Burma Ram Feh Dan Ding Part 71

Falam Khua A Thupit Dan


Kan Chin state,kan Falam peng leh Lairawn ih kan Laimi pawl hrang ah thansonak kan duh cio vi,Falam khua le Falam peng sung ih thansonak pawl khal kan run ngan vivo ding nan tui tum cu Falam khua a thupit dan ka run ngan ke.Falam khua ah minung ziangzat an tang lai ti ka thei nawn lo nan 7000 hrawng an si lai cu ka zum.Cu le ram khal a tha vivo em ding ih,Falam khua ah tuihnu kum 12 ( kum 2025 )ah mi 15,000 hrawng um ding in kan tang ding ka ti zo.Tuihnu kum 7 ( 2020 )ah 10,000 um thei sehla.

Awle,tui Falam khua ih um pawl ah 90% cu Falam peng sung suak pawl an si ding.Falam peng sung suak pawl cu Falam ah unau vek in an um thluh.Kohhran a phun phun khal ah Falam peng sungsuak mi a phun phun cawh rawi aw in an um ih,political party khal ah.Cui tlun ah Falam khua ih thlanmual pawl khal ah kan rawi aw thluh ko.

Falam cu Tahan hnak khal ih kan thansonak ih a thupit zia ka run ngan vivo ding ih.Tahan ah cun khua hlan ih bazar veng kan ti mi ah  Falam lam mi cu tui Falam khua ih um zat an um lo ding.A si nan Tawngphila tivek pawl thawn kom cun Falam lammi hi 15,000-18,000 khal an um ding.A si nan himi area ah hnam dang,Kawl,Haka,Lushei,Teddim pawl kom thluh cun Falam mi hnak in  mi phundang pawl hi let 3-4 in an tam ding.Cui ruang ah tanlaknak ah Falam mi pawl hrang ah cun Falam khua ih thawh a tul tho tho.

Cule Falam khawmi pawl khi kan zoh tikah,tui kum 60 tlun lam tiang in,85% hrawng cu primary school ( phun 4 tlawng ) thleng an si ding ih,mipi ih 60% hrawng cu phun 7 tiang hrawng thleng an si ding.Cule mipi ih 40 % cu an on lo hman ah phun 9 maw phun 10 maw tiang rak zir dah an si ding.Cui ruang ah Falam mi pawl a thawng tel ih um nak ah Falam khua tluk ih cathiam tam nak an um lo ding.

Cule cathiam an tam men lawng si lovin Falam khua ih um pawl an hmuhkauh nak san cu,Zomi Theological College  a um ruang khal ah a si ve.Hi tlawng hi Chin state Bible college pawl ah cun quality in siseh,quantity  in siseh a tha bik a si ding.Hi tlawng ah ca thiam zet zet saya 10 lai an um ih tlun ah hi tlawng ah Bible zirsang tlawngta 100 lai an um ring ring mi hin Falam khaw mi pawl a tithang so ih,an hmuh kauh nak khal ah a bom.Tlawng building le a thatuk si.

Cule tu hlan ihsin state capital a rak si ruang ah mipi hmuhnak a kau.1965 tiang kha state capital a rak si ih,cumi lai ih thuhla rak thei ban,tui dam lai pawl,kum 60 mi hrihruai pawl tu ah tampi an dam lai.An nih pawl in thinlung sang zet in khua le ram an hruai zawk rero.

Falam khua ah Falam peng thlah Laimi pawl khawm tamnak bik Baptist biakinpi a um.Himi khal hin mi thinlung a tikau ih mah le mah rintawkawknak khal a pe.

Cule state capital a si nawn lo nan Mahsahlah Socialist san ih sin Central minister pawl,Rangoon ihsin Haka an feh nak ah Falam an pal ta ring ring.Tedim an pal lovi,Matupi an pal lo.Cule himi central minister pawl rak hmuak tu ah Falam peng khawte ihsin khaw hotu pawl koh an si theu ih,cui pawl in an khua ih inn dang inn 30-40 pawl cu thuhla an sim leh ih,cui ruang ah Falam peng ih khawte pawl tiang in Rangoon lam thuhla khal an thei cing cing.

Lairawn ah cun in ei hawl a ol ih ram  a that ruang ah,kan senlai tong dan in fangcang awlte ei ding a um ruang ah tlawng an rak kai lovi,cunah mi an tam tam thawn ca thiam an tam tuk lo.Delhi  ah Lairawn khawte ih inn lo nei pawl in in sim ih,an mah vek ih kum 40-45 si mi tiang ah cun middle school thleng hman an mal tuk,a si nan tulai kum 25 hnakih  nau ta pawl lawng te tlawng an kai nasa an ti.Cu le tlawng cio cio khal ah Tawngphila high school  ah saya pawl ziang tluk in thiam khal seh la minung ca zir an tam tuk ih,class 1 ah mi 60-70 um nak hnak cun Falam high school ih kai cu a tha tuk ding.Kawl rawn ih sin tlangpar Bualkhua ih highschool hung kai tla an tam zet hi.

Cule Kalemyo area ah cun tuhlan ihsin Kawl pawl ih mi thleidan nak ram a si ruang ah politic khal ah sinak tha ngahan rak tam dah lo.Lairawn khal ah ca thiam zet,college degree ngah an um vivo nan,mi an tam ruah cun ca thiam an mal tuk lai.Cui tlunah Kalemyo ih thurelpi ding ih khaw hotu pawl an va feh khal le a thupi mi lawng an khua ah an than thei ding ih,cu lo thei kau nak men men cu an khua pawl hi inn 400 hrawng tiivek an si thluh ruang ah khai Kalemy ih va feh hotu pahnih khat i thutha  an sim cawk lo.

TuiSungbung tlang vanzam tumnak a um suak tla cun Falam khua cu a thupi sin sin ding a si mai.

Kan Laimi tihthanso nak ding ah tlang par khal Lairawn khal thangso ding ih kan tuah thluh a tul ih,himi ca hram ih ka ngan duh mi cu Falam khua a thanso lawng ah Falam peng thlah mi pawl cun kan khawpi a thang so a si kan ti thei ding tih hi a si e.

%d bloggers like this: