Chinland Guardian Hotu Salai Van Biak Thang Hmaitonnak

Hmin: Van Biak Thang
Kawhduat: Pa Biak
Cafung hmin: C. Van Lian Tu
Suah ni: 23 August 1977
Nulepa: Pu Ngun Hram le Pi Tial Nawn
Innsungsang: Far pahnih: Par Dim (USA) le Diana Tial Tin Zing (Tleicia)
Suahnak khua: Mindat, Mindat Township
Tui umnak: London, UK
Rawl duh bik: Sabuti
Qualifications: B.Sc in Computing
Nupi neih le neih lo: Nei lo
Hnatuan: (volunteer) Assistant Editor, Chinland Guardian; Media Project Coordinator, CHRO; Freelance translator and interpreter
Hobby: tlangkai; badminton lek;
Cabu duhbik 3: Long Walk to Freedom by Nelson Mandela
Politician uarbik mi:
Motto: ‘Not to be served but to serve’ Famkim Siarbet

Phun Hram Awi Interview

Profile:
Hmin: Phun Hram Awi
Kawhduat: Pa Awi
Cafung hmin: KsimP –cahram hmin, Meihlam – Biazai hmin, Keimah ka
hminpi in tla ka ngan.
Suah ni: 13. 11. 1970
Nulepa: Pu Al Cung le Pi Sa Doi
Unau: Suahpi unau panga lakah a pahnihnak(Nu pahnih le pa pathum)
Innsungsang: Nupi hmin: Nu Cung Ngam- Fapa pakhat ka nei ih a hmin cu
Jefferson Phun Lian Bawi
Suahnak khua: Khuahlun, Falam Peng (Atu khua um nawnlo)
Tui umnak: N0. 599, Mah Mah Oo Street, West Kyuhkone, Insein Township, Yangon.
Qualifications: D. Min (Doctor of Ministry)
Hnatuan: Pastor  ka si ih atu laifang ahcun Editor, Literature and
Publication Department, Myanmar Baptist Convention ka tuan.
Favorite: Cangan
Hobby: Cangan
Goal in life: Khristian cangantu tha si ding le midang bawm theitu si ding
Motto: “Ciingtha in ruatthuk ding” Famkim Siarbet

Nunthuleng Lalnu Ih Tlawn Ram Thlirsalnak

CT        : Singapore le Malaysia na tlawnnak lamzin tluanah harsatnak na rak ton mi a um pang maw?

MSHP  : Cuti  harsatnak rel ding ciamco cu ka rak tong lo hokhaw. Yangon ihsin Singapore, Singapore ihsin Malaysia fehnak ah A Thawng tei arrangement hi a fel thuptho tukih ka tluang zet.  A zaten Pathian lamhruainak lawnglawng a si.

CT        : Malaysia le Singapore na fehnak san or tumtah mi?
MSHP  : Chin refugee pawlih dinhmun nunthuleng ngan ding a si bik.

CT        :’Thang Sung Va’ nunthuleng sungih tel mi hmun le hma pawl teh na va zohsal thei maw?

MSHP  : Aw, ka va zoh nasa. Ahleicein Biakinn pawl, Chin food dawr, Bukit Bintang, Alore, Imbi Plaza, Segambut tipawl kha ka va zuk ciamco. Hmu lopi ih ka rak ngan mi, a takih ka vun hmu cu a manhlatdan a dang ngaingai.

CT        : ‘Thang Sung Va’ ih actor ‘Uk Lian’ kha a ngaingaiah a um an ti vek? Cumi teh  na va tong maw?

MSHP  : Haaa.. sorry bak si! Ka actor pai hmin, a umnak hmun le a thuanthu tlangpi pawl a rak bangawk  ngelcel ruangah Segambut ih Uk Lian hnenah ngaidam ka dil. Ti pang mi a si. Amah tla Segambut ka tlawn laiah ka va tong ih ngaidam ka va dil ta. An nupa in hni siamsiten in rak biak hnu lawngah ka thawpi ka suah thei lai! Famkim Siarbet

Mai Siang Em Mawi MBBS Leh CT Hmaiton

Dr. Siang Em Mawi Leh CT

Hmin        : Siang Em Mawi
Duhkawh    : Emte
Pasal        : Nei lo
Suah Ni    : January 2, 1989
Suahnak     : Tahan, Kalay Myo
Pa Hmin    : Ngun Khuai @ Mg Bah
Nu Hmin    : Kap Lian Cuai @ Aate
U Nau        : 4 – U mipa 3, Nautabik
Zirnak    : University of Medicine, Mandalay

Famkim Siarbet

Chin Hero Dr. Za Hlei Thang le Indy Chin Mipi Tonawnak

ZLT: Lusei nunphung, ttong, calai ih ciahneh mi kan miphun pi pawl mai ttong hmang in zalen zet in kan nunphun kilkhawi thiamnak ding ah, cawisan thiamnak ding ruahsan thawn kum-1980-81 Tahan ah dinsuah a si.

Mipi: Ziang ruangah CNF lole Politik ah na lutsal?

ZLT: Kawlram kum ziangmawzat Federal Ukawnak duh ah kan buai taal rero ih tubaite kawlram politik thlengawnak in boruak tampi a danglam ter. Kawl cozah cun tlangparmi hriamhrei kai pawl thawn rualremnak an tuah vivo tikah Chin mi hrang ih kan neihsun cu CNF lawng hi a si. Federal/democracy ukawnak  kan duh ruangah thawngthlak tuar le nunnak liam mi a tamzet zo.Tuhi lamzin thar zawh ding a um thar sal ruangah asiih Chin phun hnam tinkim an tel laiah CNF pawl ih sawmmi ah kei Chin-Falam pa ka telve lo ahcun timi lungput in le Chin State um mipi zaten thah hnemnak ruahsan in  CNF ka lutsal tin tawiten sim sehla nan theithiam ding ka zum.

Famkim Siarbet

Evangelist Singer Htun Htun Thawn Hmaiton Thusuhnak

CT: A hmaisabik ah na hmin pumhlum, le na sulphumnak in sim thei pei maw?

TT: Aw sim theituk ee, ka hmin pum cu Htun Htun Than a siih Insein,Yangon ah ka suak.

CT: Ziangtik kum hrawng ihsin awnmawi lamzin na zawh? Na family background tla thei kan duh ?

TT: Hmm,,,, Awnmawi lam ka lut thok  ngaingai vun ticun kum-1989 ihsin  hlasak ka thok. Cule ka pa cu cozah hnatuan in musician pakhat asi, ka nu cu theivek inn hna tuan in faa le kilkhawi a si bik ko. Pathian nung theimi nu le pa ka neih hi vantha ka ti aw ngaingai.

CT: Ziangtik kum ah Born-again na co? Na nun hlun  thu?

TT: Nun hlun thu sim ding ahcun a tam duh nasa, zumtu innsang ihsin suak ka si konan a tha lo mi pohpoh ka tuah ka tham theh.Kum-2007 US ka thleng tikah rinlo  piin thizik in siizung ah ka thleng. Ka naatnak a beisei tuk zo, thi ding lawng ka taang cutikah midang zumlotu pawl an thizik vek ah Pathian thuthangtha an theiih rundamnak an ngah thu hi ka thei tam. Jesuh Khrih nung na um asile in run hram aw tin siizung mina itnak par ihsin thla ka cam ve. Hmakhat te sungah meilingvek asazet mi cun ka ruangpum I sawh dawtvek in ka thei. Arei hlan cuih meisa hliu kangvek asa micu ka ke zim ihsin a suak cemthluh ih cuih caan ihsin keimah le mah ka dam fel a si tin ka theifiang. Cuticun a nung Pathian ka nunah ka cohlang in theitawk in Pathian thu ka tlang  au-pi vivo.

CT: Iron Cross Band (IC) thawn album paziat na suah man cule hlafing ziat na sak? Kawlram mipi in a lo theilarnak hla fingkhat in sim thei pei maw?

TT: IC thawn hla tampi saktlang le tumtlang kan siih keimah pakhat lawng sakmi Album (8) a um ih Duet ih sakmi pawl tete  thawn cu hla fing (100) hrawng a si ding. Cumi lak sung ihsin mipi in theih larbik kan ti pei cu “25 minutes” kha a sibik ko.

CT: Evangelist pakhat dinhmun ih na nombik caan le riahsia caan?

TT:  Pathian nung ka nun ah ka tep ngah hnu atui ka caan hi ka nombik caan sunglawi a si. Amah Pathian nung hmin sunglawi sin ko seh!

CT: Chin mi hlasak thiam pawl thawn hlasak tlang mivek na nei maw? Chin mi song  writer (hla phuah)  le singer (hlasak) sung ihsin na uar cuang hleice mi an um maw?

TT: Tubaite Sang Pi thawn Pathian thangthatnak hla kan sak tlang. Chin mi song writer ahcun Sayagyi (Senior) Salai Taw Nah, Salai Thuah Aung pawl tla an siih Junior deuh ahcun Sang Pi le pawl an si. Pathian pek mi an talent pawl hi amak ve ngaingai ka ti.

CT: Sang Pi thawn nan sak tlangmi “Shin Tan Se”  hla hi zozo khal in an thei ih a ngaitu nunnak ah thlarau thianghlim hna a tuanzet ti kan thei?

TT: Nikhat ah Sang Pi in rinlopi in US, LA a thleng thu mail in kuat ih caan aneih lo zia le State dang ih hlasak feh ding thu I sim ih ton tengteng a duhthu khal a sim fawn. Kan tongaw tikah Church pakhat in kumkim nak tiah Series suah an tum ih cumi hla pakhat sak ding thu I sim. Hla um cia lo mi a si tikah Pathian hnen ah thlacam in kan dil ih nikhat sungah hla ngansuak lawng siloin Studio tiang kan khawm cih thei Pathian hmin sunglawi seh! Arei hlanah cumi hla cu mikip ih duhbik le kawngbik ti ka theisal tikah Pathian ka thangthat sinsin. http://www.youtube.com/watch?v=RuaXEFm7LEg&feature=related hinah ngai thei a si.

CT: US na khual tlawngnak ah Chin mi kawhhran tampi hnenah thuthangtha na sim zo ti kan thei ih Chin mi tlun ih na hmuh daan malte in sim thei pei maw?

TT: US pumhuap ka pal tamnak kawhhran pawl hi Chin kawhhran pawl a siih mak ka ti ngaingai. Kan tuanpi saya pawl thawn khal kan rel theu “tuisun ah Chin mi pawl in Pathian thlawsuah an don tla cu rel ding a um lo, Pathian nung an duhdawt, tong banglo ruang ih hmun dangdang an thek hman ah Pathian an duhdawtzia mit ih hmuh thei a si” Hnamdang pawl thlawsuah co kan timi cu minung lam ihsin an zuamnak thawn a siih Chin mi pawl cu mai zuamnak ciamco si lem loin Pathian nung an biak miin a khaisang ti kha cu el theih a si lo.

CT: Fala, tlangval duhnak hla (love song) sak le Pathian thangthat hla (gospel song) a kop in na rak sak tikah danglamnak a um maw?

TT: Um tuk lawlaw pan teh, ka pianthar hlan ih ka sak mi love song ih umtudan cu Fala pakhat duhzet le ngaizet vek mithlam ah cuangawter ih hlasak a si. Asinan Pathian thangthatnak ticu kan Pathian kan parih athahnak pawl ruat phah in sak a sitikah a dang rori a siko. Thlarau thu asiih a danglam dan simthiam a har, tthimnak ah USA ram mi lole um pawl in Macdonald Burger a thawh dan kawlram khawte um pawl va sim sehhla an mithlam ah a cuang thei lovek le athawh dan an thie lovek a si ding  tiah ka ruat.

CT: Asile Pathian thangthat hla (gospel album) vek suah tum mivek na nei pang maw?

TT: Mitute ahle aleuhleuh ih ka simvek asiko keimah thu in ka nung nawn lo ih Pathian duhdaan ih ka nung sawn tlang tikah ziangkim Pathian kutsung ah a um. Minung lam in cu suah ding in sawmtu ka  ngah culci, asinan Pathian in kawhnak le fialnak tello cun thil ka tawlrel  ngam lo.

CT: US kawhhran tampi na tlawn pal vivo nakah Pastor ihsin thok in Church member pawl teh Pathian thlarau thu ah an pitling hai maw?

TT: Church pakhat ah ka feh ih an pastor pa in hipa hi Pathian theih mi khrihfa upa a siih pakhat sawn kha cu thei ngaingai lo mi khrihfa upa a sitiah hmeltheihternak a nei. Cumi ihsin cu kan pitlin lo tawk khal a um ding ti a fiang ko, cu pawl a um ruang khal ah Pathian hnatuan a umnak le a tulnak cu a si.

CT: Arei hlan ah Asia ram lam pan in Gospel Trip na feh ding tivek thu kan thei, na prokram in sim thei pei maw?

TT: Aw,,, sim thei ee, Pathian nih rem atile Malaysia, Thailand lam pan in April, 2012 ah fehsuak ka tum phot in ziangtluk ka rei ding tile ram paziat ah ka feh vivo ding ticu ka thei hrih lo, Pathian ih fial daan vek a si ko ding.

CT: Kawl biaknak thawn ukmi Kawlram sung um mipi pawl hrang na saduhthat le zum lotu kawl singers pawl hrang na seherh mi na nei kan zum?

TT: Kawlram hrang ah thlaza ka cam ringring, ni nikhat ahcun Pathian zumtu ram a siding ka zum. Cule zum hrihlo kawl singer pawl khal in Pathian nung an thei ngah ding ka seherh emem ih thlaza ka camsak lo bak ti theimi ciamco ka neilo. Pathian in an mit a ongsak le hai ding ih Pathian nung a kotu pawl in an tong ding cu asi ko.

CT: Zumtu pawl (leiltun huap) hnen ih thu cahduh mi na nei maw?

TT: Thucah ticu Sayagyi ka bang aul lo, hahhaa….. cahduh tihnak in duhdawtnak thawn ka sim hai duhsawn mi cu Sersiamtu Pathian kan thei ngah fel ih nungnak tlamtling thih hnu khal ah kan hrang ah hmun nuam tha in remruat saktu Pathian nung kan thei cio ding hi asi.

CT: Man lo cingten caan in pekmi parah lungawinak simcawk lo kan nei asi.

TT: Keikhal himi testimony siartu nan zaten tlun ahle Chin media (CT) tlun ah lungawinak tampi ka nei ve asi.

CBA,NA Hotu Pastor Sa Tin Lal Thawn Camkhat

CT: A hmaisabik ah na thuhla famkim (Bio-data) in sim thei pei maw?

STL: Falampeng,Tlauhmun khua ah ka suak,Falam khaw sungah ka tthanglian,Suahsem pi unau pa(4) an zaten US ah innsang cio thawn an um ,Innsang Nu Iang Vang  le fapa(1) le fanu te thawn Greenville,South carolina,US ah kan um.

CT: Fimthiam zirnak le tuah tuanzo (Previous experiences) mi pawl  in sim theih hram?

STL:Mandalay university ah kum hnihnak tiang,1999 ah BTh Zomi theological college,BA distance in ka peh  sal.

Tuahtuan zomi (previous experiences) ah;

1993- Secretary Falam Social welfare society, Falam Nunphung) rualpi pawl thawn kan rak din suak,Sungtuan(GS).Tuisun ni tiang nasa zetin an cang vai thei .

Phun sang tlawngta pawl kom hi College tlawngta pawl lawng a rak huap deuh hmang,Cu ruangah Baibal tlawngta ,Nurse tlawngta,le a dang tete zirsang pawl tel thei dingin Falam zirsang minopawl kom hi Salai Sang kim le rualpi dangpawl thawn kan rak din suak,Sungtuan(G.Secy) ka tuan.

Falam Social welfare society tuan suak mi pawl- Falam thlanmual neih mipawl motor lamzin  tuah suak thluh,phun hra tlawngta harsa pawl hrangah tuition tuah sak,Mino zuri ih thi hlo kan tamtuk ruangah Falam khawsung ih zu dawr tuah le zu suang pawl hnenah zangfah dil in Zu zuar baang ding a silolen zu thianghlim deuh ih suang dingin zangfah dil.

Biaknak lam hnatuan Kumkhat ah Sumlut Ks-20000 tlun ngah pawl siah(tax) lak ding thu ah District Chairman pa hnenah  Siah(tax) la lo ding in le nan lak asilen buainak a suak ding ti thu kan ngen asi,an la suak sal  lo.

Yephet(thawngtla) thi phumtu nei lo ih ruak um (29)  kumkhat sungah phum.

Rev.Lal Hngak ih fapa kawlralkap pawl ih an kap that thu le Falam fala Ralkap pa in khawthim hlan ih pawngsual ding ih a kaih thuah District Chairman le Battalion commander  hnen ah Falam mipi zaten kan riahsiat thu le tuihnu lamah hivek thawmvang um nawn lo hram dingin ngennak kan nei.

Thangphawk komiti ih tuanmi; Director (Secy)   dinhmun in Falam khawpi huap  camping vawi(7) hohanak kan nei,Falam khawpi huap Kawhhran 22 in thla(4) sung cikcin thlacamnak .

Dam lo harsa pawl ih an  harsat zet mi ruat in Falam ih tlawng ka kai sungah vawi (13) thisen hluanak  nei.

2000, October ah Guam tikhulh ka thleng ih Chin Community Of Guam (CCG) ah President , Burmese Christian Fellowship (BCF) ah Church Office secractary, refugee resettlement hrang Co-ordinator.

2001,July ah Atlanta,GA,US  ka thlen tawk fang in Lailun calai Seminar tuahsuak (Himi Calai semenar hi Chinpawlpi caansuahnak ding hrang ah working komiti din suahnak asi.)

2003 ah Innsang (Family petition) tuah pawl (not review case) ih a um thluh ruangah US congress camping tuah dingin coordinator ka tuan ih thlathum kimnak ah tlamtling zet in Family petition tuah pawl hrang ah  (not review Case) an ong sal.

Chinpawlpi ah Youth secretary kumkhat, Humanitarian Director kumhnih,Himi ka tuan suangah Malaysia kan milesa pawl in refugee dilnak lam harsatnak an neih ruangah Pu Thawng Hmung Le Rev.Dr.Hre Kio feh thei dingin Fundraise tuah ih thlah suak asi.

Keimah bulpak in Malaysia um kan milesa hrangah ,FRO a din hngetkhoh theinak ding tumtahnak thawn Mr.T.J mill le Pu Ni Li lian Malay fehding in timtuah nak neisuak.(Frederick,MD falam unau pawl in mipakhat lamzin man a hrek an suah )

2002 kumthar ihsin Chin Internet worship Service tiin thuthangtha hlawmkhawmnak   tuah.Culai ah email hmangtu kan mal zet lai minung 250 hrawng in kan hlawm aw khawm.Pathian hnatuantu Email hmang kan mal tuk ruangah ah duhvek in sermon sak tu an um  lo,Rev.Dr.Timothy Sui,Rev.Run Cung Mang,Evan Fai pawl in sermon in rak kuat theu.2004 cun  duhvek in can ka pek thei lo thawn  pehzom thei nawn lo in a um.

CT: Ziang tik kum ah USA na thleng ih Pathian hnatuan na thok?

STL: 2001,July ah Atlanta ,GA ah ka thleng. Kan thlen tawkfang in Atlanta Chin Baptist Church a ding suak ih Deacon dinhmun in siseh,Church Chairman dinhmun in siseh Pathian hnatuan ka thok.2009 ihsin Greenville,SC ah “Chin Baptist Church Of Greenville”A ding suak.Pastor dinhmun in rawngbawlnak kan nei.

CT: Pastor na tuannak hmun le kawhhran hmin in sim thei pei maw? CBA,NA khal ah hotu na si ti aw?

STL: FBA ram sung Taisun Baptist Church ah 1999-2000,Chin Baptist Church Of Greenville ,south Carolina,US ,ah 2009- tuini tiang, Cun CBA,NA  President 2010 – tui nitiang………

CT: USA ah hin na thleng pek hrawng ih Chin mipum le mithep kar ih Chin minung tampi kan pung karh mi parah ziangtin na ruat?

STL: US ka thlen pek ah Chin pawlpi kumthar puai hi tlang hnatuan kaih awk tluk in kan sawm aw ton,Mino hmuh ding tla cu kan mal zet,Asinaan tu ahcun Inntek lam in kan tamtukpang pei maw ti phan ding khop ih nonawn kan neih cu a sunglawi ka ti zet.Mipum kan tam vivo cun pawlkom awknak tum deuhdeuh in kan nei vivo ih kan miphun le ram hrangah tthathnemnak a um vivo ko ding,A tlang pithu in a ttha zet ko.

CT: US thlengtu Chin mi tamsawn hi New Delhi le Malaysia lam ihsin thleng mi an si tik ah mi then hrek khat cun Thuphan per cawp ih thleng tivek ramsung ah thu el-kalhnak a um theu mi  tlun ah  na hmuh daan in sim thei pei maw?

STL: Chin mi  pawl mai ruah daan men ih tong le cangan kan hmang zet hi poi ka ti zet.Zianglam khal sisehla Kawlram Minung pawl hi Refugee dinhmun ah UN in a ret ruangah Refugee,Asylee status kan ngah theinak asi.Thu phan per thiam ruangah cun a si cuang lo tiin ka ruat.

CT: Chin mipi kan tam rualrual in zum hnak ih tam sawm kawhhran hmin tamzet a suak ciamco hi ziangah a si bik pei?

STL: Zumnak thupom hi a tlaangpi cun kan bang aw deuh thluh,bang aw lo deuh mi um hman sehla, hi lawmmam ih kawhhran tam ding cu a si hrimhrim lo,kaihhruai awknak lam le kan ram ih dinhmunsiat tuk mi hin in ti si sual thluh deuh a sibik in ka ruat..Chin mi Pathian kan zum daan a bang aw thluh deuh.Kawhhran Biak khawm nak hmun  bang awk lo ruang ih  Pawlkomnak tiang a siat thluh theu hi cu a poi zet.Kawhhran hmin dangdang ah um hman sehla Pathian thu in kan miphun tundinnak tal ah cun hmunkhat thei sehla cu a tha zet ding.US ih kawhhran dintu tampi thu ruat deuh pawl cun kawhhranthar dinsal ding hi an ttih zet cio in ka thei.

CT: Chin mi pawl in Pathian ka theinak kum-100 a luan cuahco zo ih thlawsuah kan dawng ding zat kan dawng ko in na hmu maw? Kan dawn mi a mal hrih asile ziang rungah a si ti in sim thei pei maw?

STL: Thlawsuah don tam le mal thu hi simrel a laklawh zet ding .Pathian kan theihnak kum zapuai tuah hnu lam ihsin  mi zaraan in ramtha kan thleng suak deuh in ka ruat.  Pathian kan biaknak a rei vekin ,A thu theihnak lam ahcun kan thei thahnem zet,asinaan  kan theih mihi nun pi lamah kan tlasam deuh maw aw..

CT: Chin mi tam sawn in sakhua biaknak le ramkhelh thu (politic) hi hmu dan a phunphun kan nei cio ih na hmuh daan le na fehpi daan?

STL: Chin miphun le sakhuanak hi kan then awk a har zet,ramtthat lo ruangah  miphun thu le calai lam ziang hmuahhmuah hi kawhhran sungah rel ih kaihhruai awk asi deuh tikah hmuh kalh awknak a um tam zet.Ramkhel tu khal Biaknak sung ih ta asi ko then awk a theih lo.Kawhhran mi(zumtu) sung ihsin ramkhelh tu tha  a suak thei ding hi thil thu pi zet pakhat asi.

CT: US pumhuap Chin-Falam tonghmang mi Kawhhran paziat a um?

STL: Falam tong hmang Biakkhawmnak hi (25-30) kiangkap hrawng kan um ding a bang.

CT: CBA,NA ah cuih kawhhran pawl nan tawm aw thluh maw? Ziang ruangah CBA,NA din  a si? CBNA ah members (Kawhhran) paziat aum ih mipum in teh pa ziat hrawng a um zo?

STL: Falam tong hmang zaten CBA,NA ah kan tawm aw thluhthei lo.CBA,NA hi sungtel kawhhran (12) kan si,Member mipum hi fel tei cun cazin kan la thei hrih lo naan (1500) hrawng cu kan siding. CBA,NA a dinsan cu;Pathian ramkarhzainak  le Pathian hmin sunlawihnak ding,North America  um kan milesa pawl Zumnak hngetkhoh kan neih theinak ding.North America um Falam Milesa Khrih ih pumkhat si theinak ding. Pathian hna tam deuh  kan tuan suak theinak ding.North America  ah Innteek  dinhmun ih kan thuanthu ngan ding,Thuthangtha phuang suak ding,Pathian ih tluasuah mi kan ram,kan miphun, Pathian hmin in cawisang tun din bomboih aw ton ding.

CT: CBA,NA din hlan le a tu ding hnu hi a rah suak mi pawl in hlawm thei pei maw? Cule hmai lam ih kekar tum daan?

STL: CBANA a dinsuah hnu hin khawmpi ropi zet kan nei thei,Phunpi sungkhat unau pathian thu le hla ah lungrual ten kan tong aw ,Fanau pawl in Pathian ih tluasuah pekmi tong le calai ngainatnak lamah an thangso  zet,Thih le hloh ah riahsiat tuarpi awknak kan nei thei,Bomboih tulmi kawhhran vehvai awknak nei, Christian Education lamah sanman zirdaan ih zirhawk kan thok thei,Hmailam kawhhran fehnak hrangah tonkhawm khuakhannak kan nei thei,US ram sung thuthangtha phuangtu Evangelist thlah suak,

Kawlram ah Baibal tlawng ttanpinak siseh,Commentary tuahnak ah siseh ttanpinak neih asi,Choir Phuah tu pawl tonkhawmnak  worshop sponsor tuah sak,

Hmailam ah zumnak a hmunkhat mi Biaknak lam pawlkom  thawn hnatuan tlangnak nei thei vivo ding tiang saduhthahnak neih asi. Pathian hmin in kan ti theitawk ten kan miphun kilkhawi aw ton ih tun din ding.North American ah thuanthu ngan suak tu si thei ding.North America um kan milesa zaten Biakinn thleng thei thluh ding.Falam  khaw sungah Biaknak lamin zalenzet ih hman ding inn  a umlo ruangah an an a hai tukruangah ,Christian Centre innpi sak thei ding khal sunmang neih asi.

CT: CBA,NA a hmin thu ah mi then in ziang ruangah Baptist hmin kherkher a pu tin tla ruahnak a phunphun nei tu an um mi tlun ah ziangtin na sim duh hngai?

STL: A din thok ihsin can tawkfang nawn himi thu hi rak ruah asi,Hngetkhoh zet ih a din theinak dingah tthumawk theinak  falam mi tambik ih an umnak kawhhran hmin Baptist  ah kan tthum awknak asi.Falammi hi kan ruah daan a kau thei zet naan a sungah a hnget khoh mi thil a umthei dah lo ruangah asi.In funhlawm hnget khoh thei  bik ding tiin ruahnak kan nei.

CT: US thleng zo Chin mi pawl lungrual in Pathian thu ah an pitling hai maw?

STL: Duh vek cu kan si hrih lo ding a bang ,Asinaan Pathian thu cu kan duh rori asi ko.Thin hahdam tei Pathian Biak thei ding hi kan sunmang cio asi.Chin mi zatei Biakinn kan thlen thluh thei ding hi thil thupi zet pakhat asi.Kan lung rual awk theinak ding ahcun kan ton awk thei a tul hmaisa ding.

CT: US um Chin mi pawl ih harsat an tong mi pawl hi ziang a sibik?

Thleng thar cio kan si tikah ziang hmuahmuah hi a buaithlaknak zawn a tamzet.Kawhhran umlonak ih thleng pawl hi mal lai cu  harsatnak an neitam deuh ding.

CT: Kawlram a thlengh dang lam awnak par ah ziangtin na hmu ih ramsung ramleng Chin mipi hrangah ziangtivek in lamzin a ong awk in na thei?

STL: Zumtu minung tampi in kan ram thleng awknak ah  kumkul lai thlacam asi. A taktak ih a thlen suah zik tikah thlacam tu lala hin kan zum thei tuk lo hi cu ruah ding a um zet.ram a thleng awk suak vivo len ramsung ramleng tampi pehthlai aw in hna kan tuan thei ding .Ram sung kan fanau pawl ramleng an duhnak ah fim zirnak an feh thei ding.Ram leng ih um fimthiamnak zirtu kan fanau pawl in an zirmi  pawl zalen le thutak suah in kan ram tundinnak ah an hmansuak thei ding hi a sunglawi tuk.

CT: Mai saduhthah vek in Kawlram ah zalennak diktak le pursum leilawm pumcawmnak remcang thlang sehla US umcia Chin mi pawl ziangtivek in forhfialnak na nei ding?

STL: Chin ram hi tundin ding a tam tuk, ramleng umpawl in ram thangso hnen ihsin kan hmuhton mi ruahnak /fimnak tampi lakluh a tul,Dollar tampi chin ramih a lut thei daan lamzin ngaihtuah a tul.Inn lo kan nei lotuk ruangah minung pakhat in inn pakhat ciar hi sak thei tumding.Bawmboih awk ton theinak foundation tampi tuah ding.

CT: Chin mipi kan tla sambik (weakness) tiih na ruah mi?

STL: Ti fukfi ding a har zet,leilung tlun ah tlamtling tluh ti cu a um thei lo ding.Pakhat cu inntek si hnak in mikhual si kan duh deuh tuk maw ka ti aw theu.A hleice in Falam pawl hi fimthiam zirnak lamah thazang kan suah mi a mal tuk hrih.Miphun le ram hrang ih peknak lamah kan tlasam zet.

CT: Ramsung ramleng um Chin mipi hnen ah Pathian thu, pursum leilawnnak le ramkhelh thu ah ziangvek thucah duh mi na nei?

STL: Pathian thu hi pursum leilawnnak ah hmang lo ding,Kawhhran le pawlkom  sungah innsang le mimal thu luh pi lo ding,Politic khelh nak ah kawhhran le hrinhnam thlir lo in ram le miphun thlir in cang vai thei hram sehla.

CT: A lo pehltaih theinak a um pei maw?

STL: Email;satinlal@yahoo.com,Tel;(864)346-8560

CT: Hnatuan buai lak ah na caan sunglawi in pek ih CT group in lungawinak simcawk lo kan nei a si.

STL: Kei khal ka lung a awi tuk.

USA-FBCI Tu khaaltu Rev.Ci Lian Kap Thawn Camkhat

CT: A hmaisabik ah na suahkehnak khua le nahmin pum hlum in sim thei pei maw?

CLK: Kei cu Falam peng Thip Cang Khua ah ka suakih Falam khuapi ah ka thanglian. Ka hmin Cu: Ci Lian Kap a si.

CT: Fimthiam zirnak lam tla in sim thei in, innsang duhumzet na nei ti kan thei ih innsang nu ih hmin le fale pawl ih hmin teh in simsiang pei maw?

CLK: Fimthiam nak lam ahcun B.Th (Bachelor of Theology); M.Min (Master of Ministry; M.Div(Master of Divinity) ka zirsuak. Ka nupi cu Thawng Nei Kim(Naw Eh Phaw) a siih ka fapa Nathan Vanlian Kap (kum riat) le Olivia Parthasin Kap(kumkhat le hrek) tla an si.

Famkim Siarbet

Chin-mi US Ih Major Ngah: Mihrat khawkheng

Chinmmi US ih Major (Bohhmu) ngah hmaisabik le neih sun hi kan dung naite ahkhan thunuam relpinak hinah click Mi Cuangce – Salai Van Lian Uk kan rak nei. Hivekih Chin-mi milangsar le cungcuang kan rak nei hi a hmaihngal umzet ih tui baihte ih a Major ngah daan le ralram ihsi cawisan asi daan pawl kimcang zetin a hnuai ah siar theih in a um.

Q1. August 2011 ah Major (Bohhmu) na ngah ti kan rak thei ih CT Media Group le Chin mipi kan lungawi zet….an lo pek daan le na ngah thei daan pawl in ruah aw.

- Hitawk kan US ram cu kawlram vek in minung thleihdannak le nautatnak hi a um tuk lo ruangah rank kai ding cu hnatuan felfaiten tuan le raal ram feh tul tikah feh a si ahcun a har zet lo.

Kei tla tuni tiang cu Pathian umpinak le lamzin onsaknak ruangah ka hnatuan le raal ram feh tul hmuahhmuah pawl hi a tluang theh ko ih rank cu in kai a si ko. Hmailam caan ziang vek rank ka kai thei lai ding ti cu Pathian kut sungah a um ruangah amah rinsan in hnatuan tuan phah ding ka si ko.

Q2. Afghanistan ih um nasi vekin an mipi pawl na hmuh daan le an Government dinhmun na hmuh daan…in le ei le an umkhawsak daan in ruah aw?

- Afghanistan ka um lai ah anmah mipi pawl thawn cu ka pawlkom tul theu lo. Kanmah ralkap base sungah ka um tam ih an ralkap pawl le ralkap training kai ding a rat tu pawl thawn lawng caan ka hmang theu ruangah an mipi pawl in an government khoi tin an hmu ti cu ka thei sak lo.

Afghanistan ram umdan cu kawlram vek nawn a si ih, mipi a tam sawn cu an farah fawn, cuhleiah, caa siar thiam lo le caa thiam lo an tamtuk ruangah an harsa nawn.

Ralkap training kai tu pawl a tamsawn cu ca siar le ngan thiam lo an tamzet ruangah khavek hrawng zirh tul in kan caan cu a cem zet theu. Central acozah nih khuapi deuh pawl le khami khau kiangkap hrawng cu thaten an zoh thei konan khua leng lam deuh le khua te te pawl cu an zoh thei deuh lo ruangah Taliban pawl ih kut tangah an thleng deuh.

Curuangah kha vek khua ih um tu pawl cu Taliban pawl ih kut tang ah an um ih an influence kha an tuar deuh. Afghanistan tla kawlram vek in hrokhrawl le corruption a tamtuk ruangah an ram thanso ding cu a harzet ding tiin ka hmu.

Kan US acozah ruangah an ralkap le palik pawl hi thil tha tha le a thar thar cu an nei konan, thaten an kilkhawl thiam lo le duh lo ruangah a rei khan lo in ol zet in an siatsuah hluahhlo a si ko.

Ka mithmuh rori ah thil thar an siatsuah mi a tamnawn ruangah kei cu kan paisa hmang mi pawl hi ka pamhmaih sawn. Ka ton mi Afghan a tawkpam cu Iraq ih ka feh lai vek tho tho an si ko…upa pa cang hi nauhak ruang hmang in um an bang ih personal responsibility nei lo in nauhak vek in um hluahhlo pawl an tam tiin ka hmu.

Q3. Pentagon ah office na kai thlang ding ti kan rak thei ih kan lungawi zet. Na kai daan ding le ziangmi na tuah ding timi tla in sim bet hram aw.

- Kannih hitawk lam ah hna kan tuan tikah hmun khat ah kum thum um dingin tawan in pek theu. Kan dung interview lai ih ka ngan zo vek in Afghanistan ka feh hlan kha Quantico, VA ah May 2008 in hnatuan ka thok dah ih Afghanistan ihsin ka kir sal hnu cu kha tawk ih ka hnatuan caan a cem ta. Keimah nih Pentagon ah tuan ding in ka dil ruangah in pek mi a si. Kha tawkah tu hnu kum hnih sung ka tuan ding. Pentagon cu Washington, DC, kiang te ah a si ih kanmah VA state sung tho tho a si ruangah kan innsang inn kan thawn a tul lo. Tu Pentagon ih ka tuan bik mi hnatuan cu kanmah US Marine Corps Headquarters ih Pacific lam thawn peh mi thil tawlrel ding um mi pawl tawan lak mi zung ah ka tuan. Kanmah Marine Corps hrang S. Korea, Japan, Guam, Australia le Hawaii lam ih kan thil ttul mi pawl tawlrel mi zung a si.  Tu hi hmaicaan ah kan US Marines a mal lai pawl Okinawa, Japan ihsin Guam thawn ding thuhla a um mi hrangah khoi tin kan tuah ding ti kan tawlrel lai fang a si.

Q4. US ralkap dinhmun tiang thlengthei dingah ziangtluk na rak zuam?

- Minung cu zo zo khal personal goals hi kan nei cio ih khami tumtahnak cang thei ngai ngai le ngai lo cu mah zuam mi, kiangkap thil umdan le umhmun in a saing. Laimi kawlram in US thleng mi ka si ruangah ka nauhak lai cu doctor cang ding hi tumtahnak ka rak nei dah. Cunan, high school ka theh hnu college ka kai rei deuh hnu ah thil hi ka tumtah dah vekin a cang thei sal lo. College ka theh hnu company pakhat ah hnatuan ka tuan phah in US ralbawi lut theinak lamzin khoi tin a um ti kha ka hmu ih ka lut thei ding in ka zuam thok. Pathian zangfahnak ruangah company ih hna ka tuan pi upa deuh pawl hi a hlan ih US ralbawi tuan dah pawl an um phah ruangah anmah nih recommendation ca pawl in ngan sak mi hman in US Marines recruiters pawl nih ka application kha in zoh sak. Kha hnu a rei hlan ah Officer Candidate School (OCS) kai ding ah in siang. Harsazet in zarh hra sung training ka kai hnu ah ralbawi din hmun ka thleng.

Q5. Chinmi US ralkap tuan paziat hrawng an um?

- Kan dung ih interview ah ka sim zo vek in Chin mi ralkap tuan cu kan um pam thlang ko nan kan tam tuk lem lo. Sawm thum hrawng kan um pei maw thei lo. Ralbawi cu kan um lo law law a si ko.

Q6. US ralkap tuan ding hrangah ziangmi pawl a tul?

- US Ralkap tuan ding cu a ol ko. A tul bik mi cu US permanent residency (green card) ngah le high school ong a si. Kawlram ih high school ong cia pawl cu khami certificate nei hnu hnu a ngah ko. Ralkap lut ding hrangah entrance exam tla ong tul lai. Ralbawi ngah duh ah cun college degree le US citizen ngah le lawng ah lut thei a si.

Q7. Ralkap na tuannak ih nuam na tinak le harsa na timi teh ziang an si?

- Ka hrangih ralkap hnatuan a harbik caan cu OCS ka kai lai le raal ram feh caan a si ko. Culo cu ralkap hnatuan hi a harzet in ka hmu lo. Mah innsang thawn caan hman ding tla tamzet ka nei phah ko ruangah ralbawi ka cang hnu cu raal ram feh siar lo cu ziang hman ka harsa lo. Ralkap ti cu discipline thawn um kan si tikah discipline  (sikan) thazetin um hi ka hrangah ka nuam aw sawn.

Q8. Mi langsarzet pakhat na sivekin Chin ram le a mipi hrang tuah tum mi na nei thei pei maw?

- Mah le mah cu Laimi ka si ti hi ka hngilh dah lo. Kan Lairam hi tlang lak ah a si ruangah a mawi zet nan, thil umdan ka zoh tikah kan farah fawn, kawl acozah nih kan development hrangah zianghman in tawlrel sak tuk lo hlei ah anmah ih hremnak le zawntainak tuar rero kan si fawn ruangah ka riah a sia ih ka thin harsazet theu. Asinan, ka ralkap hnatuan thawn le innsang zoh tul phah thawn ka si ruangah kan Lairam hrang hi cu caan ka pe thei lo a si ko. Lairam hrangah hnatuan rero tu an tampam ko ruangah ziang khal le nasatak in tuan thei tu pawl tha pek in um hi a tha sawn tiin ka hmu.

Q9. Mipi hnenah cah duh le simduh na neih len…

- Tu kan leilungtlun thil umdan kan zoh tikah siatsuahnak le sualnak lawng lawng a tam thlang ih kan kiangkap thil umdan pawl zoh tikah kan bawipa Zisu krih a kir sal ding caan hi a neih tuk thlang tiin a lang ter.

Ziang tik caan ah a kir sal ding ti cu minung zohmanin kan theifiang thei lo nan Bible thianghlim sungah a sim ta vek in a kir sal teng teng ding ti cu kan thei (a thupi in Luke 21:20-28). Leilung tlun kan nun sungah khoi tluk in mi fim, mi lian, le mi hminthang kan si hman sehla bawi Zisu khrih kan sung ah kan nei ngai ngai lo a si ah cun kan nun man hi a thupi lo.

Curuangah caan tawi te kan nei sungah le tu Christmas caan ah Bawi Zisu hi keimah sualnak ruangah thinglamtah tlun ah a thi tul ih khami thinak a neh ruangah kumkhua nunnak ka ngah zo a si timi thuthangtha hi kan zum maw zum lo timi thu nasatak in rak ruat tlang uh si tin malte ka sim duh bet. Ka lung awi.

Dr. Salai Sui Aye Thang Interview

Lailun Mekazin, FPTP Kalay le Dr. Salai Sui Aye Thang

HMAITONNAK

LAILUN: Hminpi@duhkawh?

Salai Ayete: Ka hminpum cu Salai Sui Aye Thang a si ih, duhkawh cun Ayete in ti.

LAILUN: Nu le pa le suahnak khua?

Salai Ayete: Ka pa Pu Lal Hrem Thang (Kan tum vanram ah in colhsan zo) le ka nu Pi Sui Nei Cuai an si. Ka pa Darteti le ka nu Zathlir khua ih suak an si ih, an fale kan unau zaten Falam ih suak kan si.

LAILUN: Thuken?

Salai Ayete: Pathian tihzah cu fimnak ih hramthoknak a si. Vancung ih na duhnak a kim bangin leitlun khalah kim ve seh.

LAILUN: Paihzawng?

Salai Ayete: Casiar le cangan, lehnak lam ah ping-pong (Table Tennis) le tileuh ka paih zet.

LAILUN: Fimthiamnak na zirnak pawl?

Salai Ayete: Phunhrek ihsin phunriat tiang Falam Bualrawn Tlawng, Phunkua Canbary Tlawng, Phunhra Victorious Boarding School (Saya Huat Er Boarder), ihsin kum 2000 ah ka rak ong. Cun, B.S (Biotechnology) hi Yangon Technological University (YTU) ihsin kum 2004 ah ka ngah. M.S (Molecular Biology) hi YTU ah coursework ka kai ih, Mandalay Technological University (MTU) ah Research ka tuah, kum 2007 ah ka thehsuak thei. Acozahpi ih Special Training Course ih tlawngkai ka si ruangah tlawngpit colhcan nei lo in ka kai pehzom vingvo ih kum 2011, Meisen thla ah Pathian duhdawt zangfahnak thawn Ph.D (Molecular Biology) tluangten ka thehsuak thei.

LAILUN: Ph.D na lak hnu tu ziang bik na tuan?

Salai Ayete: Tu hi, Department of Biotechnology, Mandalay Technological University hnuai-ah Research Officer ka tuan rero laifangte a si.

LAILUN: Biotechology le Molecular Biology thu mal lai?

Salai Ayete: Biotechnology timi cu Thilnung Serthiamnak ti mai sehla: mithmuh thei lo hrikfa (Microorganisms) ihsin thinkung, ramnung le thilnung (Living Organisms) pawl hmansuah ih milai hrangih thiltha tuahsuak theinak Serthiamnak (Technology) pakhat a si. Kan leilungpi hi thilnung hlir ih dinkhawmaw a si ruangah a huap kau zet. Molecular Biology ti zawng cun Thilnung Serthiamnak ih subject then pakhat a si ih, thilnung pawlih taksa dinkhawmtu cell sungih DNA, RNA, Proteins le Enzymes pawlih Molecular Basis, Structure le Functions pawl zirzoinak subject pakhat a si. Molecular serthiamnak a thansoh ruangah  Biotechnology hin kum zabi 21 ih leitlun serthiamnak hmaithitu a rung si theinak a si.

LAILUN: Na hrilmi subject hi nangmah duhnak in a si maw? Na hrilnak san?

Salai Ayete: Phunhra ka on kum ah Yezin Agricultural University ka rak kai thei nan, cozahpi in Biotechnology, Special Training Course hi ramdang bomnak thawn a rak ong thok ding ti a si ih, Phunhra Camibuai ah Math le English hmatkom 150 luantu pawl apply theih a rak si ruangah keimah duhnak rori’n ka rak hrilmi a si. Cun, thuthangca le mekazin tivek ah Biotechnology thu tete ka rak siar ngah ih, kawlram sungah le a hmaisabik a rak si fawn, sunsaktlak subject a si ti’n ka ruat ih ka hrilnak san a si.

LAILUN: Ph.D lak ding hi na tumtah cia mi a si maw?

Salai Ayete: Ka sentet lai ihsin tui sunni tiang fimthiamnak hi a tawpkhawk thleng tiang zir thei ding hi ka lungthlitum tumbik a si ringring. Cun, Life-long learning an timi, thihlai hlan lo zirnak neih hi ka ngaisang zet.

LAILUN: Na zirnak thawn pehpar in ramdang na fehdah an ti vek maw?

Salai Ayete: Si, kum 2009 ah “Biosafety in Food; HACCP-Hazard Analytical Critical Control Point” timi thulu thawn Thailand ah workshop ka rak kai ve dah.

LAILUN: Na zirmi thawn pehpar in Chinram hrangah vision na nei maw?

Salai Ayete: Kawlrampi huap khalin Biotechnology cu hram thok rero dinhmun a si ih, kan ram a that tik le kan tulmi cu kan tuldan vekih hmang thei leh dingin ruahsannak ka nei.

LAILUN: Kawlram education a tha lo tuk an ti rero lai ah ramsung rori in Ph.D na lak hi ziang tumtahnak so na nei?

Salai Ayete: Kan Chinram cu Kawlram sungah a um, a um rero dingih kawlram sungah mi ih thiammi le tuah theimi, thiam ve le tuah thei ve ka duh ruangah a sibik.

LAILUN: Kawlram ih degree ngah pawl cu a hmin lawng si an thiam ngaingai lo an ti theu mi thu thawn pehpar in Ph.D laktu na sinak in ziang sim duh mi na nei maw?

Salai Ayete: Kan theih cio bangin uktu cozahpi in Academic Atmosphere, Facility le a tulmi dangdang a tul vekin a ngaihsak hrih lo ruangah a diknak tampi a um ding nan, khawvel huap rinsantlak cathiam khal kawlram degree ngah sungin an um ve thotho. Cun, ramkhat le ramkhat Education System tla hi a bangaw cekci theimi a si lo. Cule, kan ram sungih Medical College or University pawl khal an hmanmi education system a tha tuk ve ko. A thupibik ih ka ruahmi cu khui hmun le ram ah ziangvekin kan zir khal le, a zirtu kanmah sawn hi kan thupi zet ve a si timi hi a si.

LAILUN: Kan Education a that lo ruang ih Phusang tlawng kai ding a tanpi lo tu pawl  par ah ziang ruahnak na pek duh? Cun a kai rero lai tupawl le hrekkhat beidong le ruahsannak hmu cuca lo pawl hnen ah ziang na sim duh?

Salai Ayete: Serthiamnak san kan thleng ve rero zo ih, a takih fimthiamnak zir duhlotu cun tlawngkai lo khalin zir ding le thiam thei ding a tam tuk. A kai rerotu pawlin kan ti thei tawkin thiamtak le kanmai ta rori ih canter thei ding tiang kan zirsuah lawlaw dingin tha ka pe-aw duh. A thiamdeuh le thilti theideuh cun ramdang Scholarship khal tui hlan hnakin ol-aiten apply theih a si rero zo ih, cuvek dinhmun tiang thleng thei dingin kan zuam a tul ding. Kan cozahpi khalin education system remtha dingin timtuahnak cu an nei rero zo. Mitampi cun tlawnginn lawng hi zirthiamnak ah kan ruat theumi khal hi a dik thluh lo men ding. Mahte zuamnak (Self-study) le hnatuan phah khalin tampi zir a theih. Cun, zingzoinak (Research) khal hi kan sunsak a cu tuk thlang lo maw?

LAILUN: Kan education system par ih rem that a tul bik tiah na ruat mi le phunsang tlawng pawl ih tulsamnak bik ih na ruat mi pawl?

Salai Ayete: Kan education system hi a thu cun thatnak tampi a nei ve nan a takih tuansuahmi a mal tuk lai. Cozahpi in a tulmi a thap hmaisa (Invest) a tul dingih, a pekmi degree thawn milaw in Academic atmosphere, Facility tvk., pawl a tawlrelsak a tul ding. Cun, Hramthok Tlawng ihsin Exam-based system hmang nawn lo in, kan zirmi le theihmi Knowledge hi a takin a lengah kan hmansal theinak dingah Enrichment Programs a simi Reasoning power, Critical Thinking, Decision Making, Problem Solving, Discussion, Brainstorming, Research tvk., pawl sunsak takin kan zirhawk a tul ding ti’n ka hmu.

LAILUN: Byheart system kan hmang rero mi (Bangking Eduacation) hi tha na pe maw? Ca kan zirh awk daan le kan zir daan pawl ih rem thei sehla tiah na sa duh thah mi?

Salai Ayete: By-heart kan ti tikah cui kan by-heart mi cu a takin kan hmangsal thei maw, hmangsal thei lo tiah a thumaw ding. Cun, Education, zirthiamnak kan timi hi Educare timi Latin tong ih ra a si ih, a sullam cu phorhsuahsaknak ti a si. Asan cu tlawngta pawlin an zirmi an thiam theinak dingah ca lawnglawng thanlut rero loin, an thilti theinak phorhsuah le thapek ding a si sawn ti’n kan ti thei ding. Tlawngta pakhat ih duhhrilnak kan sunsak a tul. Zirhtu saya pawlin “ziangruangah, ziangtin?” ti felfai zetin kan simfiang thei asile, tlawngta pawlin zir duhnak thinlung an nei dingih fimthiamnak timi hi zircawklo a sizia hmusuak in a man neihzia khal an theifiang vingvo thei ding. By-heart mai ding si loin a ruahdan le a hmandan thiam ding a thupi. Cun, tlawngkai fekfek lo khalin zir ding le thiam theimi a tam tuk!

LAILUN: Phunsang tlawng ih Major pawl hi hmat in an then hi tha na ti maw? Ziangtin fehsawn sehla tin na sa duhthah mi um maw?

Salai Ayete: Hmat lo cun Major then hi a theih ngaingai lo ding nan, kan hmat ramri ih tlinmi sungin mai paihzawng, duhhrilnak vekin hril theih si sehla a dum-um zet ding. Bulpak fingfing khalin Lailak Tlawng (Middle School) ihsin kan paihzawng, duhzawng, huamzawng le kan sunsakmi kan theih cia a tul dingih cucu ziangtin kan tlin thei ding ti’n kan tumtah hlawhtling dingin kan zuam cia a tul ding.

LAILUN: Kan Chin khawpi ih College an tuah hi hreh khat in cu kawl rawn lam hman tampi sambau nak aum  ih thentheknak sawn si tin an ti ih ziang tin na hmu ve?

Salai Ayete: Kan Chinram khawpi hi Kalay (Kawl rawn) si loin Hakha a si ruangah a thasawn ti’n ka hmu.

LAILUN: Kan ramah Braindrain a cang mi hi ziang ah si ih ziang tin kan hruai kir aw saal thei ding?

Salai Ayete: Zirthiamsang pawlin anmai suahkehnak ram suahsan in hlawhman thadeuhnak hmun, ram dangih hna an va tuan khi Brain drain ti a si ih, kan zirmi le kan thiammi kanmai ram hrangih kan hmansal thei hrih lo khal hi Brain drain phunkhat si ve thotho in ka hmu. Brain gain sisal thei ding cun uktu cozah a that hmaisak ih Opportunities a pek hmaisa a tulbik ding. Cun, mai ram, mai miphun, mai nunphung duhdawtnak thinlung hi a thupi zet dingih miphun duhdawtnak lawng si loin ram duhdawtnak thinlung kan neih a tul ding ti’n ka hmu. Chinram ah kampani tiih kawhtlak hnatuan pipa pakhat hman kan neih thei hrih lo khal hi ruah curco a cu thlang na ti ve lo maw?

LAILUN: Thirdwave theh hnu tu hi Fourthwave (Nanotechnology) hman a racing thlang ding an ti lai ah Firstwave ah kan bun aw lai si khawh thirdwave ah direct ih dawp thei tin na ruat maw? Ziangtin kan dawp thei pei?’

Salai Ayete : Hi sanrelnak Wave pawl: cicinthlaithlak (firstwave), cetzung hnatuannak (secondwave) le serthiamnak(thirdwave) pawl hi a dotdot in rung thangso vingvo an si nan, thirdwave a ra thlen ruangah firstwave hi hlawnhloh a theih cuang lo ding. An hnuaihnihaw thluh thotho. Cule, siatnak tete tla an nei fingfing. Curuangah, direct in a dawp ih dawp loin, kan tulmi cu kan tul vekin a kilkip ih kan zirsuah, a thatlonak tete kan hrialthiam, kan hmanthiam le kan thansohpi thei lawngah sanmureng daih thansohnak diktak (Sustainable Development) kan tep ban leh ding. Sia le tha thleidan theinak fimthiamnak kan tul sinsin ti a fiang nasa.

LAILUN: Hih ThirdWave vuak le kan tuar thotho fawn ih kar lak ih a tang laimi kan thuruah pawl ah thleng tul tiah na hmu mi le kumzabi thar ah ziang thuruahnak in kan tlaan lawng ah san tiluan ih a lek tu kan si thei ding tin na ruat?

Salai Ayete: Mizan ih thudik khal thaisun ah thudiklo ah a cang thei mai. Kan leilungpi khal a pheng zo (The World is Flat) ti a si ih, ziangtlukin thengdanglamnak (Changes) pawl hi cak rero hman sehla, kan tlaksammi cu silhkhah a tul ringring ding ruangah  mai covo, mai tuanvo theithiam in le cui tuanvo cu tifamkim thei dingin a tulmi fimthiamnak kan neih hmaisa a tul ding. Hnam tenau tanpi ciamco loin Chinmi zaten rualremnak, lungrualnak kan neih ding tla hi a thupi zet. Cun, pawlkom san a si ti kan theih ih, Win-Win Theory & Solution tivek tete tla kan hmanthiam ve a tul men dingih kan tuah kan tuammi ziangkimah Pianphung Kiangkap-Boruak humhim le kilkhawi (Environmental Protection) tla hi kan thiam le a takih kan hman ve a tul ding. Ziangvek hna kan tuan khal le kan Calai sunsak in casiarmi miphun si zuam sehla. Secondwave ahcun mithiamsang le upa (Experienced) pawl san a si nan, tui Thirdwave ahcun santiluan thlun ih fimthiamnak le serthiamnak a neitu santhar mino pawlih san ti a si kha! Cetzung le Hriamhrei-cahnak Thilri (Hard Power) hnakin Fimthiamnak-Thilti theinak (Soft Power) a thupisawn an ti rero zo! Cule, “curuangah, kha ruangah” tiih mawhphurh ding le phuahlam hawl rero mai loin Self-Generation san kan thleng rero zo ti hi kan theih ve a tul ding.

LAILUN: Tu raltlan rero san ah nonawn pawl ih kan thusuah le thu ruah pawl hi nule pa in ziang tluk in theihthiam nak an neih ih in sunsak tin na ruat? Zangruangah? Ziang rel duh mi na nei maw?

Ayete: Keimah te hmuhnak men cun kan Chin nulepa pawl hin fanau pawl in duhsaknak amaksak tuk, lungawiza ngaingai a si.Asinan, in thlahdah tuk ruangah meithal thawn kah in tum lo nan, raltlan dinhmun va cuh in kan zuang kan phar rero a si pang pei maw, ti tla hi ruah ding a um lala fawn? Tui a tanglaimi thangthar nonawn pawlin raltlan maimai si nawn loin, ramsung le ramleng ih tlawngkai le hnatuan sang neih theinak dinhmun tla zuang le phar in, in zuampi cio dingah ka ngen duh. Ziangruangah tile, rammi mipum thawn khaikhih in cozahpi in kan peng le kan ram hrangah thansohnak Project in tuahsak ih mipum kan mal tuk le kan sung tuk pang ding ti a phanum. Cun, kan fanau pawl hin an suahthlak veten, Thlarau lam lawng si loin Taksa thanlennak lam (Physical), Thinlung fimnak lam (Intelligent), Lungtong langsuahnak lam (Emotional) le Pawlkomnak lam (Socializational) a kilkip ih thangso rero ding an si ti hi in theihpi le in ngiahsak dingah ka dilngen duh fawn.

LAILUN: Tu lai kan mino tampi ruahsannak le tumtahnak nei cuca lo in kan um thluh hi ziang mi ruangbik si pei?

Salai Ayete: Ruahsannak le tumtahnak nei cuca lo ti cu nunman nei lo thawn a bangaw zik zuakzo ding ti aw! Kannih Chinmi cu zatek zakhat (100%) tlukin Khristian kan si ih Pathian thu hi kan kaihhruaiawknak tlangpi a sibik. Thlarau nun le vanlam hawi hlir in kan kaihhruaiawk ruangah kan lei tisa nun ah kan vavai thluh tla hi a si pang pei maw? Kan Chin miphun zate huap in Strategic Planning nei ih, kaihhruaitu tha kan neih lo ruangah tla a si mai thei fawn.

LAILUN: Fimthiamnak a zir kan nonawn lak ah creative kan neih mal ih decision tuah khal a fek lo thu tanpi dinhmun ngaingai kan nei mal zet tiah na hmu maw? Ziang ruangah si pei?

Salai Ayete: Kawlrampi huap rori khalin Creativity a mal sinsin ti a si ih, a diknak tampi a um ding. Ralkap miuknak ram ah bulpak thilti theinak hi thapek lam si loin dawnkham a si ruangah a sibik ding.

LAILUN: Kan Chinram pi thanso taktak thei ding in politic role maw development pawl hi a thupi sawn tiah na ruat?

Salai Ayete: Thansohnak (Development) timi cu tuansuah le tuah theih a si nan, tuansuah theinak, thuneihnak (Power) kan neih lo awk ah! Zalen hmaisa loin thansoh a theih lo.Thinlung le Taksa zalennak ihsin thansohnak diktak neih thei ding cun Political role lo cun a theih ngaingai lo ding.

LAILUN: Acozah pi in kan Chinram hi in zoh that sak tiah na ruat ko maw?

Salai Ayete: In zohtha tiih a ruattu tla kan um pang ding ti a phanum! Tlangparmi kan cimit thluh ding hi an policy pakhat a si ve.

LAILUN: Politics timi par ih na hmuh daan?

Salai Ayete: Politics cu kan leitlun tisa nunnak ah kan ziangkim hi a si mai lo maw? Biaknak sakhua, fimthiamnak, thansohnak, nunphung le pursumleilawn tvk., an zaten Politics thawn hnuaihnihaw thluh an si. Kan chinram tlang tluan ah Thinglamtah khi kanmai duh vekin kan phun hluahhlo thei maw, Tlawng Inn ah Chin Calai kan zirhawk theilonak kum ziat a rei zo? Nitlaknak ram ih khurkhawruahdan rak nehkhuh zettu Greek Philosopher, Aristotle cun “Milai hi kan pianphung sinak in politic milai kan si” ti’n a rak sim dah. Amerikan  President, Thomas Jafferson cun “Diklo zetih mi uktu pawl va dokalh hi, Pathian thulung a si” a rak ti. Rome 13:4 sung khalah uktu bawi pawl hi Pathian siahhlawh an sizia kan hmu thei. Cule, ralkap miuk U Ne Win khalin “Rammi misenpi cun anmai cantawk miuk an co” a rak ti ve dah. Miphun pakhat in “Thinlung, taksa le thlarau” a kilkip in tlamtling zet ih a thansoh thei ding cun a zalen hmaisa a tul dingih cukhal cu Politics thawn hnuaihnihaw thotho a si mai lo maw?

LAILUN: Kan Chinmipi in siseh nonawn in si seh politics timi hi kan sunsak a cu zet thlang tiah na ruat maw?

Salai Ayete: Japan ah tla cun Hramthok Tlawng ah Political Science thu zirhnak an nei ti a si ih, Indonesia ahcun Hramthawk Tlawng ah vote thlakdan tla an zirhaw rero ti a si. San mureng daih thansohnak kan duh ngaingai asile Politics hi kan sunsak ve a tul ding. Kawlram sungah a rammi pawl kan “ka le hna” in phitsaknak a reituk zoih mipi le nonawn ti lawngin si loin hruaitu upa pawlin zalen theinak lamzin dik ah Politics lam khalin, in zirh le kaihhruai a tul ding ti’n ka hmu. Misenpi in political trend ih kan hmasawn (thansoh) lawngah Politician thatha an rung suak vivo ding. Democracy ram ah tla cun bulpak mi pakhat fingfing ih political knowledge hi a thupi tuk. Cun, tu kan rampi khalah ukawknak Dan thar hman rero a si zoih, cui dan thar sungih kan covo cu a takih kan thathnempi theinak dingah misenpi in kan ngaihsak ih kan tel ve a tul rori.

LAILUN: Ukawknak thar thawn a cozah par ah ziang tluk zumnak le ruahsannak na nei?

Salai Ayete: Mipakhat thuneihnak ih ukaw a si nawn lo dingih a lektu Politician pawl an thiam le kan ram in a thathnempi thei leh men ding tiah zumnak ka nei.

LAILUN: Phunsang tlawng na kai lai ih cangvaihnak na tel dah mi pawl? Cun hivek cang vaihnak tel ding ih kan forhawk nak ah ziang tin na hmu?

Salai Ayete: FPTP, Yangon ih suahmi Zilthli Mekazin ah cahram le bezai pahnihkhat te ka rak ngan ve dah ih culo cu, Special Training Course ih tlawngkai ka si ruangah duh vekin can ka rak nei lo ih, ka rak telban thei lo. Tui kan san hi pawlkom san a siih biaknak le kawhhran lam lawng si loin ram le miphun hrangih cangvaihnak ziangkimah kan theitawk in tel ve dingih forhfialawk hi a thupi zet in ka hmu.

LAILUN: A cozah hnatuan si seh tuan lo siseh kan karlak ah hin khat le khat thleidan awknak, bumawnak le corruption a tamzet tiah na ruat maw? Ziang ruang ah si tin na hmu?

Salai Ayete: Kawlram hi khawvel huap khalin, ei-ruknak (Corruption) tambiknak ram ah a telban ve. Hivek ei-ruknak dodal ding cun misenpi khalin thuhla kan theih ih dun le dan vekin hnatuan kan thiam ding khal a thupi zet. Cun, dan lo vekih thilti kan hmuh le tuanvo neitu hnenah zuarthlai-aw hluahhlo mai ding a si. Rampi President le MP pawl hnen khalah ca in simaw simthei a theih rero zo.

LAILUN: Cah duhmi na nei maw?

Salai Ayete: Nei dang lo, ka lungawi ti lo cu!

LAILUN: Ee…fala na a nei zo maw ti in sut ter ih?

Salai Ayete: Aih! An thei pang ding.

LAILUN: A lo contact duhtu hrangah?

A hnuai-ih address ah ka lo vualkham!
salaiayehtanayete@gmail.com
facebook.com/salaiayehtan

Happy Birthday Surbung Tlang Thuthang

Kan dung 2008 ih rak dinmi Surbung Tlang Thuthang hi October 31, 2011 ahkhan a kum 3 nak birthday lawmnak neih a si. Hi kum thum ih upa Surbung Tlang Thuthang in a suahni a phuan tikah hmun dangdang ih Chinmi ziangmawzat cun lungawinak catlang kuat in an lawmpinak an langter.

Surbung Tlang Thuthang hi zarhtin Rihli Group Mail, Online hmang ih suah a si. A kumthum birthday hi CT Team Media pawl cun kan lungawipi ve nak kan langter ih a hnuaiah “Nimthlakau Interview” nak kan nei cih.

CT:  Ziangtik in Surbung Tlang Thuthang na rak ngan thok?

KLS: Surbung tlang thuthang hi kum 2008 October ni 31 ihsin kan rak nganthok.

CT: Ziangmi tumtah nak thawn himi nan rak tawlrel?

KLS: Surbung Tlang Thuthang kan tawlrel nak sanbik cu kan Chin mipi a hleice in kan falam mi in  leitlun ram dangdangih nitin a cangmi thuthang an siarih an theih phah ding duhsak nak ruangah le kan laica te rori ih thuthangca siarding a umih kan mino pawlin kan laica siarduh nakih an hmanphah ih thathnempi nakih an hmanphah pangah timi ruahsan nak thawi tawlrelmi a siih,  mi tampi hrangah cun thuthangca ih an siar rero zomileh TV ih an zoh rero zomi an siko ding nan thuthangca siar manlo leh TV zohnak remcanglo pawl hrangah kan laica te ih thuthangca rak siar paihtu pawlih hrangih tuahmi a si.

Kan mai saduh thahdan tla ah cun Surbung Tlang Thuthang hi Burma ramsungah pehtlaih mi rualpi nei sehla cahnah in ngansuakin mipi hnenah zemsuak ciamco theisehla Kan Burma ram sungah    kan mino pawlin Kawlca lawnglawng siarlo in kan laica te in nitin leitlun thuthangca siar ringring hai sehla  mino thinlung sungah kan laica in hmun ram a luahkau vivo ding tiah ruahnak duhthu samcu kan neinan, tui kan dinhmun ah cun  mai In sungsang hrang nitin ei leh inding hawlih hnatuan a tulfawnsi ruangah kan duhvekin zianghman kan tuahsuak theilo a si bikhi. tu ah cun Email lawngih thlahsuak a siih, kan ramsung ah tlacun  kan mipi tamsawnin duhvekin Email zohding an nei hrihlo ih kan di cu a riamlo zet.

CT:  Nangmai thlir nakah SBT hin ziang tlukin hmuar a nei?

KLS: Aaa Surbung Tlang Thuthang in  ziang tlukin hmuar a nei timi cu keimai lam ihsi cun lo simding ka theilo. A siartu mipi pawlin ziang tlukin tthat hnemnakah an hmanpi timi ah a tthumaw sawn dingah ka ruatih. Asinan mi hrek khat in groupmail in si seh bulpak mail leh phone khalin kan lai mipi in kan that hnem pit tuk tiah thazaang in rak pe hai ih thazaang ka ngah zet.

CT: Mipi hnenah SBT thuthawi pehparaw in sim duhmi na neimaw?

KLS: Aw, a hmaisa ah Surbung Tlang Thuthang raksiarttu mipi nan zate parah lungawithu ka simih,  cafangkom danah siarharsa rak titu nan um ka zumih ngaithiam kan lodil ih,  cafang komdan ah hin kan  mai lam khalah  harsat nak kan toncan a um phahphah ih, mi hrekkhat in in duhsaknak ruangah cafang kom dan hiti deuhin hmang seh la tiih duhsaknak thurawn in pe tu an um hnuaihniih, in duh saknak parah lungawi nak tampi kan nei leh hnu khalah thurawn in pe vivo dingin kan lo dil. Cun mi hrek khatin cafang kom dan danglam deuhih thurawn in pe tu an um hnuai hniih, duhdan leh hmuh dan a bang rep aw thei lo ruangah siar a har deuh rak ti tu tla an um lala, curuangah siar a theih ih a fiang thei bikih cafang run hman thei kan run  zuam ding.

Cun O leh Aw hman nak ding thu khalah mi hrek khat in duhsak nak ruangah thurawn in pe tu ziang maw zat an um i, O leh Aw thuah hin kan mah Surbung Tlang Thuthang tuan voneitu pawl cun, khuimi a dik sawn tih mi thuthen nak kan tuah thiam hrih lo ruangah, kan mai remti zawngzawngin siar nuam deuh dingih kan ruah danih kan run hman mai ruangah, a siar tu mipi in ruah dan in rak thiam sak mai dingin kan lo dil bet.

CT: Kan Chin media pawl a thu pit zia in ruah bet thei ke maw?

KLS: Hi na thusuh mi cu thusuh nak tum zet leh pawi mawh zet a si ih, Media thuthang ca ti mi cu ralthuam tum zet hnakih thil tih nung sawn mi a si, tui kan din hmunah kan Chin Media pawlin kan mipi hrangah hmuar nei zetin hnatuan thei mi kan nei hrih lo, ziangah tih le kan ram din hmunin a zir hrih lo kan ti mai ke cu. Media thuthang ca timi cun bulpak mi pakhat dinhmun khal a tha zawngih sang zetih khai sang thei tu a si vekin, a se zawngih lak tlak lo ih hlawn thla thei tu khal a si. Cuvek a si ruangah Media Thuthangca timi cun rampi hruaitu miropi pawlih dinhmun khal, a ram mipi pawl thin lung ruah nakih asezawng a tha zawngih danglam ter thei bik tu a si ruangah, rampi hruai tu miropi pawl khalin ral thuam hnakih an tih bik mi cu Media Thuthang ca a si.

Leitlun ram thangso leh ram zalennak pawl ahcun ram hruaitu pawlih thil tih dan leh cozah feh dan pawl mipi hnenih puang zar tu leh theh darh tu a si ruangah, ram pi hruaitu leh cozah feh dan ding ngil zetih hruai thei tu cu Media a siih, Ram pi pakhat sungih politics leh rampi pakhat leh pakhat karlak dinhmun pehtlaih awk nak policy leh pursum lei lawn sumpai dinhmun ziang tin kim hi, Media pawl hnenih si phuan suah mi a si ruangah media pawl diknak leh zalennak awm nak ramah ram a thangso ih media pawl khuahkhirhih zalen loh nak ramah ram thangso a awm dah lo. Kan nih Burma ram vek tlaah cun media pawlin diknak leh zalen nak covo an neih thei hrih lo ruangah, Burma ram hruaitu lal pawlin an duh duhih thil an tuah mi hi an mai duh dan vekin media pawl an tlang zarh terih, ram mipi in thuhman timi an thei thei lo, curuangah ram a thangso thei lo.

Pastor Enoch Laineipui Interview

Pastor Enoch Laineipui Thutawi

Hmin Ngai : Enoch Laineipui

Suahnak Khua :  Saikhum Leilet khua, Falam township, Chin state.

Nu le pa Hmin :  Pa: Rev. Bualkham, Nu: Lalrosung

U le nau pawl :  Pi Biaktlem, Upa Vanlalzar, Pi Hrangthan, Pastor Ngurlian, Upa Lianci, Rev. Laldinsuah, Saya Solomon Ramthang pawl an si, mipa paruk nunau pahnih kan si.

Fimthiamnak :  B. A (Hist. Yangon), B.Th., M.Div., Th. M.

Tufang umnak : No. 89.A, 19th Ward, Thamahsheiktah street, Hlaing Tha Yar,Yangon.

Hnattuan : Pastor

Hobby : Pahnih ih ka rel ding: (1) Leitlun lam thil ah cun, “capoh hnihsuah tuah ih mi hnihter”. (2) Pathian thu lam ah cun “thuthang ttha sim”.

Ambition : Leilung tlun hi thuthang ttha sim ih hel suah ttheh.

Thuken : Leilung tlun thu lam ah cun (1) Leilung tlun kan damsung ah hin mi lungawinak le mi hrangah thil ttha hi kan tuah ding mi bik a si. Pathian lam thu ah cun (2) Ziangkim aiin Jesuh ka duh sawn.

Cabu Duhbikmi : Mizo ca ih an nganmi, ” Kei ka hrangah cun nun hi Khrih a si” timi cabu.

Upatmi Milai : Ka pa le ka nu tluk ih ka upat mi le ka hrangih mi ropi leitlun ah ka hmu lo.

CT: Kan titi hlanah Lairawl na duhmi pawl in simta thei pei maw?

Enoch : Tak ngai tak ngai e… lairawl ah hin, Phiang, Bete, Vainim, Busul, Tantthe, Hlamhmai, Fangngai (Buhtun) tvk..an um culci ih culak ah cun Arsa thotho hi ka duh bik he he he.

CT: “Hni siamso aw, Hni uarau aw” timi VCD kha Falam ttawng ih Capoh hnihsuak VCD hmaisabik tin kan thei ih a hman maw?

Enoch : Himi thusuhnak ka sannak hi ka pawrhawknak sihram hlah sehla, ka theih tawk ah cun a hmaisa bik siin ka thei aw. Kan Chin mi rinsan tlak taktak upa pawl khal in thazaang in pe ih kei mai rel si lovin, an mah in, “Kan Chin mi Falam ttawngah cun Hnihsuak sainak VCD tuah hmaisa bik na si” in ti. Nan theih dan hi a dik ah ka ruat.

CT: Ziangruangbik ah Capoh hi na tuah ih ziangtik in na tuah thawk?

Enoch : A tlun ih ka thuken mi vek khan ka nauhak lai ihsin mi hnihter, mi lungawiter hi ka rak tum bik mi a si. Ka unau pawl lak ah hnihsuak sai an um lem lo nan kei hi ziangah si maw ka rak paih ciam co. Ka kiangih um hi keimah ruangah lungawi in hni siam so hai sehla timi duh ruangah capoh hnihsuak hi ka tuahnak a si ih, ka theihsual pang lo ah cun kum 7 ka si kum (phunhnih ka si kum, kan khua in Zongte khua ih nauhak bawhlung an sit ah a pakhatnak kan la ih lawmman khawsen in kan lawm ttum) ihsin khawsen puaituahnak ah hnihsuak ka rak sai thawk.

CT: Mizo ram vek in Hruaitu pawl Capoh ih sawiselnak tuah hi a tha lo ding maw?

Enoch : Himi thusuhnak hi keimah le kei mah ka rak sut aw dah zo. Khat lam ah cun ttha ka ti ve ko e, ziangah tile minung hin kan tthat lonak hi kan rak theithiam aw ttheu lo ih cumi remnak ahhin a ttha ve ko lo ding maw? ka ti ve. Mizoram tla khi tampi cu Politic hnihsuak an hman mi khin an hruaitu tampi nun a thleng nasa in in ka thei. Kan ram ih politic cu tanta in Pathian kawhhran kan hrauinak le kan Christian nan dik lo pawl tthin aw dingah tuahsehla ttha ka ti ve khawp mai. Cun, hiti vek in tuah aw tiah thurawn petu khal ka rak nei dah. Asinan, kan ram dinhmun tlan a zir lo bak ah mi thin vun natternak capohnihsuak sai cu ka thisen in a ngam deuh hrih love. Hnihsuak si lovin, “hnih ttah-suak ” ah a cang pang kei ti ka phang he he he. Zo ih nun hman den bul nei lo, asinan nun thleng danglamnak dingih ttha thotho hnihsuak hi sersuah ka duh bik mi a si.

CT: Capoh hi kan Chinmi pawl lakah ziangtluk in hmual a nei?

Enoch : E…. nei law law si! Kan Chin mi pawl cu capoh le hnihsuak duh mi kan si ih kan thuthup tla hi hnihsuak hmangin kan sim aw sawn in ka hmu. Kan riahsiaknak tla hi hnihsuak thawi kan pawlawk cun tamzet a rehter fawn. Kan khua ah hin khawhar topinak ah hnihsuak tuah dingin ka nauhak lai ihsin in fial ring ring ttheu. Hnihsuak ka tuah caan ah cun khawhar sungkua khalhi an hapi dengkawr tiang lang hin an hni ih “kan khawhar in hnem riai” tiah lungawi thu in simtu hi tam zet ka tawng zo.

Tlangval le fala kawmawknak khalah nelawknak le duhdawtnak sersuah awl bik cu hnihsuak le capoh ih pawlawk hi a si. Kan Chin mi cun hotel thabik ih tawn khawmawk ai-in capoh le hnihsuak hi kan rualpi ttha tuahnak ah kan hmang in ka hmu. Chin mi le capoh hnihsuak cu mit le hnar vek in tthen theih lo in kan nun phungah a um in ka hmu a si. A tawinak in, nelawknak a suahter, duhdawtnak a pungter, khawhar a hnem ih kan thinlung in thianter a si. Curuangah, kan Chin mi hrangah cun hnihsuak capoh hin hmual tampi a nei zet in ka thei.

CT: Capoh,hnihsuak hi tuah vivo tlak in na hmu maw?

Enoch: Aw…Capoh hnihsuak hi a tuahdan (pattern/ how) lawngte ka rel thei lo nan tuah vivo tlak ah ka ruat. Kan lai nun dan le lothlo hna kan ttuan dan, fala le tlangval kan nun dan, kan Chirstiannak lam tianghin hnihsuak sisi ih zohthim tlak nun sersuak in tuah vi vo sehla a va tha awm ve! tiah ka ruat theu. Cuvek in tuah theitu hi kan Chin Falam lak ah hin um lohli sehla ka beisei. Mi dang khal in an duh in an cak viau ding tiah ka ruat. Pathian tak be lo hnam dang pawl khal in an tuah ih an nawmnak ci khat a si ve ruangah tuahtlak rori ah ka ruat.

CT: Kan Chin nunphung le Capoh hi a milaw in na thei maw?

Enoch: Mi sapawlh thuan thu ihsin hnihsuak hi a rak um hmang. Saberek ih khuangcawi thuanthu ka theih mi ah “Zubui in khuang a tum ih ramsa pawl nawnnak ah Sakhi a hni nasa lutuk ih tutiang a cal a kir ta” an rak ti mi ka thei. Kan nun phung thawi kalh aw mi thu kan rel lo a si ah cun (ex. zahmawh thu lutuk, mi rualbanglonak thailang ciam co, mi nautat le zawkzet) a mil aw lo mi hnihsuak a um cu ka ring lo. Kan nun phungah titi sep leh hnihsuak sai phah thawn rak pawl aw theu Chin mi kan si ruangah a milaw lo si lovin a milter lam ah ka ruat sawn.

CT: Na capoh, hnihsuak tuah ruangih thinheng le lo sawisel an um maw?

Enoch : Cu kher kher! tak ngai tuk nan ti sum! Um bese love. Ka nuahak lai ihsin ka hnihsuak sai rak theitu le mi ttihhrut te ka sizia rak thei zo pawl cun an mai thu hnihsuak ih ka rel hman ah khin hnih an khawp lo lam ttheu. Hnihsuak khal hmel theih lo ram a thlen cun huatu le ngaih lo tu cu an um thei ko. Ziangah tile capoh hnihsuak a si ti an theih fiang lo ruangah a si tiah ka zum. Ka VCD suah hlan tiangah kha cun relse tu le hua zuak zo tu pakhat hman an um lonan VCD ka hun tuah zik tak tak kha cun thungai a rel a si ko ding, a ttawngphen ah thu ngai a tel ding tiih rak hua zik zuak zotu le VCD suah ding lawm man cu, khua le ti, bulpak tthatlonak a rel kei tiah rak tuksum deuh cu an um ko.

Thenkhat cu pacang ttha taktak le thinlung kau em em an um fawn. Himi lak ah bulpak thufim ka rel mi rori (ex. Pu Paro, Pu Tuan Ling Thang, Rev. John San Luai, Rev. Robert Thawm Luai etc…) pawl cun thazang in pe ih, “sim hluah hlo mai aw” tiah duhsaknak in pe sawn. Pathian zangfahnak in CVD cu a hungsuak tak tak ih capoh hnihsuak tiah zo khal in an rak thei thiam thluh a si ko ding, email ih ca ka dawn dan cu a dang tuahsal dingih thazang peknak lam hlir a si ka dawn sal. Kei cu hnihsuak capoh thungai silovin, hnihsuak capoh rori sai ttheu mi ka si in ka thei aw.

CT: Capoh hi a group vek in teh ding sehla kan Laimi hrang ah tuah thei mi a um pei maw?

Enoch : Um tuk e….himi hi ka hngahhlap bik mi a si. Kan ram hi nitin in tthat lam a pan vivo ih thil tici a si viau dingah ka ruat. A group in ding sehla kumkhat ah vawi hnih lole vawithum tal maw VCD ah thun aw sehla kan Chin nun ah nawmnak in thlen lawng silo vin kan nun in tthangsoter dingah ka ruat. Cun, siat ni tthat ni ah sawm kan hlawh dingih lungawi mi hnen ah lungawi sinsin nak a thlen dingih riahsiatnak a tuartu hnen khal ah hnihnak, thawvennak le lungawinak a thlen thei ding.

Kei men ih ka hmuh tawn mi ah cun khawhar pawl hin an ttahnak ih ttahpitu an ttul vek hin an thinlung sungah cunlungawinak hnihnak an ttul ve in ka hmu. A tikcu rem cang te ih thlak thiam ahcun hnihsuak capoh hin khawhar sungkua khal hapi lang veng veng in a tuah thei ve a si. A group in dingtu kan Chin mi ih an um ding hi ka thlir mi bik a si. Kan nungphung a ttha lam in cawisan an tum kei, siat ni khat ni ah ttanpitu ttha ah an cang kei, ramsung ram leng ih um kan Chin mi taksa in kan tawnawk thei lo khal a sile kan titi, hnihsuak capoh in kan pawl aw dingih leitlun ih miphun nuam bik ah kan cang ding a si. A va cak um ve aw!

CT: Dr. na ngah an lo tivek thungai maw si?

Enoch: Dr. timi ih sullam cu, “Dak Rero” tinak a si ih ka nauhak lai ihsin ka ngah zo. A hleice in nunau hi mipa aiin an hawkdak ih Dr. ngah an tampi. Japan ah tla khan ka va ih hnakum (nikum a si lo) ah khan ka va la zo. Dr.ngahnak awl bik cu sangkate awng sehla DAK RE RO sehla ngah hngal a simen.

CT: Kan ram ih Sponsor kan ti rero hi ziangtin na hmu?

Enoch : Tak ngai tak ngai e…Sponsor dawn lam ah hicun tutiang ka virgin pialpi lai, (ka dawng hrih lo tinak). Sponsor hi cu kei mai hmuh dan cun sponsor silovin “SPON-THAU” tiah ka ko men. Sumlu ttul lo ih sumpai peipunnak a si ih a ropi nasa. Ziangahtile, sponsor ttha tak dawngtu thau lo ka thei lem lo. A thau lo hi cu pi le pu san ihsin mi thau thei lo sungkua an si ding tiah ka zum.

Culo le an pumpi a cak tuk ih an eimi rawl rialta lovin a hlawnsuak hngal cing cing a si ka zum. Tthenkhat cu nauhak hmin in, tlawngta hmin in, kohhran hmin in sponsor an sioh ih a ra thlen cun mi pakhat (an mai) hnen lawngah a thleng. Curuangah mi tampi hrang kha inn sungsang pakhat ih an ei ah cun thau awm tak ti uh law. Curuangah SPONSOR tilovin SPON-THAU ka ti men. Cun, ka duhtawk loih tui kum 2011 hicun SPON –THAU ti lawng hman duhtawk lovin SPON-SUAL tiah a hmin ka bet.

CT: Lai thufim na rel ttheu mi lak in na lunglut bik pathum, an khaw hmin thawn in sim thei kem?

Enoch : Ceke law hawi! a va cak um em! pathum lawng cu in relter mal lam, tulai khal ah keimah in hniter rero tu thufim pathum an khaw hmin thawn rel ka duh. Lairal tlang pawl hi an ropi nge nge.

(1) Mi hmai ah cun na hmel hni siamsi ten um awla na kawr dip sungah na kut tum aw, (Selawn khaw thufim).

(2) Mai nupi pasal ih duh cengcu Arcang khal thik ding, (Zongte khaw thufim).

(3) Lungrualten kan khua kan um phawt ah cun nikhat khal thathaw lawn um a theih, (Singai thufim).

CT: Tlangval pawl Nupi ttha tawng thei ding in ziangtin kan hawl ding?

Enoch: Himi thusuhnak cu ka duh hle mai. Ka duhzawng suh in thiam nasa, hnihsuak deuh, titi sep phah le capoh hnihsuak rawi culci in ka lo sang hai ding. A sau deuh khal le in ngai thiam uh la.

Nupi ttha tawng thei ding cun thil pa thum thlun thei a ttul:

(1)   Nunau/ fala kha an hmel silovin an khuk vun ih hawl ding(Thipcang khaw thufim). Nunau nan hawl le mitthen khat cu a pakhatnak ah an hmel nan zoh ih cun a pahnihnak, a    vawihnihnak ah an balah, a pathumnak ah an taw nan zoh, a pa palinak ah an kedil le kutzung ke zung nan zoh cucun a neta bik ah kiang le kap nan zoh ttheu a si ka zum. Si ee a si ko. Nupi ttha hmu ding cun nan tawnawk veten an khukvun nan zohsak hngal ding. Thlacam mi an simaw? ti kha nan zoh ding. An khuk vun nan zoh kha siang lo vek ih an um le an nu le an pa nan sim ding. An khuk vun ah khan hmaser men men si lovin Kelcang (mee cang) khukvun vek ih a ser dem dem thluh a sile thlacam paih an si ruangah cuvek nunau cun a lo duh lo khal le neihtum ngei ngei aw. Asinan ralrin ding mi cu a nauhak lai ih leh a paih tuk ruangah a rak bahnak hmaser a sile silo kha mitkharh power tam zet in zoh ta ciam co ding. A loduh lo a si le palik hnen ah sim mai aw. Palik in an lo bawm ih a lo duh cuang lo a sile, thlariat sung an kawtka ah zingtin thaw kuahko in va ttap aw. Vawikhat na ttah ah khan na mitthli tidai pungkhat hrawng a khah ring ring a ttul aw. Cutin na zuam nan fala in a lo duh cuang lo a sikhal le a nu le pa in na ttap an ning tuk kei, na va ttah leh phangah an lo neihawkter ding cucun nupi ttha na tawng thei ding.

(2)   Nupi ttha tawng ding cun nupi hawl lo ih um men a ttha. Pathian in Adam kha nupi va hawl aw tiah a fial lo, Isaac khal kha a pa Abraham in nupi va hawl aw tiah a fial lo, Joseph khal kha nupi hawl in a zuang a phar ciam co lo. Nupi hawltu ttha bik cu Pathian a si. Nupi ttha cu hawl caan ah hmuh a har ih ttul caan ah hmuh a awl. Kan mah ih kan hawl le, nupi ttha kan hmuh hlan ah mi hmel ttha kan hmu ih nupi ttha ih umnak thleng man lovin nupi kan nei cingcing. Nupi hawl lutuk cu mitcawtnak a si, Samson in fala mawi tin nupi ih nei dingin a try in a hawl nasat tuk ruangah a ne tabik ah cun a hawlnak mit a cawt kha cing ring ring uh law. Curuangah nupi ttha tawn na duh le palai ah Pathian hmang aw la mawi na ti mi lawng silovin ttha le mawi na ti mi a lo pe ding.

(3)   Nupi ttha tawng ding cun mah khal tlangval virgin si a ttul. Mah hman experience (himi experience ka ti mi hi thildang silovin Cangai khawrh lam thu ho khaw ka rel) tampi neih ah cun Pathian in cuvek cu mal a sawm lo ding tiah ka ruat. Fala an virgin lo kha zawi ruangah? “kan mah mipa ruangah” a si. Fala ttha hmuh an har lutuk hi zawi ruangah ? “kan mah mipa ruangah” a si. Mah him hi fala him tawnnak a si ih mah tthat hi nupi ttha tawnnak a si. Kut zaphak ih khuh thei mi kilhim hi a thupi bik a si cu! Fala biak thiam lutuk cu lengut nak hram a si. Nupi ttha tawn ding cun nunau ttha thawi hmuhawk a thupi ih, hmuhawk lawng silovin co-awk ngei ngei a thupi. A tawinak in nupi ttha hmu ding cun “hawl” ai-in “hmuh” a ttha bik. Hawl lo ding, hmuh mai ding.

CT: Laitlang hi umtlak in maw umtlak lo in na thei?

Enoch : Ai ha! Ai ha! ka lo sannak hi a saupang lala men thei. Laitlang tluk ih umnak tlak ram leitlun ah a um lo. Laitlang nan vun ti thawm ka thei ihka mitthli a tla zik. Laitlang kan tlansan hi a pawi tuk aw. Laitlangah eiding a um lo nan ti, Tio le Lai kap ih vunnel hman khi laimi zaten kan eicawk lo ding. Khaw khat le khaw khat motor, petrol, gas, diesel le paisa tul lovin kan tlawngaw thei ringring. Khawtaw le khawlu biakawk khal ah Telephone ttul lovin kan auh-aw hluah hlo thei mai.

Khawsung khal le traffic ih kham buai a um dah lo, kan va nuam lawm man em! Reilo te-ah senhri mankung khi a ci karhter dan an thiam dingih kan Chin ram ih thing tin ah senhri a khat theh ding. Mirang pawl in leilung tlun ih mei tha ttha bik an hung ding ih sihte kua khal ah electric kan vang ttheh ding. Sun le zan hi kan thei thiam lo ding. Ramsa pumternak sii pawl kha ramsa le kan vulh mi rannung kan pe dingih Sakhi khal meithal tel lovin ui ngam zet kaih vekin kan rawl hmeh ah kan kai men ding. Sapherh tla cu kan inn kiang kuar silhnak ah kan hmang ding. Auto-Telephone Centre pi an hung dingih Hand phone tla hi cu kan ui dennak ah kan hmang ding.

Kan vok pi hman in pathum lai a nei ding. Surbung tlang ah khin vanzam a ttum dingih vanzam cuanman cu a lak lawng silovin a cuang pawl paisa in pe lam ding. Leitlun sii thiam bik pawl hi Lairam ih um an cuh-aw dingih Medical Doctor siar cawk lo an um ding. Zokhal an nat man hlan ah sizungah an umter dingih zohman mi naa an um lo ding. Leilung tlun ih fimthiamnak lam (World highest Education timi ) mirang pawl in reilo te-ah din an tum ih an din hnu cun Chin mi cu phun hrek ih zir thawk lovin phunhra awng cia in tlawng an kai thawk ding. Zohman cawmaw thei lo an um lo ding. Paisa rialnak hi inn tin in kan nei dingih mifarah bik hman in paisa hmancawk lo a nei ding. Dawr thil kan lei khal le paisa pek ai-ah vawikhat kan kut kan beng ding ih kan duh duh kan la mai ding. Rel ding a tam tuk aw! ca cun ka ngan cawk lo ding. Curuangah keicun Lairam hi umnak tlak ah ka ruat a si. Kan Laitlang ihsin tlan suak pawl tu-ihsin kan CHIN RAM hring dildel te ah tlungsal uhsi, kirsal uhsi.

CT: Laitlang lam tlun teh na cak dah maw phur teh na phur maw?

Enoch : Laitlang ih tlun hi Buh cak ai-in ka cak ih lungphur ai-in ka phur sawn.

CT: Calai lam hiteh na paih zawng a si maw?

Enoch : Calai lam khal hi Paihtebe aiin ka paih sawn. Calai lam ahhin a phur pawl lakah ka tel ve. Makazin khal ah ka ngan hnuaihni ih kan Chin mi in calai ngandan dik fumfe lungrual zet ih kan neih thei hrih lo hi pawi ka ti zet. A phun le hnam kohhran zawngin feh in O le Aw hi mithi ruang cuh in kan cuh aw ciam co hi cu pawi ka ti nasa. Asinan Pathian in a ttha bik in tuahsak leh lohli ka beisei. Reilo te ah kei khal cangan suah mi neih ka tum ve. Paisa silo, uknak silo, thazaang silo ih ram thansohhter tu bik cu Calai a si ti ka thei fiang ih Calai lam ah cun ka phur law law. Ka paih zawng lak ih pakhat a si ve.

CT: Thudang kat in hlaphuah na thiamtuk tin kan thei ih ziangtik in hlaphuah na thawk ih tuah fingziat hrawng na phuah zo?

Enoch: Ka lungawi e…hlaphuah thiam cu kei silovin in Petu Pathian a si sawn. Hla hi ka phuah mi ka theihhngilh sal mi tla a um phah phah ko. Ka siar thei cin le ka computer sungih hla ka copy mi hla hi hla sawmruk (60) a kim. Kei hi kartin thlatin ih hla phuah thei mi ka silo ih Pathian in ka sungih a thu

a ret mi in, meisa vek ih in kangral caan lawngah khin Pathian hnattuannak langsuahnak ah Pathian in hla in phuahter ttheu a si. Pathian in rawlul ta lo ih hla in pek mi hi tutiangah cun a um hrih lo a bang. Pathian in mal a sawmcuang mi (vun ti mai sehla) ka hla phuah cu kum 1999 December thla ah ka ttan ih hla ka phuah thawknak hi cu kum 13 ka si kum Quitor ka thiam pekte in ka ttan, cui hla cu, “Pathian in tluse zomi kei mi sual hi zangfahnak in zalennak le rundamnak i pe, halleluiah!” timi hla a si.

CT: Na hla phuahmi zo pawl in an sak?

Enoch : Pathian in, in pek mi hla hi a vawi khatnak ah (1) B.T. M Group (Biblical Tin Jubilee Music Group) in kum 2007, December thla ah an sak thawk. A vawi hnihnak ah (2) Saya Duduh in a sak. A vawi thumnak ah (3) Sayamah Par Cin Mawi in a sak. In suhlo mi a sinan, reilo te ah Evan. Hrangthanhawl in Pathian ih in pekmi hla hlir a khui tluansuak in a sak tum.

CT : Thuthangttha sim lam khal ah Pathian in a lo hmang zet tin kan thei ih Crusade, Campaign vawiziat hrawng na tuah ih vawiziat hrawng na Sermon zo?

Enoch : In pawrh linglet ttheh pang kei aw. Leilung tlun ih nuam ka timi bik cu Pathian thusim hi a si. Pulpit ih ka kai hnuhnu cun vanram thleng vek in ka thei aw. Ka rel ding mihi Pathian mi, mi dang pawl ih rawngbawlnak ngaih tuah cunrel tlak lote a si. Ka sermon note ih ka hminsin dan vek cun ka sermon zat cu kan dungkar (30.10.2011) ih ka thusim thawn kawm in vawi 2043 cekci a si. Hi sermon hi devotion ih sermon nep nawi tel lovin pulpit hlir ih ka dinnak sermon a si. Kum 12 ka si in Sermonnak ka rak thawk (I.C.B) kan um lai nuahak sunday school ah a si.

Crusade hi ka sermon note ih ka ngan dan vek cun vawi sawmsarih (70) ka nei (Home Crusade tel in) ih Gamping hi vawi hra (8) lawng ka nei. U.S.A., Australia, Canada, Singapore, Japan, Malesia, India, Philipine le ram dang hmun dangih um kan Chinmi in Crusade nei dingih in kawh duh ah cun vawi 80 tla a kim leh mai ko ding e. Pathian lawng ropi sehlaw.

CT: Tulai kan ram mipi thinlung cawktu “O maw Aw, Bawi maw Lal, Zum thei maw thei lo” ti pawl hi ziangtin na hmu?

Enoch : O le AW thu ah cun, Zangfahten casiartu pawl in hmu Sakhi hram hlah uh. Sakhi cu ramsa lak ah sa thaw bik lam a si kha he he he. “O” cu minung vek in tehkhin sehla tlangval nupi nei hrih lo a si. “AW” hmannak ah hman lo ding, ziangahtile tlangval cu pacang pawl lakah an um thei lo. “Ttuan thok uh” ti silovin “Ttuan thawk uh” ti a si ding. Ka “awlok na ti song” ti silovin, “ka awlawk na ti sawng” ti ding. “AW” cu nupi nei zo a si. Pahnih an si ih an lung a rual, an awn khal a pi cang. Nupi ka neih hlan ah cun thil picang tuah ding hi nupi neizo pawl ka rak kian ttheu. Cuvek in “O” hin “AW” umnak luah nawn lovin tlangval a si ruangah nupi neizo upa deuh pawl kha kian seh. “O” le “AW” cu leilung tlun cem tiang hman an sinak hmun a bang aw dah lo ding. Curuangah “O” cu ka “KO” tinak ah hman ding a si ih “AW” cu ka “KAWI” “MAWI” “CAWI” tinak ah hman ding a si. “Ka ok na ti tok” ti silovin “ka awk na ti tawk” tihi a dik mi bik a si tiah ka pawm. AW cu cafang a tam deuh ih an lam ah tang sehla a hnangam um deuh ah ka ruat.

Zum thei le thei lo lam ah hicun, mak ka timi cu zum thei lo ti pawl khal in thu an sim le Pathian in mal a sawm ih mi an piangthar, zum thei ti pawl ih an sim khal le Pathian in mal a sawm ih mi an piang tharr tho tho. Ziangruangah tile a titu cu minung a si lo ih za ih za cangvai tucu Pathian a si ruangah a si. Curuangah, minung ih tuah mi a silo ruangah “kan zum thei lo” tihi za ah (100) za le sawm nga (150) ka pawm. Minung (Adam le Eve vek ih famkim taksa nei minung) hman in Pathian zum thei hlah kan nih (lei minung hmuah hmuah) mithi deuhdeuh cun ziangtin ha kan zum thei ding? he he he. Miin thing le lung men kan si lo, ramsa men kan si lo an ti ttheu. Asinan Bible ka siar ih thing le lung hin Pathian an ttih sawn, thli le ruah tla hin Pathian thu an thlun sawn, ramsa tla hin Pathian thu an thlun sawn, Ni le thla tla hin Pathian thu an thlun thei sawn. Kan nih minung hi cu aw! kan zum kan ti re ro nan kan rak zum thei tak tak lo a si. Tulai minung tla hin e..Pathian kan ttih lo em mai. Pathian hi ka zaang a fak tuk ttheu. Kei cu “theory” le “theology” lam silovin, PRACTICE rori in ka nun ih ka hmuh mi a si, Pathian ka lo zum ka ti rual rual in thaizing ziang ka cang ding? timi thusuhnak in a thlun hngal. Ziangha ka theih feng lo mi cu ka zum thei ding? cui theihnak cu Jesui hnen ihsin a run lo ah cun ziangtin ha ka theih thei ding? Zum uh in ti ih “zumnak” in sersiam saktu (I Timothy 1:14, Heb. 12: 2) Pathian hmin ka thang tthat.

Bawi maw Lal timi ah cun… tehkhinak vun la sehla. “Bawi” timi thu ah “Fuubawi” (fuu kan feh ttheu mi hi) kan ti mi ah a hman theih nan “Fulal” tivek in a hman theih lo, Haa khal ah Haabawi tiah kan ko, Haalal tiah kan ko cuang lo. Curuangah “LAL” timi cu Pathian hmin sunlawihnak ah hman a si. Curuangah “Bawi” timihi cu “LAL” ai cun a pi cang lo deuh tiah ka zum ih “Bawi” tilovin “LAL” ka ti ttheu. “Bawipa” tilovin “LALPA” ka ti ttheu.

CT: Na nunnak ih har na ti bik mile nuam nati bik mi in sim thei kem?

Enoch: Leilung tlun lam thu ah cun ningttih ih eksuak hi har ka ti bik ih, cun hmeh thaw kan ei caan ah ka nupi in uluk nawn ih in hun zoh hi nuam ka ti bik. Pathian thu lam ah cun, rawngbawl lo ih um cuah co hi, har ka ti bik ih, Pathian Rundamnak a thei fiang lo pawl sim le thangtthatnak hla sak ih laam hi nuam ka ti bik.

CT: Tucun innsang Nu le na nei zo si NUPI tihi ziang saw a san, a long-form teh in sim thei kem?

Enoch : N = Nonal ziarzi, U = Upa tuk lo nauhak tuk lo, P = Pathian le Pasal ttih thiam, I = Inteknu si dingin tling zer zer, ver ver, thliai thliai.

CT: Nupi na rak neih hlan ah ngaimi na rak nei dah maw?

Enoch : Aw an tam mai. Casseth, Radio le kan hmuan thlang ih fala mawi emem umnak innsang ih um mi, an pitar nui khuh awn ka ngai ttheu.

CT: Mi ttawl maw mi thau na uar cun ziangvek ih thau ha mawi na ti?

Enoch : He he he…tak ngai tak ngai e….Mittawl hi cu Xarox coppy an si ih mi thau hi cu original (a ngai ngai) an si. Thau ah khal hin pum dawp peerh peerh an um ih cupawl cu “bawhlung dawlhtu” ka ti. Thau ah cun pumcek lo thaunak ka duh bik.

CT: Laimi silo hnamdangmi nupi/pasal neih hi a ttha maw ttha lo?

Enoch : Tawite in ka lo sang ke aw. Tutiang ah Sakhi in Tlavang phunhnam nupi/pasal ah a nei dah mawsi? Zukneng in Pawpi phun hnam nupi/pasal ah a nei dah maw si? A ttha maw ttha lo ticu ka thei fiang ciah lo, ziangah tile kei ka nei ve lo ih cunah a si. A nei zo pawl sut sin sehla a tthatnak an theih ka zum.

CT: Fala, tlangval, nu, pa ler lutuk pawl khi ziangtin an hmin na sak?

Enoch : (1) Luzing si loih tluk hmang pawl (2) Zanthim le kerkawm lehnak (athlete) thiam pawl (3) Satan ih thisen thuntu pawl tiah an hmin ka sak.

CT: Lairam Uktu si awla ziang na tuah ding?

Enoch : A va cak um em, kam nan surter! Lairam uktu ka si sisehla cu a pakhatnak ah (1) Lairam ih um Christian ti aw si piangthar lo pawl hi thawng ah ka thla ttheh ding. Pastor piangthar lo le phei cu an ke zungpi hmul ka phawt sak ttheh ding (thawng inn sungah) an pianthar hnulawng in ka suah ding. (2) Ttawng pakhat ka phuahsuak dingih phun le hnam nep nawi tampi um cing hin “Chin mi ka si” (U.S.A pawl ih I am American tiah an duhawk em em vek khin) timi thu hi hnam pakhat ah ka tuah ding (3) Khawtin ah “Sial-ki-ring-cin” (ziangkim tuah theinak) ci ka zem dingih an lo ciar ah an tuh dingih zianghman ttul tlaksam mi nei lovin ka mipi ka tuah ttheh hai ding.

(4) Lal duh le Lal thiam lutuk pawl ka lalter lo dingih mipi ih tidaisuah an fial thei mi kha Lal hna ka ttuanter ding. (5) Palik le Ralkap ka nei lo ding. Misual pakhat hman an um lo ding, a sual bik hman hi mittha bik tiah an ko ding. (6) Zohman mi naa an umlonak dingah minung haapi kar lak ah damnak sii ka tawih ttheh ding. Mi naa hrangah Siizung a ttul a um lo ding. (7) Nupi/pasal pakhat khawp lo pawl kha ka kai ttheh hai dingih siithiam pawl in pakhat lawng an khawh theinak dingah an taksa ih hlawn ttul mi ka hlawnter ttheh dingih nupi/pasal pakhat lawng an duh tawk ding. (8) Telephone danglam tak ka tuah ding. A hman dan ding cu, “zokhal an hnarkua ah an mehtawk an hrawlh lut phawt cun an duh duh an be thei hngal ding”. (9) Sky Net Education ka din dingih kan Arpi khal in B.A an ngah ttheh ding. Cathiam lo bik hman in phun 1000 (thawngkhat) a awng ding.

(10) Bawngbite ttha tak (tawh kalh theih) company ah tuah ka fial dingih nauhak le fala le tlangval in an hruk dingih nupi/pasal an neih hlan lo cu cui bawngbite an hruk ruangah mi zokhal an virgin ttheh ding. (11) Kohhran pakhat lawng ka umter dingih cui kohhran thupawm (Doctrine cu) cu “Bible ih a rel mi poh poh ah Amen ka ti” ti a si ding. (12) Pathian rawngbawltu (Pastor, Rev. pawl ro ri le rawngbawltu hmuah hmuah) in Bawhlung sit an buaipi lutuk lonak dingah Bawhlung himeisa sung lawngah sit ka siang ding. (13) Paisa hi hman ttul lo ka tuah dingih mit ih kan zoh mi dawrthil (minung cu silo aw) poh poh kha a man kan pe a si hngal mai ding, lak a theih cih. (14) Kan ram ih mi farah bik tei inn aiin kan inn a awn ding.

CT: Tui na innsang dinhmun ah khan zingha na duh bik?

Enoch : Internet Cafe ah ka Email ka zoh tinte hin paisa “tingkhat” ($ 100 or Ks 100000%) ka lo kuat in titu hi um ring ring sehla cucu ka duh bik.

CT: Na hnihsuak capoh a zoh duhtu le a lo pehtlai duhtu pawl hrang ah ziangtin kan lo hawl ding?

Enoch: “Hni Siamso Aw, Hni Uarau Aw” tin Youtube ah hawl a theih ding ih keimah cu kalaljesu@gmail.com ah in pehtlai thei ringring.

CT: Thusuhnak pawl famkim tei insannak parah kan lungawi.

Enoch : Keikhal ka lung nan awi itthat rori. Hivek in kei men ramdang hman thleng thei lo in duhsak ih thu in suh duh ve ruangah ka lung a awi nasa. Nan um har caan le in run sut leh ttheu uhla. Thu ka lo sannak hi nan tumtah lo vek le hnawk cel cel in ka lo sang pang a sile in ngaithiam hram uh aw. Ka lung a awi tuk.

Next Page »