Chinmi le USA Ramthar Thansonak

Saya No Bual
Florida, Tampa

K'Cho Chin People FashionHihi maw USA an ti cu ? A ni cu December 10, 2012 a si. First Baptist church(Tampa) ih Karen pu tar kum 70 mi dam lo veh dingin South University hospital pan in ka pok, a besia tuk ruangah thi ding pawl retnak sizung(Hospice house) ah an rak thawn zo, cui sizung pan in ka feh sal. A hmun ka thleng cu a ihkhun ah cau rero, thaw um nawn lo caih rero kiltu nei lo in a rak um. Fa 5 a nei nan zo hman kil mantu an um lo hna an tuan thluh ti a si. Thlacamnak ka neih sak, ka theh zawng fangah kan nu in phone i run ko  “Kan mail box rak cek aw bill pek ding ca pawl a thleng ding” ti a si. Kan inn lam pan in a rang thei bikin ka tlung sal,kan mail box ka hun zoh cu bill pek ding ca pawl hlirin a rak khat. Inn san man dilnak, tidai le meisa bill, TV le phone bill, motor man bakmi dilnak, motor insurance, life insurance, kan fa nautabik Mucu tlawng retman, Malaysia ihsin ratnak air ticket man dilnak, kawlram sungkhat hnen ihsin bom dilnak ca 3 le Department of children and family(DCF) ca pawl an rak um, hmaisa bikah DCF ca ka siar, hnatuan nan neih zo ruangah cozah bomnak food stamp le mediciad nan ngah nawn lo ti a si. Paih lo cing ten a dang ca pawl ka siar vivo, bill pe dingin check ka hun ngan cu kan bank account ah $ 16.15 lawng a tang, kan nupa thlakhat hlawh cu a cem ta riai, fate 5 thawn ziang tin kan nung ding thinhar in thu phunphun ka ruat.

Check kan ngan rero laiah ka phone ah masage a rung lut, saya pa na email rak cek hnik ti a si. Arang thei bik in ka hun zoh, Indianapolis ihsin kan rualpa a rak si, “Saya pa kan nupa ih hna tuannak company in in dawi (fired), benefit tha tin khaw dang ihsin kan ra pan, tu hiti si lala, hna lo in bill pek ding pawl ziang tin kan tuah pei, mahte rualpi loih hmundang tuan dingin mirang tong kan thiam fawn lo, campany cu hna a hnget ti asi ko nan mi an dawi thotho fawn, US ah nauhak cazinak a tha an ti,kan khua ah kawlammi nauhak an tam tukih kum hnih kan um zo nan an mah kel an si,,State dang ahcun Agency pawlin nauhak tlawng ttum hnu ah inn ah ca an zirh, home work an tuah pi, youth program in hmuntin an fehpi, cuvek a um fawn lo. Mail ka siar rero laiah phone a rung lut lala, ka hun ngai cu North Carolina in a si. “Saya pa Guam ihsin US thleng hmasa pawl taza ka cuai ding; nupi loin in thih ter tum” ti a si. Asim bet mi cu “kam ram ah nupi cah ka tum nan  zo hman in an duh nawn lo,US ih harsat zia, tilva thahnak hmun ih nitin hnatuan dan, nu le pa it tlang thiam lo ih sun le zan thleng aw ih campany hnatuan dan, thla tin lakkha $ 2000-3000 lai khal ngah seh la khawl theimi um dah lo “kaa le belte” ih thih tiang um ding ti an thei tuk, kut thirhri khih lo mahte thawng tla kan si ti an thei tuk zo ti a si. Cucun um thei nawn lo, lu dom in khua ka ruat “maw USA vanram fate vekih kan rak lo thlir lai kha maw, Kawlram le Malaysia cun na rak mawi tuk nan maw, mahte sal tuah aw dingah maw ka ra lo pan, kanram ih unau pawl cun van sui khaw lipi ih um, van ih paisa tla sar ding vekin in ruat nan maw, aw hihi maw USA an timi cu.

Athangso cak tukmi Laimi dinhmun: Kum1939 ah a voi hnihnak leitlun ralpi a rak thok, Janpan ralkap pawlin Singapore ah ttan khuar in Kawlram an la tum ti a si, curuangah 1940 kum thokah Falam um Chinhills battatlian cu India ah ttan khuar ih thawn aw dingah tlunlam thu pek a si. Cuticun an thilri pawl a rang thei bikin Aizawl ah thawn ding a si.Thilri thawn ih Aizawl camp hotu dingah Jamader Than Thiam cu tuanvo pek a si.Cuticun Aizawl pan dingin vai (kala) ralkap 60 le laak rual thawn an pok. Tumkhat cu Bangla pakhat an thlen zikin Pu Than Thiam le rallkap pakhat cu hmaiah an rak feh, bangla kiltu pa hnen riahnak an dil. Anih in “tuizan cu vai ralkap pawl an thleng zikih midang riah a ngah lo’ a rak ti, ti ngaihnak thei loin khawsung riak dingin an feh lan; Vai ralkap pawl an thleng, kan bawipa teh an ti tikah Bangla kiltu pa cun tute ah samtom laimi mi pahnih an thleng nan riah kan siang lo ih an feh lan” a rak ti. kan ral bawipa a si an ticun bangla kiltu pa cu thinphang zetin khawsung a vung hawl sal ti a si. Hilai caan ah cozah hna le ralkap hi Laimi ih tuan ban dingah a rak ruat lo, Kala le mirang pawl lawng ih tuan dingah rak ruat mi a si.1948 kum ah Kawlram independent kan ngah. laimi tampi ralkap ah an rak tla, ralkap cu mitin uar zet mi a rak si, 1950 hrawngih ralkap lubawk phawt cun nupi duhduh hril thei a rak si ti a si. Laimi kan thangso vivo, Madalay le Rangoon lawng si loin ramleng tiang kan thleng. Tu ahcun USA ram rori ah um hmun khuar in kan thleng thluh thlang, kan thlen men lawng siloin an mah vekin milioniar si theinak, Bawi upa tiang tuan theinak dinhmun kan nei zo. Kan mai ti theimi silo Pathian thlawsuah a si.

Tuihnu kum 10 ih thleng dingmi tikcu; Voikhat cu Maxico ihsin thleng mi Matupi tlangval Sushi dawr tuahtu pakhat thawn kan tong aw. Ka sutmi cu ziang na tuan, ziangvek income na nei, ziang tumtah na nei? a simmi cu US ka thlen veten mi hnenah Sushi ka tuan, tindan ka kai ih kumkhat kim hlan ah dawr pakhat ka nei, a kum hnihnak ah dawr 2 ka la bet ih tu ahcun dawr 3 ka nei, tuan bawmtu mi 2 ka nei ti a si. Income hi hnatuantu pek, bill pek le eiin hnu ah thlakhat $ 10,000 ka taang (midang sim lo dingih timi sinan). Kum 8 ka tuan zo ih tuihnu kum 2 lawng ka tuan bet ding,cuihnu cun midang ka tuan ter ding, taksa bang loih sumpai thawi tuanmi factory pakhat khat din thei dingin thla ka cam ti a si. Voikhat lala cu State dang um kan nau pakhat engineer ong zomi in phone i run bia “Florida,Tampa ah ka rung lo pan leh a tul ding, ziangah tile USA ah States 4 in state tax nei lo mi an um, cumi ah Florida a tel ti a si. Cule kum khat ah  $15,000 ka khawl bet thei ding, cuitlunah Tampa cu ramsung ramleng mi  vocation hmannak a siih Sushi tuannak, Beuty academy zir le tuannak, thlaicinnak a tha ih sungkhat um khawmnak dingah a tha tin ka ruat’ ti a si.  ziangzat kumkhat ah na ngah thei ka tiih “100,000 tlun ka ngah, ka hna hi USA ram khui hmun ihsi khalih tuan theih a si” a ti.

Tui hnu kum 10 ahcun kan laimi lakah a tlunih mi pahnih vek kumkhat ih $100,000 tlun income nei ti cawk lo an suak lai ding, bawi upa le milionair, cathiam thatha an suak ding, Cozah hnen ih tax pe tam thei pacang tha le nu tling an suak vivo ding. Cui caan ahcun tu ih tumtah nei mumal lo, zuam tumnak nei lo pawl a laang thlang ding. Food stamp le tax return ngah ih man tam zet motor thatha to fate pawl an ning a zak lai ding. Check ih lakkha ka ngah takah benefit ka ngah cun a tawk ko titu pawl, kum 2000 hlan ih thleng mihlun pawl khal ziang an si cuanglo titu pawl, Zamdal(lai thuanthu mize bik) cithlah pawl mipi lakah an hlei thlang ding. 2007 kum hrawng ih Malaysia ih Refugee card nei cu kawhhran upa le pastor dingah an rak duh lo vekin food stamp le tax return ngah pawl kawhhran upa dingah hnon caan a thleng lai ding. Pastor kan si le US degree pakhat tal neilo zuam betnak neilo pawl kan kawhhran pawlin in hnong lai ding. Curuangah Inn pakhat neih ah lungawi tawk hrih hlah, a bak ih lei theimi asi ti zate theih a si. Mi pakhat kum khat $ 60,000 hnuai ngahmi ah lungawi hrih hlah ” hihi maw USA an ticu’ ti in a lo hngak ringring, zirin zuam bet aw, tong ka thiam lo, kut thiam ka nei lo ti hlah, na hna, na umnak hril thiam aw, small business neih theinak lamzin ummi tuan tum aw (eg. Workshop, lai dawr, sushi, nail le beuty salon & etc..) ka upa zo zirnak caan a tllai ti hlah, kum 10 sung zonzaih hreh hlah na dam sung na nuam ding, nom hma sak ih har neta maw, har hmasa ih nom neta nan hril sawn. Tui caan hi caan sungawi a si. USA cu Pathian ttih, diknak, taimaknak thawn tuan suahmi ih lennak ram a siih tumtahnak nei, zuam mi pawl lawngih thansonak ram a si.

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: