Chin Politik Thlirnak (Rev.Thang Tin Sum)

CT: Kawlram thlengawknak parih na thlir dan?

TTS: Kawlram thlengawknak cu tthat lam kan pan vivo tin ka hmu ve.Asinan, kan saduhthah ngaingai cu a kim thei hrih lo ee. Leiba thawn hitin ka tthim duh.Tangka 10000 mi ka bak ih, ka bakmi pa in i cawh tikah,”Ks 10000 cu hma khatte ah ka pe thei hrih lo. Asinan, Ks 1000 te ka lo pesung ding. , A dang ka lo bakmi cu nuam teten ka lo sam ding ka ti. Asinan, ka bakmi pa in Ks 10000 tengteng i pek lo ah cun, K 1000 khal ka la lo ding, ti sehla zo a sung deuh? Kei ka ruahnak ah cun, Ks 1000 ka pek sungmi khal lak men ding a si ko ka ti.Ks10000 tengteng pek tiang hngak cu a sung lak men ka ti.  In pek thei
zat kha lak rero men ding a si ko ka ti. K 10000 cu hmankhat te ah pe thei thluh sehla saduhthah cu a si ko e.
Asinan, kum 20 sung an pek duh cuang ual lo. Pe ding khal in zo hmanin an tuah thei cuang si lo. Maltete kan ngah mi hi lak ding a si ko tin ka ruat ve.  A zatei sun thluh hnak cun Malte an pek mi sung ah a tel thei mi cu tel ding a si ko tin ka ruat.
CT:       Kawlram ukawknak a  thleng awknak hnu kan Chin mipi parah ziang
vek danglamnak a um?

TTS: Kawlram thleng awknakin kan Chin mi parah danglamnak tampi cu a suahpi thei hrih lo nan, a suahpi leh ding ti zumnak ka nei.  Kan Chin Cozah sung ih Chin Vuanzi pawl, theih thiam ciami Laimi Uktu thar an to ttheptthep hman a hlawk tuk zo tin ka ruat.  Cozah zunginn pi tla lut
suak a nuam deuh thlang. ( Chin parih tthatlonak ttongsia theih dingtla a mal thlang)

Himi ukawknak hlan ah khawte lam kan tlawn ih ralkap menmen pawl  thu an rak neih ciamco kha ka ning tuk. Tu ah cun mipi thu neih theinak in a neh vivo ih hna a ngam ngaingai thlang. Khual tlawn canih Power piah ciamco hmuh ding an um tuk nawn lo. Thaw a suak zet thlang.
Biaknak lam hruaitu pawltla kan ram tthansonak le remdaihnak ah in bawm ve uh timi sawmnak, fawrhfialnak tla kan thei thlang ih a ttha zet ka ti. Mipi thawn ttantlang ding an duh zet tinak a si. Tthansonak tampi suak vivo hram seh tiah thla ka cam.

CT:      CNF le Cozah remdaihnak parih na hmuh dan Positive/Negative impact?

TTS: Hivek remdaihnak hrang ih thurelkhawmnak hi um thei seh la timi cu kan Kawlram minung tampi ih  saduh thahmi a si zo kha. ( Tung-pwit-saing, timi burthum pawl, tong aw thei seh la timi cu saduh thah a si cio kha) Cumi dinhmun thlen lo hman ah hitivek ih tonawknak a um cu ka lung a awi zet.Kan Bible khalah remdaihnak tuahtu cu mi thlawsuak an si, Pathian Fa ti ih kawh an si ding, ti a um kha. Matt.5:9.Kan kiangkap miphun dang thawn remnak ding cu sim hrih hlah, kan Chin mi karlak ah  healing process, remdaihnak, tampi tuah kan ttul lai ti
tla  theih  a ttha.

Peace maker , Remdaihnak tuahtu sikan ttul. Remdaihnak taktak suak ter thei tu thurelkhawmnak si hramseh tiah thlaza ka cam. Tthatnak lam pan hram seh. ( Bochuk Aung San ih tlangpar mi pawl hnen ih thu a rak kam mi cu, Ks 1 fingfing  co cio ding ti a rak si nan, a thu kam mi a tuah man hlan ih an thah si..ziang ti ttha. A mah vek thinlung put neitu suak sal hram hai seh la tiah thlaza ka cam.)

CT:      CNF le Cozah  remdaihnakin  Chin tthansonak (economic development) a suah pi thei dingmaw? Chin mipi in CNF a co hlang thei ngaingai pei  maw?

TTS: Lungkim tlangnak an neih thei taktak ah cun Chin mi hrangah tthansonak
a suahpi thei ding tiah ka zum. Kan Lairam ah Eco-Tourism tla tuah thei a si thlang ding. A dang khal ttuan ding tamtuk a um. Chin mi in CNF an co hlan thei le thei lo cu, an policy parah tampi a tthum aw ding.
Ramduhdaw taktak an si le si lo, Mah bulpak hlawknak le hmin thannak, larnak  men lawng tumtahnak an neih pangah ah cun mipi in an cohlang thei zik lo.Chin State huap in zawn ruattu taktak an si le si lo pawl par ah tampi a tthum aw ding.

 

CT:     Ziang ruangah Dr. Za Hlei Thang an hril? Ramsung ah teh Dr. Za Hlei Thang in a zum vek in a cangvai thei pei maw?

TTS: Ziang ruangah Dr. Za Hlei Thang an hril ticu a hriltu pawl ih thinlungput taktak ka thei ve lo nan, mihlun deuh pawl cun a thuhla hi an theih fiang ruangah an hril a si ko ding tiin ka zum. Kan ram hrangah tampi a ttuanmi cu ka thei tuk hrih lo nan, politic a paih zia cu keikhal in malte ka thei ve.

Dr. Za Hlei Thang cu Medical Student a si lai ihsin, politic lam a duh tuk ruangah, an mai san lai, Kawlram University tlawngta sungah hruaitu pakhat a si dah. Kawlram sungih Politic hmin thang bik pakhat a simi, Gen. Ne Win san ih an rak thahmi Salai Tin Maung Oo thawn rualpi
an rak si. Cuiruangah  Dr. Za  Hlei Thang hi a tlawng tat lai ah ziangvek minung a si ticu, tampi sim a ttul lem zik lo. A rualpi minung tampi ih theih mi a si. Thawng tla dah, MC ihsin dawi lawk
tiang hman a rak ttuar dahtu a si. National level tlawngta pawl ih rak theih mi a si ve.

Mihrekkhat ih Pathian kan rit vekin Politic rak ri taktak mi a si. Thawng inn ihsin a hung suak hnu, a sungkhat pawl in nau hmin sak an fiial tik ah hitin  a sak tin ka thei; Mang He Lian ( Tleicia) = Thawnginn ih an hremdan,  tuar a harzia a sawh. Hrang Kam Lo = Ka lo ttih lo. Dung ka sip cuang lo ding tinak a sawhfawn.

Dr. Za Hlei Thang cu siibawi ttuan in sumpai lamah harsatnak a nei lo nan, Politic lam a rit ve tuk ruangah  hivek ih a telnak a si tin ka ruat. A thiam le thiam lo, mipi hrangah ziang tluk a ttuan thei ttuan thei lo ticu thu dang siseh. Kan Chin mi upa lam sung in Politic a
paih pawl ah a telve ka ti le ka sual lem lo ding. Mipi in an co hlan thei le thei lo cu mipi thu siseh. Thusim thiam ciamco pawl cu a si lo nan, practical man a si ti cu mi tampi theih mi
a si. Kawhhran khal a duhdawt zet. A umnak kip ah Kawhhran lam ih ttan la tu a si ringring. Biaknak lam hruaitu pakhat dinhmun in hivek ram hruaitu tampi nei seh la ti cu saduh thah mi a si.
Hlanlai USA ram a rak din tu pawl in Bible an kaih vekin tulai kan ram hruaitu pawl khal, Bible kaitu si ve hai seh la ti cu a duh um zet. Dingfelnak, rinumnak kan ttul tuk.

CT:   CNF reformed mi in kan Chin  mi (Chin State Huap) a ai-awh thei pei maw?

TTS: Chin mi aiawh thei  organization ngaingai form hi a har zet e. Biaknak lam khal ah ZBC in a ai awh kan ti nan, Tedim lam kan unau a tam sawn an suak thluh tikah kan aiawh thei tuk lem lo.  Asinan, ZBC cun kan aiawh ko tin kan cang vai rero. Ziangah ti le Chin mi lakah % a tam
bik kan si tin kan ruat. Cuvek in Politic lam organiazation khal ah % tam nawn a aiawh thei ah cun lungkim ding a si ko. CNF an reform mi in ziang tluk  a ai awh ticu, kan thuanthu in a rel leh mei ding.
Kan bangawk lonak pawl cu tampi a um ko ding. Cumi kan bang awk lonak pawl cu tan in, kan bangawknakah ttan rual thiam zuam ding  kan si. Kan talent ciar vek in pakhat le pakhat hman thiam awk hi a ttha . (Kawl ttong in Luhman- nizaahmaan.. an ti) Kan bangawklonak ruang ih
huat awknak kan neih mi pawl tla hrial thiam kan ttul thlang. Cucu miphun pi pawl ih thinlung put a si.

Kan bangawklonak pawl pakhat le pakhat kan cohlan thiamawk a ttha. “Let us agree on our disagreement” timi ttong fang cu miphunpi pawl ih ttongfang a si. Kan bangawklonak ruang ih huatawk ciamco ding a si lo. Mutual recognition tuah theiawk ding a si sawn.

(Visited 112 times, 1 visits today)

Comments

comments

3 Comments

  1. Theihnak a ti kau in, a siar a manhlâ.

  2. Pu Thang Tin Sum
    Na Ca lehnak siar a manhla na sa.

  3. Rihli Tlang Cabawm ta ihsin A ngantu pa ih a bet mi leh midang ih rak bet mi a si..

    =============

    Siartu zaten,

    CT in interview in tuahnak a rei thlang. Politician thawngtla tampi an
    suah hlan ih ka ngan mi a si. Interview in tuah mi zapi siar thei ding
    in an suah ruangah, CT Editor pawl parah ka lung a awi.

    Himi interview in tuah hrawng hnak in, tuisun kan ram dinhmun cu thaw
    a suak deuh ngaingai ti tla ka bet duh. A ttha sinsin ka tinak a si.

    Mizan, January 24, cu Taxi ka to mi pa in hitin in sim.
    ” Ka naupa cu ram leng ah Lawng hna a ttuan. Mawttaw, permit a ngah
    thei ve ih, tuisun ah a permit ting kul K 2,000,000 in kan zuar” a ti.

    Aw, Mah-sah-lah san lai vek in permit ngah thei ngaingai a si thlang
    ti, tiah ka sawn sal.
    ( Kei tla ramdang ka feh iih, permit thawn mawttaw ka rak lei ve dah
    si maw ti, tiah Taxi driver pa cu ka sim ve.)

    Aw.. tukhal cu vek a si ko. Permit kan ngah taktak tiah, lung awi
    zetin in be sal.

    Kei in, “Kan ram thlengawknak cu mi menmen pawl khal in malte cu a zar
    kan to thlang tinak a si cu maw” tiah ka let.

    A nih in,” Si rori, kan nih vek tla hivek in permit kan zuar thei ding
    ti cu kan ruah san ngam dah lo pi. Ralbawi pawl le mi malte lawng in
    hivek motor permit an rak kai thluh theu ih, hivek hlawknak kan ca dah
    lo pi” a ti.

    Tucu hlan cozah ih, sian dahlo mi export import tuah theinak tla sian
    a si zo. Hlan ukawknak san lai, ralbawi pawl company cu motor an thun
    thei nawn lo tin in sim.
    Kei in, “A va mak ve, dodal awknak, lungkim lonak tla an suah pi lala
    pang kei” tiah thin nuam lo in a ttong cu ka let sal.

    Taxi mawngpa cun, ” An tufa pawl cu an lian tuk zo ih, tawk thlang seh
    an ti thiam ah cun a ttha ko ding e” tiah ka ttong cu in sawn sal.

    Kei khal in,” Duhham tuk nawn lo hai seh la a ttha ngai. An neih zo mi
    cun an tufa tiang hman a daih ding a si si” tiah ka let sal.

    “Kan ram ih thlengawknak hin, mipi parah hlawknak tampi suahpi vivo
    hram seh” tiah sawn aw phah in, Taxi par in ka ttum.

    Ram leng fanau pawl nan theih ding mi cu, kan ram si-pua-zi piksuh mi,
    sanction an on thluh vete cun, company tampi lut ding in an tim lam
    nasa tin kan thei. Tuluk, India , Vietnam ram vek kan hluan leh ding
    ka zum. Ziangah ti le ramleng ah kan mino, kan fanau pawl ca thiam
    tampi nan num zo. Nan thiamnak pawl invest a phunphun tuah ding in tim
    lam a cu thlang.

    Ka sim ttheu vekin, India pawl in Hamburger ei ttul lo ten, an nitin
    rawl a si mi, Chapati ei phah in, Bombay an inn ah um ta hrat in, US
    um an company hna an ttuan thei vek in, kan fanau pawl khal, kan lai
    buber, tisop, sabuti, kan ram ah ei phah in, ramleng ih nan company
    pawl hrang hna nan ttuan thei can a cu zik thlang. Timlam cio uh,
    Ralring cio uh.. ti tla ka lo fawrh bet duh.

    Falam ah tubai te Tourist an thleng ih riahnak a tthat lo ruangah,
    Hakha ah an lan tin ka thei. Tourist pawl riahnak tlak khual buk hman
    kan nei hrih lo. Timlamnak tampi tuah ding kan si thlang.

    Ete pa ( Saya Sum)
    =========================
    Dear Pa Sum,

    Na email cu siar a manhla riai!
    Kan rampi thlengawk ding hi ramdang kumpi pawl in an expect sangtuk deuh ih
    ram-uktu pawl an bang nasa tin thu ka theihmi ka lo hlawm ve.

    Ukawkdan, policy le office procedure pawl thleng ding le improvement tuah ding a tamtuk ih
    fialtullo ih a tuahthiamtu le mi 20 – 30 hrawng lawng an siih zaan it manlo ih hnatuan caan tla an nei an ti.
    Cumi pawl cun policy change an tuah rero nan implement tu ding millai an umtuk lo sihmang.
    Ralkap in a rak uk reituk ih a-mingh (command) peklo ih hnatuan thiam an umtuk nawn lo tiah hnihsuah vekin an relphah.
    Organisational Culture change cu kum sawmtel a reilai ding a zum-um.

    US & Western rampawl ih an demand mi pawl a zamrang theibik ih tuahsuah cu an tum rero ko cu a bang.
    Kan rampi a thlengawk rero lai ah Pathian duhdan ih thlengaw thei dingin zumtupawl thla kan cam a tul.

    Lungawi
    Rualthankhum

Comments

%d bloggers like this: