Chin Mi Kan Pipu Pawl Ih Sulhnu

pipu zuk
(By; Rev.Nehamiah Sui Nei Piang)
Chin mi (Lai Mi) phun hmuahhmuah hi Tuluk ram Tibet tlangtluan ih um mi Mongolia sungtel kan si ti cu kan nunphung le kan taksa um dan kan cangvaih dan le kan khawsak dan in a langter. Kan hawl thei dan le zum dan cu mithiam pawl ih Thuanthu ngan mi History ih Mogolia cithlah kan si ti cu zate theih mi le hmuh mi a si deuh bik. Dr.Fuchoma ih ngan mi Kachin miphun nun khawsak dan cabu ah kan hmu thei ih Pu K.Zuala ih ngan mi ahcun Chin cu 700 AD hrawngah Chinywa ah an um a ti. Sagaing lilawn kiang khalah Chinywa ti mi a um ih a tusan thar ahcun Metei miphun an um lai, cule Irrawady le Chindwin karlakih Lai khawpi (Chin Kingdom) cu Nanchaos pawl in kum 835 ah an do ih an siatbal thluh.

Chin miphun pawl cu an feh vivo ih 990 AD hrawngah Minkin an thleng ti a si, Cuisin Chinwin Tiva kiangkap ah an um, mihrek cu Chinwin Tiva an kaan ih Kalay Kabaw leh hmun dangdang ah an vakvai vivo. Zo History sungah Chin mipawl cu Chindwin saklam ih an umnak hmunbik cu Humalin an ti. Mongwa ih a hlat’lo nak Sabani khua ihsin penghnih 2 a hlatnak hmun cu Chin mi (Laimi) pawlih khan hmun khawzing Rai an biaknak hmun an ti ih lungto pi hleithum 13 sang khan an phun mi a um, cui an phunmi khan lungto cu Kawl(Burmese) pawl in Chin Phaza an ti lanta, cui an Phunnak hmuih kiangkap ah 1968 hrawngah leilung sungih an laih suah mi khuahlan thilri, dar, taikhap, khuakba, thifang le khuahlan thil le ri tampi an la’suak ih Jeep pahnih 2 khat lai an phur suak an ti. Cui Chin mi pawl cu Hmunrawn um le Tlangpar um tin Oska tlanglam tiang an kai so vivo.

Lehhman, cabu sungah kum 1397 ah Sian pawlin, Kalay Fortree City(Kalay Siangpahrang innpi) an tuah, Upper Chindwin Tamu le Kabaw khalah an tuah, 1911 kumah a cui Ral hruangkulh innpi cu Pengkhat vuakvei a si tin Gana Brawn in a ngan khum. Lehhman cabu sung thotho ah Awa (Invuah) khawpi cu an do ih an lak a ti. Kum 1555 ah Kawlpawl in Sian pawl cu an do ih an neh ruangah Invuah khawpi khal Kawl pawl in an lak sal. Chindwin Mungzua, Kalay tiangin Kawlpawl Siangpahrang Bazinnawng in a lak sal vivo a si, cuisi’thokin Kawlpawl in kum 1502 AD hrawng tiangin Manipur khal an do vivo. Metei Manupuris pawl cu an khawsak dan le an khuahlan nunphung zoh rero ahhin Chin Laimi phun lakih miphun khat an si ve ding tin Hudson in ca in a ngan.
Meithal keng

Chin Laimi phun pawl cu Kalay hmunrawn ah an hawng thleng hi mithiam pawl cun 800-1000 AD karlak hrawng a si ding an zum. Kawlpawl Siangpahrang in Kalay Valley cu an lak vivo ih Kyitawng Nyio cu uktu dingah an ret ih cu pa cun Siangpahrang innpi a sak. Cui Siangpahrang kulh innpi cu 234 eka a kau ih cui innpi cu a tu ih Kalaymyo thlang penghnih hlatnak hmun a si tin Vum Son in (Zo History) cabu sungah a ngan khum. Hi Siangpahrang innpi a sahnak ah Kalay Valley hmunrawn ih um Chin mi(Laimi) pawl cu a sawr na deuh si hmang ding, Chin mi(Laimi) pawl cu an umnak hmun suahsan’n Tlangpar lam panin an kai so vivo ih a tu ih Tedim unau thlahtu pawl cu Ciimnuai ah an thleng ih kan ni Laimi in thlahtu an Pu le pi pawl cu Lungtial (Lailun) kan ti mi lungkua pi um nak hmunrawn tak ah khua an to ve a si.

LAILUN thlengtu kan Pu kan theih mi cu Pu Thuan Kai a si ih Nupi cu Mang Tial a si a unau dang khal an tel LAILUN an thlen hi AD 1400 hrawng a si ding tin kan Chin Thuanthu ngantu pawl cun an zum cio. Chinmi(Laimi) kan si hi ningzah ding a um lo Pathian lairel a si, Maw! Kan Pathian a nung mi Chin mi (Laimi) in tuah le in sersiam ve hi kan lungawi tuk.

(Visited 375 times, 1 visits today)

Comments

comments

Comments

%d bloggers like this: