Calai Lam – Dr. Timothy Sui Lian Mang

Chinmi ih kan pa pakhat Dr. Timothy Sui Lian Mang cu CT tuanvoneitu pawl in hmaitawn thusuhnak kan nei ih a hnuailam vek hi a si:-

CT       : Na hmin pum, na suahnak khua, unau ziangzat na nei, na nu le pa hmin, a tu khui ah na um, ziang na tuah?

TSLM : Ka hmin cu Timothy Sui Lian Mang a si ko. Ka suahnak khua rori cu Nambat 2, atu ih Kale College umnak khua kha a si. Ka pa hi palik a si ih, cu tawkih ka nu le pa an um laiah ka suak.

Asinan ka thanlennak cu Ngan Zawl khua a si.

Ka pai hmin cu U Thla Mang a si ih, nau mipa 4 le farnu pakhate ka nei. Atu ih ka umnak cu Nawaday Garden, Hlaingthayar, Yangon ah a si ih, Biblical School of Theology le Biblical Faith Baptist Missions hoha in ka um.

CT       : Fimthiamnak lamah ziang tiang na thleng?

TSLM : Falam High School No. 1 in phun (10) ka ong. Cu hnu cun Bible lamah ka feh. Bible lam degree tete cu ngahmi ka nei ve hnuaihni

* B.Th & B.D kha Baharat Bible College in,

* MABS kha Northwest Baptist Seminary in,

* M.R.E kha Asia Baptist Theological Seminary of Cornerstone University in,

* Doctorate of Biblical Studies (DBS) kha Gulf Coast Baptist Seminary in,

* (Ph.D in Bible History) hi Great Plains Baptist Divinity School ah 2004 ihsin ka zir nan ka theh thei hrih lo. Tuikum tal cu theh dingin ka zuam rero. A hmintein Honorary Doctorate degree khal cu in hlanve hnuaihni:

Doctorate of Divinity ( D.D) kha 2002 ah Pacific International University in in hlan ih, 2004 ah Pacific International University thotho in Doctorate of Christian Laws ( LL.D) in hlan leh.

CT       : Kawlram ih na Bible tlawng ah sayakyi na tuan tin kan thei ih, na tlawng dinmi  hmin le tlawngta ziangzat an um ti in sim aw?

TSLM : 1996 ah Biblical School of Theology ti mi hmin in kan din ih, atu tiang President cu ka tuan ko. Tui kum academic year 2009 – 2010 hrangah tlawngta 171 kan nei.

CT       : Asile, himi Bible tlawng hi nangmahte rori din a si maw, ziangtluk in bawmnak na dawng ih zo pawlin an lo bawm, na dinnak ah harsatnak tawnmi na nei maw?

TSLM : Pathian rinsan in, sumpai lam bawmtu um loin rualpi le naulepawl a taw kan thawk ih, a feh ve vivo ko. Atu ah cun ram dang ih ka rualpi tete pawl hnen ihsin bawmnak maltete kan ngah ih cumi hmang in kan feh ve tento cu a si hi. Harsatnak cu tawn ringring a si.

Sumpai pia khat khal um lo i ka to can a um theu. Tlawng Saya/ Sayama thlahlawh pek ding hrangah hin ka buai zet theu. Tlawngtapawl umnak ding inn sangcawp i kan um lai khalah inn san ding hawl le inn san man ngaihtuah khalin ka rak buai zet.

2002 kum ah PyinOlwin ah thuneitupawl in kan tlawng in phihsak dah, cui kum thotho ah Taungkyi ah kan thawn ih in phihsak lala.

Cutin Yangon lamah kan tlan ih kan khawmawknak tla vawi hnih in phihsak. Cuti vekin tih phah le thinphang nawn khin kan um ringring. Atu tiang khal hi hnangam zet cun kan um cuang lo. Thlacamnak thawn hmai lam kan pan vivo men hi a si.

CT       : Kahtaphuat ah, Thuthlung Thar Bible na let thehzo ti kan thei ih a dik maw…na lehnak ah ziangmi harsa na tibik, cule bawmtu na nei maw? Copy ziangzat na tuah thei…ziangtikah mipi in kan siar thei ding?

TSLM: Aw, Thuthlung Thar cu theh a si zo ih, print theh zo a si men thei. Bawmtu thatha ka nei. Bibles Internatinal lam in Greek Scholar consultant-pawl in kum khat ah vawi hnih vawi thum an ra cek ih keimah lawng ka si lo, kan laimi lai tawng thiam le mirang ca thiam bawmtu thatha ka nei. Tui kum sungah cun hlannak neih tum a si. Tui kum ah mipi siar theih in a um ko ding.

CT      : Thuthlung Hlun teh leh na tum maw? Zingmi Bible version na let? Ziangruangah cumi version kherkher na hmang in na let duhnak san?

TSLM : Atu hi Thuthlung Hlun leh rero a si. King James Version le New King James Version kan let ti ding a si ko. Bibles International Society (a Bible Society of Baptist Mid Mission) pawl thawn kan tuantlang. Ziangruangah KJV kan hmang tile mirang version-pawl hi Greek Thuthlung Thar dangdang an leh mi a si.

Thimnakah, American Standard Version hi Westcot – Hort Greek Thuthlung Thar an let ih, Revise Standard Version in Nestle – Alan Greek Thuthlung Thar an let. Good News Translation in United Bible Societies’ Greek New Testament an let ih, New International Version kha Electic Text an leh mi a si.

Cui Greek text-pawl ah khan King James Version ih an leh mi Textus Receptus(TR) Greek Text sung ih um mi hmun 2000 hnak tam ah a um lo.

Greek Thuthlung Thar Textus Receptus hi rinsan tlak bik ih a ruatupawl lakah ka tel ve ih, cui TR mirang version ih an leh mi umsan cu KJV le NKJV a si ruangah le kan tuanpi Bibles International-pawl in KJV le NKJV lawng hman ding an ti ruangah kan hmannak a si.

Greek Thuthlung Thar TR kan let ti ding a si sawn. TR hmang in in ceksak, in remsak. Kan consultant-pawl cun TR kan let ti uh in ti theu.

CT       : Bible lam tawlreltu ah thupitak pakhat si in kan lo thei ih ziangmi org. ah hna na tuan zingvek tuanvo na nei?

TSLM : Bible lamah cun Bibles International thawn kan tuantlang ih, Bible in ceksaktu an si. Bibles International hnuaiah Bibles International Myanmar Society a um ih cumi ah Vice Chainman cu ka si ve. Kawlram lamah cun Revival Baptist Churches of Myanmar hi a thawk ihsin ka tanlaknak a si.

CT       : Kan Chinmi hrangah himi Bible zawng siloin thildang zawng in rel thamlote khal a si ding nan Chinmi hrangah tiih tuahmi na nei maw, na tuah tum lai maw?

TSLM : Pathian thu lam lo cun tithei mi ka nei in ka thei lo. Asinan zirsannak lamah hin ziangtin kan Chinmi hi kan zirsang thei pei ti hi cu ka ruat ve zet.

Children Home tivek khalah retaw seh la cutin zirnak lamah kan tangso thei mahna tiin Children Home lam khalin tanlak mi te cu ka nei ve nan titham a si lo. Ka ti theitawk in Bible tlawng lam khalah cun mi zoh mi le mi kilkhawi mi cu ka nei ve hnuaihni.

Jesui sim mi, “Asinan Pathian uknak le a dingfelnak cu hawl hmaisa uh. Cule cui thilpawl hmuahhmuah tla cu a lo pebet ding,” (Mat. 6:33) a ti mi hi ka hna ding ah a tawk in ka ruat.

CT       : Na innsangnu thu kan lo sut lo, fa nan nei maw? Na innsangnu na duhdawtnak thu in sim thei pei maw…na innsangnu um lo bang ta sehla ziangvek in na anhai ding na zum…ziangtluk a lo bawm…?

TSLM: Ka insangnu thawn fanu pakhat le fapa 3 kan nei. Ka fanu cu Crown Seminary, TN ah Master zir in a um ih, ka fapa upabik cu kanmai Bible tlawng ah kum hnihnak a zir lai, fapa nauta sawn cu ramdangih zir peh dingin a timlamaw rero laifang a si. Nautabikpa cu a note lai. Ka insangnu hi leitlun ih ka duhbik mi a si ko. Ka nu vek a si ih, ka rualpi thabik khal a si. Ka hnatuanpi thabik khal a si. Atu ih kan Bible tlawng innpi hmuahhmuah khal hi amai tawlrel le sak thluh a si.

Cui tlunah keimai tlawngkainak le ka naule ih tlawngkainak hmuahhmuah khal hi ka insangnuih tanlaknak hlir an si. Hivek nunau hi cu leilung tlunah an har ding tiah ka zum. Amah kan nu hnen khalah nangmah vek nunau hi ka hmu hrih lo tiah ka sim theu.

CT       : Bible lamah Doctor tiang zirih vak na si vekin hmuh tawnmi tampi na nei ding kan zum…kan Chinmi Bible tlawngkai tampi an um hi ziang tin na ruat…a tha lam le a se lam malte in sim aw…?

TSLM: Kei cun a tha ka ti. A se lam khal ka thei lo. A thatnak ka hmuh mipawl cu:

* Piangthar lopiin an ra ih Bible tlawng an thlen hnuah piangthar an um hnuaihni.

* Bible tlawng ah discipline a tha ih, mihawklakpawl khal thatphah an tam.

* Kan ram zirnak tlawng a that lo tikah English in zir a si ih, Education tha pakhat rori a si tiah ka ruat.

* Mirang tawng tla ziangmawzat tal cu kan thiam phah.

* Kawlpawl tla hin in zahphah ngaingai.

* Pathian rawngbawltu an suah lo hmanah pumpak hrangah, insang hrangah, miphun hrangah that phahnak tampi a um.

* Keimah rori ih ka hmuhtawn mi cu kan Bible tlawng ih ra mi ziangmawzat hi hman tlak lo ding ih ruah mi ziangmawzat rawngbawltu tha le mi tha ah an suak.

* Bible tlawngkai hi zirnak lakah a sangbik tiah ka ruat. Sii lam Doctor zirpawl cun minung thu an zir, kannih Bible tlawng ah cun a sersiamtu thu kan zir. Science lam zirtupawl cun sersiam mi an zir ih, Bible tlawng ah cun sersiamtu thu kan zir tiah ka ti theu.

CT       : Thuthangtha phuang in ram dangdang hmun dangdang ah na feh ih khawitawk ram ih thuthangtha na sim ah ha nuam na ti bik le har na tibik nak ram le hmun?

TSLM: Ram tam ka feh lo. USA ah vawi 6 thusim in le UK ah vawi hnih thusim in ka feh. Program tawlrel cia mi hlirah ka feh ih a nuam lam zawngih thlir cun a nuam lawlaw. Minister rori khi ka si ko ka ti theu. Har ka ti mi cu 2007 February ah khin International Holiness Conference, Milvauke, WI ah speaker 10 lakah in telh ve ih, ziangvek khawmpi a si ti khal ka thei cia lo, ka hmu dah fawn lo.

An hnen ka thlen ve tikah International speaker miropi hlir an si ti ka hmuh tikah ka thin a phang tuk, hotel ah itthat mumal loin thla ka cam. Mi le an tam si. University le Seminary President rual thungaitu ah an um, Pastor ropi rual thungaitu an um, thusimtupawl le miropi hlir an si tikah ka thinlung lam danah har ka ti tuk.

Ka khawmawk a nuam dah lo. Asinan Bawipai zarah ka thusim a tla tha zetin ka thei ih ka di a riam zetsal. Nuam ka ti mi cu: Eucon International College mission conference ah main speaker ah in sawm ih, anetnak zan ah thusim theh ah sawmnak ka tuah ih an zaten an tap theh, an khuk an bil, mitthli thawn thla an cam, an hlanaw.

Cu mi hmuh cu nuam ka ti tuk. Amazing Grace Baptist Church, NC khalah laipai thusimdan in the Great Commission ti mi ka sermon ih an pastor a tap ruangro, a khawmtu zaten an tap ih thla an cam. Ka di a riam in nuam ka ti zet. Tisa lamih har ka ti mi pakhat cu mirang lakah bese tukin ka gout na a suak ih a har lawlaw.

Ireland ah an State College pa 8 ah Myanmar History, Myanmar Church History le Myanmar Persecution  in zirhter ih College tlawngtapawl le an Lecturer-pawl in thatuk le mi ngaisang tukin ka thu zirh mi in ngaisak ih nuam ka ti zet.

CT       : Mirang tong ih thuthangtha na sim tikah harsatnak na tawng maw…ngaitu mipi pawl ih reaction malte in sim thei maw?

TSLM: Mirang tawng hi ka thiam lo khawp mai. An cin lo can khal a tam ka zum. Tih nawn le phuhrungaw nawn ih thu ka sim tinten a tha thei dah lo.

Curuangah keimah le keimah tha ka peaw ih, thiam zet vek khan, lai lam ih thu kan sim vek khan ka sim le a zia sawn in ka thei. Thlarau lam thil hi cu a dang a si ding, thlacamnak thawn, Thiang Thlarau rinsan i thusim cun an cing ve mai a bang.

Vawi hnih vawi khat cu na mirang tawng kan cing lo an ti ih ka thin a heng zet theu. Tawngkam tha in mirang tawng na va thiam ve in ti le miaa lawm bang khin a si ngai hmang maw tiawk pangnak can tla a um.

CT       : Thuthangtha veikhat na sim dingah thlacamnak veiziat na nei?

TSLM: Vei ziat ti ka siar dah lo. Ka fehphah le mawtaw to phah khalin ka cam rero              men.

CT       : Chinmi pawl ih Pathian thu phuanmi le mirang pawl ih Pathianthu phuanmi ziangtluk an danglam aw…Chinmi pawlih Pathianthu sim daan a nep deuh maw?

TSLM: Ziangkimah mirangpawl hi cu kan Saya an si ko e.

CT       : Pathian biaknak lam ah, mirang pawl hnen ihsi Chinmi pawl in zir ding tlak na timi ziang a si? Ziangruangah cumi kan zir ding?

TSLM: Mifelpawl hin Pathian lamih an feh le thungaithlak an suah lawlaw. Kan  Chinmi khal ti lawlaw ti hi zir tha si in ka ruat.

CT       : Chinmi/lai pacang tha na si hi na sirawk kan zum lo nasa ih Chinmi na sinak ruang ih na duhawkbiknak ziang a si….Chinmi goodness kan neihmi te ziang a si tin na hmu?

TSLM: Chinmi ah Pathian in in ruat ta mio ih sirawk theih khal a si lo ih, thleng theih khal a si lo. Pathian ih in retnak, in sernak hi ka di a riambik rori ko.

Chinmipawlih kan neih mi ih thil tha le kaihhnget tlak le ka duhawk venak cu kan tlaitluannak, kan rinumnak le kan tlawmngainak hi a si. Rinumnak ah cun Chinmi hi mirang sangtu kan si ding. Korea, Tuluk, India, Filipin rualpi ka neih mipawl le mi ih simsin mi ka theihnak ah an tawng vekin an um lo, an ti lo.

Chinmi cu kan tawng vekih nung le tuah kan si. Tlawmngainak, tlaitluannak khal hi kan pipu san ihsi kan neih mi a si. Mirang sangtu kan si ko tiah ka tlawngtapawl hnenah ka ti theu.

CT       : Doctor degree na pe tivek a um maw, na hnen ihsin kan thei duh?

TSLM: Kei in Doctor degree ka pe dah lo. Kan tlawng khal hi cuvek pe thei dingin a tling ah ka ruat lo. Amahlawngte cu recommend-nak ca ka ngan mi Pathian in thlawsuah a pe ih Pacific International University in kan laimi pacang tha 5, Mizoram ih Dr. Van Lalnghaka le Dr. P.C.Biaksiama, London ih Dr. David Tucker, Orlando, USA ih Dr. Bill P. Crawford tla cu Honorary Doctorate degree an hlan.

Mizoram in Wales ram ih missionary an thlah mi Dr. Sangkhuma cu California Pacific School of Theology in Honorary Doctorate degree an hlan.

Tui kum ah Anchor Theological Seminary, USA in Dr. Jacob Kham Khan Mung le Dr. Samuel Zung Bawi Thawng cu Honorary Doctor of Divinity an hlan.

CT       : Thlacamnak a thupitzia tawiten in sim fiang aw?

TSLM: “No prayer, no power” rori a si ko.

CT       : Chinmi pawl hmun kip ih kan vahvaih a tha na tinak le a thalo na tinak in sim in sim bet aw?

TSLM: Leitlun pumpi hi kan ram a si ve mai lo sawm ka ti. Pathian thu ah um phawt sehla ziangkim hi a tha thluh in ka thei.

CT       : Tui hnu kum (10) ah kan Chinmi ziangtin kan um ding timi na ruat thei maw…ruahnak na neih le in hlawm ve aw?

TSLM: Ziangkimah thanso lam cu kan pan natsat ka zum. Ka ruahhar mi ve pakhat cu tuisan mipawl hnuah cun ram dangdang ih um mipawl hin kan Chin tawng an hmang nawn pei maw aw! ti hi a si. Israel-pawl khal khan an tawng an hngilh theh ih an zirsal. Hmun kip i um Chinmi hin kan Chin tawng le nunphung hi kil tha thei cio sehla ti cu ka saduhthah a si.

CT       : Kan ram a tha leh ding na zum maw? A that leh pang le Chinmi pawl hi ziangvek in kan um ding…Kawl pawl ih kut ah kan hrantang thotho pei maw?

TSLM: Kei cu politic lam hi ka thei lo lawlaw, Pathian lam mi ka si ih, ka hmuh vedan ah cun kan ram lawng si loin, a leilungtlun pumpi hin that lam a pan ka zum lo. Siat lam kan pan vivo hi ka zum. Amahlawngte cu kan kawlram ukawknak cu a thlengaw ve ko ding tiah ka zum.

Russia rampi khal kha Communist rampi a si ih, khristianpawl in thla an cam natsat cun a kuaidarh theh mai. Germany pharpi khal kha khristianpawlih thlacam ruangah bal a si kha. Kawlram khal khristianpawl in nasaten thla kan camsinsin le van lam cangvaihnak in a thlengaw rori ding tiah ka zum. Ziangtin laimi kan um vivo ding ti cu ka ruat ban lo.

CT       : Thu lolam na ti zet ding nan, Chinmi hlasak thiam ah zo na uar bik, cun Chinmi upa hruaitu langsar deuh ah zo na ngaisangbik, ziangruangah na ngaisang, ca nganmi pawl ah zo ih ca nganmi siar nuam na ti bik?

TSLM: Hlasak thiampawl hi ka uar theh. Evangelist Lal Eng Lian, Far Men Par, Lal Biak Eng pawl ih hlasak hi ngai nuam ka ti zet. Hruaitu hmuahhmuah hi ka ngaisang theh, hruaitu si hi a har em mai. Dr. Runbik khi ka ngaisan zetnak cu a taimaknak, a tlawmngainak, a thianhlimnak le a tlaitluannak pawl hi zohthim tlak zet a si ka ti.

Cangan lamah cun Dr. Than Bil Luai le Dr. No Than Kap ih cangan hi an tawngfang kawmdan ruangah si seh, an tawng hman mi hrimhrim khalah siar nuam ka ti.

CT       : O le Aw hin kan Falam calai a tibuai zik in na hmu maw? O le Aw ah ruahnak malte na nei ve ko ding kan zum…ziangtin?

TSLM: A buainak ka hmu lo. Kan thanso ruangah a si tiah ka ruat. “O” ih ngan a si khalle siar a har lo, “AW” ih ngan khal le siar theih thotho a si. Kei ka cangan mipawl hi “AW” in ka ngan ih, kan siar thei lo in titu an um hrih lo.

Kei khalin “O” ih ngan mi hi ka siar thei lawlaw. Kan buaipi dingih ka ruah mi le ka hmuh mi sawn cu Chin Grammar lam hi a si. Group mail ih kan cangan mipawl hi Grammar kan neih lo ruangah a si bik in ka thei, siar a har tuk. Kei khal ka thiam lo tuk ti theiaw in ka zir rero.

CT       : Leitlun hmunkip u le nau kan tawnawk theinak dingah Rihli, Pathianthu ngannak ah BawipaiRobawm etc. pawl a um ih na ca nganmi tla kan siar theu ih ziangtin na ruat, group mail pawl a um hi tha na ti  maw? Hi hnak in Chinmi (Falam mi) kan hmun khat sinsin theinak dingah ziangtin kan tuah thei ding na zum?

TSLM: Thla khat sung damcak loin ka um ih umharphen ah tiin kan inn ah Broadband ka nei tho si ih tiin group mail ah Pathian thu tete nganin ka thlah ve tikah thazang kan ngah ti simtu tete an um ih ka phur zet.

Group mail hi  Pathian thusimnak khalah a va tha ve ka ti rero. Chinmi kan hmun khat sinsin theinak ding ziangtin kan tuah thei ding ti lam cu ka ruat ban hrih lo e. Hruaitu tha le khawruahnak tha neipawl ih tawlrel a tul pei.

CT       : Na man tawk cin ah cabu hi bu ziangzat na siar ding na zum? Na cabu tha

tibikmi ziang a si, Bible cangthlanbik pakhat tal na nei dingih cucu ziang a si?

TSLM: Casiar hi ka paih zet nan casiar ka cak lo. Bu 600 hman ka siar lo ding. Leadership lamah Dr. J. Oswald Sanders ih ngan mi “SPIRITUAL LEADERSHIP” kha tha ka ti.

Thlarau khah nun lamah Dr. John Van Gelderen ih ngan mi “THE WIND OF THE SPIRIT” le Evangelist Mike Redick ih ngan mi “ PATHWAY TO POWER” ti kha tha ka ti.

CT       : A net lam kan thleng vivo ih na hla duhbikmi in simta aw?

TSLM : Pastor Ezra Lal Nei Thang ih phuah mi “KA NUN IN BUAIPI A PAIH NAWN LO” tile Evangelist Lal Eng Lian ih phuah mi “MAW BAWIPA NANG KAN LO TUL E” ti hi kan sungkua hla a si.

CT       : Na caan tha in pek ih kan lungawi tuk.

TSLM : Kei vek men tla nan can sunglawi pe in interview-nak in nei duh hi cu ka  lungawi tuk. Mithungaipi vek khin ka ruataw hial si maw!!!


Get Widget