Calai Lam – Salai Mupi

  • Hminpum…………………. Salai Van Nei Lian
  • Kawhduat………………. Lian
  • Suahni…………………………. Feb20,1984
  • Suahnak hmun…………. Tilum Falampeng, Chinram
  • Nu le Pa…………………….. Pi Thuam Nei Kim & Tk Bil Luai Thang
  • Unauzat………………………… 6
  • Zirnak…………………………… BTh…
  • Umnak…………………………. Tahan< Lairawn
  • Rawlhmeh Duhbik……… Ka Nui Suan rawl(Ziang hmeh ti um lo)
  • Ppaihzawng……………….. Cangan, Zir, Zirh….
  • Duhmi hla…Pathian hla ah…. “Bawipai lungawizawng raithawinak” Far Men Par sakmi]
  • Love song ah……………. PaTuan ih Hla “Lungduh Thluaite”
  • Thuken……………………. Mi Man Nei Mi Si Dingah…..
  • Hnatuan………………….. Zir & Zirh
  • Damsan…………………….Insang,Ram le Miphun, Pathian hrangah a thabik ih tuan..
  • Cabu Duhbikmi……………………… BIBLE,leitlun cabu ah Pu ISaac Zoliana ih Ngan mi;”PU LALDENGA” 2005 ih suahmi.
  • Rawng duh bik mi………………….. A hring
  • Hmun nuam tibikmi………………. Kan inn
  • Harsa ti bikmi……………………….. Mi  sum cawi va suh.
  • Kawmnuam timi pawl…………………. Piangthar felfel Chin miphun duhdawtzettu pawl;
  • Upatmi Milai……………….Ramthar ih Missionary hnatuan  pawl;
  • Mitkemmi milai…………………… Hnamhlo pawl
  • Tihbikmi……………………………… Pathian

CT: Ziangruanah Mupi timi na cafung hmin ah na hmang; ziangtik ihsin?

Mupi: Mupi hi tlunzuang vate satliah men hman si lo Nuncan zohthlimtlak tak a si ban.. Cun a tawizawngih rel a sile MUPI in a fano rual hrangah a thei tawp a suah bangin  kei khal ka Miphun hrangah th eihpatawp suahtu si lungput thawn 2003 in ka hmang tan.

CT: Kum ziangzat na si ihsin ca na rak ngan thok?

Mupi:Kum 18 ka kim isin…

CT: Ziangtik ihsin kan Calai na rak hliakhlai?

Mupi: Ka kum 18 isin si ko.

CT: Cabu, cahram na ngan ih harsatnak na tawn mi pawl?

Mupi:  Mai duhdan huaisen tak ih ngan ngamlo le kan tulmi ngan  duhzet cingih siartu mipi’h siarpaih dingih thlimthluai ringring hi harsa ka ti bik.

CT: Ralpi vei thumnak cabu na ngannak san le na rak tawlrel daan?

Mupi: Chinmi leitlun fimzirnak ah thangso sinsin beiseinak lungput nei in cumi ah phunhra sungpa dinhmun ih lungkim mai lo in phunhra taninn lole ciarbek ah tang lo dingih thifahnukcat ih pahtlang tengteng duhsaknak lungthin thawi ngan a si..Tawlreldan thu ah cun Lungsung ummi ngan zuahzo men kha a siih i suahsak tu cu ka paSang(Rev. Dr PaSang) a si. Ka Ngainat ememmi Cabu i suahsaktu a siih a hnenah ka lungawi a tum nasa…

CT: Hmin dungih ‘ a’bet a hua nasa an lo ti..thungai si maw?

Mupi: Thungai ti cu nepte..Ka hua tuk ih  Sawkhlei Mekazin  tawntawk(kaatun) ah “a ka dir tla ding ti rori in Zuklem thawn kan tuah…

CT: Hmin hmai ih  mirang hmin rettu na ngaisang lo nasa titeh thu ngai a si thotho maw?

Mupi: Ngaisang lo men silo ..Luak an ti suak khawp mai. Hi nathrik hin Laimi hnen ah leng hram hlah seh tin “ZO NA SI” timi hmangin cahram ka ngan dah. Asinan riahsiatza in  hihi thil  nget ih ruat lo ih ngaisang an tampi sinsin cu ka mitthli a tla rori. (Hminsaktui’ sakmi cu ka pawmrempi deuh)….

CT: Laimi hrangih Nget(natnak) ziang mi tin na ruat?

Mupi:Lunruallo natnak in in ti thanherh(khe) thluh a si hi.!..

CT: Cahram ziangzat na ngan zo.

Mupi: Ka siar ngelcel lo nan sawm70/80 hrawng a si ka zum.

CT: Cabu na ngan miteh?

Mupi:Cabu cu RALPI le DUHDAWTNAK MITTHLI  an si.

 

CT: Cabu suah ding ih buaipi reromi a nei tivek thawmvang kan thei ih….?

Mupi: TUM LO RAMAH timi cabu le DUHDAWTNAK TISUAR buaipi  rero a si..TUM LO RAM AH suah thei hmaisa ding ih thlacam a si..

CT: NA ca ngan siattui’ awkam an theihmi zep lo ten in sim thei kei maw?

Mupi: Si rori.. in faknak cu  tanta in , ” Na canganmi  ka siar ih Lusei tong a tamtuk’ ‘ Na Duhsan na ngan hlan ah na helkual nasa tuk’ Kawltong kan hman larmi nazi tivek na hmang tha duhlo ih na ti aw ter,,,, Darmawnthek na ti le na Dar khan zohman  a neh cuang ziklo,Mirang  tivek le Lai cafang kom ih ngan na hmang tuk, tvk an si culci.

CT: Calai lamih cangvaihnak dang teh na nei pang maw?

Mupi:  Sekan Mino Pawlkom, Yangon ih suahmi,Sawkhlei Mekazin ah zohfeltu hna ka rak tuan dah.

CT:Na RALPI cabu in  sunlawihnak a ngah tivek?

Mupi: Sirori,  Ka ngan cabu  BOOK OF THE YEAR ih hriltlin a si cu, Lungawi a tum nasa. I sunlawihtu CLF Lairawn pawl  hnen khalah lungawinak tumpi ka nei fawn…

CT: Lusei hla lehmi Lengkhawm Hlabu hamgnih mithi men a si  hi, na lungkim thei lo ko maw< mai irawm suak rori siseh na ti ve lo maw?

Mupi:Lamlam> Kan irawmsuak khal  a tha.  Lehmi Hla khal a tha.Hla cu leh tawn rero mi  sah a si. An hla  kan hmang lo ih kan LAIHLA hmang ih  mithi mennak kan nei cu a ROPI lawlaw. Sawisel ding a um lo ih cawntlak thil sawn siin ka hmu.

CT:Lairawn Tahan khi Laikahwpi tin na hmu maw, A cengtu lai Nonawn na hmuhdan/

Mupi: Laikhawpi bikah ka retnak a rei zo. A cengtu hin Mikhual ah kan neihawk theu hi pawi ka ti. Mai ta theithiam lo ih kan um le tirhsiang takih mi kan pek theu thinlung hi ka hua. A cengtu hi cang-ai ai hman in kan dinhmun a niam can a um pang maw,, tiin veitam keimah le keimah thu ka sutaw theu…

CT: SUAL timi na tahfung teh ziang a si?

Mupi: SUAL/suallo  dik/diklo hi Pathian thu siar lo ahcun rel harsa ka ti bik mi an si. Asan cu mithat khi Sual tiih ruat le theih a siko nan thahawknak hmuahhmuh cu sual a si theilo lala fawn. Ralkap in Ram sanhimnak ih A milaipi a thah cu MISUAL ah puh a si dah lo.

Cawisan ih fak le sunlawih in a khat sawn. Cun rittheih thil thu khalah Sual/suallo ti sim a harsa. Kuak khi sual a si lo. Kuat a si. Zu khal khi Sual a si lo ih Zu (thil pakaht)a si ve mai. Laicinawknak,  hmangtui hmandan   le Lungput sawn hi SUAL timi ih ka tahfung neihsun  a si.

CT:  Na fala huat zawng hi zovek an si?

Mupi: Duh bang ih mikip mithmai pe zerzer, ruh riat tongkam hmang thei emem pawl khi ka hua men hman si lo, thin an ti na ka ti.

CT: Falat hmang rero lai pawlih an theih tengteng dingmi ziang pawl a si?

Mupi: Kawl/Vai neih lo ding.
Mairam tlansan ih ramdang   ah sumpai thawi sihmi phuahcawp duhdawtnak hmang ih innsang din maimai lo ding.
Mai duhmi aiih duhtu hrilthiam lungput neih.Tirhfak ding…..A tikcu ah ui lo ih siang zet ih pek ding.

CT: Tlangval pawlih an duhzawng fala hi zovek pawl an si?

Mupi: Miler & Zeingam

CT: Fala pakhat a fel tiih tahnak fungbik ziang a si?

Mupi: Zingpit tei tho theu & hmun phiah tikih faitei phiat…

CT: Fala virgin lo nupi ah nei ngah pang awla ziangtin na um ding?

Mupi: Ka mawhthluk nasa hnu ah hahdamten ka ngaithiam ding…( Ka ruah paih lo zawng tak thusuh na thiam tuk aw,,,heeee)

CT: Fala (Rape) duhlocingih ihpi (pawlsual) hi nunau lam maw mipa lam mawh a si?

Mupi: Mipa zaah za a mawh.. Caksawn in caklosawn cu a cahnak hmangih kaihhrem hnuah Duhlo cing Ihpi a si tikah Mipa cu zaah za rori a mawh.

CT:  Falapawl in tlangval pakhat an uar tikah ziangtin an lang ter theu…?

Mupi:An ralthuam thabik mit an hmang. Thikkai lo thei pa tawp dingin an ralring fawn.

CT: Cuvek thotho in tlangval pakhat in fala a uar tikah ziangtin a um theu…a langter daan?

Mupi:A kiangah a naih hruanhro. Tul lemlo khal   a bia. A ngaihsak.. A tuah theimi  umsun a bawm… A mithmuh ah a tawivak…

CT: Na nupi cu na ruah vek rak silo sehla ziangtin na tuah ke?

Mupi: A nungcang sile ka rem ding ih a sinak a sile ngaithiam.

CT: Neiaw pek nupa hrangih theihtulmi in sim aw?

Mupi: Mipa in mai hrang cangaikhawrh men lo in Mai nupi lungkim theihsak khi thupi bik a si ka zum. Tep hrih lo na nana cu simthiam har nawn e…….

CT: Nupa nunhlimnak thuthup tla in ruah lawlaw aw?

Mupi: Theihthiamsakawk…….hi thuthup ropi tak a si ka zum.

CT: Na nupi zankhat thilthu ah rak uire pang sehla ziangtin na tuah ding?

Mupi:. Daan vekin a ra suahnak a nui hnen ah  a rang thei bikin ka hei thlah ke….Hivek lawmman ngaithiamnak cu ngaithiamnak  zahumlo tak si in ka hmu fawn.

CT: Na nupi tuah dingih na phut mi  pawl hi ziangvek pawl an si?

Mupi: Innsangah Nubik   a si dingih ka dinhmun i theihthiampi  ringring ding.

CT: Kan Lai nupinu “women right” buaipi pawl na hmuh daan?

Mupi: Anmah le tawkzawn ah raih(right) nei in zuam ko hai seh. A sinan hleifuan in an raih hmang lo ding kha  ka duhsak…Kaithlun Paul ih Timothe hnen ih cakuatmi kalh cun si hlah seh.

CT: Ziangruangah ihkhun parih nupi zei/ pasal ti nuam thei si dingah kan Chin fala/nu pawl sex cangvaih daan zir kan ning zak ringring lai?

Mupi:Suallo sualah puhnak  lungput nei dingih dawi kan si pang ruangah si bik ko ding.

CT: Nupa nunhlimnak ihkhun parih hman tik nunau lam an cangvaih ve a tul danzia?

Mupi: Thinghau tlukmi men bang ih  canglo ih it zerzer men tu cun a pasal ih  faladang neih a pawisa lo tinak tluk rori in ka ruat .Nunau in a Duhnak  cu tuahnak ih a langternak ding hmun dik tak a si ih thiam takih langter ding khal a tuanvo.

CT: Ziangruangbik ah nunau zei/polite a tul….nupi zeilo a pawizia tla in ruah bet.

Mupi: Nunau cu Zei tengteng ding. Zeihi  fim a si. Zei lo cu at cikhat a si.  Zeilo cun rualpawl a theih lo.

CT: Mirang pawl bangin cangvaih dan a phunphun thawn nupa nunhlimnak tuah ve a tha maw?

Mupi: Tharau Nun hrangah Pathian thu, Taksaknun hrangah  ti le rawl, Nupanun hrangah Cangvaihthiam cucu thufim ih ruahtlak rori tin ka ruat.

CT: Nupa tthenaw hnuaihni lo dingah sex thu hi nauhak lai ihsin zir thok sehla a tha kem?

Mupi: Hi thu hi tul pawimawh zet si cingin theihtul tikcu um thil thupi pakhat si  in ka ruat.Kawp neih hlan ah  si tengteng seh.Nauhak  tet lai ahcun thei lo ih umhrih hi fala tlangval nun thlawrthlaunak isin venhminnak cikhat sawn si ban in ka ruat. Hi thu ah hin kan Laimi hi Sex thuhla hi Thihpitlak khawp ih sual ah kan ruat ih  pawlawknak hi Kan la vung(tum) tuk ih ningzah ah kan ruat. NIngzah ih ruat  ding a si lo thu le thianghlim tei a vawrtawp ih hman sawn a that thu ZIRHAWKNAK neih ringring sawn lam ding……

CT: Fala leer tuk luarkai….nung tha lo pawl nun rem daan ding a um maw?

Mupi: Ka nunsim paih lo pawl cithum thlang khawm sela  cikhat ah hivek pawl hi an tel ka zum. Remdaan a um hman ah theilo tak  ka si……

CT: Tlangval sualral mi’ nupi ihpi huahho le fala ihpi hluahhlo thei tlangval pawl hi an nun rem dan ding a um pei maw aw?

Mupi: Mai farnu /Fanu  hnen ih thleng pang lo ding ih thlacam ding ih fial hi.. remdaan thabik umsun siin ka thei.

CT: Duhdawtnak a lei ih lei pawl, parcel ih fala tuak zetzet an lak zawk rero hi a pawi maw?

Mupi: Sirori… riahsiatza in hivek thil mithmuhah a thlegn zo. Sumpai cu Nupa hrisihtu ah hman a siih nget le tlap in a eiral ni a thleng  lo ding ti’h tiamkam ngam um lo  innsang derthawng tak siin ka hmu.Fala mawi zetzet in sumpai ah an thinlung an ret cu duhdawtnak thu ah an piangthar lo tinak siin ka hmu .Duhdawtnak hmuhsuamtu pawl khal an si fawn…

CT: A thupte ih mi leer fala/ tlangval ziangtin kan theithei ding?

Mupi:Uisa hang vek an si. Milak ah daiziarten an um ih thimnak an rualpi that theu.

CT: Zunghruk na bun duhmi fala zovek an si?

Mupi: Mi thin thiang.

Laimi rori,

Piangthar felfel,
Inn sungsang bungrua ngaihsak thiam.
Zirnak ah sangtuk lo.

CT: Duhdawttu si maw, duhdawtmi si ha na thlan deuh?

Mupi: Duham zet in a pahnih ka hril mai ke…

CT: Nangmah te mitthli thawn lo ngiar rerotu lengdawh na nei zo maw….Tthinlung linghninnak na tuar zo ding kan zum?

Mupi: Si ko…. Um dah ta kha si lo sawm ..hehhehe

CT: O le Aw na hmuh daan?

Mupi: “O cu O , AW cu Aw “an si tawp mai…

Hmuhdang kan tum hisi ka theihthiam lo. Anmah le sinak vek ih Hmuh ding sinan, ziangvek mit in kan zoh ti ka thei thiam lo.

CT: Ziangruangah “O” vialvial siar ding tivek a suak?

Mupi: Hi vek nget hin Laimi ih thansohnak cuampi a virhpop nasa in ka thei.  Cumi vialvial lo cu siar lo ding….ti lawmman a um ahcun Kan hnuk Calai cu a hnuk cat zik cuarco tuahtu, a nunlai hmanah a thawphu te fang  tang ding ih hngawng rektu sawn siin ka ruat.

CT: Tulai daan te’n, nangmah teh “O” maw “Aw” lam deuh na si lo ti sehla ziangtin na sang ding?

Mupi: Tulai daan an um pang le kei ka rak thei lo ah cang mai seh. O e AW e ah si lo in  Chin Calai e Chin Calai e tihi ka buaimi deuh a si.

CT: Thei le thei lo, rem le rem lo ih “O” lawnglawng a hmang duh tu le “Aw” lawnglawng a hmang duhtu pawl parah na hmu daan?

Mupi;Pathianthu kalh ih Zir le Zirh pawl cu  fehsual an si bang in “O lo cu..Aw lo cu” ti pawl khal Calai thu ih fehsual pawl  an si…..

CT: Calai misa na timi zo vek an si?

Mupi: Calai misa ka timi cu kaa men ih aukio, tonawkkhawm caanih  phur satliah men si lo, a takih tuan zuam tu Salai Lal Ram Lian, Salai Sen Ro Sang, Pu No Than Kap,Pu Thang Tin Sum, Pu Hrang Kap Hnin, Dr Timothy Sui Lian Mang tipawl hi calai misa taktak ih ka ruahmi an si.

CT: Cangan thiam na timi kan Laimi lakah?

Mupi: Sagaing Division Chin affair Vuanzi  Dr No Than Kap.

CT: Ziangruangah cahlap suah mi le magazine tampi an suah sunzawm thei lo theu?

Mupi: Kan neihmi Sumpai calai hrangah kan hmang siang lo ruangah siin ka hmu.

CT: Calai lam ih kan tlaksamnak tiih na hmuh mi?

Mupi: Buaipinak le ngaihsaknak kan tlasam bik.

CT: Chin ram le Miphun thansohnak hrangah Thu in maw Hla in ha lo ti sela ziang tin na ti ke?

Mupi:  Chin innsang ah Thu(Calai) cu  innsang Pabik le Hla cu Innsang Nubik tlukih  lo theih lo ih tangkai veve an si.

CT: Lai mino Hnamdang lakih kan um caan ih Dinhmun teh kan tlaksamnak a um maw?

Mupi: Lai mino Hnamdang lak ih kan Dinhmun cu zahpi um lo lawlaw, Uanpi tlak zetzet kan si lai ah ti phungphang ih um hnihkhat kan um lai cu pawi ka ti deuh.

CT: CHIN(Falam) falapawl   hnamdang lakih tlangleng a hleice in Yangon, malaysia khawpi um pawl le Lai tlangval nei aw an mal zet  ti a siih zo ih mawh si ke?

Mupi: Kan Lai fala mawi taktak in mah Laimi aiin Hnamdang tlangval  ngaisangih a kawp theu hi si ka thikthusiat i ti laurkai tu bik, an vun neih sinsin tla cu Namtawng thawi va nam ciamco lai ka nuam.  A Laimi ah mithmai len lo in hnamdangah mithmai a len ruangih hi thil cang mi a siih Lai fala pawl  mawh rori zep ding um lo.

CT: Chin Calai  tufang ih dinhmun na hmuhdan teh?

Mupi: Chin Calai( tui  na sair reromi calai ) hi Milai si bang sela, pianpi unau nei remremlo,hringtu nu le pa thizo,innhnen khalih ngaihven lo,Khawpi khalih nautat, abialtu pastor pai sawmdawl zarih thilo fangfang Nuhmei pitarnu vek siin ka hmu.

CT: Sim duh bet na neih len…

Mupi: Calai ngainatnak lungput nei in  Tanrual hna thiam thlang uhsi.

Ram le Miphun hrangih tuantu thapek hnathiam Miphun u lungput nei  thleng uhsi.

Ziangti zawng tal in si maw Ram le miphun hrangah tangkainak sete tal neih tum uhsi.

CT: Lo pehtlaihnak.

Mupi.laisak@gmail.com,
livein.tahan98@gmail.com

PH 09-5051149
Yangon,Myanmar…

%d bloggers like this: