Mi Cuangce – Levi Sap Nei Thang

Q. Nargis tuarnak Delta area ih na bomnak pawl in sim thei pei maw?

Sapte: Aw, sim thei ee. A thok lam cu an ei ding, in ding pawl kan pe bik. Buhfai, kha-suan, kalape tivek rawl a ro vial kan pe thei ih thla hnih hrawng a rei cun hang hnah, hang rah kan ngai tuk an tiih kawpi hlum, aa-lu, kawl haang tivek Yangon in kan hun phurh. Cumi tikcu hrawngah beel, u-kaang, thuam hnaw, pa-kaan, haai tiang kan pe thluh. Kan zohmi khua pawl ah kan pek, Delta ih um an zate cun an tamtuk ih kan pe cawk lo ih.

Q. Cuih khua pawl cu ziangti’n nan hril?

Sapte: Kan rak hril dah lo. Pathian remruat kan ti pei cu. Amah te’n a rak contact aw ngah thluh. Anmah in in ra hawl maw, rinlopi in khawsung lamzin ah kan tong maw, hnamdang biak inn ihsin khal in ra ko tivek, khativek in a rak remcaan daan kha Pathian remruat ka ti duhnak cu a si.

Q. Aw, inn nan sakmi pawl kha teh…?

Inn kan sak sakmi hi inn 1000 leeng a si zo. Sumpai in inn sak man lawnglawng ah ting 7000 leeng a si zo…, adang kan bommi tel loin inn sak man lawng ah ting 7000 a luan zo.

Sapte: Inn nan sak daan tla theih kan duh hrih.

Sapte: aw, concrete foundation a si. Phar le zial kha thing a si, cule raangva khuh thawn a si. Cozah in design a nei ciami si.

Q. Na hna`uannak le na rank khal theih kan duh ee.

Sapte: S ih ka hna`uannak maw, hinah ih ka hna`uannak sawn?

Sapte: Aww, a bangrep lo ti…sile a zate’n kan ti pei cu….

Sapte: si, a bangrep lo. U.S ih ka `uanmi cu thudang, hinah ih ka `uanmi cu thudang. U.S ahcu Bible tlawng ah tla ca ka zirh, ka pasal hna`uan cu adang. Mi in in sut le cu cazirhtu ka ti lemlo. House wife, inntek nu, ka ti hai men. Na inntek nu rank cu a phun a dang ual ti’n mi in in ti `heu.

Sapte: U.S ah cazirhtu na si na’n hinah ih harsat pawl hrang ah foundation vekin na tuan sak tinak maw….

Khami kan foundation cu hih Nargis harsat pawl hrang ah tuahmi a si lo. Nargis hlanpi ah ka fanu ih hmin in foundation kan rak tuah zo. Amai’ ro comi amai’ sumpai in si… Cucu Karen le Laimi kan bawm ding timi thinlung a um cia. Siizung kan sak sak ding, sii thilri kan lei sak ding timi tla kan tawlrel zo. Karen upa pawl thawn khui ah siizung sak ding timi tla kan rel zo. Laitlaang khal ah vankau siizung hi a thar in kan sak ding kan ti na’n ruahnak in petu saya pakhat in a thar sak saal cu a `ul lo ding, thilri asile a `hasawn in ti ih thilri in kan thok tum hmaisa. Cumi kan tawlrel rero lai ah Nargis a ra.

Q. Cutik ah Emmanuel foundation hna`uannak cu Delta area lam a hoi ah a cang si pei cu ti….

Sapte: Aw, Delta lam ih kan va fehnak khal ah Karen pawl thotho an va si tik ah kan hna`uan hmuitinmi sung ah a tel thotho.

Q. Falam siizung bawm ding thu teh ziang dinhmun ah a um?

Sapte: Si, inn sak sak hnak in thilri sawn an ti ih thilri sawn bawm thei ding dinhmun in cu a um. Cun ka thilri lei tummi kha kan cah sak zo ih, a ra thleng cing ding. A hmaisa bik ah Ting 250 man kan cah. A `ul daan daan in kan tuah vivo lai ding.

Q. Acozah bawi upa won-kyi pawl thawn `uan tlaang nan si si khawh, kan cozah bawi upa pawl in Laimi pawl par ah ziangti’n in hmu….kan ram le miphun `hansonak ding ah ziang sunmang pawl in neih sak ti’n na ruat?

Sapte: Aw, ram leeng ih an thu ka theih mi le anmah thawn hma-ton ih thu kan rel tlaangmi khi a danglam nasa. Ramleng ahcun Laimi in hmuhsuam tuk, in nautak tuk, in ti rethei tu ti’n ka rak thei `heu. Keimah len Lai tlang ah ka um ngaingai dah lo ruangah ka rak lung hluahhlo vivo ko.

Anmah ka vun tong tik ih, thu kan vun rel tik ah “Laimi in ziangtik hman ah in siatsuah dah lo, Khristian le an si fawn, raal in do dah fawn lo” in ti ih Laimi cu an fakzet. “An ram `hanso ter kan duhzet na’n a `hangso thei fawn lo. Khami in kan hnak in doh bik,” “Ramleng ih um na unau Laimi pawl va sim hram aw,” ti rori’n an ti.

Q. Duhsaknak thinlung an nei ti’n na hmu kan ti pei cu….

Sapte: Si, duhsaknak an nei zet ko. Vei khat tla cu Laimi ka si fawn ih ka hna`uan hi Lai tlaang ih thok ding cu a mawi lo ding ee, mi nih Laimi a si ruangah Lai tlaang in a thok in ti ding ka ti. Cutik ah cozah bawi upa pawl in, “cuti’n a si lo, na thok ti si loin cozah in thok ding ah a lo diil ti’n ruat aw” in ti. Cunah cozah upa pawl thawn thu kan vun rel khal len an thinlung ah Lai tlaang a hartuk timi a um. o,HZmw khal a um lo lawlaw, Kachin le Shan ah tla cun a um ih an har lemlo. Curuangah Kawl ram ih harsabik cu Lai tlaang a si an ti. A pa hnihnak a dottu cu Ka yah a si an ti.

Q. Lai tlaang hrang ih Cozah plan ah teh kan hmailam `hansonak ding ziang thu pawl a um ti’n na hmu?

Sapte: Chin state development chaiman a simi, ministry of religious ih deputy minister in, “Lai tlaang ah hivek `hansonak program kan tuah duh ih kan tuah thei hrih lo, nangmah in in tuah sak hram aw” ti’n project propasal in pekmi a um. Cucu cozah lam ih tuah duhmi a si, cule kanmai’ lam in tuah duhmi khal duh duh in kan tuah thei ko.

Q. Cuih program pawl a hlawhtling theinak ding ah mipi lam in ziang pawl kan tuah cia sung ding ah a `ha ti’n na hmu?

Sapte: Tel khawm hluahhlo a thupibik ti’n ka ruat. Khimi cu anmai’ group ih tuahmi, himi cu khatei’ phuaih ih tuahmi tivek um loin kan `uan khawm hluah hlo ding a `ha. Atu tuah ding ih kan tummi khal kan hrang ah a um lo. Lairam hrang le Laimi hrang ah a siih in ra tel khawm hluah hlo kha a thupibik ti’n ka ruat. An ra telkhawm ding ti khal in ka zum. Ziangahtile rampi khal in hiti’n kan tuah hram pei tiih tuahmi planning an nei ih keimah hman in ka diil ciamco si cuang loin anmah lam in hiti’n ti ding, ti a sisawn tik ah Lai tlaang ka duh sak cia mi thawn a kaihciah si ko. Mah lam in harsatuk ih approch va tuah ciamco a `ul nawn lo. Anmah in lamzin kha an ong thluh. Cucu Pathian ih lamzin onmi rori a si ti’n ka hmu. Cun, Pathian hna`uan kan si ti khal an thei.

Q. Aww, cucu Pathian hna`uan nan si, Khristian nan si ruangah ti’n phitnak a um lo si pei cu ti….

Sapte: Si, a um lo lawlaw..cun, khavek thu khal ka vun relpi len in relpi ve `heu. Tah`himnak ah, Lai tlaang ah thinglamtah an hlon ih pura an sak tum asile ziangah khavek mi thinglamtah um cia cu pura nan sak tum ti’n kei cun ka sut hluah hlo men `heu. General pakhat tla cun, ziang na `ong ding ti hngak in ka khur in ti ve. Tunai ih pura sak tivek thu ahcun &yfrd &yfz sut loin zianghman kan tuah lo in ti. Cutikah a thu um daan ahcun kanmah Khristian lam ih kan tlaksam sawn a rak si riangri `heu. Kan raal a `ha lo. Kan Pathian `ih loin milai kan `ih sawn ti’n ka hmu.

Q. Atu ram sung ih a ummi kan mi, kan sa pawl kan `hansonak ding ih kan ke kar hmaisabik hi ziang a si ding ti’n na ruat?

Sapte: Kei cun Pathian hnen ih kiir kha thupi ka tibik. Ziangahtile ziangtluk cak in ram kan `hangso ter ding kan ti khalle mipi  in Pathian hmai ih felnak kan hmu lo le a ngah lo. Thuhmaan vun rel asile, ka miphun pi Laimi pawl khal kan lung a awi lo men ding na’n, kan theih `ul ti’n ka ruat. Laimi cu Khristian kan si ko na’n refugee feh pawl khal in an thuanthu an thei aw ko. An nganmi an thuanthu sung ah, Pathian.. Pathian ti’n an ngan ko, “Khristian kan si ruangah, khami ruang ah….cumi ruangah” an ti. An thuanthu an thei aw ko. Atu paam a thlen tik ah Lai tlaang in a thok, Khristian ram in a thok. Hihi Bible ah a ngan sisi. Pathian a lungawi lo a si ahcun, khavek paam a thleng thei ti kha maw…Cunah, Pathian hmai ah, Pathian, kan sual a si. Kan sual in ngaithiam aw, kan ram in dam ter aw, kan ram `hangso ter saal aw ti’n Pathian hnen ih kan kir saal a `ul. Kan biaknak lam ih hotu pawl khal dik tak ih nun a `ul, ram leeng ih story an phuahmi pawl khal keimah rori hman in ka hmu, ka thei.

Q. Kan miphun in fimzirnak lam ah kan feh daan par ih na opinion khal theih kan duh

Sapte: Laimi mi tamsawn, ka hmuhnak ah maw,ca kha a thiam ding ai in a degree ngah ding in a zirtu an tam ti’n ka hmu. A degree a tam cu a `ha ko, a mawi ko na’n a degree in fimnak a pe cuang lo. Degree ngah tam len mi nih an upat ding ah an ruat si ding. Degree pakhat ngah vete’n hna`uan experience nei ding in hna`uan hmaisa loin Master le Doctor degree peh vivo an tum ti’n ka hmu. Ka ruahnak ahcun ca lam ah Fimnak a thupi vekin Experience khal a thupi ve. Mi in zosi na hna `uantu ding ah na duh tiih in sut tik len experiences neitu ka ti, a degree a saanglam in ka feh lo ding ka ti hai. Degree saangpi ngah ih experience neilo ai in, degree pakhat ngah ih experience neitu ka duhsawn.

Q. Mitu ih kan thu laak saal sehla, Lai tlaang `hansonak hrangih in sim sung thei dingmi na program pawl theih kan duh zet….

Sapte: Aw, won-kyi pakhat in cun, cet zung um ding hmuahhmuah Lai tlaang ah umter kan duh in ti. Ziangahtile Lai tlaang in sumlut ngah theinak dang lamzin a um lo. Computer cet zung, Mirang leilung cet zung, cet zung um thei hmuah hmuah kha Lai tlaang ah phuan thei kan duh an ti.

Q. Cuti’n asile cuih cet zung pawl cu ziangtik tikcu hrawng ah kan ruahsan thei pei?

Sapte: A hrekkhat cet zung cu lo theih lo in meisa (electric) a `ul. Meisa tuah ding in le a malbik ah kum 1 in kum 2 a rei `ul. Tukhal cet zung saknak lam ih expert engineer pawl thawn kan zoh tlaang rero. Cuih meisa thu tawlrel a si hnu cun a `ha cing ko ding. Adang pakhat cu Lai tlaang hi tourist site siter an duh. Kei cu culam cu a ruat hman ka ruat baan lo, pursum leilawn (business) lam a siih. Asinan tourist site siter an duhlam cu in ruah. Cun, cet zung hrang ih thilri `ulmi pawl hi Lai tlaang lamzin ih phurso ding a hartuk. Cucu Lai tlaang `hansonak dodaltu bik a si.

Q. Na innsangpa ih hna`uan tla theih kan duh hrih.

Sapte: A hna`uan hi Executive Director of IHOP-KC a si. Thlacamnak lam, worship le hlasak pawl a tel thluhmi a si. Hna`uantu milai 1000 hrawng kan um. God tv channel in zaan laifang ihsin zinglam pa riat tiang kan prayer room, worship, kan biakinn kan ti pei cu…, kha kha an piah. Nikhat nazi 24 sungih nazi 10 sung kha kanmai’ hna`uannak an piah. Kan hna`uannak hi God tv ih Prayer department pakhat a si.

Q. I Love Myanmar” hi, mi za-raan ih theihthiam thei ding in in sim thei pei maw?

Sapte: Aw, i Love Myanmar hi organization vekih tuah tummi a si hrim hrim lo. Kawl ram ka duhdaw timi langter nak ka duh menmen mi a si. Asinan’n i Love Myanmar ti’n website ka tuah tikah, ziang phuaih ti’n hmin kan nei lo. Cule khami i Love Myanmar ih kan hna`uan kha Emmanuel foundation ti’n ka fanu in a sponser mi a si. Kawlram hrang ih ka duhsaknak langter ding hrimhrim ka duhmi a si ih mi in i Love Myanmar pawl ti’n in ko, khati ih mi in in komi kha ka duhzet ve.

Q. “I Love Myanmar” timi hmin cu zo in a pek,  a mawizet si…ziang tumtah nak thawn rak pek a si ta?

Sapte: Keimah ih pekmi a si, a phuaih hmin in tuah tum tla a si lo ih, web site hmin a si. Web site ah Kawl ram ka duhdawt thu biazai tampi ka ngan ding ti’n ka ruat. Cucu a thoknak kan ti pei cu. Pakhat a ummi cu, Khristian kan si tikah, keimai’ experiences in maw, Khristian kan sinak in Buddist pawl thawn kan thleidang aw tuk. Kan seperate tuk. Tu tla Delta area ih kan `uan tik ah, Khristian pawl in Khristian pawl an bawm, an inn hnen ih Buddist pawl an bawm nawn lo tivek a um. Khristian hman ah mah kawhhran te cio lawng an bawm. Neta ahcun a Khristian lawng hman an zoh nawn lo, anmai’ sungtel pawl lawng an zoh. Cu a si tikah keimai’ duhnak kha khavek a rak si lo. Khristian ah kan ding hnget ko ding, atu kan fehnak khal ah kan thlen-inn cu Pastor inn ah kan thleng `heu. Cun, kan bom asile a khaw siir ih Buddist pawl khal an khua pawh in kan bawm. Khua pakhat ih zum lotu pawl in veikhat cu kan zate ih nulepa rori na si in ti, kan nu le kan pa hman in nangmah tluk in in ngaihsak lo in ti. Cutikah kei in, “kei, nan nu le pa ai in ka lo duhdawt ti nan theih asile khakha keimah ka si lo, ka Pathian a si” ti’n ka ti. Khati khan Pathian thu kha naa tuk ih sim ciamco si loin malte te’n mal te te’n khin maw, atu cu an khaw pawh in an harsat khalle Khristian Pathian hnen ah an ti ih thla an cam thlang. Cutik ah Khristian ti, in thei ko na’n Khristian kan si ruang ih an tlaan ding kha ka duh lo. Cucu approach tuah ding ih ka tumtahmi kan ti pei cu….

Q. Kan casiartu pawl hnen ah thucah saknak in neihsak ta ding khal kan lo diil duh.

Sapte: Kawl ram upa pawl khal in Lai tlaang an duhsak. Cule, Pathian khal in a duhsak. Cu a si tikah kan mipi in Pathian `ihzah ding hi a thupibik si ko. Pathian hnen ah kan kiir le Pathian in kan ram a damter ding ih thluasuah a pe ding. Pathian kan par ih a lungawi lo a si ahcun ziangvek `hanso nak kan hawl khalle a hlawhtling dah lo ding. Cuti’n Pathian lungawiter ding ah keimah lawng in a ngah lo, mipi pumpi in Pathian lungawi ter a thupibik.

Q. Hiti zat caan pek in na ruahnak in hlawmmi par ah kan lung a awi zet.

Sapte: A ngah ko ee, kei tla ka lung a awi ve.

[Sapte interviewnak hi vankau arsi magazine Vol.11, No.2 (November issue) sung ta a si].

(Visited 336 times, 1 visits today)
%d bloggers like this: