Biaknak Lam – Hre Mang

CT       : Na thuhla tawi in sim thei pei maw? ( Hmin, Nu le pa,Unau, nupi fanau le umnak pawl..)

HM     : Ka hmin cu Hre Mang asi ih Zawlte khua, Falam peng ah ka suak. Ka pa hmin Pu Tial Hlei Kap le ka nu hmin Pi Sa Tin Par (l) asi. Unau mipa 6, nunau pa 6, a zaten 12 kan si ih USA 1, Canada 3, Yangoon ah pa 1, Falam le khawlam ah tla an um. Kum 2000 ah india ihsin USA ka feh ih 2002 ah ka nupi fate khal USA ah ka hruai hai.

Ka umnak inn cu online ah zoh theih asi: http://picasaweb.google.com/hremang/House?feat=directlink. cun kan kawhhran online rak leng duhtu hrangah: www.falamchristianchurch.net ah rak zoh theih asi, zo kan si, ziang kan tuah, ziang kan zum, tvp, a um. Cangan mi siar duh hrangah www.hremang.com ah siar theih fawn.

CT      : Nupi le fanau pawl hnatuan?

HM      :  Ka nupi hmin cu Pi Lynda Tumpar asi ih fapa pahnih, Ginny Zalan Mang le Moses Cung Hlei Mang kan nei. Ka nupi cu India ramah Master of Civil Engineer  and Building Management a zir theh ih Mizoram State kumpi PWD zungah SDO kum 7 a tuan hnu ah 2002 ah USA a ra. Tufang a hnatuan cu kan kawhhran ah rawngbawl in, Falam Christian Church of Indianapolis (FCCI) ah volunteer in kawhhran milesa bawm in a um. Kan kawhhran member pawl nitin tulsam mi bawmtu bik asi.

CT       : Zirnak lam ah ziangtiang na theh? Zir rero lai mii teh?

HM      : 1985 ah Hakha phunhra tlawng No.1 ihsin phunhra ka ong ta. Degree ka ngah mi pawl cu Master of Public Affairs (M.P.A.), 2005, Indiana University Purdeu Universtiy at Indianapolis, Indiana, USA; Batchelor of Arts (B.A.) in Political Science, 2002, Hartwick College, New York, USA; Master of Theology (M.Th.), 1999, Cohen University and Theological Seminary (India Campus), Haryana, India; Batchelor of Theology (B.Th.), Grace Bible College, 2006, Haryana, India. Ka zir nan, degree ngah loin ka tanta mi pawl cu lo sim bet sehla, Manadalay University, Mandalay, Burma ah Batchelor of Science in Physics, Kumkhat zir; Aizawl Law College, Mizoram ah Batchelor of Law, law kumkhat zir; Delhi University, India ah Batchelor of Commerce (Correspondent), Kumthum course zir theh.

CT      : CNF hmin in kan miphun hrangah hna na rak tuannak thuhla malte tal in ruah thei pei maw?

HM      : “Phuatpho rero” loti a tul zik te. Mandalay University ah tlawng ka rak kai lai, kum 1887 ihsin ralkap kumpi duh lonak kawlram tlawngta cangvaihnak (sandahpiah) ah ka rak tel thawk. 1988 ah, Falam ihsin Mizoram feh dingin kan pawk ih Thlau hmun ihsin rualpi dang le Pu Hrang Vung te pawl thawn kan then aw aw. Annih lairal zinin Vaphai lam an pan ih kannih Zawlte, kan khua kan pal phah ding kan ti laiah khua ka thleng zan ihsin Malaria Typhoid in thla-nga sung ka naa.

Dam thei loin Tibual sizung ah rualpi hrekkhat Tanzaw (San kip Lal) le in kachin ram an feh zawngah in rak zoh rero. Rualpi pawlin in fehsan hnu ah U Mang Luai thawn Kachin ram kan feh. Phakan kan thleng hnu ah U Saw Tun, Pu Van Thawm Lian (l) tla laimi tlawngta hnenah rak kuat tu kan tawng. In hngak uh a ti vekin kan hngak. Thu um ruangah U Saw Tun kha CNF/A pehzawmnak a duh nawn lo thu in sim ih keimah te Kachin ram, Phakan ihsin KIA headquarter lam pan in ka feh.

KIA batalion 6 captain pa thawn nitthum sung sai pakhat veve to in China border KIA headquarter kan feh. Irawady river ah annih an tangta. Laimi ka tawn hlanah Kachin ralkap KIA pawl lakah thlaruk keimah te ka um. Ka feh pekte ah nithum sung ke in hramlak ah kan feh ih ka kezungpi tin pahnih pawk phah in furbek ruahpi ciarbek lakah feh kha ka cing lai. Ka feh tlai ruangah Kachin ramah ralkap training ka kai man lo. 1991 Feb 12 ah Kachin KIA headquarter ah thisen in in Chin miphun hrang tiamkam awknak ka rak tuah. 1991 ah Laimi tlawngta bur thawn China ramri ihsin India ah hramlak in kan ra tlung laiah vunnel in kan kezaphak vun in eisak mi tla hngilh a harzet.

India rampi ah Naga council (tapung hmunpi) ah thlathum rilrawn kan tuar mi tla hngilh a harzet. 1992 ah, Bangladesh ram ah laimi tlawngta pawl hnen ihsin ni 85 ralkap training ka theh ta. A tlangpi thu in “ralkap rawlsuang (Army cook)” ka si ka ti aw men theu. Training ka kai theh in Army staff zungah inret. 1992 kumcem zawngih CNF/A cabinet meeting sung hmuahhmuah Aizawl ah ka umih an meeting thurel mi pawl ka ngai ringring. An tuangtim tu le security ka rak si.

CNF/A cabinet pawl thlakhat lenglo an meeting ih thubuai an rem awk thei nawn lo hnu ah, Zing Cung tein Champhai camp ah Pu Thawm Hlei Mang, Camp commander thuneihnak an laksak ti thu in sim ve ten, President, Defense Secretary, Army Chief, le Home Department Secretary pawl thawn December 1992 ah Champai ah kan feh ih Pu Sang Ci hotel ah kan riak. Pu Sang Ci Hotel ihsin Champhai Camp aa-na ting tu pawl kap ding le dinglo zanvar kan rel ih khawvang hlanah kap dingin kan um. Kan president Pu No Than Kap le Defense Secretary Pu Tlung Luai in kanmah le mah kap awk, thisen suah hnakin kanmah sawn kan cawl sawn pei tiah khawvang zawngah thuthluknak an tuah.

“Kei cu ralkap ka si ih ralkap ka tuannak thuneihnak laksak tu (aa-na ting tu) an um asile anmah maw thi ding, keimah, culawng hril ding ka nei” ka ti hai ih ka cawlhsan hai. Annih tla Champhai refugee campah an feh ih mitthli le canghnap thawn cawlhnak thu an puang ta. Tlangval tleirawlin fala duh zetmi a lengih thin khur dekdo  cingten a fala nu a duhnak thu a simzik zawngah a nulepa an ra tlung vek khi asi.

Ka nolai can sunglawi zet ka duhdawtmi ka miphun hrangah ka rak hmangih ka lungawi zet. Ka sim theu mi cu “rak thi dingna ka sir aw lo ding”. Kan miphun hrang ka tuahsuak mi cu relding um lonan, CNF/A ka um sungah tampi ka zir ngah: Kachin miphun pawl dothlennak thu, kan laimi thinlung, mizia, ramthu lungput, tvp, tampi sumpai in lei theih lomi le Mandalay University ah inrak zirh dah lo mi pawl ka zir ngah. Ka tuah thei mi, ka kutsung um thuthluknak hmuahhmuah ka tuahsual mi ka thei lo, keimah tuah theimi lenglamah a cangmi pawl cu Pathian kut ah ka hngat theh ih Pathian in ka hrang le ka duhdawtmi ka miphun hrang thasawn in thuanthu a herter rero asi ti ka zum. Ka sim theu mi cu “hahdam zetin thuanthu tisuar sosang herkual ka to rero men.”

Ka cing ringring mi pakhat cu KIA pawl lakah ka um lai ah ka rak ruah mi  “laimi tlawngta lakah keimah hi a niam bik, a aa bik, a cak lo bik mi si ninga, cule, ka unau pawl cu keimah hnakih cak, fim, tha, thiam hlir an si ahcun ka mithmuh ah ka damsungah kan mipi an zalen theh ding” ti a rak si nan ka sunmang cu sum in  a zel ih santilian in a fenta.

CT     : USA ah ziangtivekin na rak thleng? Khoitawk ah na rak um?

HM   : US Congress thusuak vekin Kawlram tlawngta pawl hrang scholarship program an tuah mi ka ngah ve ih August 2000 ah tlawngkai dingin USA ka feh. New York State ah kumhnih sung Batchelor of Poltiical Science ka zir ih B.A. ka theh hnu ah Master of Public Affairs (M.P.A.) zir bet dingin Indianapolis, Indiana ah ka tthawn ih 2005 ah M.P.A. degree ka lak ta. Cuisin tuni tiang Indianapolis, Indiana, USA ah ka um. 2003 ihsin kan umnak Indiana State government hna ka tuan.

CT   :  Tuih na umnak Indiana Polis ah Laimi zianghmuah hrawng nan um pei?

HM :  Indianapolis, Indiana ah Laimi ziangzat an um ding tihi ka sim sual pang ding, an sim culci vek asile 4000, thawngli lenglo cu kan um zo cu an ti. Number ka simm hi rintlak asi lo ding. A hrek in 5000, thawngnga kan kim tlang tla an ti.

CT    : USA ah Chinmi tampi kan thleng tikah ziangmi harsatnak kan tong bik in na hmu?

HM    : USA kan thleng tikah America ramah ziangvek hi ka dinhmun asi ih ziangtin nuntu khawsak ding asi ti kan thei aw lomi hi kan harsatnak bik asi in ka hmu.

CT   : Kan ram a that tikah kan Chinmi in hruaitu (leitlun lam) dingah kan lo ruahsan lai ah ziangruangah Pathian hnatuantu Tuukhal si dingah na let awk vukvi?

HM   : Ka nauhak te lai ihsin Pathian in Amah rian dingin I kawh mi ka si. Capoh ah ka sim theu mi cu “CNF/A a kuai theh nak cu CNF/A sungah Jonah kan um ruangah asi” ka ti theu. Keimah duhdan in ka feh hnakin Pathian duhdan le lamhruainak ah hngat aw aw in ka damsung can, ka neihmi theihmi, fimnak le pehtlaih mi ka ziangkim ka hmang tikah ka lei damsungah keimah, ka insang, ka khua le ram le ka miphun hrangah a thabik a tambik tuansuak thei dingin Pathian in I hmang thei asi ti ka thei. Keimai duhnak cu a cemzo, Pathian duhnak le tumtah hrangah ka nung. Cucu ram le miphun hrang tuan ding asile ka lungawi sinsin dingih keimah duhdan in ka rak fehmi hnakih tam le tha in Pathian in ihmang thei sawn asi ti ka fiang.

“Kan ram a that tikah kan Chinmi in hruaitu (leitlun lam) dingah kan lo ruahsan” na timi cu zohman in insim dah lo pi, insim tlai tuk sisi, tulawng ka thei sisi. Inrak simtu um hai sehla cu thudang deuh tla a um thei famteh. Na simvek ka cang pang ding phang tu lawnglawng an si lo sawm ka rak ti sisi maw, ka thei dik lo si cu J J J (capoh).

CT    : Pastor na tuan hnu ah harsa na tibik mi le nuam na tibik mi in sim thei pei maw?

HM    : Harsa ka ti bik cu ka hmuihmel ah Khrih hmel a lang thei lo, ka tisa hmel a lang ringring, mi hrek cun Pathian thu ka simih rawng ka bawl tla “Politics” tuah thuhneih duh vekin in hmu lai in ka thei aw aw (I sim tu khal an um). Ka lei tisa hi ziam ralin meisa in kangfai thluh sehla, tisa cu cem sinsin in ka hmel ah keimah hi in hmu nawn hlah hai sehla tiah tangdor nun hi Pathian in izirh rero.

Pastor tuan ih nuam ka ti bikmi cu tuihlan ah ka rak neih ban dah lomi Pathian Thlarau ih pawlkom nak hi asi. Ka lei damsung ih ka diriamnak, lungawinak sangbik cu Pathian Thlarau ih pawlkom nak hi asi. Ka lungawinak, nuam ka ti bik cu leitlun mi pawlin porh awknak ah an hman theu mi thil pawlah a hngat aw nawn lo, Amah Pathian thawn pawlkom awknak, pehtlaihnak ah asi.

Cucu a kumkhua in a hmun dingmi sankhuk in ka cen (nawmpi) dingmi lungawi diriamnak asi. Pathian in tuanvo ipek mi le tuan ifial mi khal Amai huham cahnak in tuan theh ding asi tikah ka hahdam tuk lawmmam.

CT   :  Tuarharzet ih na ruahmi thlemnak lole hniksaknak na tawn tikah ziangtin thazang na lak?

HM   : Hniksaknak tawn tikah a hmanrua pawl hrial tul mi hrial in siseh thlemnak ih tumtah mi theih fiang le Pathian Thlarau kaihhruai nak ih nun hi nehtu lamzin asi. Hmanrua hrial tul mi cu thimnakah, kei mah hi ram le miphun thuanthu nung ngaihven paih zet ka si tikah cupawl in ka sunglam hmun kautuk khua luah lo dingin TV tivek ka zoh tuk nawn lo.

Cun thlemnak hi kanmai nun hi Thlarau Thianghlim ih ukmi nun kan neih lo asile neh theih asilo. Cawlhni voikhat khawn, thlacam can lawng asilo, 24/7, ziangtik lai khalah Pathian Thlarau Thianghlim ukmi nun neih a tul. Ka mit ka meng ih ka siatha theihnak a fimvar can poh cu ka thlarau cu Pathian Thalrau thawn pehzawm aw ringringin tangdor in a thu hnuai ah ka nung. Cucu keimai nun ah thlemnak ka neh thei nak asi.

CT    : Kan nih peng milesa cu mingai dam hmang, thinnem lungfual, dik lo zet in kan peng parih mi in in ti khal le kan ngaithiam theu, cuaruangah Falam pawl cu Pastor tuan ding kan si tivek ka thei hnuaihni dah, ziangtin na ruat?

HM    : An simmi diktaktak sehla cu Falam mipi pawl hi pastor pawl kaihhruai nak hnuai ah lungrualten kan feh tlang thei theh dingih kan cak tuk ding, Laimi pawl ka kaihruai thluh thei ding. An simmi hi thuphan asi, a dik lo. Cutin si sawn loin Falam pawl hi ziangruangah raltha zetin an ding ngam lo, an feh lo ti asile a sungmuril ah lungrualnak, hrihrual vekin hrual aw mi miburhlawm thazang, fekzetin a kaihhnget aw mi mibur thazang (social political force) a um lo ruangah nemzet vekin midang duhdan in an feh theu nak sawn asi in ka hmu. Tongdang in kan sim asile zaangruh nei lo, cangcel vek, sirhsan thazang (political backbone, social force) nei lo kan si. Tufang sinsin cu cangcel tan bulcawng mi, a bulcawng tete cang sepso vekfang in ka hmu.  Falam pawl thinlungah ngaidam nak ngaingai a um lozia tlang cabawm ah siseh a takin hmuh ding rel ding tampi a um. Falam mi pawl hi a bur lungput thleng awknak (social reformation) a um lo asile rak zoh lai uhla kan mualpho sinsin ding. Falam khawpi a rawp duahdo mi khi kan Falam mipi pawl abur lungput (collective mindset, people’s morale) langter tu asi.

CT    :  Na member pawl parih na duhsaknak sangbik ziang pawl an si?

HM    : “Na member pawl” na timi cu Falam Christian Church of Indianapolis kawhhran member pawl na ti duhnaksan asi ding ka zum ih, an zaten vanram kai theh hai sehla, cule, an lei damsungah Pathian in a kawhnak vekin pakhat cio parah Pathian tumtah mi ah Pathian lunghmui zetin tuah famkim sisehla tihi ka duhsak mi, ka thlacam sak mi le ka ti thei tawk ka zuam sak rero asi.

CT    : Nan kawhhran hmin ziang sita?

HM    : Falam Christian Church of Indianapolis (FCCI) asi.

CT   : Na no lai fawn ih na hmin hmai ah Dr. ti ih ngan a rem tuk ke?

HM  : Cuvek a um le Laimi pawl tla in in uar ciamco pang pei maw? Lole, keimah le keimah tla mifim ah ka ruat aw pang ding ti ka phang deuh, sibawi le ka si fawn lo (capoh). Ka lei damsung Pathian tumtah mi tuansuak nak ding hrangah a tul asile Pathian in izir ter leh ko ding. Keimah cun ka zuam tuk ko.

CT    : USA thleng kan Chinmi mino pawl hrangah zir le tuan dingih na duhsakmi in sim hram?

HM   : Kan kawhhran member pawl mirang tong ka zirh lai ah capoh thungai in ka ti hai mi cu “Tui hnu kumthum ah mirang tong thiam lolo cu mipi hmaiah fungfek in nan taw kan lo thawi ding, naute hman tah lawng thiam in a suak ih kumthum ah tong a thiam, nannih amal bik tong pakhat thiamcia hrangah kumthum sungah mirang tong nan thiam tengteng ding. Zirnak a tul mi audio (cd) siseh online ah (www.englishspeak.com) ah siseh, a hmun ah feh in zirnak tampi a um,” ka ti hai. Kum 40 hnuai cun degree asilo hmanah mai duhzawng kutthilthiam certificate tal ngah dingin zir hrimhrim ding asi. Mahte business nei asile thudang. Cucu keimah in ka tuah zo mi thu ka simmi asi, keimah kum zat kum ah harsatnak ka tawnzat, damlonak, buainak, farah zawnzaih ka tuar le tawn mi zat tawng tu hi an tam pei maw, ka ti theu. Curuangah an zuam le zuam lo lawng asi, an zir duh mi an zir lole, zianghman puhmawh ding an nei lo ti ka thei. Kum no lai ih nuamnung cen duhnak hi kan miphun siatsuah tu asi.

CT    : Chin miphun mi tamtuk USA ah kan ra lut tikah hmailam USA cozah hnatuannak ah ziangmi dinhmun kan thleng lai ding ti ah (vision) na nei?

HM    : Kan dung kum hmaisa ah kan kawhhran Sunday school kai, mino pawl Indiana State governor office, State Supreme Court, Assemble House pawl ka fehpi. Governor office kan lut laiah kan tour guide mirang pa in “Zosi governor tuan duh?” tiah a sut tikah Justin in “keimah” ati. Cun State Supreme Court room kan um laiah ziangtin Judeges pawlin thu an then timi in sim rero ih cunah “Zosi Suprime Court Justice”, tuan duh tiah a sut lala tikah Aphai in “keimah” a ti ih Supreme Court Justice kawrfual pi thawn zuk tla an zuk aw rero. Nauhak te in America thleng pawl cu cozah hnatuan sangpipi an kai lai ko ding ti ka zum.

Cun, America ramih suak mi, kan tesinfa lak ihsin National level tiangah upat tlak mi an suak vivo ding ka zum. 2003 ihsin America ramah cozah hna ka tuan ih American mipi tampi ka pehtlaih ih an sinak ka thei le kan Laimi pawl lungfimnak Pathian in a pek mi thawn ka tahtthim tikah American mi tampi pawl bangrual asilo tiin ka hmu.

CT    : USA sung state tam nawn ah Biakkhawmnak an neih tikah Chinmi kan tong rori hmang lo in Pathian biakkhawmnak nei pawl ziangtin na hmu?

HM    : Kan tesinfa pawlin laitong an thiam nawn lo hnu ahcun mirang tong an run hmang leh ko ding. Cun, a hrekkhat cu miphun citin cawhpolh in an um tikah hman lo theih loin kawltawng tla an hmang rero. Cun mitampi cu miphun, tongkhat hmang in kawhhran an din vivo: Lushei, Zophei, Zotung, Tedim, Hakha, Falam, Matu, Sihzang, kawltong, tvp, in. A tha bik cu Pathian in in pekmi tong in Amah Pathian kan biak dingmi asi. Amah biaknak dingah Pathian in tong inpek. Asinan, cutin a cang thei lo asiole miphun cawhhruai nak ahcun a cang thei bik, kan thlarau diriamnak bik tongin Pathian cu biak ding asi ko.

CT    : USA ram sungah kan milesa Pastor 25 lenlo kan lo nei in kan thei, Hmailam kan Chin miphun thansonak ah nan thupi tuk tiah na zum maw? Ziangmi tuan khawm le tuah tummi a um maw? Pengdang kan unau pawl tla cu Khawmpi/civui hman an nei thlang ding sikhawh.

HM    : Leitlun miphun le rampi khalah biaknak lam hruaitu pawl hi an ram le miphun tuahtha tu an si ringring. Curuangah America ramih laimi pastor 25 lenglo pawl cu an thupi ngaingai ti ah ka ruat. Pastor pawl hi politician pawl hnakin an thupi sawn nak a um, a bik takin ramleng umnak hmun ah. Pastor pawlin kan milesa thuanthu an tuah that thei mi tampi a um vekin an vuak thek, tuahsiat thei mi, tuah siat rero mi tampi a um. America ram um Laimi lakah Baptist Association an ding zo, an duh mi mi cu an associstion sung lut dingin an sawm aw rero ih ziangzat ciah an si ti ka thei fiang lo. Cuvek in Gospel Church pawlin association an nei ve. Tuihlan ihsin a rak dodal aw bik kawhhran pahnih USA ah pawlkom an ding veve zo ih ziang tiang kan mipi thenthek hai kei maw, sim theih asi hrih lo.

Kan miphun, milesa ziangtluk tiang vaaw tek hai kei maw, ka thei lo. Politician pawl hnakin pastor pawlin mibur (society) hi an vawthek sawn in a lang. Falam milsa kawkhran le pastor pawl zapi te hnatuan tlangnak zianghman a um hrih lo. Keimah in ka hmuhban cin cu ka sawm rero hai zo, tha cu an tizet. Tawnkhawm awk le thu le hla relkhawm thei ding cu an duhzet thu ka kawm dah mi pastor pawl cun insim. Pengdang thu ahcun Hakha le Thlantlang pawlin “North America Chin Baptist Fellowship” an dinnak a rei zo, an dinkum ah khawhran pakhat in US $ 3,000 an thawh ih US $ 30,000 lenglo an suah, Hakha Christian College, Matupi ih Bible College, Hakha le Kawlzin, etc. nasa ten an bawm rero zo.

Kan pastor 25 pawl hin satan rawngbawl, huatnak thlaici tuh, huatnak le thentheknak tipungtu hantuan bansan in, Pathian duhdawtnak an sung ihsin a luangsuak dingih Khrih ih duhdawtnak thupek nunpi hai sehla, Laimi cu kan tha theh ding ti ka zum.

CT    :  Kan Lai Baibal kai ih mipi hmai ih siar fukfo pawl maw tong dang ih ngan mi mai’ tong ih let cuapco pawl saw na si?

HM  : Lai Bible, Falam Bible ka hmang ko. Mirang tla ka hmangkawp ko. Mirang tla ka cell (Blackberry) ah version pathum, KJV, NIV, RSV, ka ret ih ka zohkawp ringring ko. Inn ahcun “Logos Bible 4” software ka hmang, printed copy version phunphun khal ka hmangcih, leitlun tong citintian, le versian tintian ka kawl ko nan mipi hmaiah hmanbik mi cu Lai Bible asi.

CT     : Kan bible sungah na siar tambikmi le na rel tambik mi bungcang? Na uar bikmi kan ti pei cu?

HM    : Philipian 1:21; 2:13.

CT    :  Calai na duhzet ih, hmailam kan calai hrangah vision na neihmi a um maw? Ziang?

HM     : Vision ka neih mi sim a cu hrih lo. A kuh deuh lai.

(Cuhnakin laica bukhat hman siar lole ngan hrih lo pawlin “O le Aw” tivek thu an buaipi rero hi cu kan nauhak lai ih caw ek cep kan khit awk ter in mang ter theu)

CT    : Mino pawl in kan tong dinpitu kan tong hmuh thei ih ngannak calai hi ziangtin ttan kan lak ding, ruahnak in pe aw.

HM    : “Hman lo ding ruahnak pek rero hi a pekmi hnakin a petu a aa sawn” an ti ih hmantlak mi le hman dingmi ruahnak pek ding ka nei pei maw. Ca tampi kan ngan a tul, kan siar a tul, siar thiam dingin thangthar kan zirh cio a tul, cabu suah thei thei sumpai bawmnak an tul, calai hmanrua ah hmangin lamtang tuah hmangtu pawl nasa ten mino pawlin do ngam a tul. Calai tanzet vek si calai hmanrua ah hmangin lamtang tuahtu, le tanbul nei in casiar sak aw lo tivek pawl hi kan calai tthangcak thei lo dingin a siatsuah tu an si.

CT     : Aiha thuruahtuk cu thluak a car zik ual, rawl hmeh na uarbik mi tla in sim he, rawl ei lo sawm tla kan duh ding sisi.

HM     : Kachin ramih, Cite le hnakpeksen rial niarniar mi buh thawn cawm kha a ngai um bik ko, cun Naga Council (Naga tapung headquarter) ih hramlak hnahzam (bida zaing) hnah no le hramlak hnahcang (banhla kung) tawba var te buhfai pawngkhat thawn milai 15 hrangah belpi thawn suan mi kha a ngai um ko. Ei le in ah ka pawntam lai ka thei dah lo, duh ciamco le uar ciamco khal ka nei maw ka thei aw lo. Nan suansuan kha ka rilrawn le tam deuh, rawng lole mal deuh ka ei ding, in do duh ceng asile.

CT   : “Ril ih rah fa” tiah kan pupa tong a um ih, na fate pawl an upat tikah ziangmi na tuah/tuanter tum?

HM    : Pathian tumtah mi tuansuak thei haiseh ti cu ka duh thusam asi. A nauta deuh cun “nauhak doctor tuan phah in rockstar ka si duh” ati ih a upa deuh cun “Paleontologist” ka si duh” ati. Nauhak lai ti famcu an thinlung a thleng vivo famteh. Falam ah college a um lohli asile college an kai thei tikah kumkhat tal a malbik Falam ah kaiter ka duh zet thu ka sim rero hai.

CT   : USA ram ah khoitawk state lole khua nuam na tibik, ziang ruangah?

HM   : Indianapolis, Indiana, USA a nuam bik. Ziangah tile keimai umnak asi. Ka um lonak cu ziangtluk a nuam ding ti khal ka ruat setset lo, ruat khat sehla a sinak taktak ka thei thei zik lo.

CT    : Ram picang USA a thleng zo tu pawl lak ihsin kan ziaza mawi le tha na tibikmi le rem/tthin tul ti ih na ruahmi pawl?

HM   : Ziaza tha zetmi pawl cu hnatuan paih, zuam zet, sumkhawl ih inn le lo zal, fate tlawngah thei tawk suah in cazir ter, zir paihnak, ti pawl hi miphun dang tampi bangrual lo kan si. Kan thleng, tthin tul zetmi cu kan lungput mizia (moral character) hi asi. Cucu ol-ai ten thleng, le tthin theih asilo, kan nunthuthlung (life principles), zumnak thuken (belief system) rori a tlarawp theh zo. Pathian a hminmen ih zumtu siloin a tak in nunpi tu, Khrih dungthluntu taktak kan si cio dinghi ka duhthusam le ka thlacam mi asi. Cu lawnglawngin, Pathian Thlarau uknak le kaihhruai nak in kan nunthuthlung, lungput mizia khal a thleng vivo thei ding. Tukak cu cabu suah tlak in rel ding a um ko.

CT   :  Leiltlun Chin miphun pawl hnenah sawm duh/ cahduh mi?

HM   :Leitlun khawmual tin ih a um mi, Laimi hrangah ka seherh bik mi cu Pathian thu hi a thei tu lawng si loin nunpi tu si cio hai sehla ti asi. Laimi kumkim pawl hin Pathian thu kan theihmi cio nunpi sehla laimi thuanthu tuahtha dingin leitlun miphun dang bawm rero kan tul lo ding.

Pathian a duhdawt tu pawl cun an miphun an duhdawt ih miphun a duhdawttu pawl cun an miphun Pathian khal an duhdawt asi. Pathian ka duhdawt ti si in a unau a hua, a relsia, thangsiat rero tu cu amah le amah a thei aw lo, thim lakah a vak rero ih a sungah Khrih ih Thlarau a um lo, Pathian ta asi lo tinak asi. Mi zokhalin kan thlennak kipah unau laicin sempi te duhdawtin Pathian hmin sunlawinak ah mai miphun te duhdawtnak in kan neih mi theih mi ti thei mi a thathnempi tu hnenah an thathnempi ding can poh ah pe suak in khat le khat tungding aw tawn in zuam tento cio uhsi. Kan miphun thuanthu tuahtha tu ding cu kanmai miphun milsa kan si ih a tuahsiat thei tu khal kanmah thotho kan si.

Bawipa in kan miphun hmangin a tuah duh mi tuansuak thei dingin a tulmi ziangkim inpek asi, cucu Thlarau Thianghlim kaihhruai nak in a dik le hmannak hmun le can ah kan hman thiam ding lawng asi. Leitlun ramtinkim ih fimnak thiamnak pawl zir in ramsung kan milesa pawl hrangah kan ram thansohnak hrangah hmang dingin Pathian in leitlun hmunkip ah in thlah asi ti ah ruatin, leitlun kan umnak thlennak hmun kip ah Pathian thu vek in nungin, Thuthangtha karhzainak hrang leitlun killi ah Thuthangtha ausuahpi in, ramsung tun dinnak ding hrang sunmang man in tuan zuam cio uhsi. Kan Chinram thuanthu nung hmasawnnak ding cu ramleng thleng Chin mi pawl liang parah a tthum aw aw asi ti in ka hmu.

CT   : Lo contact duhtu pawl hrangah ziangtin pehtlai na theih?

HM  : Emal: Hremang@hremang.com , Cell 317 519 1836. Ka cangan mi pawl rak siar duh hrangah www.hremang.com ah rak leng thei.

CT    : Na caan sunglawi, kan milesa hrangah na pek ih hlawknak tampi kan nei tengteng ding.

HM  : Kan lungawi zet.

Kei tla ka lungawi. Pathian in nan thiltuah mi in rahtha rah thei dingin malza lo sawm hram sheh!

(Visited 326 times, 1 visits today)
%d bloggers like this: