Mi Cuangce – Steven Rual Than Khum

Steven Rualthankhum Sunthang

Steven Rualthankhum Sunthang hi kan Chin mino lakah zirnak le thiamnak ah kan suanvawr mi pakhat a si. Kan Chin miphun harsat tuar le mangbang an um tik khal ah a ti theitawk in bawm dingah a ralring ringring.

LCF, Malaysia in harsaknak a tawn caan khal ah a neih sumsaw le a ruahnak phunkim in rak tung dingtu a si. Tuni ah LCF mipi harsat a tawng mi pawl ramtha ramnuam ah mi tampi an thleng vivo zo.

CT : Na hminpum, na nu le pa le unau , na nupi le fanau pawl, na suahnak khua tla in sim thei pei maw?

Ka hminpum hi a sau deuh ih, in kawh paih ding ahcun ka lo simthei ko; Steven Rualthankhum Sunthang ka si. Tibual khua ah ka piang. Ka nu le pai’ hmin cu Pu Khuang Lian Thang & Pi Mang Tlem an si. Ka innsang nui’ hmin cu ka uui vio ih mi ka sim dah lo nan, Susan Sunthang a si. Ka fanute hmin cu Sophia Lilymawi Sunthang leh ka fapate cu Syrus Dinsang Sunthang tla an si.

CT: Tui na umnak khua le ziangtik in Australia na rak thleng?

Tucu Perth khua ah ka innsang thawn kan um. 1998 kum ah international pilot training hrangah Australia ka rak thleng.

CT: Vanzamleng mawng ( pilot ) na tuan tir ah kum ziat na rak si, ziangtin pilot hnatuan na rak ngah thei? (miziangzat in nan rak dil mi paziat in nan ngah tivek pawl tla a tel thei pei maw? cun thu an lo suh mi lak ih mak na ti bik mi tivek..)

Vanzam ka mawn tirah kum 24 ka rak si. Rangoon ih Summit Parkview Hotel ah mitampi lakah camibuai ka rak phi ve ih, Kawlram ihsin an hrilmi mi 4 ah ka rak tel. Cumi mi 4 cu Singapore ah interview in tuah lala ih keimah lawng in hril suak.

In thusuhmi pawl cu an maktaktak si ko. Cumilak ih rinlopi in tiphuatphi ih in rak suhmi cu; nan Kawlram leh Chin mipi hrangah ziangha na helhkambik timi thusuhnak a si. “employment” (hnatuan) tiin ka rak let ta.

CT: Kan mino pawl hrangah pilot tuan duh sehla ziangmi thiam le zir a ttul? Cun Chinmi hrangah teh duhsaknak na nei maw?

Pilot ka tuanpi pawl hi lawyer, Business ih degree ngah leh Engineer pawl an tam. Maths thiam cu a tulbik ko. Curaungah cumi khami zir cun pilot an tuan thei ti ding cu ka thei lo. IQ cu a malbik 120 neih a tul ding.

Mahte sumpai cem ih pilot zirnak tampi rampicang ahcun a um. License an ngah hmanah airline ah hna an ngah ding ti guarantee a um cuang lo. Ka zirpi pawl tla Airforce major leh mahte zir ih rak zir tla an um. Airline in a mai’ standard in a thok ihsian a zirhsal theh. Laimi mino pilot tuan thei an um ahcun duhsaktuk ee. Guide khal ka tuahsak thei ko. A airline hi nei theitu um sehla a tha sinsin famteh maw.

CT: Kan Chinmi huap in Pilot tuan rero lai na theimi midang an um maw, zo pawl?

Pau Khan Thang (former Minister, Burma), Pu Than Kip Luai (retired) hi ka theihmi um sun cu an si. Tulaifang ih tuan rero lai cu ka thei lo aw.

CT: Zirnak lam ah na zir suah mi pawl in sim awla, tulai ah teh ziangmi na zir rero?

Zirnak hi ka rak uar zet ih, ka rak zir dahmi pawl hi ca leh tuahnak kop aw deuh hlir an si. Ka hung upa vivo ih zirnak ihsin maw, tonnak ihsin maw ih kan ngahmi fimnak hi ka ti sunglawi sinsin. Ka zirtheh zo mi pawl:

BA (English, YGN), Diploma in Marketing Management (India), Diploma in Computer Apllications (India), CPL (Singapore & Australia), ATPL (UK), Diploma of Electrotechnology Engineering (Australia), MBA (Aviation, Australia) tla an si. Tu hrawng cu nupi ti lungawidan ka zir rero.

CT: Hmailam na dam sung Pathian in cantha a lo pek mi sungah ziangmi zir in ziangmi dinhmun thlen na tum? (Bulbak thil deuh a si ih, in sim duh lo len nangmah na thu a siko.)

Zir duhmi leh zir ding hi a tamtuk ih, ca ih zirmi hi cu cawlh ka duh hrih. Nunnak ih a tepmi fimnak ka zir hrih tum. Pathian ih rem in ti sak len cu kan Lairam ah mipi diriam ding rori thil pakhat tal ret ka duh. “Dead Sea Scroll” tla siar thei ka cak zet loziang.

CT: Awnmawi lam ah a thaw zet mi na si ko maw?

Awnmawi lamah cun ka thaw lawlaw. Ka aw hi a thawtuk lo men na!

CT: Nangmah ih sak mi Chin Hla / Laihla paziat na sak? Mi dang sakmi teh paziat na thun sak ? Hmailam ah  kan Laihla thawn pehpar in CD, VCD le DVD lam ah vision na neih mi in sim thei aw?

Kawlram ka suahsan hlanih ka rualpi le thawn a-hmat-ta-ya kan thunmi leh kan khua kohhran pakhat ih kan tuahmi CD ahcun ka sak. Midang sakmi hi ka thun hnuaihni nan, suah hrih lo ih retmi tla ka nei. Hla hi ka duh uluk tuk maw sike, ralhla ih produce hei tuah tifam cu, a remcan lonak tampi a um ee. Lai hla leh Lai cabu cu a tuah theithei ih kan tuah hluahhlo a tul ko.

Hlaphuahthiam leh sakthiam tampi kan nei ih an thiamnak hmualnei ko ih mipi hnen thlentu kan tamtuk lo. A thlenhtheitu an um hmanah mipi ih rak cohlandan hi duhthu a sam lem lo. Mirang dantakin, education (fimnak/theihnak) kan tulbik a si ko. Falam hla hi average in kum khat ah CD pa 4 – 5 cu a suak ih, Rangoon leh ramdang ih um Falam mi pawl tal in innsang khat pakhat tal rak lei thei hai sehla, sumpai cem ih a suahtu hrangah thazang tampi an ngah ding. Tu hrih ahcun, a copy lam ah taima kan tam deuh lai hmang. A neitu ih siannak umlo ih thil kan laksakmi hi fifir ti asiih, Electronic Media hi olten a copy theih nan, neitu nei a si ti kan theih a thupi zet. Miphun picang pawl cun cabu siseh hla siseh, a thuah-thuah in tampi an nei famteh. Kan tong, kan nunphung a hlohral kan sian lo ahcun, a kilkim in kan zate’n kan tanrual a tul a si mai.

CT: Calai lam ah kan dung nai ih Kawlram na va tlunnak ih na hmuhtawn mi pawl in sim thei pei maw? Hmailam ih kan calai  a cak vivo nak dingah ziangmi kan tuah a tul ?

Tulai kan calai a fingkhawitubik cu biaknaklam pawlkom hi an si ko ih cabu suahmi leiawk khal len kan kohhran, an kohhran cabu tivek deuh ih leiawkbik a si ko. Cumi pawl ih suahmi cu cutiih an ngan asilen leisak lo ding tivek tiang thu a rak um ih, mah leh mah hngawngrek-aw rero thawn kan bangaw tin ka hmu.

Nau bangih in duhdawt zettu, Kawlram level calai (sa-pyi) ih mi hmingthang pakhat a rak simi Salai Ram Ling Hmung ih in mual in liamsan hnu-ah Falam mino lakin qualified journalist rinsantlak mi pahnih, Nghepi leh Henry Pum Kai Thang kan nei sal ih ka hnangam zet. Upa lam khal ah cangan paih taktak kan nei ih a tha zet.

Thu ummi cu casiartu kan maltuk ih cabu (magazine, journal, etc.) suahtik ah a zin ngah a har zet. Pawlkom pakhat in maw, mipakhat in a sung ih a zuar thei ringring lawngah cabu a suak ringring thei ding. A zuarnak network khal thaten kan nei hrih lo. Rualpi leh theihthaim vekih zuarsak kha kan ring lai ih thu ngaingai hnatuan pakhat vekih tuantu kan tul.

Calai, hla leh website hrangah Rangoon office ih tauntu ding Falam mi staff ka duh zet nan, tutiang cu ka hmu hrih lo.

Mirang pawl ih cangandan in tuahsaknak kum 100 a kim hnu khalah Mirang pawl ih tuahsakmi maw remsakmi kan cuan rero lai ih, kanmahtei’ kan remthatmi a mal tuk lai. A ca leh a tong hmangtu um sun len Lai tong tonglonak khua leh ram ah kan vai vivo fawn, kum 100 sungih calai thansonak (literature improvement) kan tuahmi (trend) thawn vun zoh ahcun kan calai hrangih ka sunmang a thatuk lo. Ka tuk a sum.

A thupibik cu kan ca kan siar tam a tul. Kan hla kan ngai tam a tul.

CT: 1988- 1992 karlak college kai thei lo ih buai rero lai ah khawi tawk ah na rak um?

Rambuai ih tlawng a rak pih lai ah, India ah tlawng ka rak kai.

CT: Kan Chin miphun in miphun le ram hrang pawlkawmnak an tuah mi ah telnak na nei maw?

Chin pawlkom or Falam pawlkom dinnak ah tla cun ka rak tel ve dah nan, ziangmi pawlkom hman ih ka tellonak kum 2 hrawng a si thlang. Pawlkom ih hmualnei (effective) zet ih cangvaih thei ding cun mah leh mah todelh theiawk (self-established) ta a tul ding ti ka thei suak vivo ruang sawn ah a si.

CT: Miphun le Ram hrang ih cangvaihnak ah  ziangtivek ih cangvaih na uar?

“Organizational Behaviour and Management” timi ka zir hnu in leh, Organizational Structure rem/tuahnak ih ka tel hnu in, cangvaihnak phunphun hi uardan ka thiam zet thlang. Asinan, “miphun leh ram hrang” timi kan sal ringring theu nan, miphun leh ram cu kan ti thupibikmi ah a tel fawn lo ih ka awlok a song theu.

Kan Laimi pawl hrangih kan tulbik cangvaihnak cu kilkim ih cangvaihnak ti sehla ka sual lem lo ding. Tulmi kan neitam tuk! Kan lungput, ruahnak kan thleng a tul. Ruahnak thleng dingah fimthiamnak kan tul vekin , thuneihnak aa-naa (authority) khal neihphah a tul. Tui kan dinhmun cu sumpai kan neihmi a tam lem lo, fimthiamnak kan tlasam, zo hman in zoi’ par hmanah authority kan nei fawn lo ih hmual nei fulfo ih cangvaih ding cun caan rei nawn cu kan tul lai ding ka zum.

Asinan, mi pahnihkhat sumpai nei in, thuneihnak a neitu pawl thawn cangvai theimi mino lakah kan um rero thlangih, cupawl ih cangvaihnak ah a hnaihnok lo zawngin phurtak in kan telpitheinak a um tin ka zum. Cumi hrangah support or consulting group vekih fimtak ih mipi or (interest group) a hoha theitu rinsanmi pakhat cu kan tul thotho.

CT: A netabik ah Pathian in vanzam lamzin in cehsak cia mi a um na timi kha ka hngilh thei lo, cumi lamzin zawh in ziangtik ah Surbung tlangrawn pi ah Chin miphun pawl ram dang ihsin kan tlung/ kan tlawng hluarhlo thei  pei?

Kan hlasakthiam pawl in kan Lairam lamzin seherh ih hla an rak phuahmi tampi a um. Salai Sun Ceu in peng 200 hman a saulomi kan Lairam lamzin tuahnak ah kum 200 a rei lai ding ti tiangin tla hla a rak phuah ih zaangfahza kan si ko. Liamkuan tul nawnlo ih Pathain ih in pekciami vanzam lamzin kan nei zo a si ti kan theih khawm hnu cun kan tulbetmi lamzin sawn cu vanzam tumnak ding peng 2 sau lamzin lawng a si. Peng 2 cu kum 2 hrawng lawng rei sehla a mawi zet nan, kan pa lei’ sanlai ihsin vanzam tumnak kan nei ding ti a si zo ih, curuangah ziangtik ah kan nei ding timi cu Pathian lairel siseh law.

CT: Kan thusuh mi kimcangzet in in sasnnak le can in peknak parah kan lungawi. A siartu pawl khal in thathnemnak tampi an ngah ding ti khal kan zum.

Keimah vek tla hitin thusuhnak in nei duh ih nan parah leh a rak siartu pawl parah lungawinak tampi ka nei.

 

(Visited 89 times, 1 visits today)
%d bloggers like this: