Capoh Sai Thiam – Enoch Laineipui

Pastor Enoch Laineipui Thutawi

Hmin Ngai : Enoch Laineipui

Suahnak Khua :  Saikhum Leilet khua, Falam township, Chin state.

Nu le pa Hmin :  Pa: Rev. Bualkham, Nu: Lalrosung

U le nau pawl :  Pi Biaktlem, Upa Vanlalzar, Pi Hrangthan, Pastor Ngurlian, Upa Lianci, Rev. Laldinsuah, Saya Solomon Ramthang pawl an si, mipa paruk nunau pahnih kan si.

Fimthiamnak :  B. A (Hist. Yangon), B.Th., M.Div., Th. M.

Tufang umnak : No. 89.A, 19th Ward, Thamahsheiktah street, Hlaing Tha Yar,Yangon.

Hnattuan : Pastor

Hobby : Pahnih ih ka rel ding: (1) Leitlun lam thil ah cun, “capoh hnihsuah tuah ih mi hnihter”. (2) Pathian thu lam ah cun “thuthang ttha sim”.

Ambition : Leilung tlun hi thuthang ttha sim ih hel suah ttheh.

Thuken : Leilung tlun thu lam ah cun (1) Leilung tlun kan damsung ah hin mi lungawinak le mi hrangah thil ttha hi kan tuah ding mi bik a si. Pathian lam thu ah cun (2) Ziangkim aiin Jesuh ka duh sawn.

Cabu Duhbikmi : Mizo ca ih an nganmi, ” Kei ka hrangah cun nun hi Khrih a si” timi cabu.

Upatmi Milai : Ka pa le ka nu tluk ih ka upat mi le ka hrangih mi ropi leitlun ah ka hmu lo.

CT: Kan titi hlanah Lairawl na duhmi pawl in simta thei pei maw?

Enoch : Tak ngai tak ngai e… lairawl ah hin, Phiang, Bete, Vainim, Busul, Tantthe, Hlamhmai, Fangngai (Buhtun) tvk..an um culci ih culak ah cun Arsa thotho hi ka duh bik he he he.

CT: “Hni siamso aw, Hni uarau aw” timi VCD kha Falam ttawng ih Capoh hnihsuak VCD hmaisabik tin kan thei ih a hman maw?

Enoch : Himi thusuhnak ka sannak hi ka pawrhawknak sihram hlah sehla, ka theih tawk ah cun a hmaisa bik siin ka thei aw. Kan Chin mi rinsan tlak taktak upa pawl khal in thazaang in pe ih kei mai rel si lovin, an mah in, “Kan Chin mi Falam ttawngah cun Hnihsuak sainak VCD tuah hmaisa bik na si” in ti. Nan theih dan hi a dik ah ka ruat.

CT: Ziangruangbik ah Capoh hi na tuah ih ziangtik in na tuah thawk?

Enoch : A tlun ih ka thuken mi vek khan ka nauhak lai ihsin mi hnihter, mi lungawiter hi ka rak tum bik mi a si. Ka unau pawl lak ah hnihsuak sai an um lem lo nan kei hi ziangah si maw ka rak paih ciam co. Ka kiangih um hi keimah ruangah lungawi in hni siam so hai sehla timi duh ruangah capoh hnihsuak hi ka tuahnak a si ih, ka theihsual pang lo ah cun kum 7 ka si kum (phunhnih ka si kum, kan khua in Zongte khua ih nauhak bawhlung an sit ah a pakhatnak kan la ih lawmman khawsen in kan lawm ttum) ihsin khawsen puaituahnak ah hnihsuak ka rak sai thawk.

CT: Mizo ram vek in Hruaitu pawl Capoh ih sawiselnak tuah hi a tha lo ding maw?

Enoch : Himi thusuhnak hi keimah le kei mah ka rak sut aw dah zo. Khat lam ah cun ttha ka ti ve ko e, ziangah tile minung hin kan tthat lonak hi kan rak theithiam aw ttheu lo ih cumi remnak ahhin a ttha ve ko lo ding maw? ka ti ve. Mizoram tla khi tampi cu Politic hnihsuak an hman mi khin an hruaitu tampi nun a thleng nasa in in ka thei. Kan ram ih politic cu tanta in Pathian kawhhran kan hrauinak le kan Christian nan dik lo pawl tthin aw dingah tuahsehla ttha ka ti ve khawp mai. Cun, hiti vek in tuah aw tiah thurawn petu khal ka rak nei dah. Asinan, kan ram dinhmun tlan a zir lo bak ah mi thin vun natternak capohnihsuak sai cu ka thisen in a ngam deuh hrih love. Hnihsuak si lovin, “hnih ttah-suak ” ah a cang pang kei ti ka phang he he he. Zo ih nun hman den bul nei lo, asinan nun thleng danglamnak dingih ttha thotho hnihsuak hi sersuah ka duh bik mi a si.

CT: Capoh hi kan Chinmi pawl lakah ziangtluk in hmual a nei?

Enoch : E…. nei law law si! Kan Chin mi pawl cu capoh le hnihsuak duh mi kan si ih kan thuthup tla hi hnihsuak hmangin kan sim aw sawn in ka hmu. Kan riahsiaknak tla hi hnihsuak thawi kan pawlawk cun tamzet a rehter fawn. Kan khua ah hin khawhar topinak ah hnihsuak tuah dingin ka nauhak lai ihsin in fial ring ring ttheu. Hnihsuak ka tuah caan ah cun khawhar sungkua khalhi an hapi dengkawr tiang lang hin an hni ih “kan khawhar in hnem riai” tiah lungawi thu in simtu hi tam zet ka tawng zo.

Tlangval le fala kawmawknak khalah nelawknak le duhdawtnak sersuah awl bik cu hnihsuak le capoh ih pawlawk hi a si. Kan Chin mi cun hotel thabik ih tawn khawmawk ai-in capoh le hnihsuak hi kan rualpi ttha tuahnak ah kan hmang in ka hmu. Chin mi le capoh hnihsuak cu mit le hnar vek in tthen theih lo in kan nun phungah a um in ka hmu a si. A tawinak in, nelawknak a suahter, duhdawtnak a pungter, khawhar a hnem ih kan thinlung in thianter a si. Curuangah, kan Chin mi hrangah cun hnihsuak capoh hin hmual tampi a nei zet in ka thei.

CT: Capoh,hnihsuak hi tuah vivo tlak in na hmu maw?

Enoch: Aw…Capoh hnihsuak hi a tuahdan (pattern/ how) lawngte ka rel thei lo nan tuah vivo tlak ah ka ruat. Kan lai nun dan le lothlo hna kan ttuan dan, fala le tlangval kan nun dan, kan Chirstiannak lam tianghin hnihsuak sisi ih zohthim tlak nun sersuak in tuah vi vo sehla a va tha awm ve! tiah ka ruat theu. Cuvek in tuah theitu hi kan Chin Falam lak ah hin um lohli sehla ka beisei. Mi dang khal in an duh in an cak viau ding tiah ka ruat. Pathian tak be lo hnam dang pawl khal in an tuah ih an nawmnak ci khat a si ve ruangah tuahtlak rori ah ka ruat.

CT: Kan Chin nunphung le Capoh hi a milaw in na thei maw?

Enoch: Mi sapawlh thuan thu ihsin hnihsuak hi a rak um hmang. Saberek ih khuangcawi thuanthu ka theih mi ah “Zubui in khuang a tum ih ramsa pawl nawnnak ah Sakhi a hni nasa lutuk ih tutiang a cal a kir ta” an rak ti mi ka thei. Kan nun phung thawi kalh aw mi thu kan rel lo a si ah cun (ex. zahmawh thu lutuk, mi rualbanglonak thailang ciam co, mi nautat le zawkzet) a mil aw lo mi hnihsuak a um cu ka ring lo. Kan nun phungah titi sep leh hnihsuak sai phah thawn rak pawl aw theu Chin mi kan si ruangah a milaw lo si lovin a milter lam ah ka ruat sawn.

CT: Na capoh, hnihsuak tuah ruangih thinheng le lo sawisel an um maw?

Enoch : Cu kher kher! tak ngai tuk nan ti sum! Um bese love. Ka nuahak lai ihsin ka hnihsuak sai rak theitu le mi ttihhrut te ka sizia rak thei zo pawl cun an mai thu hnihsuak ih ka rel hman ah khin hnih an khawp lo lam ttheu. Hnihsuak khal hmel theih lo ram a thlen cun huatu le ngaih lo tu cu an um thei ko. Ziangah tile capoh hnihsuak a si ti an theih fiang lo ruangah a si tiah ka zum. Ka VCD suah hlan tiangah kha cun relse tu le hua zuak zo tu pakhat hman an um lonan VCD ka hun tuah zik tak tak kha cun thungai a rel a si ko ding, a ttawngphen ah thu ngai a tel ding tiih rak hua zik zuak zotu le VCD suah ding lawm man cu, khua le ti, bulpak tthatlonak a rel kei tiah rak tuksum deuh cu an um ko.

Thenkhat cu pacang ttha taktak le thinlung kau em em an um fawn. Himi lak ah bulpak thufim ka rel mi rori (ex. Pu Paro, Pu Tuan Ling Thang, Rev. John San Luai, Rev. Robert Thawm Luai etc…) pawl cun thazang in pe ih, “sim hluah hlo mai aw” tiah duhsaknak in pe sawn. Pathian zangfahnak in CVD cu a hungsuak tak tak ih capoh hnihsuak tiah zo khal in an rak thei thiam thluh a si ko ding, email ih ca ka dawn dan cu a dang tuahsal dingih thazang peknak lam hlir a si ka dawn sal. Kei cu hnihsuak capoh thungai silovin, hnihsuak capoh rori sai ttheu mi ka si in ka thei aw.

CT: Capoh hi a group vek in teh ding sehla kan Laimi hrang ah tuah thei mi a um pei maw?

Enoch : Um tuk e….himi hi ka hngahhlap bik mi a si. Kan ram hi nitin in tthat lam a pan vivo ih thil tici a si viau dingah ka ruat. A group in ding sehla kumkhat ah vawi hnih lole vawithum tal maw VCD ah thun aw sehla kan Chin nun ah nawmnak in thlen lawng silo vin kan nun in tthangsoter dingah ka ruat. Cun, siat ni tthat ni ah sawm kan hlawh dingih lungawi mi hnen ah lungawi sinsin nak a thlen dingih riahsiatnak a tuartu hnen khal ah hnihnak, thawvennak le lungawinak a thlen thei ding.

Kei men ih ka hmuh tawn mi ah cun khawhar pawl hin an ttahnak ih ttahpitu an ttul vek hin an thinlung sungah cunlungawinak hnihnak an ttul ve in ka hmu. A tikcu rem cang te ih thlak thiam ahcun hnihsuak capoh hin khawhar sungkua khal hapi lang veng veng in a tuah thei ve a si. A group in dingtu kan Chin mi ih an um ding hi ka thlir mi bik a si. Kan nungphung a ttha lam in cawisan an tum kei, siat ni khat ni ah ttanpitu ttha ah an cang kei, ramsung ram leng ih um kan Chin mi taksa in kan tawnawk thei lo khal a sile kan titi, hnihsuak capoh in kan pawl aw dingih leitlun ih miphun nuam bik ah kan cang ding a si. A va cak um ve aw!

CT: Dr. na ngah an lo tivek thungai maw si?

Enoch: Dr. timi ih sullam cu, “Dak Rero” tinak a si ih ka nauhak lai ihsin ka ngah zo. A hleice in nunau hi mipa aiin an hawkdak ih Dr. ngah an tampi. Japan ah tla khan ka va ih hnakum (nikum a si lo) ah khan ka va la zo. Dr.ngahnak awl bik cu sangkate awng sehla DAK RE RO sehla ngah hngal a simen.

CT: Kan ram ih Sponsor kan ti rero hi ziangtin na hmu?

Enoch : Tak ngai tak ngai e…Sponsor dawn lam ah hicun tutiang ka virgin pialpi lai, (ka dawng hrih lo tinak). Sponsor hi cu kei mai hmuh dan cun sponsor silovin “SPON-THAU” tiah ka ko men. Sumlu ttul lo ih sumpai peipunnak a si ih a ropi nasa. Ziangahtile, sponsor ttha tak dawngtu thau lo ka thei lem lo. A thau lo hi cu pi le pu san ihsin mi thau thei lo sungkua an si ding tiah ka zum.

Culo le an pumpi a cak tuk ih an eimi rawl rialta lovin a hlawnsuak hngal cing cing a si ka zum. Tthenkhat cu nauhak hmin in, tlawngta hmin in, kohhran hmin in sponsor an sioh ih a ra thlen cun mi pakhat (an mai) hnen lawngah a thleng. Curuangah mi tampi hrang kha inn sungsang pakhat ih an ei ah cun thau awm tak ti uh law. Curuangah SPONSOR tilovin SPON-THAU ka ti men. Cun, ka duhtawk loih tui kum 2011 hicun SPON –THAU ti lawng hman duhtawk lovin SPON-SUAL tiah a hmin ka bet.

CT: Lai thufim na rel ttheu mi lak in na lunglut bik pathum, an khaw hmin thawn in sim thei kem?

Enoch : Ceke law hawi! a va cak um em! pathum lawng cu in relter mal lam, tulai khal ah keimah in hniter rero tu thufim pathum an khaw hmin thawn rel ka duh. Lairal tlang pawl hi an ropi nge nge.

(1) Mi hmai ah cun na hmel hni siamsi ten um awla na kawr dip sungah na kut tum aw, (Selawn khaw thufim).

(2) Mai nupi pasal ih duh cengcu Arcang khal thik ding, (Zongte khaw thufim).

(3) Lungrualten kan khua kan um phawt ah cun nikhat khal thathaw lawn um a theih, (Singai thufim).

CT: Tlangval pawl Nupi ttha tawng thei ding in ziangtin kan hawl ding?

Enoch: Himi thusuhnak cu ka duh hle mai. Ka duhzawng suh in thiam nasa, hnihsuak deuh, titi sep phah le capoh hnihsuak rawi culci in ka lo sang hai ding. A sau deuh khal le in ngai thiam uh la.

Nupi ttha tawng thei ding cun thil pa thum thlun thei a ttul:

(1)   Nunau/ fala kha an hmel silovin an khuk vun ih hawl ding(Thipcang khaw thufim). Nunau nan hawl le mitthen khat cu a pakhatnak ah an hmel nan zoh ih cun a pahnihnak, a    vawihnihnak ah an balah, a pathumnak ah an taw nan zoh, a pa palinak ah an kedil le kutzung ke zung nan zoh cucun a neta bik ah kiang le kap nan zoh ttheu a si ka zum. Si ee a si ko. Nupi ttha hmu ding cun nan tawnawk veten an khukvun nan zohsak hngal ding. Thlacam mi an simaw? ti kha nan zoh ding. An khuk vun nan zoh kha siang lo vek ih an um le an nu le an pa nan sim ding. An khuk vun ah khan hmaser men men si lovin Kelcang (mee cang) khukvun vek ih a ser dem dem thluh a sile thlacam paih an si ruangah cuvek nunau cun a lo duh lo khal le neihtum ngei ngei aw. Asinan ralrin ding mi cu a nauhak lai ih leh a paih tuk ruangah a rak bahnak hmaser a sile silo kha mitkharh power tam zet in zoh ta ciam co ding. A loduh lo a si le palik hnen ah sim mai aw. Palik in an lo bawm ih a lo duh cuang lo a sile, thlariat sung an kawtka ah zingtin thaw kuahko in va ttap aw. Vawikhat na ttah ah khan na mitthli tidai pungkhat hrawng a khah ring ring a ttul aw. Cutin na zuam nan fala in a lo duh cuang lo a sikhal le a nu le pa in na ttap an ning tuk kei, na va ttah leh phangah an lo neihawkter ding cucun nupi ttha na tawng thei ding.

(2)   Nupi ttha tawng ding cun nupi hawl lo ih um men a ttha. Pathian in Adam kha nupi va hawl aw tiah a fial lo, Isaac khal kha a pa Abraham in nupi va hawl aw tiah a fial lo, Joseph khal kha nupi hawl in a zuang a phar ciam co lo. Nupi hawltu ttha bik cu Pathian a si. Nupi ttha cu hawl caan ah hmuh a har ih ttul caan ah hmuh a awl. Kan mah ih kan hawl le, nupi ttha kan hmuh hlan ah mi hmel ttha kan hmu ih nupi ttha ih umnak thleng man lovin nupi kan nei cingcing. Nupi hawl lutuk cu mitcawtnak a si, Samson in fala mawi tin nupi ih nei dingin a try in a hawl nasat tuk ruangah a ne tabik ah cun a hawlnak mit a cawt kha cing ring ring uh law. Curuangah nupi ttha tawn na duh le palai ah Pathian hmang aw la mawi na ti mi lawng silovin ttha le mawi na ti mi a lo pe ding.

(3)   Nupi ttha tawng ding cun mah khal tlangval virgin si a ttul. Mah hman experience (himi experience ka ti mi hi thildang silovin Cangai khawrh lam thu ho khaw ka rel) tampi neih ah cun Pathian in cuvek cu mal a sawm lo ding tiah ka ruat. Fala an virgin lo kha zawi ruangah? “kan mah mipa ruangah” a si. Fala ttha hmuh an har lutuk hi zawi ruangah ? “kan mah mipa ruangah” a si. Mah him hi fala him tawnnak a si ih mah tthat hi nupi ttha tawnnak a si. Kut zaphak ih khuh thei mi kilhim hi a thupi bik a si cu! Fala biak thiam lutuk cu lengut nak hram a si. Nupi ttha tawn ding cun nunau ttha thawi hmuhawk a thupi ih, hmuhawk lawng silovin co-awk ngei ngei a thupi. A tawinak in nupi ttha hmu ding cun “hawl” ai-in “hmuh” a ttha bik. Hawl lo ding, hmuh mai ding.

CT: Laitlang hi umtlak in maw umtlak lo in na thei?

Enoch : Ai ha! Ai ha! ka lo sannak hi a saupang lala men thei. Laitlang tluk ih umnak tlak ram leitlun ah a um lo. Laitlang nan vun ti thawm ka thei ihka mitthli a tla zik. Laitlang kan tlansan hi a pawi tuk aw. Laitlangah eiding a um lo nan ti, Tio le Lai kap ih vunnel hman khi laimi zaten kan eicawk lo ding. Khaw khat le khaw khat motor, petrol, gas, diesel le paisa tul lovin kan tlawngaw thei ringring. Khawtaw le khawlu biakawk khal ah Telephone ttul lovin kan auh-aw hluah hlo thei mai.

Khawsung khal le traffic ih kham buai a um dah lo, kan va nuam lawm man em! Reilo te-ah senhri mankung khi a ci karhter dan an thiam dingih kan Chin ram ih thing tin ah senhri a khat theh ding. Mirang pawl in leilung tlun ih mei tha ttha bik an hung ding ih sihte kua khal ah electric kan vang ttheh ding. Sun le zan hi kan thei thiam lo ding. Ramsa pumternak sii pawl kha ramsa le kan vulh mi rannung kan pe dingih Sakhi khal meithal tel lovin ui ngam zet kaih vekin kan rawl hmeh ah kan kai men ding. Sapherh tla cu kan inn kiang kuar silhnak ah kan hmang ding. Auto-Telephone Centre pi an hung dingih Hand phone tla hi cu kan ui dennak ah kan hmang ding.

Kan vok pi hman in pathum lai a nei ding. Surbung tlang ah khin vanzam a ttum dingih vanzam cuanman cu a lak lawng silovin a cuang pawl paisa in pe lam ding. Leitlun sii thiam bik pawl hi Lairam ih um an cuh-aw dingih Medical Doctor siar cawk lo an um ding. Zokhal an nat man hlan ah sizungah an umter dingih zohman mi naa an um lo ding. Leilung tlun ih fimthiamnak lam (World highest Education timi ) mirang pawl in reilo te-ah din an tum ih an din hnu cun Chin mi cu phun hrek ih zir thawk lovin phunhra awng cia in tlawng an kai thawk ding. Zohman cawmaw thei lo an um lo ding. Paisa rialnak hi inn tin in kan nei dingih mifarah bik hman in paisa hmancawk lo a nei ding. Dawr thil kan lei khal le paisa pek ai-ah vawikhat kan kut kan beng ding ih kan duh duh kan la mai ding. Rel ding a tam tuk aw! ca cun ka ngan cawk lo ding. Curuangah keicun Lairam hi umnak tlak ah ka ruat a si. Kan Laitlang ihsin tlan suak pawl tu-ihsin kan CHIN RAM hring dildel te ah tlungsal uhsi, kirsal uhsi.

CT: Laitlang lam tlun teh na cak dah maw phur teh na phur maw?

Enoch : Laitlang ih tlun hi Buh cak ai-in ka cak ih lungphur ai-in ka phur sawn.

CT: Calai lam hiteh na paih zawng a si maw?

Enoch : Calai lam khal hi Paihtebe aiin ka paih sawn. Calai lam ahhin a phur pawl lakah ka tel ve. Makazin khal ah ka ngan hnuaihni ih kan Chin mi in calai ngandan dik fumfe lungrual zet ih kan neih thei hrih lo hi pawi ka ti zet. A phun le hnam kohhran zawngin feh in O le Aw hi mithi ruang cuh in kan cuh aw ciam co hi cu pawi ka ti nasa. Asinan Pathian in a ttha bik in tuahsak leh lohli ka beisei. Reilo te ah kei khal cangan suah mi neih ka tum ve. Paisa silo, uknak silo, thazaang silo ih ram thansohhter tu bik cu Calai a si ti ka thei fiang ih Calai lam ah cun ka phur law law. Ka paih zawng lak ih pakhat a si ve.

CT: Thudang kat in hlaphuah na thiamtuk tin kan thei ih ziangtik in hlaphuah na thawk ih tuah fingziat hrawng na phuah zo?

Enoch: Ka lungawi e…hlaphuah thiam cu kei silovin in Petu Pathian a si sawn. Hla hi ka phuah mi ka theihhngilh sal mi tla a um phah phah ko. Ka siar thei cin le ka computer sungih hla ka copy mi hla hi hla sawmruk (60) a kim. Kei hi kartin thlatin ih hla phuah thei mi ka silo ih Pathian in ka sungih a thu

a ret mi in, meisa vek ih in kangral caan lawngah khin Pathian hnattuannak langsuahnak ah Pathian in hla in phuahter ttheu a si. Pathian in rawlul ta lo ih hla in pek mi hi tutiangah cun a um hrih lo a bang. Pathian in mal a sawmcuang mi (vun ti mai sehla) ka hla phuah cu kum 1999 December thla ah ka ttan ih hla ka phuah thawknak hi cu kum 13 ka si kum Quitor ka thiam pekte in ka ttan, cui hla cu, “Pathian in tluse zomi kei mi sual hi zangfahnak in zalennak le rundamnak i pe, halleluiah!” timi hla a si.

CT: Na hla phuahmi zo pawl in an sak?

Enoch : Pathian in, in pek mi hla hi a vawi khatnak ah (1) B.T. M Group (Biblical Tin Jubilee Music Group) in kum 2007, December thla ah an sak thawk. A vawi hnihnak ah (2) Saya Duduh in a sak. A vawi thumnak ah (3) Sayamah Par Cin Mawi in a sak. In suhlo mi a sinan, reilo te ah Evan. Hrangthanhawl in Pathian ih in pekmi hla hlir a khui tluansuak in a sak tum.

CT : Thuthangttha sim lam khal ah Pathian in a lo hmang zet tin kan thei ih Crusade, Campaign vawiziat hrawng na tuah ih vawiziat hrawng na Sermon zo?

Enoch : In pawrh linglet ttheh pang kei aw. Leilung tlun ih nuam ka timi bik cu Pathian thusim hi a si. Pulpit ih ka kai hnuhnu cun vanram thleng vek in ka thei aw. Ka rel ding mihi Pathian mi, mi dang pawl ih rawngbawlnak ngaih tuah cunrel tlak lote a si. Ka sermon note ih ka hminsin dan vek cun ka sermon zat cu kan dungkar (30.10.2011) ih ka thusim thawn kawm in vawi 2043 cekci a si. Hi sermon hi devotion ih sermon nep nawi tel lovin pulpit hlir ih ka dinnak sermon a si. Kum 12 ka si in Sermonnak ka rak thawk (I.C.B) kan um lai nuahak sunday school ah a si.

Crusade hi ka sermon note ih ka ngan dan vek cun vawi sawmsarih (70) ka nei (Home Crusade tel in) ih Gamping hi vawi hra (8) lawng ka nei. U.S.A., Australia, Canada, Singapore, Japan, Malesia, India, Philipine le ram dang hmun dangih um kan Chinmi in Crusade nei dingih in kawh duh ah cun vawi 80 tla a kim leh mai ko ding e. Pathian lawng ropi sehlaw.

CT: Tulai kan ram mipi thinlung cawktu “O maw Aw, Bawi maw Lal, Zum thei maw thei lo” ti pawl hi ziangtin na hmu?

Enoch : O le AW thu ah cun, Zangfahten casiartu pawl in hmu Sakhi hram hlah uh. Sakhi cu ramsa lak ah sa thaw bik lam a si kha he he he. “O” cu minung vek in tehkhin sehla tlangval nupi nei hrih lo a si. “AW” hmannak ah hman lo ding, ziangahtile tlangval cu pacang pawl lakah an um thei lo. “Ttuan thok uh” ti silovin “Ttuan thawk uh” ti a si ding. Ka “awlok na ti song” ti silovin, “ka awlawk na ti sawng” ti ding. “AW” cu nupi nei zo a si. Pahnih an si ih an lung a rual, an awn khal a pi cang. Nupi ka neih hlan ah cun thil picang tuah ding hi nupi neizo pawl ka rak kian ttheu. Cuvek in “O” hin “AW” umnak luah nawn lovin tlangval a si ruangah nupi neizo upa deuh pawl kha kian seh. “O” le “AW” cu leilung tlun cem tiang hman an sinak hmun a bang aw dah lo ding. Curuangah “O” cu ka “KO” tinak ah hman ding a si ih “AW” cu ka “KAWI” “MAWI” “CAWI” tinak ah hman ding a si. “Ka ok na ti tok” ti silovin “ka awk na ti tawk” tihi a dik mi bik a si tiah ka pawm. AW cu cafang a tam deuh ih an lam ah tang sehla a hnangam um deuh ah ka ruat.

Zum thei le thei lo lam ah hicun, mak ka timi cu zum thei lo ti pawl khal in thu an sim le Pathian in mal a sawm ih mi an piangthar, zum thei ti pawl ih an sim khal le Pathian in mal a sawm ih mi an piang tharr tho tho. Ziangruangah tile a titu cu minung a si lo ih za ih za cangvai tucu Pathian a si ruangah a si. Curuangah, minung ih tuah mi a silo ruangah “kan zum thei lo” tihi za ah (100) za le sawm nga (150) ka pawm. Minung (Adam le Eve vek ih famkim taksa nei minung) hman in Pathian zum thei hlah kan nih (lei minung hmuah hmuah) mithi deuhdeuh cun ziangtin ha kan zum thei ding? he he he. Miin thing le lung men kan si lo, ramsa men kan si lo an ti ttheu. Asinan Bible ka siar ih thing le lung hin Pathian an ttih sawn, thli le ruah tla hin Pathian thu an thlun sawn, ramsa tla hin Pathian thu an thlun sawn, Ni le thla tla hin Pathian thu an thlun thei sawn. Kan nih minung hi cu aw! kan zum kan ti re ro nan kan rak zum thei tak tak lo a si. Tulai minung tla hin e..Pathian kan ttih lo em mai. Pathian hi ka zaang a fak tuk ttheu. Kei cu “theory” le “theology” lam silovin, PRACTICE rori in ka nun ih ka hmuh mi a si, Pathian ka lo zum ka ti rual rual in thaizing ziang ka cang ding? timi thusuhnak in a thlun hngal. Ziangha ka theih feng lo mi cu ka zum thei ding? cui theihnak cu Jesui hnen ihsin a run lo ah cun ziangtin ha ka theih thei ding? Zum uh in ti ih “zumnak” in sersiam saktu (I Timothy 1:14, Heb. 12: 2) Pathian hmin ka thang tthat.

Bawi maw Lal timi ah cun… tehkhinak vun la sehla. “Bawi” timi thu ah “Fuubawi” (fuu kan feh ttheu mi hi) kan ti mi ah a hman theih nan “Fulal” tivek in a hman theih lo, Haa khal ah Haabawi tiah kan ko, Haalal tiah kan ko cuang lo. Curuangah “LAL” timi cu Pathian hmin sunlawihnak ah hman a si. Curuangah “Bawi” timihi cu “LAL” ai cun a pi cang lo deuh tiah ka zum ih “Bawi” tilovin “LAL” ka ti ttheu. “Bawipa” tilovin “LALPA” ka ti ttheu.

CT: Na nunnak ih har na ti bik mile nuam nati bik mi in sim thei kem?

Enoch: Leilung tlun lam thu ah cun ningttih ih eksuak hi har ka ti bik ih, cun hmeh thaw kan ei caan ah ka nupi in uluk nawn ih in hun zoh hi nuam ka ti bik. Pathian thu lam ah cun, rawngbawl lo ih um cuah co hi, har ka ti bik ih, Pathian Rundamnak a thei fiang lo pawl sim le thangtthatnak hla sak ih laam hi nuam ka ti bik.

CT: Tucun innsang Nu le na nei zo si NUPI tihi ziang saw a san, a long-form teh in sim thei kem?

Enoch : N = Nonal ziarzi, U = Upa tuk lo nauhak tuk lo, P = Pathian le Pasal ttih thiam, I = Inteknu si dingin tling zer zer, ver ver, thliai thliai.

CT: Nupi na rak neih hlan ah ngaimi na rak nei dah maw?

Enoch : Aw an tam mai. Casseth, Radio le kan hmuan thlang ih fala mawi emem umnak innsang ih um mi, an pitar nui khuh awn ka ngai ttheu.

CT: Mi ttawl maw mi thau na uar cun ziangvek ih thau ha mawi na ti?

Enoch : He he he…tak ngai tak ngai e….Mittawl hi cu Xarox coppy an si ih mi thau hi cu original (a ngai ngai) an si. Thau ah khal hin pum dawp peerh peerh an um ih cupawl cu “bawhlung dawlhtu” ka ti. Thau ah cun pumcek lo thaunak ka duh bik.

CT: Laimi silo hnamdangmi nupi/pasal neih hi a ttha maw ttha lo?

Enoch : Tawite in ka lo sang ke aw. Tutiang ah Sakhi in Tlavang phunhnam nupi/pasal ah a nei dah mawsi? Zukneng in Pawpi phun hnam nupi/pasal ah a nei dah maw si? A ttha maw ttha lo ticu ka thei fiang ciah lo, ziangah tile kei ka nei ve lo ih cunah a si. A nei zo pawl sut sin sehla a tthatnak an theih ka zum.

CT: Fala, tlangval, nu, pa ler lutuk pawl khi ziangtin an hmin na sak?

Enoch : (1) Luzing si loih tluk hmang pawl (2) Zanthim le kerkawm lehnak (athlete) thiam pawl (3) Satan ih thisen thuntu pawl tiah an hmin ka sak.

CT: Lairam Uktu si awla ziang na tuah ding?

Enoch : A va cak um em, kam nan surter! Lairam uktu ka si sisehla cu a pakhatnak ah (1) Lairam ih um Christian ti aw si piangthar lo pawl hi thawng ah ka thla ttheh ding. Pastor piangthar lo le phei cu an ke zungpi hmul ka phawt sak ttheh ding (thawng inn sungah) an pianthar hnulawng in ka suah ding. (2) Ttawng pakhat ka phuahsuak dingih phun le hnam nep nawi tampi um cing hin “Chin mi ka si” (U.S.A pawl ih I am American tiah an duhawk em em vek khin) timi thu hi hnam pakhat ah ka tuah ding (3) Khawtin ah “Sial-ki-ring-cin” (ziangkim tuah theinak) ci ka zem dingih an lo ciar ah an tuh dingih zianghman ttul tlaksam mi nei lovin ka mipi ka tuah ttheh hai ding.

(4) Lal duh le Lal thiam lutuk pawl ka lalter lo dingih mipi ih tidaisuah an fial thei mi kha Lal hna ka ttuanter ding. (5) Palik le Ralkap ka nei lo ding. Misual pakhat hman an um lo ding, a sual bik hman hi mittha bik tiah an ko ding. (6) Zohman mi naa an umlonak dingah minung haapi kar lak ah damnak sii ka tawih ttheh ding. Mi naa hrangah Siizung a ttul a um lo ding. (7) Nupi/pasal pakhat khawp lo pawl kha ka kai ttheh hai dingih siithiam pawl in pakhat lawng an khawh theinak dingah an taksa ih hlawn ttul mi ka hlawnter ttheh dingih nupi/pasal pakhat lawng an duh tawk ding. (8) Telephone danglam tak ka tuah ding. A hman dan ding cu, “zokhal an hnarkua ah an mehtawk an hrawlh lut phawt cun an duh duh an be thei hngal ding”. (9) Sky Net Education ka din dingih kan Arpi khal in B.A an ngah ttheh ding. Cathiam lo bik hman in phun 1000 (thawngkhat) a awng ding.

(10) Bawngbite ttha tak (tawh kalh theih) company ah tuah ka fial dingih nauhak le fala le tlangval in an hruk dingih nupi/pasal an neih hlan lo cu cui bawngbite an hruk ruangah mi zokhal an virgin ttheh ding. (11) Kohhran pakhat lawng ka umter dingih cui kohhran thupawm (Doctrine cu) cu “Bible ih a rel mi poh poh ah Amen ka ti” ti a si ding. (12) Pathian rawngbawltu (Pastor, Rev. pawl ro ri le rawngbawltu hmuah hmuah) in Bawhlung sit an buaipi lutuk lonak dingah Bawhlung himeisa sung lawngah sit ka siang ding. (13) Paisa hi hman ttul lo ka tuah dingih mit ih kan zoh mi dawrthil (minung cu silo aw) poh poh kha a man kan pe a si hngal mai ding, lak a theih cih. (14) Kan ram ih mi farah bik tei inn aiin kan inn a awn ding.

CT: Tui na innsang dinhmun ah khan zingha na duh bik?

Enoch : Internet Cafe ah ka Email ka zoh tinte hin paisa “tingkhat” ($ 100 or Ks 100000%) ka lo kuat in titu hi um ring ring sehla cucu ka duh bik.

CT: Na hnihsuak capoh a zoh duhtu le a lo pehtlai duhtu pawl hrang ah ziangtin kan lo hawl ding?

Enoch: “Hni Siamso Aw, Hni Uarau Aw” tin Youtube ah hawl a theih ding ih keimah cu kalaljesu@gmail.com ah in pehtlai thei ringring.

CT: Thusuhnak pawl famkim tei insannak parah kan lungawi.

Enoch : Keikhal ka lung nan awi itthat rori. Hivek in kei men ramdang hman thleng thei lo in duhsak ih thu in suh duh ve ruangah ka lung a awi nasa. Nan um har caan le in run sut leh ttheu uhla. Thu ka lo sannak hi nan tumtah lo vek le hnawk cel cel in ka lo sang pang a sile in ngaithiam hram uh aw. Ka lung a awi tuk.

%d bloggers like this: