Hruaitu – Dr. No Than Kap

Dr. No Than Kap

Hruaitu: Pu Than thusutnak lo nei sehla a ngah maw?

NTK:Ngah tuk ee. (Hni siamsiten a um).

 

HT: Na suahnak khua, unau paziat na nei ti le khuitawk ah an um ti in sim thei pei maw?

NTK:  Ngai Lan khua ah ka suak. Unau 12 kan si. Ka unaupawl cu Kawlram le USA ah an um.

 

HT: Tui na umnak hmun le ziangmi na tuan ti tla theih kan duh?

NTK: Yangon ah ka um, Bible tlawngah President tuanvo lain ka um.

 

HT  : Zirnak lamah teh ziang tiang na thleng?

NTK: Master tiang ka zir suakih 2004 kum ah  D. Litt ( PIU, USA ) in pe.

 

HT: Ziangtik ihsin Ramthu (Politics) ah na rak lut thawk?

NTK: 1973-74 ah ka rak thawk zo. 1982-83 ah K.I.A pawl hnenah bawmnak dil ding in  ka feh ih thaten ka va biak ngah. Ka tlun  lam ah ralkap in in kaiih porter ah in hruai  phah, thawng ka tlak.

 

HT: Ziangruangah na nauhak kum 20 hrawng ihsin Politic lam na ruat a si pei?

NTK: Ramthu le leitlun hotupawl thuanthu ka rak siar tam ruangah a si bik ko ding. Cun, ka nauhak lai ihsin Kawl lakih ca ka zir ruangah phunhnam bangaw lo karlakih thleidanawknak um thei mi pawl ka hmuh phah miin kan miphun hrang tuan duhnak i nei ter sinsin in ka thei.

 

HT : Cumi ihsin CNA nan rak thawk tinak maw si?

NTK: A si lo. CNA cu lehhnu rei deuh lamih din mi a si.

 

HT: Ziangruangah Bible tlawng na kai peh vivo lo?

NTK : Asi, USA ah Doctorate tiang kai ding in ziangkim tuah fel thluh a si zo. Cutin USA feh dingin ka um laiah Aizawl ih ka nau hnenah ka hung tlawngih cutawkah CNF ih hnatuan  Pu Tial Khal, Pu Lian No Thang le Roeng pawlin ram hrangah hnatuan tlang dingin in rak sawm. Ram hrang hnatuan rak duh cia  ringring ka si ruangah tuan tlang dingin ka remti.

 

HT: CNF rak dintu pawl zo an si?

NTK:  (1) Pu Tial Khal, (2) Pu Lian No Thang le (3) Ro Enga pawl an si.

 

HT : CNF hotu/President  ah ziangtin na cang thei?

NTK : CNF ka lut hlanah an president cu Pu Tial Khal a si. Keimah thawn kan tawnawk tikah  a tuancia an mai  sawmnak le duh dan in President ka tuan. President si dingih in duhnak san pakhat khal an lakih zirnak sang le kum no ramthu buaipi rero zo ka si ruangah a si hmang ding. Cun, CNF cu a hmin lawng a si hrih ih kan mipi ih theih tuk hrih lo le ramdang bawmnak khal ngah hrih lo a si tikah keimai hohanak in hmailam kan pan thei an zum a si bik ding.

 

HT : CNF timi le CNA timi – mi tampi in kan fiang lo in sim thei pei maw?

NTK : CNF timi cu party hmin a si ih a dintu cu Pu Tial Khal a si. CNA cu ralkap hmin a siih a dintu cu keimah ka si.

 

HT : CNA ziangtikah, khawitawk hmun ah na rak din?

NTK : 1988 November 14 ah Klerdy Camp (KNU area) ah ka rak din mi a si.

 

HT : CNA ralkap hmaisabik pawl zo an si?

NTK : (1) Thawm Hlei Mang, (2) Hrang Vung (3) Mang Hnin (4) Tin Mang (5) Tluang Hre (6) Khuang Ceu (7)Khuang Lian Sum (Soe Maung) (8) Tha Nei Luai pawl an si.

 

HT : Culaiah peng dang unaupawl teh CNA ah an tel ve lo maw?

NTK : Pengdang unau pawl cu leh hnu lamih ra lut vivo an si.

 

HT : CNF /A hi pitling le cak zet si thei dingin ziangtin Sizungzi (organize) na tuah?

NTK : CNF ih  hna kan rak tuan thawk laiah Laimi party dangdang an rak um ve. Cui pawl cu Laimi ah pumkhat kan sinak thu le tanrual a thupitzia nasaten ka sim ih lungrual ten kan hnen(CNF) ah in rak zawm. Cutin in zawmtu pawl cu;

(1) CNO – Salai Myo Aye (Asho) ih ho

(2) CDP – Pu Mang Tling (Ex.MP) ih ho

(3) ZLF – Pu Mang Khan Pau ( Zo) ih ho

(4) BDF – Pu Sang Hlun le Pu Sui Khar

(Hakha – Than Tlang ) pawlih ho an si.

Cun, CNF cu 1989 ah Burma sung Tlangpar mi hmuahhmuah zawmkhawm NDF ah ka luh pi. NDF ah member 11 nak kan si. Cui hlei ah DAB dintu lak ah ka rak tel ve.

 

HT : Chin miphun hrang UNO ih thurel hmaisabik a si an lo ti a dik maw?

NTK : A dik, 1994 ah UNO (WGIP) thurelnak ah kanChinram thu ka ausuah pi. Kan Chin thu hi 1990 ihsin UN ah ca thawn ka rak sim zo nan 1994 lawngah keimah fehin thusimnak ka va nei.

 

HT : CNF/A ziangtik tiang lungrual in nan rak tuan khawm thei?

NTK : Lungrual in na timi hi peng dang pawl thawn kan zaten lungrual na sim duh mi a bang. A si, kum 4 sung lung rual ten kan tuan tlang. 1992 ah thenawknak a suak.

 

HT : Hotu pakhat dinhmun in ziangruangah thenawknak a suak tin na  hmu?

NTK : A tawinak in ka sim a si le kan lakah mai peng lawng cawisan duhnak thinlung (Peng thinlung) a lut ciamco ruangah a si. Kan lakih bulpak sawiselawknak phunphun hi cu suanlam (excuse or pretext) men siin ka thei.

 

HT : Cuticu nangmah le kan Falam pawlin mah peng lawng  duhnak thinlung nan nei ih midang nan thleidang tinak maw si?

NTK : Si lam lam hlah. Peng thin lung (communal feeling) ka neih lo zia cu kan mai (CNF) lakih hohatu cabinet member cin ka ret dan le CNA ralbawi ka ret danin a lang ko.  Thimnakah party hotu tam sawn ah peng dang mi ka ret. Ralkap

hotu khalah a tam sawn peng dang mi ka ret. Falam thinlung lawng rak nei sehla hotu lu lamah peng dang mi pahnih khat fang ka rak ret ding.

 

HT : CNF/A ah peng thinlung ruahnak tha lo a lut hnu ah ziangruangah  kan Falam peng mi pawl an suak theh?.

NTK : Kan unau pendang pawlin hotu si duhnak ruangah thuneihnak lak an duh tikah annih cu tuvekin thuneihnak ngah thei lo le cang thei lo ko tuah thei kan si. Hihi anmah khalin an thei tuk. Asinan kan do bik mi hman do ngaingai hlanih Lami le Laimi lakih thisen luanter ka duh lo. Curuangah buainak an tuah laiah kham duh loin, “an duh vekin anmahin tuan ko seh” tin ka kian ih ka cawl ding tin ka puang. Ka cawl ding ka ti laiah Falam lam nau le cun ka um lo hnu khalah CNF/A ah run tuan vivo dingin ka sim. Asinan Falam nau le pawlih an sim mi cu, hivek thihnak le nunnak thawn hnatuannakah kan rinsan lo mi hohanak hnuaiah

kan tuan paih nawn lo, curuangah na cawlh cun kan cawl ve ding an tiih an cawl thluh ve.

 

HT : Tuni ah CNF/CNA pawl ih dinhmun kan zoh a sile kan mipi inkan mah in humhimtu ding ah ruahsan nak a um lo lawng siloin Chinmi zapi aiawh (The whole Chin) in kan hmu lo. CNA a rak dintu din hmun in ziangtin na ruat?

NTK : Tu hlan vekin Chin miphun pumpi ai awh tu le Chinmi humhimtu dingah ruahsanak an parah an nei lo timi cu pawi ka ti zet. CNF/A hi mipi ih rinsan mi le kan Chinram zalennak sualsuak tu si thei vivo sehla ka duh tuk mi a si. Kan tlin tawk ten thisen, thlan le mitthli tampi luangin kan miphun hrangih kan rak tuan mi a lak men a vung cang ding cu ka ruah ah ka thin a bang rori a si ko.

 

HT : Kawlram sung ih na lut sal dan hi kan theithiam lo ve, mi hrekkhat in a lin-wan (surrender) a si ding an lo ti?

NTK: Ram sung ka thlen dan diktak cu hitin a si. India ram  North East ih um India ralkap pawl in anmah dotu hel (insurgents) pawlih rualpi ka sizia an thei. Hihi India central khalin a thei ko nan, ramhnuai tuan pawl cu kan rualpi tha aw thluh ti theih thluh a si ruangah in huat phah lo, keimah humhimnak ah kiltu palik tiang in pe thotho. Asinan India cozah pi (Central) ih theih lo in bumawknak hmangin India NE ih um India ralkap pawlin a thupten in kaiih Helicopter thawn Mure ah, cuisin Tamu ah a zan zanin in kuat. Hitin a zan zanin in kuatnak khal Delhi lamin an theih an phan ruangah a si.

 

Delhi in an theih ahcun kei cu suah sal dingin an fial ding ti an thei cia. Cutin in kaih veten ka mit in tuam pit thluh, kut pahnih hri thawn in hrenbet. Culai Tamu ih thu in suttupawl ih an hotubik cu Falam khua ih rak um ringring dah U Sanbah (SIB) a si. Anih hin surrender ruangih Kawlram lut ka si lozia a sim thei bik ding. A duh cun sut leh aw hai sehla. Tamu in Kalaymyo ah in kuat. Kalemyo ralkap compound sungah  thawng in thlak.  Hilaiih i kiltu lakah Tedim lam ralkap pakhat a umih amai bawmnak in Kawl kut ka thlen zo thu inn lamin an rak thei.

 

Himi hlan sung khuiah ka um ti sungkhat zo hmanin an thei lo. Cuisin sungkhat pawlin Geneva lamah thu an rak theih ter. Geneva lamin Kawlram cozah hnenah hrem lo dingin le zalen zetin ret ding in nasaten an rak sim. An kutah thla 6 leng lo ka um. Khalaifang cu Kawl ralkap in tlangpar mi pawl thawn remnak an tuah rero lai fang a si ruangah, tlang par mi hotu pakhat si ve kei cu rualremnak le daihnak ruatin kei cu in suah. A ngaingai ahcun Pathian in ka nunnak in humhim sak a si. Hnihsuakza zet pakhat cu, i dotu pawlin Kawl kut ka thleng ti an theih veten “an that ding” tin saduh an rak that. Cui hnuah inn lam phone thawn ka be ngah thei ti an theih veten “kum 20, lole 15 tal thawng a tla ko ding” tin an sim lala. Rinlopin ka suak ti an theih veten hmin  siat ter tumin “a surrender (lin-wan)” tin thu an tuah lala. Hi an thu phuah mi thei fiang lo mi tampiin kei cu  surrender ah in ruat sual phahnak siin ka thei.

 

HT : Tui na dinhmun in kan miphun hrang na saduhthah in sim theikem?

NTK : Kan Chinram hrangih ka saduhthah cu amah kel a si ko. Kan Chin tlunih thuneitu sang bik cu kanmah Chin lala si sehla ka duh bik mi a si.

 

HT : Kan thusut mi thinsau zetin in san ruangah kan lung a awi.

NTK : Kei khal ka lung a awi.

(Visited 543 times, 2 visits today)
%d bloggers like this: