Fasiatnak le Fa siatsuahnak

Fasiatnak le Fa siatsuahnak

Fasiatnak (miscarriage) le Fa siatsuahnak (abortion) hi naih awzet an si nan, an danglam ngaingai. Fa siatsuahnak timi hi a awl zawngin ‘Fa thahnak’ a si. Harhdamnak thuhla an si veve na’n taksalam le thinlunglam harhdamnak thawn an pehpar awk dan cu an bang aw lo. Khuahlan ih ka theihmi upa pawl tongkam malte ka ngan ding ruangah ‘thinheng lote’n siar a tulnak a um ding’.

Fasiatnak

Fasiatnak hi sibawi tam sawn in ‘nau pawitu’ a harhdam tawk lo ruangah; cun, ei le in sup awk lonak asilole tlaksamnak rufangah a sibik tiah an pom. Vansiat ruangah khal a si ih, huatsuak ruangah tla a si ih, farah ruangah tla a si.

Vansiatnak ruangih fasiatnak: Vansiatnak ruangah ziangtin fasiatnak (miscarriage) a um thei timi cu tampi in kan thei cio ding. Fa pawi laiah a pawitu ‘Nu’ ih harhdamnak ruangah a si bik. Amai’ hrangih damnak ding sii kha naute hrang siatnak a si thei, cun, tuah mawh pang aw in a um thei, kan tumtahmi si loin kan ruahban lo siatnak kan tawn tikah ‘Vansiatnak’ kan ti mai theu. Tahthimnak ah kum 2007 sungah Malaysia Health ministry cun ‘a ram sungih tidai thianghlim lo ruangah Nu tampi in nausiatnak an tuar’ tiah parliament house rori ah thu a than. Tidai ah ‘chlorine’ a tam ti a si. Khuahlan ih pupa pawl thunuam relnak khalah ‘Khampat’ khua ahcun tidai thianghlim lo ruangah pacang (10) umnak ah mi (11) cu awr pawr nat an nei tiah an ti dah. Bible kan zoh hnik ke. Siangpahrang uk hnihnak 2:19 ahcun “…asinan tidai a tha lo ih fasiatnak a suahter ringring’ ti thu kan hmu.

Huatsuaknak ruangih fasiatnak: Huatsuaknak ruangih nausiatnak cu rel ding tampi a um ding. Ram nuam le cangkangzet khalah fasiatnak a um ringring ti kan hmu. Cupawl cu huatsuaknak le sualnak ruangah an si theu. Fa pawi laiah a pawitu cun zu a in, kuak a fawp, ritnak sii a hmang tivek an tampi. Cu pawl cun fasiatnak an tuar theu. Fa an siat lo hmanah piangsual in an suak theu. Cun, rinlopi ih fa pawitu cun a thupte’n fasiatter a duh ruangah sii tha lo a ei hrim, amah le amah a tuah mawh aw hrim tivek khal a um thei. Minung sualnak ruangah a si bik.

Farahnak ruangih fasiatnak: Ei le in, sinfen le umnak tha nei lo hrangah natnak le thinharnak ruangah fasiatnak a um thei. Hrekkhat cun fa an siat zawngah cuih natnak cu an thihpi. Farahnak cun ‘theih tulmi khal thei ban loin’ mi a tuah. Fa pawi cingin ‘Nu’ in hna a tuan a tul can a um. Ram rethei ih fasiatnak umtertu an si ke.

Fa siatsuahnak

Pum sungah hnangam tei’ um rero ‘naute’ cu a suahhlan ih ‘that’ tinak a si ding. Hih fa siatsuahnak (abortion) hi cu minung sualnak ruangah a si rori. Asinan ruah ding pakhat a um. Atlun ih fasiatnak thawn pehpar in ‘Fa’ pawitu ‘Nu’ ih nunnak runsuahnak ding si sehla ‘pum sungih naute siatsuah cu’ a pawi tuk kem? Hihi a si America acozah in ‘Fa siatsuah siannak Dan’ a tuahnak sanbik cu! Kum 1990 kiangkap ahcun Russia ram ih nunau pakhat cun a san sungah fa pasarih (7) a siatsuah ti a si. A cang lo men thei. Asinan thudik a si. Ziangahtile Russia ram kiangkap ih ram fate deuh sungih nunau tampi cun ‘Fa’ an pawi rero mi siatsuah an duh nan an ram sungah ‘siannak’ an ngah lo tikah ‘Russia’ ram ah an siatsuah theu. Culawng a si lo, mai umnak ram ah fa siatsuah siannak nei na cingin Europe ram nunau tampi cun ‘man awlnak’ an hawl ve ke cu! Ticun, a ram sungih Fa siatsuah zat cu a ram sungih nunau um zat thawn zoh cun a dik tuk male.

America ram ahcun kum 1850 ah American Medical Assciation (AMA) timi cun Fa siatsuahnak khamnak cu hlawhtlingzet in a rak hoha dah. Asinan kum 1871 sungah New York khawpi sung vialah ‘Fa pawitu ih duhhrilnak vekin’ fa siatsuahsak tu mi (200) lai full time ih hnatuan an um thotho. Protestant kawhhran pawl cun fa siatsiah lawng si loin ‘fa neih khamnak’ (contraception) khal nasazet in an dodal. Catholic kawhhran cun 1960 hnulam ah lawng dodalnak ah a tel ve ti a langter. 1970 ahcun Alaska, Hawaii, New York, Washington le District of Comlumbia ahucn fa siatsuahnak hi ‘sian’ a si. 1973 ah supreme court cun ‘pum sungih naute cu thla thum a kim hlan ahcun siatsuah siannak Dan’ a tuah. Asinan kum 1990 ahcun Supreme Court cun ‘Dan hmaisa’ cu a rem sal na’n tampi a danglam lo. Kum 1973 ihsin kumtin ‘Fa’ 1,000,000 siatsuahnak um ringring cu ‘dodaltu’ pawl cun ‘tual thahnak’ tiah an puh. Curuangah kum 1977 ihsin 1987 sungah ‘Fa siatsuahnak Dan dodaltu’ pawl cun clinic 607 ah buainak an tuah ih, clinic 208 cu bomb ih siatsuah an tum. Cumi sungah clinic 78 cu bomb ih siatsuah thluh asilole meisa ih ur an si. Fa siatsuah siannak Dan dodaltu pawl cangvaihnak cu a men men lo. Kum 1993 March thla ah Dr. David Gunn cu Florida ah meithal in an kapthat ih, August thla ah Dr. George Tiller cu Kansas state ah a ban (arm) pahnih an kap. Kum 1994 July ah Dr. John Bayard le amah bawmtu James H.Barrett cu an kap that lala. Hite thihnak thu ah ex-minister Paul Hill cu kaih le thah a si.

An duh lo cingin ziangah ‘Dan’ cu an siatbal thei lo? A sanbik cu ‘nunau nunnak runsuahnak dingah’ ti a si bik. Ruah lopi in nunau hrekkhat in fa an rak pawi tikah a san a phunphun ruangah thinharnak le ninghannak an nei ih, mah le mah thah awk duhnak an nei theu. A fiangbik cu ‘fa pawinak ih tuanvo neitu mipa le nunau kar ih harsatnak’ ruangah a si ih, cun, ram fate ahcun nu le pa duhpi lonak ruangah tla a cang thei.

Ruahkhawm ding:

(1) Fa siatsuahnak (abortion) hi tualthah thawn a bangrep maw?

(2) Piangthar lo pawlin thlarau an nei sikhaw. zum lotu pawlih fahniang pawl le pum sungih um lai thah tuartu pawl vanram an kan hmu kem?

(3) Pum sungih naute in thlarau an nei maw? Minung in ziangtik ihsin thlarau kan nei thok?

 

(Visited 174 times, 1 visits today)

Comments

comments

One Comment

  1. vanneizing says:

    lungawi zet.thu tha zet le diktak a si. kei khal hardamnak tlaksam ruangah ka hman mi si in nausiat ka rak tuar phah si…. mah ih ralrin thiam ding khal a thupi zet hmang tin ka hmu.
    (1) ziang thu um lo mai cangvaih sual ruangih falat sihnah hminsiat tih ruangih
    siatsuah cu…………tualthat tin ka hmu (nunnak nei mi an si ve)
    (2) Pathian lawng in a thei……….milai ah thlrau thu theitheih / sian lo mi a um.
    (3)an nei ko ………milai sihnak annei zo veih pumsung ihsin Patian ih siamsuh mi, thei mi an so zo.
    – Pathian in siamsuah dingih lairel kan rak sikhan kan thlarau khal a
    um zo……..
    ka ti sual pang len i ngaihthiam uh, theinak thar Pathianin i pe hram sehla……….

Comments

%d bloggers like this: