hmang thotho.
  Asile,nauhak pakhat cu,Feb.29 (Lip Year) ah a suak ngelcel, cutikah
a hmai kum ah cun,a nu le pa in an naute kum khat kim birth day an
tuah sak tumih, ni 28 lawng a rak um thlang.. Ziang tin a si ding ?
Tuah lo in maw an um ding ? Nan, thla cem ah a suak tiin,feb 28 ah
tuahsehla, a si lo kan ti thei pei aw ?

  Asile teh,Krismas cu Zum lo tu,Rom siangpahrang misual pa in fapa
suahni a si ti kan thei ko, Cu¡¦i misual pa¡¦i fa suah ni rak lawm tu
si cu a aatthlak kan ti pei maw? Innpi pakhat cu, puai tuahnak ah an
rak hmang theu,zuu le sa in an nuam aw t.heu; nan, zumtu pawl in
cu¡¦i inn thotho cu khawmnakah an rak hmang.A sual kan ti thei pei
maw ? Hlasak thiam pakhat cu,Love Song (Leitlun hla ) sak t.heu a
si,a piangthar ih,a kaa thotho in Pathian hla sak sehla, Pathian hla
a si lo,kan ti pei maw ?

  Cuvek thotho in,zumlo tu ruangih rak suak si hmansehla, Kristian
pawl in, kan sakhua hrangah tiin, Pathian hnen ih lungawi thu simnak
le thangt.hat nak ih kan rak hman mi cu a sual thei pei maw ? Zumlo
tu pawl hman in, an pathian hrangah tiih an caan an hman laiih,kan
nih Zumtu sawn,Pathian nung be tu sawn lam kan Pathian suahni hmang
lo ih kan um ding cu na ruat ngam maw ?

  Pathian nung hman be ve lo tu, an pathian khal in zianghman a
tuahsak thei lo mi, leilung ih tuah cawp pathian hmai hmanih kun ding
ih,an neih rosum le saw, an caan le thazaang an hman rero laiah,nang
le kei.. piangthar,zumtu sawn hin, hi kan ni sunglawi hrangah ziang
tin sawn in ha kan tim kan tuah le ? Kan hnat.uan teh kan feh san
siang sawn maw ? Tuu khal pawl hmanin an tuu pawl tlan san in Bawi
Jesuh suahnak an pan ta a si kha, nangteh na  nitin nun lam lo
hruaitu, thlawsuah malza lo sawm tu, na hrang thuthangt.ha lo
phurhsak tu… Bawi Jesuh suah niih kan Kristian pawl ih kan hman mi
ni hrangah, na caan le thazaang na siang ve sawn maw ?

  LENG U LE VAL U

  Nu nau kum 25 kim ih pasal nei lo pawl cu leng U kan ti, cu ti vek
thotho in mipa khal   kum 30 kim ih nu pi nei lo pawl cu val U kan
ti. Mi tampi cun leng u le val u pawl hi kan ngai sang lem lo , kan
hmuh len ¡¥ a tawng lo, duh tu nei lo¡¦ vek men ah tla kan ruat t.heu.

  Ka rualnu pakhat cu a duhdawt zet mi a tlangval pa in hmundang ah a
feh san, an t.henawk hlanah, ¡§kan tawnawk sal hlan tiang rin um ten
kan hngak aw ding¡¨ ti in thu an rak tiam, Cu ruangah tu tiang an
tawng aw remcang thei lo, nan an thu tiam mi parih a rinum thu, mi
dang neih khal a tum nawn lo thu riahsia zet in inrak sim dah. Ka U
pa khal in, sum le pai hawl in hmun dang ram dang ih a um laiah a
duhdawt zet mi a fala nu cu a duh lo cingin a nu le pa in midang an
rak neih ter thu in rak sim dah.

  Ziangkhal ava si len, leng u le val u pawl hi duh tu nei lo, mi
t.ihhrut lam si sawn lo in, midang ai ih mi rin um, an duh mi an co
ngah hlan lo hngak ngam, mi ralt.ha, ¡§ka duh mi lo cu¡¨ ti ngam
pawl,mi ai ih fim le thiam hi an rak si sawn.

                              Salai Ramduh

  Capo
  Laitlang khawte pakhat ah nunau nauhak kum 12 nu te in a nu hitin
thu a sut. ¡§ Kanu, kum 12 nauhak pawl in nau an pai thei maw?¡¨, …
¡§ Lamlam..lamlam..na aat tluahtlo tukah, cuvek naupai daan a si
lo¡¨, a rak ti ih; nauhak nu te lungawi tuk cun… ¡§ Ka zum tho lo
ziang¡¨ tiah khawlak leng ding in a suak lala an ti¡K

  Ka Lungthli tum :     Leitlun minung, ka kumkim ve hnu cun, Khuanu
pekmi laksawng ka phu ban lo mi Duhdawt nak cun hram ka thawk, sunzan
in ka duhmi te cu ka ruat, ka hmuh ban ih a um sung cu ka zoh ka
thlir, ziangkim a tuah mi ka hmuh cun a mawi nak ti tam sinsin tu an
si.

  Ziangruangah tiin ka sutaw t.heu, a san dang ziang hman a um lo, ka
lungthli tum a rak si… rualkhum in leng sehla, milian le roling
pawl tlunah leng in, dawtnak aanka hlan ka nuam, zaleng nohngel lak
ah…

  ka hrang khuanu sersiam mawinak ti famkim duh, duhnak aanka ka hlan
ngam lo, vansang ka lam, dawhhlei an run ah ka leng lut ngam lo,
sawithleh awn ka zuam lo…

  Asinan, ka beisei ngam lo, a dawtnak ngah ding, kei val ka duai in
ka taang hai a si hi… duhnak khat a mithmai cun, ka lungsung ah mei
kang mih thei lo mi a ret ee… in bawm uh lengval rual tla … Kei
lungthli tum tawng ngah ing…

  Zan tlai in a lennak zalam thlir nin zai ka rel thei lo, a pheikhai
mawinak le  a ruangam in ka lung a tawng, ka lei arsi le ka van mi
thiang te… ka lungthli tum…

  Hawidang taang dang aanka tawngsual loin, na zuun ngai ih simthli
hran hi, ka taang ah lo pawm ning law… ka lungthli tum te…..

  Duh thusam

        By : B. Sawn Hlei Piang

  athian lam hruainak in 21,
                  Febuary 2005 ah Kuala
                  Lumpur ka rak thleng ve. Kan hnat.uan nak ih ka
rualpi pawl cu, Kawl le Mon lawnglawng an si ih; thla li sung
khawitawk hmanah an khawm ti khal ka thei lo. Falam minung biak ding
khal ka hmu lo.
      3 July, 2005 zarhpi sunah L.C.F. khawmnak ka rak thleng. Ka hna
t.uannak ih zirin khawmnak hmun thleng thei nawnlo in ka um. 23
October, ah khawmnak hmun ka rak thleng sal ih cui caan ahcun F.C.C.
le L.C.F. ti in khawmnak hmunhnih ah t.henawk a si.

  Rualpi t.ha pakhat ka tawng ih; khawi tawkah so na khawm? tiah ka
sut ih; ¡§A hnuaiah panteh khawm ding..¡¨ in ti. F.C.C. ih khawm tu
rualpi t.ha ka tawng leh ih, a rem cancan nakah lo ziang in ti leh,
khawitawk hmunah khawm ding ti khal ka thei lo, ka vaivuan nasa.

      Hi thuhla hi ziangtin zo tin  mi ka suh khalle sim fiangtu
mumal khal ka nei lo. Khawmnak hmun ka zohawk tikah mino tete
lawnglawng an si. Kum 40 tlun kan um tam ka zum lo. Ka ciin ban tawk
Falam thuanthu, Falam peng ih biaknak a rak t.henawk thawk dan pawl
ka vawn ruat saal ih ka riah a sia zet.
      Aw..kan miphun ah hin ¡§ thuding cu tiva bang luang sawn sehla,
dingnak cu a kang dah lomi tiva bang in luang ringring seh¡¨. ( Amos
5 : 24 ) timi Bible cang ka lung sungah a rawng lang saal.

      Dr. No Than Kap ih, ¡§ Aw Falam¡¨ ti ih ca a nganmi sungah
Lairam khawpi ( Falam )Halkha  ih an t.hawn laiah Laizo, Lente,
Khualsim, Zangiat, Ngawn, Tapong, Hlawnceu, Tlaisun, Hualngo, Sim,
Zahau pacang t.ha khuiah nan rak um?  Kan Laizo t.ong tal kan
kilkhawi lo a si ah cun kan miphun kan hlo a si a ti.

  Keikhal in ka hmuh dan ngan ve sehla, kan feh vivo a sile Lairam ih
kan neih sun Falam ih um ( N.T.S. ) Nurse training School khal hmun
dangah in t.hawn sak lai ding. Cinmual bualrawn khalah Kawl pawlin an
duhduh in inn an sak lai ding. Falam khawpi le a peng le a ram
kilkhawi tu dingah zo in t.uanvo a la ding?

  Zarhtin te ¡§ Seino¡¨ le ¡§ Hruaitu¡¨ ti in thuthang kan suah thei
ih calai lamah kan t.hangso zet. Lungawi za ngaingai a si. Kan fim,
kan thiamnak pawl hi kan Falam miphun hrangah hmang tlang sehla
ziangtluk a nuam ding? Kan pupa pawl in ¡§ dunglam thu zubui mei
can¡¨ an rak ti.
      A hnuai lam ih thusuhnak pawl hi bulpak cio in kan ruat hnik
pei !

  1.  Falam khawmnak hmunhnih ih kan um hi Unau dang pawl in ziang
tin in hmu pei?
  2.  Falam mi upa in tlawngtu umhai sehla khuitawk hmunah caan a
hmang pei?
  3.  A ra thleng thar kan u kan nau pawl teh khawitawk hmunah an
khawm ve ding?
  4.  Duh thusam si lo siatni teh thleng sehla ziangtin kan um ding?
  5.  Kan tuah, kan ti lo dingmi, kan t.ong lo dingmi kan ti pang
maw ?
  6.  Biaknak, miphun le hnam cawkrawi in thu kan rel pang maw?
  7.  Na miphun sinak hnamdang ah na t.hawn thei maw?
  8.  Falam kan timi hi zobik an si pei?
  9. Laimi, Falam miphun zawhte zakhat zat lo, tapsak barawh zat lo
ziang kan cang?
  10.  Malaysia na rat hi ziang tuah ding in na ra?
     T.haten ruat sal aw, Kuala Lumpur ah cun zawhte le zinghnam rawl
an hawl tlang! Pakhat le pakhat tangdor te  tawnnak thinlung nei uhla
midang hnakin ka t.ha deuh ti ah ruat aw hlah uh, Philipi 2 : 3. Ca
ngantu in duh bul, huat bul, um lo ¡§ Duh thusam¡¨ kannganmi a si. A
siartu nan za te tlunah ka lung a awi. Ca ngan thei nak caan t.ha ka
ngah ruang khalah Pathia ka thangt.hat.

  ZIANGRUANGAH :

  Kan parih thilt.halo a thlen tikah, Ziangruangah Bawipa kan ti
t.heu.. Lungawinak kan tawn can ah, Ziangruangah Bawipa kan ti lo…
ka .. kan ti hi  ziangruangah….

  Mi an tluksiat tikah ziangruangah  ti kan hawlsak,kanmah kan
tluksiat tikah Ziangruangah tiin puhmawh ding kan hawl….

  Nautat ka si caan ah, Ziangruangah ka ti t.heu, nan mi ka nautat
tikah ziangruangah ti ka hngilh t.heu….

  Ka parih vanduainak ruangah hin ziangruangah tiin ka um nan,ka
hlawhtlin tikah ziangruangah tiin Bawipa ka sut dah lo…

  A cang thei pei maw?

  * Pacang, mai tapsak kaan tahrat ih ramdang hman thleng thei… ¡§
Ka lungleng tuk, keicu ka tlung kir mei ding¡¨ ti ringring hi a cang
thei pei maw?
  *  Sinak ah hmuah Lai fala, ramdang a si pam tiah Lai nun taanta
ih… ¡§ra uh, kan nuam ding!¡¨ ti ringring hi a cang thei pei maw?

  *  Sirawknak tello, sual ngaidamnak le Pathian t.hatnak lawngte
aupi tahrat ih…mah hmuah duhtawk ih nung men hi a cang thei pei maw?

  *  Ka bei a dong tuk ti poh ih zuu, ka lungawi tuk ti khal ih zuu
thotho, kannih Laimi cu,  ¡§zuu thawn t.henaw thei kan si lo¡¨ ti
ringring hi a cang thei pei maw?

  *  Kum 35 kim cuahco zo, nupi fanau lam khal ruat thei cuca hrihlo,
innsang din hnakin mahte lawng nuam zet ih tlan rero hril ringring hi
cang thei pei maw?

  *  Mai duh vekih thil a kimlo  tik poh ih ¡§ngawl rero¡¨ hi a cang
thei pei maw?

  *  A cang theilo, daan a si lo, ka tlin lo… ti ringring khal hi a
cang thei pei maw?

  *  Cumi khami ka tuah ding, cutin khatin ka um ding tiah awlaiten
ka aang tahrat ih…hngilsal ringring khal hi a cang thei pei maw?

  ¡P                    Zumtu ka si ti aw fawn, khawm hnak in
thildang thupi sawn ih ruat ringring khal hi a cang thei pei maw?

  Na rak ruat ve dah maw ?
  ( Lai tong kan ti mi cu falam tong hi asi ih   Lai khuapi cu Falam
khua arak si nan )

  Monastery in ah anfeh ih thu rel tlangnak an nei.. Tlaisun lal
Conbik le a ho pawl cu an feh nan Kaleymyo thleng duh lo in Sihhawng
khua ah  an um, Raikes cun a rak pan ih thu rel tlang nak an nei.
  Conbik in Sihzang lal le Halkha lal pawl hi phairam siim nawn lo
ding in ka kham thei lo ding, Kaleymyo le laitlang lam zinpi ceh a
t.ulnak ka theilo, lamzin thu ah biakawk ka duh nawn lo ati ih Raikes
ih thu cu ngam zet in a rak eel.

  1888 October sung hmanah vei hra lenglo phai mi an vung siim,
minung 122 sal ah an kai ih mi 12 an that, Kaleymyo an ur ih inn 35 a
kang, Cu mi thinheng cem in, 1889 kum thawk ah laitlang cu nasa tak
in an do thlang. Tedim ram, Thangtlang  ah hmun an khuar ih vei tampi
an kap aw, Mirang pawl  67 an thi, Sihzang le Sukte khua ih inn 18 an
siat sak , Tedim khua an ur kang.

  1890 March ni 11 ah Falam khuapi Tlaisun an thleng, Cuisin mi
hrekkhat Halkha lam siim ding in an t.hen aw, Kan uk mi nan si zo
buai nak nan tuah nawn lo ding, siah khuan( tax) in peding , mirang
nan kaih mi pawl in pesal ding  an ti.

  Conbik cun a uk sung ih mi ralt.ha mangkhen 3000 lenglo pawl thawn
an ral thuam neih sun meithal, feipi, kawlnam,thal,rallu tannak ding
kingkawt nam le rallu painak ding sahnim kengin an pawk.

   Mirang pawl cun lai pacang t.ha hi zat zo zai ti ih an huphurh lai
ah an ho tu bik Conbik in an mit pawl ririai in, pingpang pingpang
tipi khaw, khua vang an si e, kan thi pangai ti in a t.ih saal,
Tlaisun lam t.ang pawl Zahau, Zangiat, Khualsim, Sim, Sihzang,
Hualngo , lai phun kim in an si, An ho tu bikih a ngam lo cun midang
khal in an huphurh phah thluh, asinan hmun tinah kah awknak a um tho
tho. An biakawknak thirhri tla an sahcat sak ih, kum hnih sung lai an
do awk.

  Tlaisun cu kum 1892 ah mirang kut ah a thleng; mirang pawl in Laimi
pawl ih an do thei lo nak ding ah, hmun an khuar ih, Falam hmin la in
¡¥ Falam tiin an ko¡¦ Cuih sin Tlaisun khua cu, Falam tiah a rung
cang lan ta.1892 kum ih mirang pawl in lai tlang an lak hlanah lairam
(Chin ram) cu kawl uk nak hnuaiah kan rak um dah lo.
  Falam, Tidim le halkha tiin hmun thumah an then ih Head Quater cu
Falamah an ret. Falam ihsin laitlang pumpi an uk ih, Falam cu kan
lairam khawpi (Capital City) a si. Tlawng, Sizung, Cozah sung poimawh
deuhdeuh pawl cu Falam lawngah arak um , A si nan … ( Peh leh ding)
                              Salai Eddy¡K

  Genting Highland :

  Kan dungzarh ih Fellowship pi thawn Genting Highland kan suak tlang
cu, lungawinak le thin bangnak hmuahhmuah taan ta in caan kan hmang
ih, kan upa pawl khal in mipi hrang lungawinak le hnihsuah in saih
sak ciamco hai ih, kan nuam tlang nasa.

  Gift Exchange khal kan tuah ih, Thil man khung tuk si lo
thlengawknak kan nei. A hmun a dai tukh, nupi nei lo pawl tiang
hmanin nupi kan hlam cuarco. Ronald rori hman an nu ngai in a kual
khawsuak !!

  Pathian in kan thlacamnak in let ih, ni khua khal a se tuk lo.
Pamhmai le khawpkham lo cing in, kan tiamcia vek in zarhte niah kan
rung kir saal. A feh thei lo mi unau nan zaten thla kan lo cam sak.

  Hnat.uan buai ruang le rem can lonak ih feh ve thei lo pawl, kan lo
mang ring ring. Pathian in lam in hruai vivo dingih, hmai kum ah cun
tam sawn kan feh thei kan zum. Kan zaten minung 38 kan si ih, kan zum
hnak ih tha sawn in, Pathian in lam in hruai , in hruaitu Pathian
hmin thangt.hat in um sin ko seh.

  Hruaitu ihsin theihter nak…

  Hruaitu sung ah thu malte tal rak ngan ve na duh a si le, a suah
ding zarh, Tlawngkai nili ( Thursday ) hlanah zaangfah ten, a kawm
(Cover) ih liksa le email ah rak kuat aw la, a si lo le, phone tal in
rak sim thei cia ding in kan lo dil.

  By : Calai Committee

  Kum 2006 hrang Upa Nominate :

   1. Pa Tha Nei Thuam – Hai Khawl.
   2. Pa Mang Mang – Taungphila.
   3. Pa David Thang – Bomba.
   4. Salai Ronald – Za Thlir.
   5. Pa Lal Sawi Cuang – Sadaw.
   6. Pa Bawi Vum – Bual Khua.
   7. Pa Run Tuan Hre – Sun thla.
   8. Pa Mang Tin Sawn – Hai Khawl.
   9. Pa Sang Nei Thang – Zultu.
  10. Pa Lal Rin Muan – Sadaw.
  11. Pa Van Za Thang – Falam.
  12. Pa Emmanuel – Tivar.
  13. Pa Khawlian Khup – Sadaw.
  14. Pa Ngun Than Zam – Pin Khung.
  15. Pa Hrin Vung – Tlai Sun.
  16. Pa Kap Hlei – Taungphila.
  17. Pa Suilian Thang – Cer Hmun.
  18. Pa Ngun Hmung – Taungphila.
  19. Sa Hrang Khal – Laizo.
  20. Pa Tum Tling – Rulbu.
  21. Pa Za Cung Nung – Bual Khua.
  22. Pa Hrang Hre – Zo Mual
  23. Pa Ngunhre Luai – Khuang Lung.
  24. Salai Van Nei Thang – Falam.

  Hi a parih tarlan mi minung pawl hi ,tu¡¦i kum cem hrilawk nak kan
neih ding mi ah, mipi in nan duh mi le Fellowship hruaitu dingih nan
rinsan mi, nan thinlung in thlacamnak thawn rak ruat cia ding ah kan
lo theiter bet duh.

  Laimi kan thawhkehnak Thuanthu
  By : Pastor Hrang Tiam¡K.

  Kannih laimi cu, kan ca hi uico nih a thiar hlo ti a si  ruangah,
kan thuanthu pawl khal cu, kaa ih sim aw sawng vivo mi men an rak si.
Unau thuanthu hman bangaw hlah ti a si bangin, kan theih dan pawl
khal a bang aw hai lo ding.

              Kan laimi thuanthu ngan tu pawl ih, an ca ngan mi kan
zoh rero tikah, tuah t.awn cop deuh (speculative) an si hrih ko. cuti
asi ruangah a tuih ka ngan mi khal hi a dik bik a si hrimhrim ding
tiin ka rel ngam lo; nan kannih mino pawlin kan ruahnak bawmtu le a
cang thei mi thil a si ve ko ti ruahnak thawn ngan ka si.

              Kan lai mi thawhkehnak a rak ngan hmaisa tu hi mirang
pawl an si ih, Encylopedia siseh, Dictionary le pumpak nganmi cabu ah
siseh, t.ha ten in roh ta. Pumpak in ngantu pawl cu, Surgean Capt.
A.G.E Newland  (I.M.S., 2nd Burma Battallian) Bertran S. Carey (
C.I.E. Asst.Commissioner of Burma & Political Officer, Chin Hills) le
H.N. Tuck ( Extra Asst. Comissionner  of Burma & Assos. Political
Officer ,Chin Hills ) hi an si hai.
              Cuih sin, a neta lam ah, Dr. Vum Son in ¡§Zo Thuanthu¡¨
( Zo History) cu; ca uk rori in a suah ve.Curuangah kan lai mi
thawhkehnak thuanthu sirhsan dingah cun, Newland ih ngan mi, ¡§ The
Image of War¡¨  le Carey & Tuck ih ngan mi ¡§ The Chin Hill¡¨ ( Vol.I
& II) le Vum Son ih ngan mi ¡§Zo History¡¨ pawl hi a si. Mirang pawl
le Kawl pawl in, kannih laimi cu, Chin tiin in thei nan, kanni thung
cun lai ti aw na, Zo ti aw na,le cumi- khami ti aw na in kan t.hen aw
t.heh hai. Ziangruangah Chin in ti si pei ti hi thupi zet ih kan ruah
a t.ul. Kawlpawl cun,¡¨ Tange chin¡¨, ¡§ Ka Rual¡¨ ¡§Chin¡¨(
bawm/bawm thlek) ti vek in t.ong hram an zingzawinak ah,kan bawm
phurh mi an hmu ih, bawm phur miphun ti aiah ¡§Chin¡¨ an rak ti a si
ding tiin an ruat .
              Mirang ih Chin tiih in koh nak san bik ih lang cu,
Khyenes ihsin a ra mi t.ongfang pial a si tin an ruat. Cu lawng si
loin, Kyin ti khal in an rak tiih, Cui t.ong fang cu Tuluk t.ongfang
Jin ihsi ra mi a si fawn, A suullam cu minung tinak a siih, Lai timi
t.ongfang khal hi, Milai timi suullam a nei ve.
              Khyenes, Kyin timi t.ongfang hi Khiang tiah Yaw t.ong
cun an tiih, Kachin in Khang an ti mi cu, ka u ( my brother) tinak a
si. Laimi pa le Kachin pa hi unau suak khat an rak si tiah Ka chin
thuan thu ah a um ve, cucu kan zoh asile, laimi pa hi Zahulh (Ro
hulh) kachin (a nuapa) hi Za Thang ( Ra Thang) ti an rak si hmang.
Khyenes timi Chin thawhkehnak cu, Tuluk ram a rak si ih, Kala le
Tuluk hrin (Indo-chinese) miphunpi sung ih sin ra seem, miphun lailak
Kala le Kawl hrin Assam- Burmese rawi kan si, Assam-Burmese sungah
cun, Naga,Bodo,Meitei, Kuki, Lai, Khasi, Lushai,Kachin, Kawl le
Rakhaing ti vek pawl kan an tel t.heh.
      Hmin fate deuh ih kawh awk hi kan mizia hrim hrim a rak si
hmang. Kan phun hrampi taktak cu, Peking lungkua suak si ve,
Mongolian miphun hi kan rakhmang. Minung thu zingzawi tu pawl(
Anthropologist)cun,minung suahkehnak hrampi hi phun thum ah an t.hen
ih, Mongolian, Caucasoid le Negroid tiah an t.hen.A suullam umdan cu,
mi sen (red) mirang le mi dum phun ti nak a si. Mi sen phun hi Peking
lungkua suak cu kan si hai ih, ni suahnak lam miphun hmuahhmuah kan
tel t.heh.

  Assam- Burmese timi hi, Assam le Himalayan telh cih ih kawh mi a
si. Cucu Tibetto- Burmese a si ih, Tibet ramih um Kawl miphun ti mi
cu an si. Tuluk ramah hin miphun tenau 60 lenglo an um ih, cumi pawl
lak ah cun, Lai, Yo, Kyin, Khalkha tiin phunhnam dangdang in an um
ve.Curuangah kan miphun hmin hi, Chin ( Khyenes) tiah mirang pawl in
an rak ti vek in, kan pawm ding a si hrimhrim ko.

               Kan pupa pawl hi, B.C. 2000 hrawngah hin, Tuluk ram
Kanush ih rak um an si,Tuluk Siangpahrang in a rak neh hai ih, a rak
dawisuak ruangah, nitlak nak lam ram ih tlan an rak tam. Kan phunpi
hmin cu, Mongol a si ih, Tuluk ram hi san hnih ( Two Generation)
tiangih  rak uk ve tu miphun kan si.Cu mi an uknak a siat tikah,
nitlaknak Gobi Thetse rawn lam ah an rak tlanih, Kantei le Khingan
tlang hrawngah khua rak sat in an rak um.

              1969 ah Dr. Tan Htun ca bu ngan mi ah cun, AD 400
hrawng ah Chin Khyenes cu Hukaung timi hmunah an rak um ih, cu
tawkah, kum 100 sung lai an rak um. Thlanglam ah an tolh suk vivo ih,
fa le nau nei in, Dan mi phun hmin pu in Kawlram laifang ah reipi an
rak um. Curuangah tuisun niatiang in Phiaphun le Pegu khua kiangkap
ah Chin ti aw mi tam pi an um.

              AD 800-900 kar lak hrawng ah hin cu mi hmun ih rawng
taang lan mi pawl Chin ( Sho) an si, tui ni ah cun Asho Chin ti le
tlang parih kai vivo pawl kha Chin tiin an t.hen aw. Tlang par lam ih
kai Chin pawl cu, Phumin tlang an thlen ah lungphum pakhat an phun
ih, lungphum par ah Hmai lam cal in sam tawm zuk tla a cuang. Hi zuk
hi lungto khuar ih ngan a si ruangah Chin pawl ih kut neh a si an ti.

      AD 939 ah khan, chin pawl cun  Manipur ih Yezagyu khua cu an
rak lak,cutik lai can ah cun, Chindwin sak lam le a kiangkap pawl hi
Shan miphnu pawl um ram a rak si. Tu niih Kalay Myo  hi an Khawlipi
cu a rak si.Curuangah Chin pawl hi AD 900 hrawn ah Kalay Myo an rak
thleng tiin an zum. ( Peh lai ding ….)

  Hruaitu hi ….

  Khai le fak sel nak can tampi karlak ah, mi relsiat le nautat nak
karlak ah hin, ziangtinha hi hruaitu thuthang hi a rak suah ti hi na
rak ruat dah maw ? Nisa hnuaiah le ruah thimpi karlak ih suak ko tuah
ding hin ziang mi ha na tuah thei ve le ?

  Thil um cia mi le tuah zo mi cu hmuh thiam a awl zet nan, tuah suak
ih lam kal siam ding hin ziang tin si na rak ruat ve ? A sungthu t.ha
sinsin, siar nuam sinsin le mawi famkim sinsin ding in na duh maw ?
Tuah thei mi na nei,

  Article pakhat te tal, na lungsungah a um ve maw ? Thuthang  na
theih mi, na miphun hrang na ti mi a um lo thla velvel maw si ? Milai
pakhat hrangah cun, thu malte tal na rak thawh ve thei lo maw si ? A
kawmah liksa le kuat nak ding kan tarlang rero mi hi,nangmah hrangah
sokhaw… rak ngan ve hnik aw, rak kuat ve hnik aw…

  Kan lai miphun duhdawttu cun,lai miphun hrangah thuthar mallai tal
cu rel ding na thei lo maw ? Na thiamnak le fimnak kha hi Hruaitu
hrangah na siang lo maw ? Ngan in rak kuat hnik aw la, t.ang khawm
sehla, mipi hrang thilt.ha a suak ter sawn lo ding maw ?

  Na thei thei a si le Zarhthum sung Hruaitu thuthang hi a man lo in
na la thei ding :

  1. Leilung tlun ih hlapi par kai hmaisa bik ? Hmin, khui tawk in ?

  Ans : _______________________________________________________

  2. Bible ( Falam Tong ) bung cang tawi bik le sau bik .

  Ans : _______________________________________________________

  3. Thukam thar ngan tambi le mal bik.( an ngan zat thawn )

  Ans : ________________________________________________________

  4. Bible sung ih nunau mawi nak kha ziang ha ? ( Bungcang thawn).

  Ans : _________________________________________________________
          __________________________________________________________
            _________________________________________________________

  5. Lai Christian Fellowship rak dinsuah nak hmaisa bik, khua le kum.

  Ans : ________________________________________________________

  6. Laimi( falam tong hmang) Doctor hmaisa bik.( hmin le ngah
kum,ngah mi )
  Ans : __________________________________________________________

  7. Falam khaw rak din suah kum le a dinsuak tu hmin ?
  Ans : ________________________________________________

  8. Malaysia ihsi Falm mi Refugee ong hmaisa bik. Hmin le a
khua,Ngah kum ?

  Ans : _______________________________________________________

  A parih thusuhnak pawl khi, kimte ih saang theitu nan um a si le, a
kawmih hruaitu liksa ngan miah, emailah si maw, phone in si maw, sim
aw la,na thei kim a si le.. na liksa hmin le lo pek nak ding hmun
thawn sim in, zarh thum sung rori a man pe loin,kan lo kuat ding.

     Christmas Present :

  Lee Collection cun,Sungei Wang Ground floor ah Krismas present
sungkhat unau pek ding mi pawl,Meitalh fang 10 man ihsin 89.90 tiang
an zuar.
  Chrismas hi Christian hrangih ni sunglawi le kan hngah cio mi a si
vek in,thil man khung,nidang ah mi zaran ih leithei lo mi pawl
khal,man awl sawn ih zuar suah a si ding.

  Zat laan zoh manhla :

  Malaysia Prime Minister ih nupi,Endon hngilh lonakah tiih ,flim
lamih hminthang pawl can mi cu,mipi zoh theih dingih a rang thei bik
ih ti suah tum a si.Hi an lemcan thupi ah cun ¡§Hngilh thei ,lo
mi,khualtlawnnak¡¨ ti a si ding.
  Tv.3 ih an Chief Executive cun,hi thil,malaysia mi pawl ih mithmuh
thei ding ih a rawng cang suak thei hi ka lungawi nasa a ti.

  Hrilawknak ding cu .. :

  Tu¡¦i an hrilawk ding pi cu,party khatlam, khat lam, khal t.an an
la nasa theitawpih t.an an lak rero laiah,Umno Leader cu a bang
ruangah a taksa tiang cak lo in a um. Curuangah an Secretary amzi cun
a theitawk in an Party hrangah a t.uan vivo.
  Cutilaiah Kassim cun mipi duhnak a la mal lai nasa tiih thu dawn a
si. Kelantan umno mino rual t.angrual pawl cun an pupa ih um dan an
zoh tikah,a mobile lawngih hnat.uan tumah an puh thung.

  Ralthuam Ngah kir.. :

  General Operation Camp, Gong Badak  ( terengganu ) ih si an ruk
suah mi pawl cu ngah kir saal a si.Hi mi thu thawn pehpar aw
in,minung pathum cu kaih an si.
  Hi an ralt.huam hlo mi pawl hi, 38 Revolver 19,le pistol ,Styer
pistol 596 pawl cu Malaca kiang kap hrawngah hmuh saal a si.An
ralt.huam hmuh saal mi pawl hi a tlaiah Kualla Lumpur ih kuat kir
saal an si.

  Afghan Minung :

  Afghan minung pawl, ram harsat nak ruangah mi thawng tampi cu inn
le lo nei lo in an um hai.Nauhak le kum upa pawl cun hi thlatang
khawsik hi tuar lo in an thi t.heh ding tiah    tlawngkai nikhat
(5.Dec¡¦2005 ) khan Queeta thuthan tu cun a sim.

  Ni kum ah khan an ram in bawmnak an ngah mi cu Rm.60,000 lawng a
thleng.A san cu mi harsa bawmtu pawl in Emmergency an ngaipawimawh
sawn ruangah a si.Cu ruangah Tsunami kha le a rak thleng fawn.Tu¡¦i
kum cu sungkua ih kum upa pahnih le nauhak  pahnih cio hnenah angki
hlum pahnih cio zem an si ding.

  Bank Suam :

  Tlawngkai nili, December 8 ah Kuala Lumpur khawsung ih Bank pakhat,
Jalan Hang Lekiu ih um cu suamhmang pali in an suam ih RM 2million
hrawng an tlansuahpi.

  Hi suamhmang pali hin an hmai an tuam ih, pakhat cun ralt.huam a
keng. Zanlam 4 :10 Pm cekci ah Bank hi an suam ih; an luh laiah hin
guard cun phar ah a meithal a rak tung ngelcel. Suamhmang pakhat cun
meithal cu a lawng man ih; counter ah zuang lut in cash hmuahhmuah an
bag ah hnat.uantu pawl cu an thun ter ih; minute 5 sung lawng an rei.
Innleng ih rak hngak tu mawt.aw thawn an tlan hlo a si.

  An kaap aw :

  Kawlram ralkap le Notheast India ih tapung, Naga pawl ramri ah an
kap aw nasa tiah BBC in a phuang. Naga hel pawl hruaitu Kughalo
Mulatonu cun, ¡§ kawl ralkap thawn kan kaap aw nasa, kan milai pathum
an kai nan mithi lawngte kan um hrih lo¡¨ a ti.

  Israel :

  Israel cun Jerusalem le an ram khawtlang lam pal nak cu reilo te
hrangah an khar. Hi an kharnak san cu, Paletine pawl ih West bank
check point ah Israel ralkap an rak thah ruangah a si.
  Kum 20 ih upa, Israel mi cu Qulandia check point ah a hngawngah kah
that a si.israael Prime Minister cun kum 5 sung khauhtak ih an rak
khar mi; hi check point hi reipi tiang Humanitarian lam ih si thu an
hmuh lo ah cun khar saal ding a si a ti.Israel in Gaza ihsi minung an
lak kir hnu, thlakua nak ih thil thleng hin Israel le Palestine cu
rem aw thei lo ko a tuah saal a si hi tiah a sim bet.

  New Zealand linghnin

  New Zealand ram, Plymouth hmar-sak lam ram 10 km ih hla, Aukland
ihsi 250 km sim lam ih um ah cun Dec.8th2005, zanlam nazi 2:18 (
Universal time) ah ling 3.7 richer magnitude ih nasa in, 3 km kau cu
a hngin.Hi ni hi New Zealand ah cun zinglam nazi 3:18 Am , tlawngkai
ninga, Dec.9th 2005 a si.

  Vanzam siat ah nauhak thi :
  Kum 6 lawng ih upa,nauhak te cu Baltimore ih si suak vanzam cu vur
keng mi thli in a nuai ih a cang sual. Hinah hin, nauhak pa te ti lo,
minung 6 in hliam nasa tak tuar in, a sung ih to minung 98 cun
hliamhma an tuar ve hai.Hi vanzam kerawn hi, accident ih sin khar lan
ta a si.

  HIV tam bik nak ram :

  Leilung tlun pimpi ih HIV nat tam bik nak hmun cu Haiti a si.Kum
1995 ah khan a ram mipi 6% lawng in an rak ngah nan tui sun niah cun
3.5 rori lawng an him tiah an sizung pi bik, Haiti General hospital
cun a sim. Leitlun Western Hemisphere ah cun hi ram tluk ih ngah tam
an um hrih lo.

  ASEA : Kuala Lumpur ah . . .
  Association of Southeast Asian ( ASEA ) cun, December 14, 2005 ah
Malaysia ramah tawnawk khawmnak an nei ding. Kuala Lumpur ih um,
KLCC  Convention Center ah tuah a si ding ih, Asian ram 10 ihsin
palai an suak khawm ding a si.
  Asian ram hra lawngah hin milai 500million lenglo an um ih;
lungrual te ih sumdawnnak lamah ke karh tlan dan ding le ram khat le
ram khat an bawmawk thei dan ding relkhawm ding a si.  China le India
mipum lawng hman 2.3billion an kim.
  Tuit.um hi East Asian meeting hin t.hathnemnak tampi a suahpi ding
tiah Mr. Ong Keng Yong, ASEAN secretary general cun a phuang. Hi
meeting hi New Zealand le Australia khalin an telpi ding ih; Japan,
South Korea, China, Thailand, Singapore, Malaysia, Laos, Indonesia,
India, Vietnam le Philippine ram pawl an tawngaw khawm ding a si.
ASEAN meeting ih an rel ding pawl lakah Myanmar thuhla khala tel.  UN
khal in kan dung zarh ah Kawlram ralkap cozah thuhla rel ding in a
lungkim a si.

  Kawlram ah Bompuak

  Kan dung tlawngkai nikhat December 5, ni ah kan ram khawpi Yangon
ah bomb a puak ih milai pahnih an hliam; mithi lawngte an um thu a
thang lo.  Zanlam 4.30pm ( 1000GMT ) ih puak a si. Hliam tuar tu hi
mipa le nunau an si tiah Police source cun Reuter a sim.
  Himi ni ihsin kan ram hruaitu pawl cun national convention an tuah
thar leh ni a si. Hi convention hi US le Leitlun ramdang pawl khal in
a fair-mi a si lo; party kim khal ih tel lonak convention cu daan a
si lo tiah an phuang. Kawlram ralkap cozah cun Democracy duhbiktu NLD
party tello in democracy lamzin zawh ih phuang aw in anmahte rampi
convention an tuah a si. Lanmadaw township ih um, dawt hnih ih a
sangmi building sung ih puak a si ih; gas puak khal a si thei
men..asinan Yangon khawmpi sung cu security ti t.hept.hep ih reta si
tiah Palik thuneitu pawl cun an phuang.
  Kan dung May thla ah Yangon khawpi ih bomb pathum puak cun milai 11
a that zo a si.

  National Convention an  thawk!

  December 5, tlawngkai nikhat ni ah kan rampi cun Democracy lamzin
pasarih kan zawh a si tiah, ¡§ National Convention¡¨ cu an thawk sal.
Lieutenant- General Thein Sein, Convention Chairman  cun an awn  ni
ah, ¡§ democracy rod-map 7 hi kim cekci in kan zawh ding, tu hi kan
thawk rero lai a si¡¨  tiah a phuang.

  1962 kum ihsin Kawlram rak uktu ralkap cozah cu Western ram pawl le
human right group pawl cun dung an tun ngah zo ih; mipum 54million
umnak Kawlram cu U.N. security council cun a thuhla ngaihtuah dingah
an lung a kim zo a si.

  Rampi daan tuah t.hasal ding ih suak khawm delegates 1,000 pawl cu
forh in, ¡§ ram sung le ram leng ihsin kan ram siatsuah tum tu pawl
hi kan do ding¡¨ tiah Thein Sein hin a aupi nasa. ¡§Yangon mipi
tamsawn cun ziang ah kan siar lo, hi convention hin ziang ngaipi a
suahpi theilo ding¡¨ tiah paisa thlengtu pakhat cun a phuang ve¡K

  Arnold :

  San Francisco ih an Governor, Flim star hminthang Arnold
Schwarzenegger cu zan laiah sizung  a pan riai ! Hiti sizung a fehnak
san cu, a lungtur( heart beat) a rang tuk ruang ah a si. Arnold hin
pumpi nat a nei ceem.

  University of Californai,Devis Medical ah a feh ih,a va thlen cun,
Doctor in a lungtur cu a kel ( normal ) a si ko tiah an rak ti.

  Rooney :

  Kee ruangih lei tlun pumpi mi hmuahhmuah deuhthaw i theih mi,
Rooney cu pawnghmuk(bread) le hmuk a ei tuk ruangaih thau ah an neih;
nan a ni vethung cun, bouger, sausages le chips lam a ngainat lo thu
a rel. A eiin duh bik mi cu Salat ngelcel a si cu !

  Eminem :

  Rap hla hruaitu le award rak la ringring tu Eminem hi na rak thei
ve maw ? Hi pa hi Chicago thuthang cun Dec.8 ah khan a nupi then mi
thawn neiaw saal dingah an lungkim tiah thu a than sak.

  Hollywood sign Zuar :

  Kum hnih sung an rak hman mi Hollywood sign ( tachik ) cu, USD
450,000 in an zuar. Hi an zuar( lilam) hin ni hra a daih ih, an zuar
hnuih a sign rak hmang ih la lut tu Dan Bliss cun , ¡§Kan khawng nak
zat ah ka lung kim ko¡¨ tiah a sim.
  Pakistan:
  Tlawngkai nili ni ah Afghanistan ramri ih Pakistan khawpi pakhat ah
bomb a puak ih milai 12 an thi hngal; 40 hrawng in hliam an tuar. Hi
bomb hi Bazaar ih puak a si ih; cozah cun Islamic extremenist pawlkom
pakhat ( Assembly of the Holy Warrior ) pawl a puh.

  Japan :

  Japan Prime Minister Koizumi cun  Iraq ih a ralkap 550 pawl cu
hruai tlun a tum hrihlo thu a phuang ih; US khal in Japan hi a fak
nasa. Japan hin Iraq ram din t.hat salnak ding le Iraq mipi harsa
pawl bawm ding in ralkap 550 a rak thlah ve a si.

  Iraq:

  Tlawngkai nili ni ah Iraq khawpi, Baghdad  ah thihcilh bomb thawn
t.huam aw tu pakhat cu security in checking an tuah lai fang ah Bus a
zuan hnawh ih; milai 30 hrawng in an thih phah. Bus meisa ih kang
that an tam bik ih, cun a hnuai ih mipi ding pawl khal an thi
hnuaihni.

  Philippine Tilian ah:

  Tulai Philippine ah ruahpi a sur tamtuk ih ti a lian ciamco. Tilian
cun milai pahnih a that zo ih milai 100,000 pawl in buainak nasa tak
an tawng a si tiah an ram thuneitu pawl in an sim.
  OCD pawl ih phuan dan cun milai 60,000 hrawng in an inn le lo an
suah san zo a ti.

  China :

  Lungalh thei laihsuahnak hmun ih Gas puak cun minung 74 nunnak a
lak. Minung 32 cu khawiah an um ti theitheih a si hrih lo.
  China ram hin hi an thillaihnak hmun hi nasa sawn ih ti thianghlim
an tum.Tu¡¦i kum 2005 hrek sung te men ah , hi mi ruangih mitthi hi
2700 rori an si thlang..

  Australia :

  Australia cun dan thar an tuah suak.Hi an dan thar tuah suah mi hin
Tourist pawl hrang ah dinhmun t.ha sawn a thlensak an zum. Cui an dan
thar tuah suah mi cun, an ram sung lut le suak Tourist pawl cu nasa
sawn ih kilhimnak le,rak hmuak ih  thlah tu ding tiang ret t.heh an
tum. Hi an dan thar hi a rang thei bik ih hman suah tum a si.

  Mizoram :

  Kan miphun pi le rampi ih kan rak ruah t.heu,sihmansehla zawi mawh
sawn ha ti theih si lo, minung nunnak tiang liamnak hmun, zu le sa an
khap ruangih an ram mipi, nonawn pawl nun siat bal ter tu sii t.ha
tiang suah nak ram Mizoram cu, kan dung naite ih ritthei mi thil lak
ah a him tiih thu an rak than dah mi cu, tu ah cun an mino rual pawl
cu zuu lamah an tlan saal zo tiin thuthang cun 6th Nov¡¦2005 ah a sim.
  Krismas a nai vivo thlang, kan ram ih sin kuli hlawh pawl khal mai
inhlum lam pan in an tlung rero zo, cutilaiah, kan miphun hnampi hrek
khat cun sum le pai ruangah mai inhlum hman luah thei lo ding in an
taang lai.

  Uico in mi nunnak ruun :

  Belgian, tuu khaltu pawl ih Uico fim cun, inn kang lak ih sin
minung pathum nunnak a runsuak ! Asinan, uico sawn cu, saangka te ih
sin a dawp suah ngam lo ruangah a ti.

  Inn kang ding ih meisa khu rim cu,Uico in a theitikah, a neitu pa
kum 42 ih upa cu a puan a hlip sak ih,a t.hang; cui sin, nupa kum 45
le 47 mi te cu an saangka kiang ih sin ring pi boh in a t.hang ter
hai ! In sawng sang bik cu a rak kang rero zo ti an t.hang ngah cun
an thei ih, saangka te ah an dawp suak hai nan Uico thung cu dawp
ngam lo in a sung ah a thi lan ta….

  Rome :

  Rome ram,sahmuan  ramsa kil tu pawl cun an Pawpi ( Lion ) cu a tar
tuk thlang ruangah tiin a tit( Flesh) sung ah Sui pheng 50 lai an
thun sak ! Sui cun pawpi ih nat a tuarnak ah a bawm ding ih,pawpi
dinhmun a t.ha sawn ding tiah an sim !

  Thluak fate hrang tumpi :

  Scientists pawl cun,mipa cu ruahnak pakhat lawng an neih ruangah,
thil pakhat an ruah hnu cun, thil dang an ceem thei nawn lo an
ti.Cutik ah research an tuah ih, an thil hmuhsuah mi cu, mipa thluak
ah cun thil tampi a thun thei ti hi a si ! Nu nau sawn thung cu, a
neih cia mi hman a hlo rero sawn.

  Thluak ih thil tam pi thun thei ding cun,thuruat mi ngai ngai si a
t.ul.Thu malte ruat ih thildang tuah thiam nawn lo pawl cu, nasa sawn
in ruat sehla, an ruat kawp thei ding tiah an ti..
  Nunau parih t.uan :

  Ramdang minung 10 cu nnau parih t.uan ( Thilt.ha lo tuah ) tumih
kaih le warning pek an si.Penang Hospital ih um,nunau cu pawngsual
tumin mi 10 cu an sual.

  Salesman.. pawngsual ruangah :

  Salesman cu pawngsual ruangah  thawnginn ah thlak a si. Kum 27 ih
upa,Cheah Kok Keong cun Dec.7 ah khan thut.hennak hmaiah a si lo thu
a rel.
  Kum 19 ih upa, Jalan Changkat ih um,nunau cu hi salesman hin sun
lai nazi 12:30 hrawngah, tuikum June thla ah khan a rak pawngsual
tiih thu dawn a si.

  Ramdang mi pawl, bumnak ruangah :

  May ni 14 ah khan Factory pahnih,Gelang Patah,Jahor ih an mi sawr
tak minung 100 cun hlawh pek an si lo thu Malaysia Immigration an sim.
  May.28 ah khan Kum 50 ih upa,Guruminder cu an tiam vek ih hlawn pek
lo le a work permit thih ter a si ruangah kum 10 rori thawnginn
sungah a can a hmang.
  June 22 ah khan, bandar Restaurant neitu hnuaiih t.uan,mi 11 lai
cu,an pupa in Rm.49,000 pe duhlo in a um.

  August 30 ah khan minung 56 cu an pu le ih nazi rei tuktuk,hlawh pe
cuang silo ih an t.uan ter runagah an tlan suak.

  Sept.30 ah khan India mi,Giant Textile ih hnatuan pawl, minung 13
cu hlawh an hmuh t.hat lo ruangah an tlan suak hai.
  Oct.3 ah khan Tamil mi 18 lai cuan hlawh an hmuh lo le inn lam ngai
ruangah an tlan suak hai.
  Oct.5 ah khan kawlram mi 6 cun hlawh hmuh t.hat lo ruang thotho ah
an pu le an tlan san.Nov.25 ah khan Furniture Factory ih hnat.uan
minung 138 cu an tlansuak ih,Cozah hnen an report hnu ah minung 103
cun t.uansaal an duh lai ah a dang 35 cun an ram tlun saal an duh thu
an sim.

  Hiti an tlansuak hi,India mi a tam sawn an si,cozah thuneitu pawl
uin an suh tikah,India Embassy ih an feh lo nak san cu,an hlawh hmuh
kirnakin an ram ah an kuat kir ding ti an theih ruangah tiin an sim.
  Hi pawl hi,a tlangpi thu in,an Agent pawl hnenah Rm.8,000 cio an
pek ih hnatuan khal t.ha te pek ding in an sim aw nan,Malaysia an
thlen hnu ah bum an si ti thei aw.
  Hi thu thawn pehpar in Malaysia Foreign Minister cun,an ram sung ih
Compay nei tu pawl le hantuan ko tu Agent pawl cu nasa sawn ih
fimkhur dingin Warning a pek hai.

  Palik in kai :

  Jalan Klang Lama ah De.8  zingah khan minung pali cu,cauk ziang
hman an neih loh ruangah kaih an si.An mi kaih mi lakah hin china
nunau le Indonesia mipa an tel ve.
  Hi Indo pa hi Palik pawl in a zingzawi tikah kaih ding ih an mi
hawl rero mi a si ti an thei suak ! A kaitu pawl hi palik 20 rual lai
an si…

  Fangkhat pia (Coin) :

  Fangkhat pia cu Shopping Center le Supper Market ih hman mal vivo
ding tiih Kuala Lumpur thu neitu pawl than cia mi cu, thlahnih a kim
cuahco thlang.Himi sungah hin Games leknak hmun le lawngkasa (
betting) nak hmun ah cun hman a si lai.Marketnak hmun ah cun hman mal
asi vivo.Pia 50 hi thun tam theibik dingih tuah vivo a si.

  Rm.14,500 in hngak :

  Tangka fai cash ih pekding mi Rm.14,500 cun a ngahtu ding a hngak
rero lai.Hi tangka fai hi Jaran-Prima Nova Harta Development ih
eelawknak (Competition ) an tuah mi a si.A ni nete bik hrangah Dec.18
zinglam nazi 8:00 ah Tasik Prima (Puchong ) ah tuah ding a si..

  Mikeu (Mosquitoes ) :

  Lorang Sentosa,kampung ih mimal (private ) inn pawl cu,a kiangkap
hnawmhlawnnak hmunpi a cang rero thlang.Hi hmun ah hin mikeu
(Mosquito) pawl an kairh tuk ruangah Selayang Municipal Council pawl
cu thianfai ih, inn neitu pawl cawh kuan ter dingih thu nei tu pawl
cun an ti.

  Hnen um Indo mi :

  Indonesia hnen um pakhat cn a pu le hnenah an ram tlun a sil,a pu
le cun zaangfah in an ram tlun ter duak dingin an thlah ta.An ram a
tlun nuih Malaysia luh saaa a tum tikah, immigration pawl cun a siang
nawn lo ! A san cu, Leave letter ( suahnak ca )a kawl nawn lo ruangah
a si.Tangka an dil ruangah a pu le phone in thuneitu  pawl cun,
tangka diltu pawl cu thuruatsak dingin an ret hai.
  Wales in England peh tum lo :

  Wales cun Scotland cu British football team pawl a peh nawn lo ding
ti lan ter duhnakah a peh.Wales Fottball Association cun Kum 2012 ih
London Omlympic hrangah a ram minung pawl cu British hrnagah an tel
nawn lo ding tiah a sim.

  Korea cun team an din tlang thei lo :

  Korea ram Sport official pawl cun,2008 ih Beijing Olympic le 2006
ih Asian Games hrangah North le South cun team an din tlang thei lo.
  South Korea lam ih an thuneitu pawl cun,hi team ding thei hnak cun,
khat lam khat lam ih a thiamthiam le team cakcak zuamaw ding sawn in
thu an rel.

  Rin lo piin India le Pakistan :

  Ram khat le ram khat doaw ringring, India le Pakistan cun South
Asia linhngin bawmnak hrangah tiin Hokey team khat an ding !
Cutilaiah October ni 8 ah khan Pakistan mi 73,000 cu India in an thah
sak in, India mi 1,300 hrawng cu Pakistan in an thah sak ve thung.

  Hi an lek nak ding hi Zarhte ni ah thawk in  Dec.18 ih t.heh ding a
si.

  Addidas Company :

  Company t.ha, hmin rak nei cia, porh t.ul lo,nauta upa lungkim
tuahsuak theitu,Addidas cun hmaikum World Cup, Germany ih an neih
ding mi ah khin, bawhlung 10 miilion zuar suah thei an zum aw !
  Kum 2002 World Cup ah khan 6 miilion lai an rak zuar suak ih,
European Championship ah khan 6 million hnakih tam an khawng,
curuangah hmai kum ih World Cup ah cun million 10 tal zuar suah thei
an zum aw. Hi World Cup hrang an tuahmi bawhlung hi World U-17
Championship,Peru ih na neih zo mi ah khan hman saan ( test ) a si
zo !

  US hnat.uan ding mal vivo :

  Washington cun an ram sumdawnnak a tlakniam vivo ruangah an ram
sung ah hnat.uan ding a mal vivo tiah a sim. november thlaah khan  mi
99,279 pawl cu an hnat.uan ding a um nawn lo ruang  ah hnat.uan lo in
an um hai.
  Cuti laiah an planning rak retcia mi pawl khal 5% rori in a niam
ih,cu mi cun mi 104,530 pawl hnat.uan a cawl ter leh ding !

  MMC, Johor :

  MMC ih Corp le Johor Port Bhd. cu Malaysia Trading in a ban ter
hai. MMC Malaysian Construction cun Dec.9 ah plan thar Rm.800 million
cem ding mi tuahsuak ding in thu an than ter; nan, zo hmin ngaingai
hman bank account ah a lang lo.

  NEGARA BANK :

  Negara bak cun Southern Bank bhd plan cu a hlawn sak. Hi Bank
Negara thuneitu pawl hin Hong Kong thawn kau sawn ih hnat.uan tlang
ding in rem an ti tlang.
  Hi an remawknak ah hin Hong Kong ah Ringgit man a kai ter ve
dingih, Malaysia ah US Dollar man a ti t.ha sinsin ding ti a si.

  SUI ( Gold ) :

  Kuala Lumpur ah sui man cun tlak niam lam a pan rero,8thDec ah khan
Gram khat ah Rm.63.45 a si.

  Hong Kong ah  cun kum 25 sung ih a man t.hat bik t.um a si
thung.Ounce khat ah US$ 517.50 – 158.00  rori a thleng a si cu !

  Tokyo ah kum 15 sung ih a man t.hat bik t.um a ban zik te. Gram
khat  Yan 17 ih Yan 2,055 si t.heu kha, Den 8th ah cun, Yan 2,030
rori a thleng a si cu. Kum 1990 ihsi a t.hat bik t.um a si.

  London Kum reipi sung sui market a tlak niam hnu, market lam pawl
tiang hman  an beidong hnuah,  Us$ 517.80  ounce khat ih an rak zuar
thei mi cu, US$ 520.30  rori ah a kai ! Kum 1981 ihsi thawk in a man
t.hat bik tum a si.

  New York ah tlawngkai nithum ( Dec.7 ) ni ah khan kum 24 le hrek
sungih a man t.hat  bik t.um a thleng ve. US$ 510.50 in an lei t.heu
mi cu US$ 516.90 rori a thleng ve.

  ** Sui man hi Euro ram khal ah a man a kai ve nasa, ni dang thawn
taht.him ah cun a lethnih rori in a man a rak kai ve.

  Ziang mi kan rel nawn ding !

  Kawlram thurel le ¡¥Vawkpi hmai ih sui tum ret¡¦ cun danglamnak
malte tal a nei lai pei maw ? Kan dung naite ah khan Su Kyi cu suah a
si duak tiih thu kan theih laiah, Tlawngkai nihnih  ( Dec.6th 2005 )
ah kha cun Su Kyi cu a mai inn thotho ih kaihhremnak cu thla 12
hrangah ti sau a si saal. Cu laiah Political hruaitu tampi suah ding
ih thu a rak relcat cia mi khal kha tu¡¦i sun ni tiang zianghman
theih a si nawn lo !
  A khawpi cu kawlram sungih hmun laifangah a t.hawn ko nan, mipi le
cozah tham ban ngaingai lo, Tourist thawn pehpar mi pawl cu zianghman
t.hawn a tum cuang lo.  Kan dung Bush ih rat ah kha cun Discipline
Democracy ka pe ko ding tiah a rak ti ta nan…. ziang mi kan rel
nawn ding ? thu hlolak menah a cang thlang a bang a si hi.Tu¡¦i ni
khal ah hi Discipline Democracy hin hmun kaupi cu a co ko…ka pe
ding ti khal vei duai lo a ti zo…asinan NLD pawl hi a khap dai thei
cuang lo !
  Hi Kawlram,ama¡¦i tawk te ram t.ha, hruaitu zirlo ruangih tlak niam
lam pan rero hi, Bangladesh le Thailand karlakah um in,Hmar lamah
China a um ih,Hmarsak lamah India, Bay of Bengal le Andaman tipi in a
t.henih, 678,500 Km2  ih kau ram a nei.

  Kum 1824-1826,1851-1852 le 1885-1886 ah British raallian in a rak
tuamih, cuti laiah cun India ramsung ah a rak um.Dopi pahnihnak(
World War II)ah khan Kawlram cu a mahten India ih sin a t.hen suak aw
thei. Cu mi hnu, kum 1948 ah khan zalennak ( Sovereign ) an rak ngah
a si kha. U Ni hruainak in kawlram cu Democracy in 1962 tiang an rak
hruai, nan Ne Win hruainak in ral kap cun an lak in, kum 26 sung rori
Ne Win uknak hnuaiah kawlram a kun saal hnu ah,Kum 1990 ah mipi
zalennak hnuaiah ram up tu ding an hril saal, cu tawk ah cun Aung San
Su Kyi in ral kap pawl cu a neh t.heh, sihmansehla a nehnak kha pawm
sak a rak si lo !

  Leilung tlun ih kawlram mi, hmingthang Aung San Su Kyi sangtu cu U
Thant a si, UNO ah General Secretary  term hnih rori a rak t.uan dah
a si kha. Sihmanseha tuisun niah cun ziangdang thuhla thar hman theih
thei ding in a um ngaingai nawn lo a si hi !

  A hlan ah cun, Kawlram cu hminthang le mi rak t.ih thlauhthlauh mi
a rak si dah, kum 1886 ihsi kawlram cun mithmai thar te a rak suah
ter, cumi a rak ti theinak san cu, China le India ram mallai cu a rak
lak sak ih, Bangladesh le Thailand ram tiang a rak lak sak, cui a ram
lak mi pawl thawn tuisun niih Kawlram map kan ti rero mi hi a rak
suak thei !
  Sihmansehla tuisun ni ah cun, Kawlram cu leilung tlun pumpi ih
hnat.uan tu nautat biktu ah 22 nak a si ! Leilung tlun ram 194 ih,ram
nei kau lam ah 39 nak rori ngah tu cu, tuah cun Opium tharsuak tam
bik 2 nak an si ih, Buh tharsuak ih 7 nak rori si lai cu, a ram sung
mipi Internet hman siang lo ramah,  ram 217 ah 214 nak a si cu ! Kum
2004 ah khan leilung tlun eithup tambik ram 145 ah 142 nak a si la
la.Ram mipi karhzai lamah hin kawlram cu 26 nak an si. A ram sungah
hin Economics zalennak a um lo ti thei ko in leilung tlun ah
Economics zalennak nei mal lamah ram155 ah 154 a si la la fawn, Ziang
si kan rel nawn ding ?

  England Skipper :
  England ram bawhlung thiam bik le hmin nei tha,tisehla kan sual
lemlo ding.  D.Beckham cu thlahnih   sung lawngah a vei thumnak
dingin kan dung zarhte zan ah khan bualrawn ihsin suah a si saal !
  Tui tumih a red-card hmuh hi a vei sarihnak rori a si thlang
ruangah,Germany World Cup ih hruaitu dingah a tlak lai pei maw ? ti
hi thusuh nak tumbik a si thlang.
  Brazil :
  Franz Beckenbauer,World Cup Organizing Committee ih President cun,
hmai kum ih World Cup ah hin Brazil hi a rinsan bik a ti.Brazil cun
Confederation cup ah khan an lek mawi in an thiam,kha ti vek in World
Cup an lek a si ah cun,a neh tu ding ka hmu lo a ti ! hi pa hi
Germany hrang Coach rak t.uantu a siin,a kaihhruainak hnuaiah Germany
cun Yugoslovia cu 4-1 in an rak neh ,1990 ih Italy ram World Cup ah
khan Champion an rak si dah a si kha.
  Maradonana :
  Dec.9 ih World Cup drow nak ah Argentina Coach Jose Pekerman lawng
a tel thei lo ding.Mexico ih,kum 1986 World Cup ih Argentina rak
hruaitu Diego Maradona cun Fifa pawl ih sawmnak a khirh lo ruangah a
tel ve lo ding.
  World Cup Final cu, June 9 ah Munich ah thawk in July 9 ah Berlin
ah t.heh ding a si.

  REAL COACH AN BAAN TER
  Spain pawpi real madrid cu an coach Luxumbergo cu an baan ter .A
ruang cu a tu lai fang an ah zo hman neh huha lo in an sun cing cing
ruang ah asi. Ahleice in kan dung nai te ih BARCELONA thawn zoh mawi
lo zet in an sun ruang ah a si. A tu tiang  cu an coach ah zo bik an
hril ti a um hrih lo.A tu an coach hi kum 2 leh hrek sung ih a voi 5
an thleng nak asi.

  23TH SEA GAME (PHILIPINE)LE MYANMAR
  December4 tiang ih kawlram in laksawng a ngah mi pawl cu :
  Sui…….17
  Ngun…..35
  Dar……..48…..pawl an si.

  CHAMPIONS LEAGUE LATEST
  A tu t.um champions league ih an thu hla cu
  Group A                          Group B                  Group C
  Juventus                          Arsenal
Barcelona
  Bayern                            Ajax
Wederbremen
  Group D                          Group E                   Group F
  Villareal                           Ac milan                   Lyon
  Benfica                            PSV                        Real
madrid

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: