Biaknak Lam – Dr. Van Ram Uk

Hmin : Van Ram Uk

Hringtu : U Hei Kung & Daw Ngun Cuai

Suahnak Hmun : Yangoon

UNau : 5 mipa lakih upabik

Pitlinnak Hmun : Hakha le Matupi

CT                   : Khua hlan lai thu lo sut vukvi sehla a tha ding. Yangoon ih tlawng na kai lai ah phunsang tlawngta hotu na rak tuan tin thu kan thei ih a dik maw?

VRU                : Ai Ai! cuangtete, a dik ko. Chin Literature and Culture Committee (CLCC) ah secretary ka rak tuan dah ko.

CT                   : Phunsang tlawngta pawl na rak ho daan le sandahpiah (lamzawh) nak ih na rak tel daan pawl in ruah thei aw la a tha ding?

VRU                : 1986 kum a si. Ramsung tangka 25 le 45 ca pawl a thih tum a si. Phunsang tlawngta pawlin paisa/tangka thih duhlo ah sandah kan piah nasa. Ngel le celah kan sandahpiah nak ah Kawl phunsang tlawngta Engineering zirlai Phung Maw cu hrem that maw, kah thah ti theiloin a thi. A ruak keng in Yangoon khuasungah sandah kan piah ciamco ih ruangah ralkap pawlin in kap ciamco. Kei khal thih tih lo in sandah ka piah thotho. Camibuai tuah lai a si fawn ih camibuai tuah lai khalah ka tuah duhlo Exam Hall ah to phah in sandahpiahnak ka nei thotho.

CT                   : In ruah vivo mai….

VRU                : Ralkap pawl mipi parah an sosang tuk ruangah rualpi pawl thawn kan tiam cia bang in 1988 September 18 ah mi tamsawn cu ram lengah humhimnak hawl in an tlan. Kei khal tlan ka tum ve. Asinan Thailand lamih tlan an rak tam tuk ruangah ralkap pawlin tamzet an kai ih hlei ah lamzin an kharsak bet lai. Kei khal tlannak ding theilo ah Phakaan ih (Kachin u nau pawl) hnen lam ah nunnak humhim ding in ka feh ve.

CT                   : Malten, 1988 Yangoon lo ah sandahpiah nak ah hotu na rak si maw?

VRU                : Si ngai. 1988 vanglai ah Matupi ah ka tlan ih Matupi ah nasa takin sandahpiahnak kan nei ih a khaipa lam cu ka si thotho ko. Torh kan mawh nasa. Party Council pawl tla cun in tihzet si maw. Kan zung kawtka ih ka din laifang ah tthelh ding ciahciah in in kap hmang, ka kiangah meithak mu a pial aw celcel.

CT                   : Si ngai. Sandahpiah ih an lo kah thu cipciar deuh in in ruah aw. Cun, paisa thih ruangah maw cuti rori in sandah nan piah?

VRU                : Paisa thih ihsin nuam tete in sandahpiah kan thawk. Kawlram anaa kan ting tum kan ti pei cu! Sandahpiah nak ah nasa takih kak kan tuar tikah tlawngta tam sawn cu ram leng ah kan tlan a si. Kei khal Bangkok lam ah ka tlan. Bangkok ah kum 4 lenglo ka um ve.

CT                   : Kan Chin huap in Salai Mai hman ding thu ah nasa takin ttan rak latu na si ih Salai Mai thu ih dokalhtu na neih daan in ruah aw hen?

VRU                : Salai Mai hman ding thu ah a hleice in ka theimi Falam le Hakha lam ihsin Lian Hmung Sa Khong, Sang Hlun, Ceu Mang, Ram Ling Hmung pawl an rak si. Tidim u nau pawlin mipa-tang nu-Lia ti hman an duh, cun Hakha in mipa- Val Nu-Leng hman an duh. Asinan Chin zate huap in Salai Mai siseh timi kan rak duh. Kei tla cu Salai Mai hman theh ding ka duhtuk ruangah a duhlotupawlin in hua nasa. Hi mi lai ah Tawn Zang ah ka feh ih an zung sung khal luh in sianlo. Mi tampi cun thawi in bawh tiatia ringring theu. Asinan tuini tiang SalaiMai hmang ding ah ka lungkim tuk lai.

CT                   : Pathian thu lam ih na kekarnak pawl kan losuh hlanah na innsangnu thawn nan tawnawk daan malten in ruahta hen?

Ha ha..hi..si ngai ti aw. 1989 kum a a si. Mandalay le Yangon karlak kan khual tlawnnak Bus parah rinlopin kan hmu aw…Sersiamtu khuakhan cia ti pan cu kan tawnawk veten kan duhawk cih si ko a tawi zawng cun, cutin 1989 July thla ih veikhat hmuhawknak cun lungkimnak a suahpi ih October ah hlunghlai takin kan nei aw. Kan neihawk hman cu politics lam ih rak hnamhnoih aw ti pan cu acozah in an lo kai ding in ti celcel nan zianghman buainak um lo te cun kan nei aw thei.

Asile, na caan neih lo thawn, Pathian thu lam ih na kekar nak lam ah kan kaat kei cu?

CT                   :  Ni 40 na rawl ul daan pawl in sim aw?

VRU                : Ni 40 rawl ul ding cun Philippine, Manila ih “Touch of Glory Prayer Mountain” ah 1992 March 25 ahkhan ka rualpi pawl le ka innsangnu Sa Lian Kai thawn kan feh. Khat lamah kan Kawlram sung ih rawl ul hmaisabik si ding ka duh zet. Ka ulh tiang kha kan Kawlrammi ni 40 tiang rawl-ul ka thei lo. Rawl ul pawl hrang daan “Tui ka rawl ul hi keimah te palung ih ul mi a si, fialcawp le thinhengnak ruang ih ul mi ka si lo” timi” tiamkamnak tuah a tulvekin sign thawn tiamkamnak kan tuah ta. Asinan ni thum hrawng rawl ei lo ih ka um tikah cun ka celh in ka celh lo tikah tlun ding in thla ka cam sal.

Asinan, Bawipa ka tlung ding in theithiam hram aw ti aiah ka tlungsal lo ding timi ka kaa in a suak ta riai ih cunah thih le thih tin ni 40 ka rawl ulh ding cu ka thawk. ( Kan ni Chinmi cu thil kan tuahsual le Aih! Ti kan hmang zet ih ka thlacam lai ah tlung dingin ka cam tikah tlunglo ding ti ka camsuak tikah Aih! Ka ti ve) Tha ka nei nawnlo. Tidai lawng kan in. Thlacamnak nasa tak in ka nei. Thlarau in, in umpi ih ka tap rero. Hla ka sak thul. Ka hnap ti khal a luang rero.

Ka rualpi Philippine pawl cu an tuar thei lo ih a ni 15 nakah an kirsal. Ka insangnu khal tuar theiloin ni 21 a ulh hnu ah a kir ve. Cun, ka thuhla rel sunzawm vivo sehla, lamzin ka feh lai khalah zianghman theiloin ka rak sawn ril theu. Bible thawn kham ah tla ka tla rero thul. Ni thum ni tiang cu har ka ti nasa. Asinan a ni thum hnu cu thlarau thawn kan leng tlang in ka thei. Pathian khalin in be rero. Cuti harsat zet cing cun ka rualpi Jimmy le Obed thawn inn lam panin ni (40) kan ul hnu ah kan tlung sal.

Rawl ih rahsuak

Ka ul hlan ah thlarau thianghlim hnatuan ka theithiam lo. Tuini tiang huham ka nei. Ka innsangnu a thlattem caan khalah a lu parah ka kut hngat in thla ka cam tikah a hnangam sal theu. Hi, ka rawl ulnak ruangah Pathain in mi naa dam lo le khawsia khuavang pawl khal dawi theinak huham in pe. Ka rawl ul ihsin a tu kum 15 tiang Pathian ih power (huham) in pekmi a cem thei lo. Kum 15 khal hi nikhat vekin ka ruat.

CT                   : Na umnak Kawhhran?

VRU                : Ka nauhak te ihsin Baptist kan si.

CT                   : Tu ah Baptist ah na um lai maw?

VRU                : Ka rawl ul hnu ah Kawlram ah ka ra tlung ih Falam Baptist biakinn pi ah thusimnak in pe. Ka thusimmi pawl kan ni Baptist pawl in an rak pawm nawn lo ruangah Baptist ihsin in hnawh tisehla a sual lo ding.

Kan Baptist pawl cun thusim in on nawnlo. Asinan khua tin ka fehnak kip ah mipi ka thusim ngaitubik pawl cu kan mah Baptist mi an si thotho. A tu khalah Gospel Baptist pawl cun an biakinn ah thusim in sian hrih cuanglo. Kan mah Baptist mipi tam zet cun ka thusim ngai duh hmansehla pastor pawl cun in duh hrihlo. Baptist pawl ih kan pawm daan Jesuh hnatuannak pawl a cem zo timi kei cun cemlo ti zawng ih ka sim tikah kalhtu tampi ka nei a si.

CT                   : Rawngbawl ih na fehnak ram pawl?

VRU                : Ka rawngbawlnak hmun pibik cu kan ram sung a si. Pathianin kan ram sungah vision in pe. Malayisa, Singapore, India pawl ah thuthangtha sim ka thawk rero. A tu ah USA, Canada, Europe ram pawl khalin sawmnak ka dawng rero ih hmaithla ah Japan ka feh ding.

2007 ihsin Pathian in ramdang ah thuthangtha sim dingah in sian fang lai a si. 1998 ihsin 2007 tiang kha Buchuk Khin Ngiat in ram dang feh in sianlo.

CT                   : Ziangruangah alo sianglo?

VRU                : Ka thusimmi a rak thei theu. Kei cu siannak khal neilo in thuthagtha sim pawl ka si. Kaih le thawngthlak khal hi ka tih lo. Ka sim hluahlo ko. Asinan acozah kalh zawng cun thu ka sim dah lemlo. Cun insiannlonak bik cu pastor pawl ram dang ih thuthangtha an sim tikah kawlram thatlonak an sim theu tikah ram dang ka feh ding in sianlonak sanbik khal a si in ka thei. Amah Buchuk Khin Ngiat rori in ka passport parah feh theilo ding in a sign.

CT                   : Zirnak lam ?

VRU                : Kawlram ah BA English ka theh hnu ah Philippine ah M.Div, cun Asian Graduate School of Theology ah D.Min ka theh.

CT                   : Rev. khui ah na ngah?

VRU                : Butch Code in Philippine ah in pe.

CT                   : Healing power thuhla ah teh…?

VRU                : Khawsia khuavang ih polhmi pawl le midam lo pawl tampi Jesuh hmin in ka dawi. Mi thenkhat cu thla ka camsakmi dam theilo an um thotho. Curuangah Pathian ih rem ti daan a si. Thla ka cam ih A duhmi pawl cu a ti dam. Healing ministry lam hi ka duh zet. Cunah, Pathian thiltitheinak cu Pathianin in pe ve ko. Asinan Pathian remtipinak le lungkimpinak tello cun zohman ka thlacamnak ruangah an dam lo ding.

CT                   : Zawi thusimnak in na piang thar, ziangtik ah…?

VRU                : Rev. Aung Hlah thusimnak in ka piangthar 1972 April thla ah a si.

CT                   : Zuk le hmawm na rak tuah dah pang maw?

VRU                : Hi..hi..ka nauhak ihsin ka ti lo lawlaw.

CT                   : Thuken deuhmi na nei hran maw?

VRU : The Kingdom of God Living a si. Himi hi ka sim uar nasa.

CT                   : Rittheihthil pawl ziangtluk na do?

VRU                Pathian thu thawn cun a mil aw lo ti kan thei theh. Zu khal hi a that tuk ruangah kan thlah siang lo cuvek in kuak khal a si. Curuangah zu le kuak sal ih um pawl cu suak thei ding in Pathian thlarau thianghlim huham cahnak an nei lo tin ka hmu ih kawk lam le dokalhlam aicun hivek sal ih an tang hi ka ningnaa zet ih an tlansan theinak ding ka sim ih thlacamnak thawn ka bawm rero sawn a si.

CT                   : Harsat bik  caan vek teh na nei ve maw?

VRU                : Harsat caan cu minung si sung ahcun a um ringring ding. Asinan thla ka cam tikah a hlo theh.

CT                   : Na ruahnak lo sut sehla….Chinmi pawl, hitin Raltlan dinhmun ih kan um tikah tuihnu kum 10 ah ziangvek dinhmun kan tleng ding na zum…kan hlo ding maw hlo lo ding?

VRU                : Malaysia ka feh tum ah khal ka sim rero hai. Santiluan ih a fehpimi refugee dil hi sual tukah kan ruat ih pastor thenkhat pawlin nasa takin mipi kan hro mi hi tha ka ti lo nasa. Pathian in kan hrangah khua a khang sawn ti kan theih a tul.

Cumi rualrual in ram dang kan um sungah hin Pathian in zirh duhmi le hmuhduhmi in nei ih cucu kan theih a tul sawn a si. Chinmi cu tui hnu kum 10 ahcun kan hlo ding ka zum lo. Asinan zir tulmi kan zir vivo ding cu thil thupi sawn a si. Ka Pathian kan theihsung ahcun kan hloral lo ding.

CT                   : Na sermon ngaitu pawl ih simsin mi pawl kan thei. Kawlram ralkap pawl in an lo kai duhlonak san pakhat a um ih cucu Nobel Prize na hmu ding an phang timi a um ih a taktak maw?

VRU                : Fiang takin ka sim mai ding. Kawlramah Acozah siannak khal dil lo in, Thulu 600 lenglo hmang in thuthangtha a phunphun kheset pawl thawn phuansuahnak ka nei. Acozah in spy a thlah ih keimah kai ding ah in hawl rero. Cutin “mataza hmuh” in, in kai tum.

Daan lo tak ih thil tuah tin in kai tum asinan vanthat maw vansiat kan ti ding ha, kawlram ih U Suu Win zuknung director pa thawn kan rualpi aw tha tuk ih Ani khi ka thuhla thei thehtu khal a si. In duhdawt zet ih a Cinema hall khalah Pathian thuthangtha simnak ka nei theu. A hnen ah spy zingzawitu pawl cun ka thuhla an sut theu.

Asimmi cu ‘Van Ram Uk nanghi zo ha lo bawm tu ti ih ka suh tikah van lam a ti theu tikah a bawmtu hi leitlun ih mi tumbik a si ding’ tin a rak sim hai. Pastor tampi cu kaih ding ti tikah India lam ih tlan an tampi nan kei cu tlan ka tum lo.

Nan duh le thawng in thlak uh ka ti theu. U Suu Win cun nan kai asile Nobel Prize a ngah thei ding timi thu pawl a sim sal tikah Chinmi pawl ih Noble Prize ngah ding hnak cun kai lo sehla a tha sawn ding ti lungput nei in tuini tiang in kai lo cu a si.

CT                   : Hivek in rawng na bawl rero hi Pathian ih kawhnak taktak teh na dawng maw?

VRU                : Si, Pathian kawhnak diktak ka dawng. Van Ram Uk, Van Ram Uk, ka hnen ihsin tlan rero khal aw la, na tlan thei lo ding ti rorin ka hnen ah Bawipai aw a thleng tikah Amah rawngbawl ding ah ka nunnak zaten ka pe a si. Hiti Pathian ih I kawh hi mak ka ti ngai ngai. Pathian aw ka rak thei dah fawnlo. Ka mangbang zet. Ka lungawi tuk lawmmam.

Thucahmi:

Laimi kan pa lei pawlin Laimi hi Pathian in, in hril ih in khaisang. Leitlun mi pawl Pathian ih khaisanmi kan zoh tikah failed (hlawhsamnak) an nei ringringmi a um theu cucu Pathian tumtahnak lam ah fehlo in an mai duhnak lam ah an fehpi thluh.

Curuangah kan ni khal cumi (mistakes) cun in hngak ih in bawh ve ih kan repeat (nawn) ve ding maw? Asilole Pathian duhnak kan thlun sawn ding? Himi hi Israel thuanthu pawlin kan zir ngah, hlan lai thlasuah cotu Macedonia, Greek, England mipi a tu ah American pawl hnen in kan zir thei.

Kawlram khalah Karen pawl Pathian in a rak hril ih asinan an mai duhdan in an feh pi. Tulai ih kan Laimi pawl tla Pathian’n in hrilmi le in khaisanmi hi a mah tumtahnak ah maw kan mai duhnak ah kan fehsawn ding timi hril ding kan nei a si.

Bible verses:  Moses in a miphun pawl ‘ngai hnik uh tui sun ah nan hril ding ah malsawmnak le camsiatnak nan hmai ah ka ret a si- Nan duhmi hril uh a ti. Deu 11:26

CT                   : Ziangtin kan lo pehtlai thei ding?

VRU                : 651-652, Pyidaungsu Road, 46 Block, North New Dagon, Yangon Myanmar.

CT                   : Phone..?

VRU                : 0095-1- 580021

CT                   : Mail..?

VRU                : vanramoke@gmail.com

(Visited 818 times, 1 visits today)
%d bloggers like this: