ICA Press Release

PRESS RELEASE

INSTITUTE OF CHIN AFFAIRS

Indianapolis, Indiana, USA

The Chin leaders, youths and committed professionals from different parts of the world came together to hold the Global Chin Affairs Conference on May 4-6, 2012, in Indianapolis, Indiana, USA. The conference extensively discussed various social and political affairs affecting the Chin people inside Burma (Myanmar) and abroad. As a result, the conference unanimously establishes the Institute of Chin Affairs on May 5, 2012.

The Institute envisages a peaceful, just, democratic society, strengthening unity, tranquillity and harmony among the Chin people.  The institution will also be working with others, governments or non-governmental organizations for the affairs of the Chin people.

INSTITUTE OF CHIN AFFAIRS

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

May 06, 2012

THUTHAN

INSTITUTE OF CHIN AFFAIRS

Indianapolis, Indiana, USA

Leitlun hmun dangdang ihsin  rinsanmi  Chin  upa hruaitu, mino pawl leh mifimthiam pawl  cu May 4- 6, 2012 ni ah Indianapolis, USA  ih tuahmi Global Chin Affairs Conference ah tawngkhawmaw in thureltlangnak neih asi.

Cumi Conference ah Ramdingkhawm ramsung leh ramleng ih a ummi Chin mipi thawn pehparaw in thu tampi khaikhawmnak an neih hnuah zapi lungkimtlangnak in Institute of Chin Affairs cu May 5, 2012 ah dinsuah asi.

Chin miphun zapi lakah remdaihnak, dingfelnak ih khatmi mipi duhdan ih hruaikaiawknak um thei ding cu Pawlkom ih lungthlitum a si.

Leiltun khawzakip ih Chin mipi thawn pehparaw in tuanrelnak ah pumpak dangdang thawn siseh, ramkhelhnak pawlkom dangdang, Kumpi dangdang, NGO pawl thawn khal Chin mipi hrang thatnak ding asi ahcun a tuldan in hnatuan vivo ding a si.

Duhdawtnak Zuun

“Duhdawtnak Zuun”

Jeremiah Ting Hlei Thang

2006-2007

Zodai zilthli thiangte a hunghrang zerzo, zingni mawite khal suah zairel in a mawinak hmuah suah tahratin Falam khawpi cu tleu mawizet in a run kap. Boruak khal a thiang, cumci le laihang te khal tlangtluan hrut in fim riari ten tlang le mual tin a zel. Cucik kharbawk khal sun nisa awi ve ding in an tiar cia ttheptthep. Culaiah keikhal kawr rang le lungzi hringte hruk in ka Nui sapherhphawm le arti kiomi te keng in No.(1) BEHS, Canbari tlawnginn lam pan in tlawngkai ding in ka pawk ve. Tlawnginnpi ka thlen in kan Boarder pawl tonak 10(B) ahcun ka vunglut. Tlawngkai pek te tifamcu ka zak a zum deuh ih ka hmaitla a hngal hrih lo nasa. Cutin ningzak nawnte’n in khawdang cu ka tang rero.

Vanthatah ka ti ding maw vansiat sawn ti ding khal ka thei lo. Saklam ka hun zoh cu  Vancung fala vek ih mawinak neitu, Lasi fala vek ih iangnei, samthlairem thliahthli te, mawinak phunkip thawi tuahmi, duhnungza Fala nonal te cu ka zoh ngah ngelcel. Sangkate kap ih to asi ruangah sangkate ih a runglut mi ni tleu cun a biang note cu a run cerh ih senno hiamhi ten sim le rel thiam lo ding khawp in mawinak phunkip in a tuam. A cangvaihdaan khal mi’h lungla ding zawng tei umtlan a thiam ih duhnung tuk ding le zohrem tuk ding ih um thiam zet a si fawn. A mittlang bialte le a hmursen mawite thawn a lu cu a hunher ih zukneng vek ih a mawi zet mi a mit mawite cun  vawikhat te cu I run zoh ngah pang, cui vawikhat zoh ngah pang ahcun ka taksa hmuah a hit thluh vek rori ka thei ih ka lu khal tum luailo vek in ka thei.

Ka thinlung thupte cu lungawinak maksak thawn a khat ih vawikhat I zoh ngahpang cu ka lungawi in ka ai a puang tuk lawmam.  Asinan himihi duhdawtnak zuun hramthawktu tla a si thei ti khal hi ka rak ruat tel dah ve lo. A mawinak le a tthat nak in ziangkhal thei lo khawp in I rak tuampit thluh a sibik in ka thei.   Cucun ka thinlung le ka ruahnak, kamit pawl khal khuihmanah feh thei nawn lo’n a mawinak sung ah ka pil cuahco. Asinan kan Sayamah ih kawk phan ruangah duh kuahko le siang lo cingten rei  hman zoh ngam lo in ka lu cu ka her ih kan Sayamah nu ih cazir cu kan vun zoh sal. Asinan mu le mal khal a nei thei nawn lo. Ka thinlung, ka ruahnak le ka mit pawl cun amah lo cu a hmu thei nawn lo ih amah lo cu a ngai thei nawn lo. Ka thinlung cu a mawinak in I tuampit thluh ih ka ruahnak khal a iangneih mawinak pawl in I zel khat thluh cu a rak si bik ko.

Cutin caan rei nawn caa kan zir ttheh hnu ah tlawng ttumnak dar awn (khawglawng) cu a rung awn ruangro.  Tlawngttum hnuah cui ka hmuhmi le ka tawnmi cu ka rualpa lalte ih hnenah ka sim. Vantthatah ka rual Lalte thawn an rak theiaw ih an rak nel aw zet, a hmin cu “Sui Len Mawi” a si thu I sim ih “Mawite” ti’n duh kawh ih an khawh thu pawltla I sim. Caan remcang a um le theihternak in tuahsak thei thu pawl le an rak nelawk daan thu pawl I sim cun ka thinlung cu nawmnak hlir in a khat ih thaisun kim ding cu thifahnukcat in ka hngak. Kum thum maw rei sawn ding tuizan ha ti khawp in thaisun kim ding cu ka hngakhlap.

Cutin a thaisun ah ka rualpa in theihternak in neih ih hnisiamsiten vawikhat te I hnihsan hnuah khansung ah cun a lutsal. Cutin caan tawkfang nawn tlawng kai ih caan kan hman hnuah ka duhdawtnak cu mithmai in ka lang ter nan ka kaa ih simsuak ding cu ka ngam thei hrih lo. Ka ngam thei lo nak bik khal anih cu Upa fa a si hleiah cathiam thei zet le mi ih zoh co zetmi, milian fa, Lal fa, bawi fa a rak si ngelcel. Culaiah kei cu ka nu le pa lothlo mi an si hleiah  tlawng sumbur ding hmanah a netabik lam lawng ih pe ringring ka si thu pawl, thlathum vawikhat hman inn lam ah sa ei thei mumal lo kan sinak pawl cun ka duhdawtnak thu sim le rel ngam lo ding in I kai bet.

Thinlungsung ih ummi duhdawtnak thu sim ngam lo hi taksa sung ih hling um ringring thawi a bangawk thu cu zawi sim lo in ka fiang tuk. Har ka ti, sim ka cak, ka sim ngam lo, rel ka cak ka rel ngam lo, sim thotho ding in ka vun zuamsal, ka dinhmun ka zoh a niam tuk fawn. Aw! duhdawtnak rel thei ve ding tal in dinhmun te vun neih ve cu ka cak tuk nan mai sinak le dinhmun cu sentlung bang ih duhduh ih sawk le rem theih men le a rak sisi lo. Aw! dinhmun siatnak le sinak niam tal hicun Duhdawtnak ahcun an hna rak phit men hai sehla ka va duh so. Hitin maw ka tuar cuahco men ding? Hiti’h ka umcuahco men cun khua a tlai leh ding ti khal thei cing in dinhmunsiatnak, ttihhrutnak, ningzahnak le ngamlonak pawl in ka thinlungsung ih Duhdawtnak phawrhsuak thei lo ding in I kai bet lai thotho.

Hmanseh khua a hung rei cun an sim  Duhdawtnak mitcaw cun nikhat ni ah ka dinhmun khal ruat thei nawn lo le ka sinak khal mang thei nawn lo’n ka thinlung cu caphek par ah pholang tahrat in.

“ Dear Sui, hi ca na hmuh veten Duhdawtnak thawi a khatmi ka thinlung le hi ca te in “Suntha” ti’n lo ti hramseh.  Tlin lo nak le dinhmun siatnak hin na hnen ih Duhdawtnak thu sim le rel ngam lo ding in I kai bet thei nawn lo cu a si bik ko. Tling lo le tlak lo cing te’n ka lo duhnak thinlung cu hi cahnah par te ah ka run pholang a si hi. A cem tiang in siarsak ding ih zangfah ka lo dil. Hi ka taksa leilung ih tuahmi reilote ih leilung lala ih kir sal mem ding ka thinlung sungah  Siangpahrang Solomon rangleng pawl hnak ih cak le  khoh sawnmi Duhdawtnak cu a um ta mio si. Hi a hngetkhoh zetmi ka Duhdawtnak thinlung in dinhmusiatnak le sinaksiatnak pawl khal umpi men thei nawn lo in zohhman ih kham theih le kaih theih lo in na hnen ih “ka lo duh” timi a lo sim ruangah thinheng hramhlah ti’n ngaithiam ka lo dil fawn. Ka beiseinak cun ka kiangkap ih thing le lung boruak pawl khal hin nangmai Duhdawtnak thu lawnglawng in sim in ka thei. An sim Canaan ramnuam khuaizu hnak ih a thlum sawnmi na awkam mawi theih ding cu kei ka hngakhlap. Ka lo duhnak le ka lo ngainak pawl hi a tak ih hmuh theih cu si ningla hi ca sung ih run thun tel khal ka va beisei takem.  Ansim Laiphun vapual te bang duhdawtnak thawn awmphir dai ih tintling khat sung duhdawtnak par tlanve ding ih khawsak ding cu  Cungkhuanu in remti hram seh ti’n thlaza ka cam. Ka cangan hnawk tak le siarhar tak mai siarnak men ih zuknengmit bang nonal zet le a mawi zetmi na mitmen fimte hnaihnawk ding cu kei ka siang lo. Hizat te in si hrih mai seh. Hicate in a mawizetmi na mit te kha hahdamnak lo pe sehla, duhdawtnak thawn  “Mangttha” ti’n na kut lo kai hramseh.”

Tin ka thinlung cu ca hmang in ka rualpa Lalte cu ka hei pek ter. Can malte a rei hnu khalah zianghman thukir sal cu ka dawng lo nan ka duhdawtnak cu ttumsuk lam a pan thei cuang lo. Amah ka hmuh tinten phurnak le lungawinak in ka khat. Duhdawtnak ih hnattuan cun ka taksa ah hmun a khuar ih hmual a nei tuk zo cu a si bik ko. Mah duh lo tu duh rero hiaw ka buainak men a si ti’n ka ruat ttheu. Asinan Duhdawttui duhmi silo a har zia khal tuartawk tuar mai keng ti’n duhthu ka rak sim ngam nak khal a si.  Hmanseh tik cu le caan cu a hung rei ih a hung hreliam tikah lamzin ih vawihnih khat tawnawk caan ah mithmai panten vawihnih khat I bia phah ttheu. Asinan I duh ding ti cu ka rak ruat ngam lo ih ka rak zum ban ve dah lo. Ka duhdawtnak a theih ding lawng ka ngamtawk le ka ti theitawk si in ka thei aw. Vawikhat I biak hi cun ka ihhmuh a thawt lawng siloin ka mang tiang khal a ttha thluh in ka thei aw.

Asinan caan a hung rei deuh tikah ka ruahban lo le ka tum ban lo in kan rualpa Lalte hnen ih ka duhbikmi “Sui” ih duhdawtnak thu cu ka thei ngah ve ta. Ka zum thei lo, ka lung thei lo ih thungai khal ah ka neih thei lo.  Ka rualpa hin ka thinnawmnak ding men ah I sim men a si kei maw tin ka ruat thul asilole ka duhtukthu hi amah “sui” in a theih ruangah ka thinnawmnak ding men ah a rak simter teh a si kei maw? Tin thu tampi cu ka ruat ve nasa.

Asinan ka rual Lalte cun fiangte’n thungai a si thu le thuhman, thutak a si thu pawl tthatei I sim hnun cun ka lungawituk nakah um daan khal ka thiam lo, umngaihnak khal ka thei lo, suitum sar vek in ka thei aw, sialkiringcin sarsuak vek rori in ka hmu aw, ka lungawidaan le ka hnangam daan thu pawl cu ka rual Lalte hnen ah ka sim nan a hrek te hman ka kaa cun a simsuak thei lo ih a relsuak thiam lo. Amah tawnsal ding cu ka cak tuk nan ka ning a zak ding, ka zah ding ticu ka thei cia keukeu nan ka duhnak in in nehtuk cu a si bik ko ding, a mah tawng ding rori ka thinlung in a tumtah. Cutin tlawngkai tlang khan khat ticu tawnawk caan a tam ih nelawk nak lamzin pi ah nitin ke kan kar ih kan tlangleng.

A ruangrai khal cu tthianrual lak ah cuanghmuar deuh ih Cungkhuanui sersiam ti cu el theih lo in a lang. Keihi mipa sang awmangtawk in ka thei aw ve ih can aw cercer kan si. A tairawng le a pian a hmel zohhin mi pakhat a si ding ti theihtheih fahran in a lang. Ka uar hleicenak te cu Laithuam uarzetmi a si ih Laithuam te thawn a mil aw in a kaih aw tuk fawn. Laiphun suahni, Laikumthar, Fangerpui caan ih Laithuamte thawi mipi hmai ih a lam le a cangvaih daante hicu keimah cu simlo, mipi ih uar tuk le duhtuk mi a si zia mipi auaw cu a dai thei lo.

Nikhat cu a duhdawtnak ngah ve zotu pakhat ka si ve ti ruahnak thinlung thawn lamleng ih vahsuah ding ka sawm ve. Anih khal in I lungkimpi ih kan pahnih ten Cinmual vengih tlangtin hrut phah in kan liam miarmo. “A mawi sin ding lai rawn” timi Sunceu ih khan hnuaite ih thing daihnem tang te ah kan pahnih te cun kan to. Zodai zilthli te cu a hunghrang zerzo, cucik kharbawk pawlkhal boruak nuam tuk le nitleu mawite lawm in kiang le kap in theitawk in an aw an suah ve. Thingkum hrampi pawl khal um men thei lo in an hnin aw ih  an sawi aw rero. Culaiah va phunkim khal an aw suah in an awm le awm daiaw in thunuam titi relin le duhthu sam phah in an hni an khek ve. Cumci le laihang te khal in an mawinak suah in lairam fing le tlang cu a mawi theibik ding in an cawimawi ve.

Culaiah ka duhdawtzetmi “Sui” khal thinlung nuam zet in a hmur mawite le a bianno sen hiamhi te thawn I hun zoh hnuah ka lamah a ra her. Cutin zithlithiangte in a sam nemte cu a hun sem ih a sam nemte vun remsak ding in ka kut cu a lam ah ka vun suah ve. A sam nemte ka vun tham hnu ah ka kut cu kir thei nawn lo in a liang par ah a tang lan. A biang note cu tham phah in le a sam nemte cu zut phah in “Bawih” ka lo duhtuk ti phah inn a hmur mawi thianghlim te cu dai ve ding in ka lu cu a vungkur. Vawikhat te a hmurthlum te ka hnam hnuah  hni siamsi ten a hmai mawite  le a biangno dunnung te thawn “Aa Uu” ka lo duhtuk tin mithmai pante thawn ka tawng cu I hun let.

Cutin duhthu nuam sai in le hmailam thu ruat ih caan kan hmang hnuah “Sui” cu a ding ih kan lai ram fing le tlangmual pawl cu cuan phah in hitin thu I sut. Uu tui kan hmuhmi lairam mawi tertu thingkung le hrampi, tlangmual le leilung pawl, va te le cucik kharbawk pawl hi tui kan Duhdawtnak in theih pitu ah cang hai seh. Cutin kumkhua tthen aw lo in duhdawtnak sung ah nang le kei kan leng tlang ding. Ziangvek harsatnak hman in nang le kei duhdawtnak hi in tthen hlahseh ti’n thu kan tiam Pei, na duh maw na ngam maw? Tin ka duat bawite cun I hun sut ta riai. Ka lungawituk umngaihnak thei lo’n ka ding ih ka aw neihtawp suah tahratin hitin ka au. Maw! Tlang le mual pawl thingkung le hrampi nunnak neimi ramsa phunkim tuini ah ka duhdawtmi “Sui” le Kei ih Duhdawtnak theihpitu si hram uh. Ziangtik hmanah kan tthen aw lo ding ih nan mah hi kan Duhdawtnak in theihpi tu nan si kumkhua ding” ti’n ringzetin ka au. Cuti’h ka au ttheh hnuah kumkhua ih tthen aw nawn lo ding in thu cu kan tiam veve. Leitlun ih mah pahnih lawng um vek in hni le khek phah in sunni cu kan hmang liam.

Cutin tikcu le caan khal a herliam vivo ih awmangtawk tlawngkai ih caan kan hman hnuah tlawngpihnak dar khal a rung awn ruangro thlang. Asinan kan nih cu Falam khawpi sung ih um veve kan si ruangah tlawngpih khalle kan tawng aw thei ringring timi thinlung te in ka hna I ngam ter zet. Camibuai kan phit tthehhnu thlathum hrawng ah vawikhat cu zinglam vang hlan in au thawm ka thei celcel. Ka mangbang in ziang thei lo pi’n ka tho ve. Ka thawh leveten Kring….Kring…Kring Phone cu a awn ciamco ta, e heu! ziangha si tak ke tin Phone cu ka va kai. Ka rualpa Lalte asiih phunhra result a suah thu I hum sim ta. Cucun taw le lu thei lawn ka tlanthla ih ka  awn le awn lo zoh ding in phivir in ka tlanthla.

Ka hmin a rak um thu ka theih le ka hmuh leveten ka lungawi in ka khir ka zuang. Ka innlam ka hun sim ih in lungawipi ve tuk. Cuihleiah ka duhzetmi “Sui” khal thiamhleice sinak D pahnih a ngahtelthu ka theih sinsin cu umngaihnak hman thei lo in ka lungawinak mithli cu ka biak ah a rungluang zerzo. Asinan zohhman ih theih cu ka duh lo ih a thupten ka hnul fai thluh. Lungawinak tinkim hi Cungkhuai nun kan hrang rori ih tuahmi si in ka thei ih ka lungawinak cu a zual sinsin. Cutin Phunhra kan awn veve ruangah tlawikai peh veve ding kan si thlang.

Asinan thu pakhat ka hrangih thil harsazet a simicu keicu ka suahhlan ihsin ka Nu le Ka Pa in Pathian hnattuan ding ih hlanmi fapa te ka rak si bangin nauhak te ihsin Pathian theitu ka rak si fawn. Ka Nu le Pa ih duhbikmi Bible tlawng kai a ttul ta. “Sui” cu mi Upa fa a si bang in Kalay ah Eingeneer tlawng kai ding a si thu cu ka rual Lalte in I sim zo fawn. Bible tlawng ka kai le “Sui” thawn kan tawng aw thei nawn lo ding ti cu ka thei cia keukeu. Ka thin a bang, ka riah a sia, umngaihnak khal ka thei lo, van ka zoh a sang lei ka bih a pit an timi cu keimah rori hi ka si ko. Thuruah daan ding khal ka thei lo, khawkhan lai rel dan ding khal ka thiam lo, ka riah a sia, ka lung a zur, ka ttahhah vek a suak.

Bible tlawng kai lo ih Phunsang tlawng ka kai ve le “Sui” thawn kan nai aw dingih kan tawng aw thei ringring ding, Phunsang tlawng kai lo ih Bible tlawng ka kai le “Sui” thawn kan hla aw ding. Asinan Pathian thu lam ah ka pum ka pe aw thei sinsin ding ti cu ka thei. Ka duhbikmi “Sui” thawn hlatawkding cu ka ruat ngam lo, ka ngaingam lo. Alakah ka Nu le Pa ih thu el ding cu a zarh tluk in ka thei fawn. Cuhleiah keimah khal in Pathian hnattuan cu ka rak tumtah mi a si ve fawn. Himi lamzin pahnih cu ka tawn ding ih ka rak ruahhar bik le ka hril thei lo mi lamzin an rak si veve.

Anetnakah cun hitin thu ka ruatsuak ziangkimhi Pathian ihta Pathian ruangih um le thilcangmi hlir an si. Bible tlawng cu ka kai pawt ding ih ka duhzetmi “Sui” khal Pathian in a kilhim ding ih tawnawksal caan in pe sal ding tin ka thucu ka bawtcat ta. Cuithu “Sui” hnenih ka sim veten anih khal umngaihnak thei lo’n a biang ih sin a mitthli te cu a rung luang. Ka tai in I pawm ih Uu Phunsang tlawng kai ve ko aw nang thawi hlatawk ding cu ka ruat ngam lo ti’n a kutnemte in ka biang cu I hun cul. Aw! a va har takem ziangtin saw ka ti ding ka thinlung hi a hlo cupco. “Sui” thawn hlat awk cun ruahsanding nein awn lo vek ih ka theih awk laiah a mah rori ih hiti I hun lem cu ka lung a zur,ka zang a fak, ka ngai in ka duhtuk fawn. Hmahseh famkimlonak leiram ah “duh vek ih um a theih lo ih a tul nak ih um a tul saw” timi tawngkam bang in Bible tlawng ka kai thotho ding thu cu hreh thluahthlo cing le ui duahdo cing ten ka vun sim ih kan tawngaw sal thotho ding ti’n hmailam ih kan khawkhanmi pawl famkim thei ding in a cang theitawk in ka sim ih ka awkam thiam sun te cun ka vun lem. Asinan …………………………….siar paihtu hrang…………..

Peh leh ding….Cuan….

Mino Hlasak Thiam Mai.Racheal Ngun Hniang Par Hmaitonnak

1. 

   Racheal

CT: Ahmaisabik ah na hmin pum le na thuanthu tawi in sim thei pei maw?

Racheal: Ka hmin cu Rachel Ngun Hniang Par a si. Falam khua ah ka suak. Ka Pa cu Rev. Van Nei Kam a si, Ka Nu cu Mang Kai Sin. Unau (5) kan si ih nautabik sangtu ka si.

CT:Na kum ziat ah zaihla na sak thok?

Racheal: Ka kum (10) hrawng in hla ka rak sak thok ih tu hi kum-14 ka si.

CT:Zaihla sak ding in forfialtu tivek na nei hran maw?

Racheal: Forhfialtu hran cu an um cuang lo nan, ka sung le pawl in cu hlasak ding in duh sak zet.

CT:Series vek suah zomi na nei maw, suah cing ding vek teh  a um maw?

Racheal: Suah mi ka nei hrih lo. Pathian hnenah thla kan cam rero lai.

CT:Ramleng um a hleice in Malaysia le U.S.A biak khawmnak tinkim ah hla na sak ding in sawm na si theu ih na hlask an thei ringring, Mai.Far Men Par sawngtu ding tiin an lo ti theu mi teh ziangtin na ruat?

Racheal: In duhsaknak hi Pathian in in ti famkim sak sehla ka saduhthahbik mi cu a si. Ziangah tile milar pakhat le Pathian mi hman sawngtu ding si hi cu a sunglawi zet tin ka ruat.

CT: CBA,NA (Chin Baptist Association, North America) kum 2011 mi pakhat hlasak zuamawnak ah pakhatnak na ngah tivek thu kan thei, cule khavek zuamawnak vei ziangzat na tel ih laksawngvek na ngah tam zo maw?

Racheal: Hivek zuamawknak ah Voi (2) ka tel zo ih, a voi (2) in Pathian zaangfahnak in pa (1) nak laksawng ka ngah veve.

CT: Ziangtik kum ah U.S.A na thleng ? USA um Chin mi pawl ih nuntu khawsak daan tllun ih na hmuh daan malte in sim thei pei maw?

Racheal: Kum 2010 ah U.S.A kan thleng. Kan ram dinhmun thawn ka ruah ah cun, tampi kan thangso in ka hmu. Cui tlunah, U.S.A kan thlen hnuah hin, Pathian thu lam khalah kan thangso zet in ka hmu.

CT: USA hi land of opportunity tin mi hmuahhmuah in thei a si bang in hmailam ah leitlun huap hlasak thiam milar si duhnak sunmang na nei maw? Thleng thei ding in teh zumnak le zuamduhnak na nei maw?

Racheal: Ka nei. Pathian in thlengthei ding in lam i hruai ding ti’n zumnak ka nei.U.S.A lawng hman siloin hmun dang le ramdang khal ah mah in zuamduhnak lungput nei cun kan thleng thei ding tin zumnak ka nei.

CT: Hlasak thiam mi lar  pakhat si bang awla, Pathian thangthatnak hla (gospel song) lole duhnak(love song) hla vek na sak ding? Kawlram hlasak thiam milar Sang Pi le Mizo hlasak thiam Van Lal Sai lo vek pawl in Pathian hla sak ding lawng in pum an pe aw mi tlun ah na hmu daan le na si duh daan in sim thei maw?

Racheal: Hlasak thiam milar pakhat sibang sehla, Pathian thangthatnak hlasak ding lawng hi ka tumtah mi asi. Milar pawl in hiti vek ih an Aw Pathian thangtthatnak ih an hmang hi tha ka ti zet.

CT: Leitlun hlasak thiam lak ih na aur hleice mi an um maw? Ziangruangah na aur? Cule kan Chin hlasak thiam ah teh uar cuangce mi na nei maw?

Racheal: Leitlun hlasak thiam ahcun Kelly Clarkson ka uarbik. Ziangah ti le a aw tthat lawng si lo in a thuamawk daan hi a simple zet tin ka hmu. Laimi hlasak thiam ahcun Mai Far Men Par hi ka uarbik. Ziangah tile a hlasak mihi a nunin a ttawmpi vivo in ka hmu.

CT: Tlawngkai na theh in na man caan (spare time) ziangtin na hmang?

Racheal: Ka man caan ah Youtube sungta hla ka ngai ih, Karaoke in ka sak phah theu.

CT:Kilkip ih thanso zomi U.S.A ah Chin mi pawl in ziangtivek in nung sehla tha na ti? Tthimnak ah Hnipuan sinfen daan le Chin mino pawl nun can ziaza tlun ih  na hmu daan in hlawm thei pei maw?

Racheal: Kan Lai nunmawi le Christian pawl ih si daan ding an thlah pang ding ka phang zet.

CT: USA ah Lai nunphung hlo lo nak dingah ziangvek tuah sehla tha na ti?

Racheal: Kawhhran le pawlkom  lam ihsin tan naa pi ih kan lak a tul tin ka hmu.

CT:Nangmah le mah Lai mi na si nak tlun ah na zahpi maw?

Racheal: U.S um ruangah Laimi ka sinak hi ka zahpi lo.Ziangtik caan khalah keimah le Laimi ka sinak hi ka zah pi dah lo ding. Laimi kan zaten kan zahpi lo a thu pi lawng hman siloin miphun cawisangtu ding kan si sawn ti ah ka lo forhduh a si.

CT:Leitlun mino pawl hnen ih cah duh mi na nei maw?

Racheal: Ka cah duhmi cu mi zo khal in tui timi caan hi thansonak hrangah man nei zet in hmang thiam sehla tihi ka saduhthah cah duh mi asi.

CT:Hmailam ah innsang na din tik ah ziangvek tlangval lole mipa hi nangmai pasal ding ah na hril ding?

Racheal: Huhhh!!! Ka rel ngam ding maw si! Hehehe… Lai ram suak Lainu ka si ih Pathian tihzah in keimah le ka innsungsang duhdawttu Lai pa rori hi ka tlangval/pasal si ding ah ka duh bik.

CT:Pehtlaih duhtu pawl in ziangtin an lo pehtlaih ding? Youtube ah na hla ngai duh pawl ziangtin an lo hawl ding?

Racheal: rachelrose.ngun@gmail.com & facebook in *Rachel Hniang* tin pehtlaih thei ringring ka si. http://youtu.be/PvuMqK6sYd,    http://youtu.be/d9NlirYwqag ah zoh theih a si.

CT:Nangmah vek mino tampi kan ttul ih caan tampi thusuhnak pawl famkimzet in letsaknak tlun ah lungawinak simcawk lo kan nei a si.

Racheal: Kei khal  CT tlun ah le casiartu zaten hnen ah  Lungawi thu simcawk lo ka nei ih hmailam ah ka zuam vivo ding.

Salai Israel VSl Ih “Ka Ziangkim” CD Leitheih Zo

Kan Lai Hlasak thiam Salai Israel ih “Ka Ziangkim” CD a leiduhtu kan um a si le ziangtiklai khalah a cah theih. Ramdang khal ah zamrangten kan lo kuat thei ringring.

Contact Theinak

Salai Mazawn (New Delhi)

Ph – 9871496733

salaimazawn@gmail.com

Salai Israel (Yangon)

israelselawn@gmail.com

India Rs,80 ramdang ahcun mah le umnak ih CD zuardan vek in a si ding.

Tong Timi Hi Kan Miphun A Si Ko Maw?

“Ka fanu zangfahten kan inn sung ahcun mirang tong cu hmang hram hlah aw” tiah kan nu in kan fanu kum 5 mi Christina M cu nun a sim theu. Sim lo awk khal a tha lo si hmang ding. Tlawng inn ihsin a ra tlung, a nau thawn an kawmaw, an lek tlang ih an biakawk tikah tlawnginn ih an hman mi vek mirang tong cu a rak hmang ngah ringring a rak si. Kei cun cuvek ciamco ih ti a tul lo a duh le hmang ve awsehla mirang tong thiam tete a thatuk sisi tiah ka thinlungten ka ti theu. Hmansehla can a herliam ih ziang a cang?

Malaysia ihsin kan nu ih a u tei sung an ra thleng. Annih sungkua hi mizo tong hmang an si. Kan fate in mizo tong an thiam ve lo. Cutikah an kawm awk duhzet fawn, aancing lo in an um. Mirang tong an hmang ih kan kham fawn ziang tongin an biak aw thleng ding? Unau an si fawn si? Ruat ve hnik. Kawl tongin an biak awk daih mai. Aw! Kei le laimi felfel ti aw ka si fawn. Kawl tong ih biak awk teh a pawinak a um maw, um lo ve. Ziangruangah kan mah kan rampi tong a si. Asinan Laimi ti ih kawl tong rori in kan inn sungsangah tong ding a mawi fawn lo. Asilole ka fetepawl mizo tong ka zirter mai ah a tha sawn lo maw? Aih, culamlam ka sim tum mi a si lo.

Veikhat cu Wire hri dir in hna ka tuan rero lai ah CRC zung ihsin phone in in rak ko. “Christina pa na si maw? Hitawk ah Lai tong thiam lo laimi ka si a ti aw, nangmai’ mi theih ka si a ti aw. Ziangtin kan tuah ding, laimi a si ngaignai maw? CRC ca “To whom it may concern” timi ca kan pe ngam pei maw tiah” in rak sut. Amah ka vawn biak cun kan hnen ih hnatuan mipa a rak si. Laimi cu a si tuk lawlaw nan lai tong a thiam lo tikah laimi a sinak a keng tel thei lo a rak si sawn. Laimi ka si kan ti awk theinak hminsinnak cu lai tong kan thiamnak a si pei maw? Nang na inn sungsangah ziang tong nan hmang? Tong timicu kan miphun a si tiah kan ti thei pei maw, A si ah teh?

Ka ram tuan

By. S. Tan

Bawipai’ lo ramih bung dingin  Haryana state ka um nak cu suahsan in Punjab lam cu ka pan.KM tampi a  hlatnak hmun a si ruangah ka thinlung te in tupi sungah tla kan lut phah vivo dingih hmunnuam nuam tla ka hmu ding hmang ti nak lai ah India ram ti pan cu minung le in hlirin an khat ti sehla thuphan per hmang in ti tu a tamtuk lo men ding. Haryana ih sin  pawksuak ding in kan tlawngin kawtih sin bus kan bawh ih, ziangtik hmanih tawngaw nawn lo ding mi lengnu dawh kutnemte ih bye bye  tu pawl  mithmai zoh phah cun kei cu ee lalrawngbawl tu ka si ti thinlung pu phah thawn ka pawk suak ta.

Leitlun pursum leilawnnak ih Bazar an focus nak le leitlunih sumdawnnak ih a thangso bik ih an rel mi hmun Gurgoan & Noida lamtluan pan cun kan suk thla ih Indri Gandhi  international airport kan tlanpel hnu cun Delhi khawli pi ih Trafic zamih kan bus cu a rak pawmbet ih cumkheng titii zik bangin nuamtete in kan thawn. Kan bus cu ralramih ralkap hliam mi bang cun nuamte te ih a thawn hnu ah Delhi khawpi cu a suahsan thei.Delhi khawli pi kan suahsan ngah hnu cun theih palingkawh in a cak.

Aw ka kiangih to  pa cu kan fehnak lamzin sukso khaw hmin pawl ka sut ding ka ti naklai ah ka khawte fa si nak suakin sangka te ah ka lusuahin zu in thiam pek zuri men bangin ka luak ciamco. Ka motor ri cu a demdeuh ih ka kiangih vai pacang hnarkawng hmelthatak mai cu ka pu khuikhua kan thlengthlang ti in ka hon sut cu mirangthawng phangkhat te khal a rak thiam lo. Vaitawngin in ron sawnih kei khal vai tawng phangkhat khal rak thiam hlahkhaw kan zoh aw ih ka hni  ve ve ih titi a va rual lo ee aw!!. Cu ti ih zo hman biak ding nei lo cun khuaram ka cuanih Ludhiana km 320 Amritser 290 ti vek ih tar pawl cu ka zoh ih ziangkhua an si ti le thei ta hmun lo ka vaipa le kam biak tha  ta  hmun lo an ni khal in aa in ti vio ding.

Kan hnatuannak ding hmun Punjap ram khawte kan va thlengih ka rak ruahdanah cun an khawte ah cun mifarah tete an um dingih awlai ten  Jesu cu an zumduh ve mai ding ah ka rak ruat. Naisai hlah an rak lian in an khawte khal ah leirawhcan inn dawtthum tam pi a rak um ih Delhi khawlai ih an car nalh tak mai vek khal an khawte mi pawl in an rak nei ve. Zumtu pawl tawnawk khawmnak kan nei ih kan ni lamih khawmpi kan ti vek zik te khi a si. Mipi kan za ten pher phah mi par ah cun kan to theh, keybord a um lo Tingtang le ka hmu fawn lo, ka thinlung te in an vathing ve vaipawl hi cu!!! Khawm kan thawk cu an Punjabi khuang mi pakhat in duherhsah in  thiamtak mai in a hon bengih Punjabi hla Punjabi hlathluk hlir an sak ta. Ziang vek thlarau hawizawng in ka rak um ding ti ka thei lo, ka hrangah cun sabehrek ih khuangcawi hmu ve ah ka ngai aw mai

Punjabi pawl hi hnam u  pa ve tak an si bak ah biaknak lam khal ah sakhuanak mumal tak rak nei mi an si tik ah zumtu um sun pawl khal in mirang ti dan lam thlunlo in an mah an hnam ti dan thlun hi an tum sawn tin ka hmu. Kan lai kristian nun dan  ka von ruatsal. Jesu kan zum le ve te in kan laihla le kan laidan kan nun mawi le kan culture pawl cu ramhuai thilti dan ah kan ngai ih kan thlungdar pawl khal Pathian thangthatnak ah thil bawrhhlawh ah kan ruat.

Kan music suanvawr khuang le phei cu kan pupa pawl ih khuangcawi, zu le sa cennak ih rak hman mi a si ruangah ramhuai hmanrua ah kan ruat. Kan laihla thluk ih  Pathian thangthat ding cu ten um tlukah kan ruatih mirang pawlih ti dan cu ziangkim a tha in Pathianih cohlan tlak hleicuangah kan ruat. Mi’ hnamdang pawl cun an hnam hla an hnam thlungdar thawn kan Bawi Jesu an thangthat. Bawipa in ziangtin ngai tak maw? Punjabi, Pathian mi hman Sadhu Sunder Singh in “ Indians do need the water of life, but not in a European cup. They should sit down on the floor in church: they should take off their shoes instead of their turbans. India music should be sung. Long informal addresses should take the place of sermon” a rak ti dah. Kan ni kan laimi pawl  kan lai tidan mawi pawl cu tanin mi hnamdang ti dan le hnam cangkang ti dan kan la vivo. Mi hnamdang ti dan tha khal zirin kan pupa nun mawi le kan laihla rura le kan music khung le dar le phirvo le darsumsel pawl thla hi kan sawm so lo ding maw? Kei cun kan laihla le kan lai thlungdar awn mawi in ka lungin ti leng bik a s

Punjabi pawl ih an Zion hmun ( Golden Temple) lam pan in ka pawk leh ih an Temple cu ka va fang ve  ta. An biakmi Gurung Nanak hi an mah Punjabi ve tho a si tik ah an Pathian hi an hrangah cun a mikhual lo na sa ding tin ka ruat. An Temple sungah cun damlo beidawng mi tampi cun damnak hngakin an riak, Bethsaida ih vancung mi pawl ih tidai ti cang le vetei dawp ding hngak vek in an ni khal in beiseinak tumpi thawn tidamnak cu an hmun thianghlim ih sin an hngak ve. Temple kiangkap ah ka vakih ziang si  maw Golden Temple hngilhlonak ih ka lei ding ti in cauk dawr pakhat ah ka lut.

Punjabi History timi ca uk sahbulbi cu ka hmu himi ka lei ah cun Punjap pawl ih independent an lak tum thu le an Golden Temple ih ralthuam an thuhthluh ih India cozah ih an thuthup an theih ruangih an Temple an sim ih nithum le zanthum an kahawk hnu ih India a cozah ih nehnak a co pawl fiang ten ka thei ding si khaw ti in lei tumin a man ka sut ih Rs 350 in ti ruangah ka zalte tangka le ka tlun lainak ding pawl thawn ka sum neih a mal tuk ruangah mitsing le cildawlh cingin ka suahsan leh sal.

Golden Temple thawn falong khat hrawng a hlatnak ah Jallanwala Bagh Memorial ah cun Tourist pawl cu lutsuak an pialawk noh no ih kei khal ziang thiltha um si pei ti cun ka lut ve. Aw si ngai an hnam hrangih thihtleng tuarngam mihrat khawkheng pawl theihhngilh lo nak le an zuk pawl tumpipi   an ret ih ka zoh khawp thei lo. Kan laimi in rak hruaitu u pa kan va sunlawih thiam lo ve aw ti in thu tampi ka ruat.

Mirang  sanlai ah vanduai thlak takin Amritsar Punjap pawl in mirang missionary mi pa 5 an rak that ruangah Brigadier General Reginald Dyer in a ralkap pawl thawn simlawk um lo in Amritsar ih vai puai hmang lai cu an kap ciamco ih mi  1650 hrawng thi in mi 1500 lai in hriamhma  an tuar, cuih pawl le an hruaitu upa pawl cu mipi in thei in cing ring ring haiseh ti in cu tawk hmunah cun an zuk pawl le an thu tawi ngan mi thawn an ret.

Cu tin Pathian mihman Bakht Singh ih khua Amritsar le Golden Temple ka fan thluhhnu thlathum punjap ramih Bawipa loramih ka bun hnu in Sadhu Sunder Singh tei khua  Ludhiana khawlipi paltlang in leivut khawlipi an ti mi New Delhi ah thawsa tuar dingin ka ra kir sal.

Fimnak maw, Lian/lennak Thupi?

Duhdawt mi Casiartu zate…

Tutum ih kan ruahtlang ding mi cu “Fimnak maw Lian/lennak… Ziang hi a thupi sawn” tihmi hi a si ding… (thimnak: ramleng kan feh hi zianghrangah?)

Himi kan ruahtlang tikah kan tarlan dingmi cu:

(1) Ziangruangah?

(2) Ziang hrangah?

(3) Kan thupitter mi parah  Ziangtin hma kan la ding?

(4) An pahnih in thupi veve asile… Ziangruangah?  ziangtin hma kan la ding?

Zozo khal thinlung thiangte’n mai ruahdaan tarlang ciau dingin kan lo sawm…

Zangfahza Mizoram ih, Laimi AIDS natnei pawl cu!!

Kawl ralkap acozahpi cun rampi sumpai kumtin a hmanmi sungin harhdamnak lam hrangah zaateek ah 2% lawng a hmang timi cu kan thei ciomi a si ko ding. Cun tuni tiang AIDS natnei pawl, CD4count tlaniam ih Siivai ART timi ei tul pawl tla zianghman a tawlrel sak thei hrih lo a si. Cuhrangah AIDS natnei thi cu hrihlo mi tampi cu thlanmual ah in liamsan zo a si. Sumpai nei deuh pawlin ART siivai cu Mandalay ah an cahih thlakhat hrangah amalbik thawng 60 cem ringring a tul tiah ramsung ihsin AIDS natnei mi (Siivai lei theilo) in CT a sim.

Kan ram thatlam a pan thei hrih cuanglo ruangah, ke thawn fehtheinak a naibik Mizoram ah nitin mai pumcawmnak hawl in Laimi tampi cu an feh ringring lai ih, hmukhuar ih um hi mi 80000 lenglo cu a malbik an si zo.

Tulai natnak AIDS kai/ngahmi Laimi tampi cu ramsung ramleng ah an tam sinsin ih Mizoram lam khalah an karh vivo a si. Mizoram ih um Laimi AIDS natnei pawl hrangah le nat kailo dingih kilven awknak ding le ralrin daan ding tin hna a tuantu pawl ih  an cangvaihnak theihtlak pawl tla cu……..

Integrated Voluntary Public Health Education Network (IVPHEN) ti mi hi Mizoram sungih um Laimi pawl HIV/AIDS lakih an him theinak dingih hnatuan dingin January, 2001 ah din thok a si, ih Mizoram acozah hnuaiah registration cu June, 2003 ah tuah a si. A thok pekah cun HIV/AIDS prevention lawng an tuah ih, Aizawl hlei ah Champhai le Lawngtlai ah branch an nei. Laimi umnak khawte lamtiang feh in HIV/AIDS lakih Laimi kan him theinak dingah thu an sim re ro.

Hiti vekih thu an sim vivonak ah Laimi lakah HIV positive tampi kan um ti an thei suakih June, 2009 ihsin, dam lo pawl bawmnak Home Based Care program an tuah thok. Himi program hnuai ah HIV positive pawl an dam lo zual can ah Sizing ah an ret ih an si man, ei le in pawl an tum sak. Cun  ei le in ding ration tla an din hmun ih zirin an pe ringring. HIV positive pawl hrang sii ART cu Mizoram cozah in a lakin an pe theh. Hiti vekih hna an tuan re ro laiah Mizoram sung lawng siloin Kawlram sung ih kan Laimi pawl tla Mizoram ah ART si tlan dingin an rong ve.

Tui hlan ahcun Ram sung pawl cu Manipur ah sii an va tlan theu ih Mizoram sungah ART le CD4 count-nak an neih hnu cu Manipur feh hnakin Mizoram ih feh a ol in a him sawn ruangah Aiawl lam pan an tam vi vo(Manipur ahcun Lamzin an fehnak ah Tapung pawl an um tikah buainak tete an tong phahphah theu a si). June, 2009 ihsin tui ni tiang dam lo an neih dan cu.. Mizoram sungah Mipa 24 le Nunau 31, total 55 ( nauhak kum 10 tang 7 an um) le Ramsung in Mipa 9 le Nunau 11, total 20 ( nauhak mipa 2 an tel)  an si.Mi 5 in thlanmual an liamsan zo.

Ram sungih ra pawl cu an fehnak man le an sii man, Aizawl ih an um sung ei leh in pawl an bawm. Himi an bawm mi pawl si lo Laimi an hnenih ra lo le an theihlomi pawl tampi an um lai.

Aizawl Civil hospital ih ART incharge Dr. Richard  reldanvek  asile Laimi ART si ei hi 200 vuakvel an um a ti. An thei lo mi an tam sawn tinak a si cu! Mi tampi cu mi theih duh loih a thup te ih zoh aw an si.

Salai Lal Siam Piang cun, “Himi kan pawl IVPHEN hi Sailai Ni Li Lian le a U Piang Li Lian te unau in Australia ram  an um lai ih Laimi an duhdawt ruangah rualpi pawl sawmih fund an rak hawl sakmi a si ih an par ah  lungawinak tumpi kan nei” tiah a ti.

“Mi damlo hrekkhat pawl hi sizung ah vei tampi ret tul an si ih Care project an tuah ruangah an nunnak tampi an run suak  thei a si. Kan Laimi pawl cu harsa tete, backround le sungkhat bawmtu tha mumal nei lo lawnglawng an si ih damlo le an tam sinsin tikah an tul mi zaten kan bawm theh thei lo ih kan thin a bang thei zet” tiah an pawlkom hohatu Salai Lal Siam Piang in a sim.

Salai Lal Siam Piang in CT palai hnen ih a sim vivo daan ah; Austrilia ram ih bawmnak an ngahmi budget lawng rori ringih hnatuan an silo thu, Laimi natnei pawl bawmlo canglo le duhdawt zangfah tuk ruangah mah te khal in kan cangvainak a tampi a um tiah a sim.

( Mina an tam sinsin, bawmh tengteng tulmi an karh sinsin, bawmh tul zat in le an bawm thei fawn lo, hna a tuantu pawl khal an thin a bang ngaingai………..Curuangah himi ca a siartu duhdawtmi Laimi u le nau pawl…..na sum le pai, thazang le ruahnak thatha thawn mi vansang le mangbang tampi nunnak na runsuak thei a si tikha a thar in ruat cio dingah upatnak thawn kan lo sawm duh a si. AIDS natnei tamsawn cu mi ih an theih ding ningzak, mi lakah tlang ngam nawn lo le ziangtik ah ka thi ding ti ih thinpitnak thawn khuasa mi an si. Cuhrangah anung Pathian a biatu zumtu pawl thlacamsaknak lawng silo in, na sumsaw thawn kan misa pawl bawm dingin an lo hngak! Good Samaritan si zuam cio uh si. Editor)

Avei 34 Nak India National Games ah Mizoram ai-awh in Laimi pawl telve, Chhinlung ah Pa 3-nak ngah

Avei 34-nak India National Games cu Indiaram, Jharkhan state ah February ni 12 ihsin ni 26 tiang an tuah. Rabchi, Jamshedpur le Dhanbad khual pawl cu lehnak ah an hmang.

Cuih lehnak ah Laimi hrekkhat tla Mizoram state ai-awh in an telve. An mah le mah tla an zaten cun an thei aw thluh lo. Asinan Chhin-Lung(Cane Ball) lehnak ih tel Laimi 5 pawl cu an thei aw thluh. Delhi thawn Mizoram cu Chhin-lung a pa 3-nak an cuh aw ih, Mizoram in a neh ih, Mizoram cu India ram pumpi Chhin Lung lehnak ah a pathumnak  a ngah thei.

Mizoram ai-awh ih Chhin-Lung lektu hi an zate’n minung 13 an si ih, cumi lakah Laimi 5 an tel thei ve. A lehnak pawl ah a tlangpi thu in Laimi 5 pawl cu an lek ringring tiah an lak ih telve Salai Sang Ve in CT a sim.

Laksawng nan ngahmi pawl thuneitu pawl in an lo pek maw, ziangzat nan ngah thei ih chance tivek ngahtheimi teh nan nei maw tin CT palai ih suhnak cu… Tuni(Mizoram thlenhnu) tiang cu zianghman Laksawng pe mi in nei hrih lo, Chance tivek ngah ding khal in ruahsannak um dingmi tongkam kamkhat hman in sim hrihlo tiah Sang Ve cun a sim bet.

Chhin-Lung ih a pa 1-nak ngahtu cu……….Manipur state an si ih, a pa 2-nak cu….Assam State pawl tla an si.

Tuhlan kum 20 liamzo, phunli tlawng ka kai laiah, “Chhin-Lung lehnak hi Myanmah Yu-yia ka-saa-Chin” tiah kan rak zir dah. Asim duhmi cu Chhin-Lung/Cane ball (Thai Cock tikhal ih mi theihtam mi) Kawl pawl ih hmuhsuahmi a si. South Asia ram pawl ah nikhat hnu nikhat mi theih a hlawh vivo thlang a si.

Leitlun ih PangPar KimBikNak Hmun

India ram hi Leitlun pangpar phunzakim umnak hmun a si tiah a liamcia kum 15 lai ah Cabu pakhat sungah ka rak siar dah.

Kan nauhak te lai…Falam U Myint Oo in Vai Film (Mithun, Amidapbachian, Kumar tvk pawl) an rak piah theu. Cunah an ram, pardum, park le fing le tlang ih a cuangmi pangpar phunphun mawi zetzet kan rak hmu theu.

Mi tampi cun Vai hla tla tawkfang kan sak thei ih, laihla khal in an lehmi a um ta hmang! Tui March thla hi India ram ih Pangpar phunkim an par tambik laifangte a si. Kan umnak New Delhi khuasung khalah Pangpar rawng phunkim parmi hmuh ding an um, zoh an nuam zet hngai.

Lunglen neih ih lungzur ol pawl hrangah cun tuar thiam a har ngaingai. Pangpar tampi lak sungah Bing rori khal an cin sian mi cu Delhi ka thlenpekte ah ka mang i bang ter zet dah.

Delhi ah Chin Journalist Malte Um

Journalist pawl ih hna an tuan theihzia, an hnatuanmi pawl ih hmual a neih zia pawl cu kan theihcia mi a si ko ding. Laimi tampi Burma level in siseh, international level in siseh tuhnak in Journalist lam ah tan kan lak a tul hrih.

Tui ni can tiang ih a tuan rero laitu Delhi khua ih hmunkhuar in Chin Journalist kan neih mi pawl tla cu   Mizzima ah TV ih announcer tuan(Laizo khuami) nunau pakhat, an website ih web master mipa pakhat (Pa Suan), Redio Free Asia ah Salai KT(Kawl tongin), Democratic Voice of Burma(DVB) ah Falam, Hakha,Tidim, Matu le Duhlian tong pawlin pakhat fingfing kan nei a si.

Chin tongih web kan neihmi hrekkhat… thimnak ah Chinlandtoday, chinworld, tivek ih thuthang petu le cangantu mi 3 an um ih….tlang groupmail dangdang ih ca ngan le thuthang hlawmtu cu tampi an um. Cule chinlandguardian (Mirangca ih nganmi) website khalah thuthang petu mi 2 an um.

Theih hrimhrim tlak 12, February

Burma ram ih hlasak thiam hminthang mual in liamsan zotu Sai Hti Sai ih hla pakhat, ” Bi nambat OK Tung-ngiah Tit Hnit Hnit L” (Kawlca ih nganmi). Asim duhmi cu LOOK FEBBRUARY (2) NI 12 TINAK A SI. Himi hla a theitu pawl in thusin le kau deuh in kan ruat thiam ka beisei.

Panglong Conference (1947, Avei (2)nak)

PANGLONG AGREEMENT

1. Pu Hlur Hmung cu January ni 26, 1947 in Lum Bang khua ihsin a pok. Ih, ni 6, February 1947 ah Panglong khua a thleng. February ni 7, 1947 ah palai pawl Panglong an thleng thluh deuh zo, ih March ni 29, 1946 ih tlangparmi pawl dinmi Pi-thawng-suh-Tai-yin-ta-ngi-nguat-yi-aa-phuaih kumkhat kimnak an tuah. An pawlpi a hngetkhoh sin thei dingin le sunzom vivo dingin nemhnget salnak le lungrualnak sa-chuk an chuk sal bet. Laimi ihsin Pu Hlur Hmung, Pu Thawng Za Khup le Pu Kio Mang pawl in let-hmat an thu.

1. February 8,9, 1947 an cawl, culak ah Aung San a ra thleng. Amah lawngin Laimi palai pawl a va leng/tong. Nanmah le a dang tlangparmi pawl cu Mirang pawl in a dangdang ih in uk ruangah ral vekih kan umnak a si tithu, a ngaingai ahcun nukhat suak unauzaa ka si a ti thu, ahmaisa Burma ram sung kan luh lai ah a dangdang ih kan um ruangah tuvek ih kan then awknak a si thu, asinan tu ahcun boruak tla a thleng vekin Mirang pawl ih thlemnak zum lo dingin le mah le mah duhdawt aw le nel aw zet ih pawlkom awk vivo kan tul tivek pawl a sim, a ruah hngai.

1. February 10, 1947  zinglam nazi 10 ah Aung San in a hoha ih palai zate tokhawm thurel tlangnak an nei. Cunah ih Aung San thu relmi pawl…Kachin, Chin, Shan le hmunrawnmi pawl a dangdang te ih um lo in, dai ah dai, hlum ah hlum kan zaten lungrual in kan um tlang asile kan rampi a hngetkhoh dingih, unauzaa kan si bangin thinkhat lungkhat ten duhdaw aw zet in kumkhua kan pawlkom aw a tul tivek pawl a sim.

1. February 11,1947 .. Palai zate in rampi zate huap thei dingin le lungkim thei dingin Thanthar/Flag tuah dingin an ruat khawm.An tuahsuakmi Thanthar/Flag cu eltu/duhlotu pakhat hman um lo in an lungkim hnu ah nemhngetnak an nei……….Sunhnu ah Aung San in rampi zalennak kan ngah hnu ah pursumnak lam ih kan hmaihngal theinak dingah Ta-mah-yai-ya-mah daan kan hman a tul ding tile a hlawknak le tangkai daan ding pawl theifiang  dingin a sim cia………Zaanlam nazi 5 ah, rampi ukawk daan hrampi thleng asi thlang dingih Tai-yin-taa acozah in rampi uk a si ding thu, rampi ukawk daan a thar ih thleng a si tikah tlangparmi pawl mah le ram cio ihsin palai hril a si dingthu, palai thlahmi pawl sung ihsin hruaitu Chin, Kachin,Burmese  le Shan tin hril bet a si dingthu, peng(township) kip  ihsin thlahmi pawl in Daan hrampi an tuah dingih an hruaitu ding Minister pawl an hril ding ih cupi pawl in Acozah an din ding tivek thu pawl fiangten a sim hngai.

1. February ni 12, 1947 zinglam ah vei tampi an sim, an nolh rero mi Tlangparmi pawl le hmunrawn um Kawl pawl veikhat ah hmunkhat ten Mirang kut tang ihsin zalennak la tlang dingin le um tlang dingih an lungkim tlangnak sa-chuk/Agreement pi cu an nemhnget, an tuahsuak thei a si. Cuih sin thok in Burma ram ah Union Day timi a rak thok tata dah a si.

1. Laimi palai pawl cu ni 13, Feb ah innlam tlung dingin an pok suak. February ni 14 Tawng Cii khua an thlen ah Rangoon ihsin Myanmar Ba-yin-khan pa a ra thleng.  Ba-yin-khan in Laimi palai pawl cu ni 15, February ah lakphak a do hngai. Ni 16, February ah a ko sal ih,  “ Nan ram hrangah motor zin cek ding, phunhra tlawng on dingin tumtahnak kan nei, kanmah Mirang in kan lo uk asile’ tiah an ti. Asinan, zohman in …a si ngai, aw kan duh titu an um lo. Cutin an tlung vivo ih Pu Hlur Hmung cu ni 25, February 1947 ah a umnak Lum Bang khua ah a thlengsal a si.

Hminsin…..Falam kum 100 kim Magazine sungta a tawi theibik ih Kawlca cu Laica ih lehmi a si. A famkimlonak le palhnak a um asile keimah bulpak ih sambaunak a si.

Burma ram independent a la zawngih ramsung ral a thonak pawl ngan vivo a si ding.

—————————————————————————————————-

Next Page »