Nimthlakau Interview – Jh Zoremthanga

CYMA president Jh Zoremthanga le CT

CHRO pawl ih cangan mi ruangah Mizoram ah Chin mipi buainak a suak thei timi thu ruangah CT palai in Central Young Mizo Association (CYMA)ih an President Jh Zoremthanga cu Telephone thawn interview a tuah.

Q: :Tui’ Mizoram mipum siarnak Central Young Mizo Association (CYMA) ih neih tum a si nakah Chin mipi pawl hi ziang vek dinhmun ciah an si ding?

A: : Mizoram cozah thawn hmalak ding kan si ih, Mizoram pumhuap ih neih tum a si, Kumtin ih tuah ttheumi mipum siar a si ko ih, Burma mi lawng si lo in Vai pawl khal an tel thluh, zapi huap ih tuah tum a si ko.

Q: :Human Right Watch pawl ih casuah mi ruangah teh Chin mi pawl thawn ziangvek din hmun in nan um?

A: :Chin mi thawn unau vekah kan ruat aw ih, Leitlun theih ah in zuar thlai vek rori cun kan thei ko. Umnak neilo, hlawhman pe malsawn…tvp ih an ti mi cu a dik in kan hmu lo.  An casuah mi vek cekci in mipi hnenah tlangzarh sisehla cun buainak cu hi hnak in a sosang ding ti cu theih cia a si ko.

March 6 ni ah Chinmi pawl dangdang kawmkhawm ih tonawknak an nei ih, ca khal in kuat.

Q: :Human Right Watch pawl hnen ih Chin Human Right Organisation (CHRO) ca suah mi hi a ziangbik dik lo in nan thei?

A: :Kan ngaihdan ahcun ramdang an feh theinak ding Passport vek a si men in kan thei, Burma le Mizoram mipum hmuahhmuah in-in hmuhsuam ti haisehla cun thu hran  a si ih, tak tak ahcun Mizoram ah Chin mi a thawngza lenglo an um ih Mizoram mipi le a cozah ih a hmuhsuam ciamco ti khal kan thei lo.

Asinan an casuah mi ih cahmai pawl ah Mizoram acozah, MZP, YMA le Mizoram mipi pawl ih kan mi khualnak lam ih thatnak lam rel lo ih a sia lawnglawng rel cu a… Unau kan si ih Burma ramah cun Chin, Manipur ahcun Kuki, Mizoramah cun Lushai/mizo tiin kan ruat ih Leitlun pumhuap ih zuarthlai awk dingah kan ruat lo.

Ramdang ih feh duhnak men ruang ah kan mipi hmuahhmuah le kan ram an hek cu a mawi lo, hivek ih tinawn lo dingin kan ni cun tui din hmun ahcun nun kan sim aw a si bik hrih cu a si ko.

Q: :A sile nan mai lam ihsin cun Human Right humhim tawk in nan thei aw ko maw?

Human Right kan pahbalnak cu kan thei aw cuang lo, ziangruangah tile Mizoram ah nikhat rak um hman hai sehla a thaisun ah cun an um nawn lo ih, pursum leilawnnak hmun ih an hmannak hmun a si vekin an duhmi an ttheh cun an kir sal ttheu.

Amahlawngte kan huat bikmi cu kan ram ih suahsualnak rawn kenglut tu pawl hi an si, an ram ah sualnak rak tuah ttheu hai khal sehla, Mizoram an thlen cun kan ram nunphung le um dan in an um ding a si ko in kan ruat.

Mi ttha pawl an huat ciamco ih an hmuhsuam cu tuni tiang kan thei ve lemlo, mi sual pawl hrem ding cu Leilungtlun daan a si ko ih an mah an sual dan ih zir in acozah cun a hrem ding ah kan ruat. Mexico ram khalah ramdang mi-misual pawl in an ram sungah sivai sia le thildangdang an kenglut ih kan dungnai te ah Submarine tivek tiangin phuahcawp antuah ih, a cozah in nasa zetin a do.

Curuangah sualnak atuahtu cu khawitawk ram le hmun ah zovek a cozah khal in an duh ding tin kan ruat lo. Kan ram sungih sualnak atuahtu cu a cozah lawng si lo in mipi kan zaten kan theitawk ih do cu kan tum. Himi thu ah cun Human Right pahbal cun kan thei aw lo.

Q: :CYMA in teh Chin mi pawl rak mikhual tha tawk in nan thei aw maw?

A: :Zapi cawhrual ih kan zoh ahcun miih ziang an ti ciamco cu kan thei lo, khua pakhat khat ah cun a rak um tla a si men thei. Tahthimnak ah nikum 2008 November thla ah thusuah tuah in Chin mi suak uh tiih thusuah rampum huap vek hmangih YMA hmin ih an ti khal khawitawk khaw te pakhat khat ih remawk lonak te men ruangih an timi a siih, CHRO ih an casuah mi ahcun rampum huap ih ti vek in an ngan.

2003 kum lawngah YMA pumhuap ih dawi suahnak tuah a siih hi khal vantlang mipi thinheng sosang ih a rampum huap ih tuah mi a siih CYMA hin voikhat hman kan tuah hrih lo.

Q: :Kum 2003 kum ih Chin mi pawl dawisuah an si ruangih casuah mi siin cahmai tampi ah a langih, hi thu ah teh ziangvek in nan hmu?

A: :Himi thu ah cun vantlang mipi ih thinhengnak sosang a kangkai vivo mi a siih zo ih mawhphurh a si ti khal theih a theih nawn lo. Asinan khaw tampi ahcun rak humhim khal cu ziangmaw tizat an um thotho ih Mizoram khawpi Aizawl khalah an dawisuak thluh cuang lo. Kawlram ih tlunglan khal kan thei cuang lo rei lote an suak ih an ra kir sal thluh thotho in kan thei.

Q: :Tui Mizoram acozah thar hin CHRO ih an casuah mi le nan hmalak tum dan ah ziangvek in an hmuh dan a si in na thei?

A: :Ka thei ciamco lo, asinan Chin mi zate le Burma ram ih harsa le hremtuar  ruangih kan ram ih ra tlan lut cu an zangfah ding tin ka zum ko.

Amahlawngte sualnak a tuahtu le sualnak a kenglut tu cu a cozah in nasa zetin a ram dan vek in hmalaknak an neih ding cu an ttuanvo si in ka thei ih thildang lam ciamco ih an ruat cu ka zum cuang lo.

Q: :Mizoram thuthang kan rak thei mi ah Burma mi, thilsual a tuahtu cu acozah kutah pek an si ding tin kan rak thei ih, ziangvek din hmun ciah ti in sim thei maw?

A: :Ka rel zo vek in, vantlang mipi sualnak a tuahlo tu hnenah cun zianghman tuah ding a um lo. Lehlam ih sualnak kan ram sungih a kenglut tu maw, a tuahtu pawlcu Mizoram a cozah in a theitawp ih hmalak nak a nei dingih, an ram acozah hnen khalah pek attul ahcun pek an si ding.

Q: :CHRO hotu upa pawl thawn teh hi thu ruangah biak awknak nan nei maw?

A: awl (org) an tam tuk ih pawl 20 lenglo kan dung ni ahcun an ra ih cu miah an tel maw tello cu ka thei lo ih an rak tel tla cu a si menthei, a hran te ih komawknak cu kan nei lo.

Q: :Hi pawl (20) lenglo ih ca nan hnenih an lo pek lut mi teh ziangvek ih nan rak pawm ding?

A: :Cu cu kan committee khal ah kan rak rel leh ding. Kei khal kan siar thluh hrih lo, tu lawng ah in pe a si lai ih kan relkhawm vivo lai ding.

Q: :Asile CHRO pawl ih Human Right Watch ih an casuah mi ah hin ziangvek ciah ih hmalak tumnak nan nei ti insim thei maw?

Aaa…ziangtivek hman ih hmalak theih a si nawn lo ih, an ngan thluh zo ih, Leitlun mit hmuh ah Mizo pawl mual in phoh cu a si zo ih, tawngpa tiih ti theih ci le a si nawn lo ih, Mizoram sungah tla cun hmuh ding a mal ih Internet sung ih Website dangdang ih hmuh mikha a siih curuangah Leitlun pum huap ah kan ni Mizo le Chin mi pawl hi unau kan si lo, hi milai pawl cu misual an si tinak vek ah cun kan ruat ko.

Q: :CHRO hnenah teh sim duh mi nan nei maw?

A: :Kan lam ihsin cun kan nei lo, an tuah dingmi kha cu an tuah zo a siih, kan mai thu in tuah uh, tuah hlah uh ti theinak kan nei lo ih mah le thu cio a si ko.

Q : :Chin mi ziangmaw tizat Mizoramah zianghman thei ve loih mai hnatuan lawng rak ttuan ih um tampi an um ding ti cu kan zum. CYMA le Mizoram cozah ih hmalak nak nan neih tum mi ah mangbang an hai zet ih rak um khal an um ding tin kan zum ih, zianghman thei lo pawl hrangah teh ziang ti zawng tal ih hmalak nak nan neih tum ti mi ah thurawn na pe thei maw?

A: : Ka thei ve lo… kan ni khal kan theih lo in Leiltun pumhuap ah in hek ih, Mizoram mi pawl hin a sinak vek cekci in mipi hnenah an casuah mi kan let duh lo sawn a si, ziangah tile mipi thinheng a sosang tuk ding ti kan thei ruangah si ih buainak cu a alh cia a si ko.

Hiti vek sosang ding kan duh lo ruangah tuvek din hmun in kan kokhawm ih unau nun sim in kan aw kam in kan sim aw cu a si hrih ih, ziangvek in a sosang ding ti khal cu kan thei ve hrih cuanglo..Amah lawngte tuhrih tiangah cun a dai lam ding ih hmalak nak cu kan tum ko.

Kan thusuhnak pawl famkim te ih in lahsak raungah kan lungawi.

Kei khal ka lung.

(Visited 96 times, 1 visits today)
%d bloggers like this: