GREEK BIBLE LE ENGLISH BIBLE DANGDANG KHAIKHINNAK

Laimi Le Dingfelnak: Ahlomi PiPu Rosunglawi

Laimi Le Dingfelnak: Ahlomi PiPu Rosunglawi

Amos, 5:21-24; I John 2:29
Anthony Bawi Lian Thang

Thuhmaihruai:

Kan Baibal hi minung sawmli (40) hrawng in an ngan ih cumi sungah keimahvek khuate lothlopa pakhat a rak tel ve, amah cu Amos tiah an ko. Amos hi Bethlehem kiang Tekoe khua ih um a si ih a hnatuan cu tuukhal le hmuan kil a rak si. A mai sanlai ah hin Judah Siangpahrang cu Uzziah a si ih, Israel Siangpahrang cu Joash ih fapa Jeroboam a tuan lai fang a rak si. Amos cu Southern Jews Kingdom of Judah ah a um, asinan Pathian hna (Profet) a tuannak cu Northern Jewish nation of Israel ah a si. Amos in hi cabu hi BC 760 hrawng ah a ngan, hi cabu ih in zirhduhmi le a tumtah bik mi cu dingtluklairelnak hi a si. Pathian in Amos cu a hnatuannak hmun ihsin a ko ih, Israel pawl hnenah thusim ding in a fial, cui Pathian ih simding ih a fialmi thu cu tuih kan sim ding mi DingtlukLairelnak (Justice) hi a si.

Asile tawiten hmaisa ah Justice ih sulam kan von zoah ta pei. Philosophy lam in kan sim a sile, Justice kan timi cu Fairness kawl cun (TayahmiahtahChin) ti a si ih Lai in kan sim a si lecu bangranten tin sim a theih. Cun pakhat a simbetmi cu pakhat le pakaht pawlkomawknak ah hmanten pawlkomawk ding ti a si. Thunthimnak ah: bumawk lo ding, thuphanper lo ding tvk… Baibal lam in kan zoh asile Justice kan timi hi amah Pathian ih sinak pakhat vekin a sim. Cun amah thawn pehtlaihnak khalah a thupit zia khal kan baibal in hmun tampi ah in hmuhsak. Hebrew cun “Sedaqa” le “Mispat” asi ih, himi tongfang hi, righteousness le Justice hrangih hman asi. Hebrew, “Sedaqa” ih asim duhmi cu, (Ethical and Moral) lam hi a sim duhmi asi. “Mispat” cun (law) daanlam hi a thupit ter deuh. Tuniih kan sim duhsawn mi cu ethical lam hi a si. Greek cun “dike” le “dikaiosyne” tin hman asi, mirang ih an leh tikah a caan caan ah (Judgment and righteousness) tin an hmang theu. Famkim Siarbet

DR. HRE KIO-IH CRITICAL ANALYSIS KA HMUH VE DAN

DR. HRE KIO-IH CRITICAL ANALYSIS KA HMUH VE DAN

Revd. B. Lallianthang

Thuhmaihruai

Lai ca siartu hmuahhmuah hnenah kum thar cibai!

Pathian zangfahnak ruangah kan hruaitupawl in Bible version a phunphun kan lai ttawng rori ih in lehsak thei rero mipawl le fakselawknak kan tuahsakawk ttheu mipawl hi mifimpawl le miphun picangpawl cun ‘tthansonak bik a si’ an ti vekin, tui ttum khalah Dr. Sui Lian Mang ih cabu Dr. Hre Kio ih review a tuahsak mi hi ngunngaih zetih zohsak vesal dingah ka lo sawm hai.

Kan unau Mizoram khalah Dictionary ngantu mithiam J.F Laldailova khan King James Bible sirhsan in ‘Mizo Bible Thlirna’ cahnah 318 sah a ngan mi  khal tlawnginn tampi ah cun critical a phunphun zirnak ah an hmang hai ih, kawhhranpawl le Bible lettupawl khalin kan tthansohpi nasa an ti a si. Tubai khalah Hmar Bible lettu L. Keivom le Zolife Editor in J.F ngan mi sirhsan in in zirhsal ih kan hlawktlang zet hngin.

Kan Lairam  kawhhranpawl hin ziangtin ruat ve pei maw?

Pathian tthatnak in kan Laimi Bible Doctor kan neih mipawl hi kan hero si dingih kan tuahawcawp mi an si riai lo. Tulai T.V talk show ih hminthang Mr. Suhel Seth ih ttawng, ‘Poor is a nation that does not have a hero; poorer still is a nation that requires a hero,’(hero nei lo miphun cu an farah; hero a ttul mi miphun cu an farah sinsin) a ti vekin Dr. Sui Lian Mang le Dr. Hre Kio khal hi Pathian ih in pek mi kan hero an si. Phuahcawp (Lan-be) Ph.D an si lo. Famkim Siarbet

Minungih Sinak phun thum

Minungih Sinak phun thum

Jh. Thang Ce Lal

Thuhmaisa:

Minung sinak kan ti tikah, ziangtizawng sinak timi khi kan thupit ter duhmi asi ih, Pathian lam tahdan le milai lam tahdan a lingletzia langfiar ter duhnak bikah a si. Kan kawhdan hmin phunphun lam reltum lam si loin, kan pianthar hnuih kan sinak/dinhmun fiang tarlang duhnak a si.

Famkim Siarbet

Zarhpi Dairy 3

Zarhpi Dairy 3

Salai Mithli

Ka ihkhun lu ih ka tar mi nazi cu 8:00 am awn hrih hram hlahseh timi zumnak thawn puan sung ihsin ka bih dekdo. Ka ruahban loin nazi 9:30 am a rak awn ziar zo. Ka puan sinmi cu ihkhun taw ah ka sirh ih dai bualnak lam pan cun ka tlan turto. Daibual sangka ka nam zawngah a sung ihsin “Ka um lai, ka theh zitte “ timi ka U ih aw ka theih ruangah sangka kiangah ka va ding sal. Tlunvan ihsin vur tla (snow) cu mitthep loin ka bih ngernger. Nauhak tho hmu nei bang in ka to cuahco.

Ka tak ka kholh theh veten thawhhlam ei ding in cabuai khuhnak cu ka ong. Ong lo sehla ka hlawk deuh ding ka zum. Ziangah tile ziang hman khuh aw mi a rak um lo. Zing dang ih ka ti kel vekten dai khuatkhat cu rilrawng damah ka in. Zarhpi khawm awk ding kan si ruangah thuam ka tuah theh aw veten Biak inn lam pan cun kan feh. Kan feh tla silo ka to sawn. Kan biakinn khawm awk tla hi ka ning deuh tlang. Hmel hmuh bang lawnglawng tongawk khelkhel tin ka rak phun zai zik theu. Pathian biak tum loin fala lawnglawng ka zoh ruangah tla si men ding.

Biakinn sangka ka luh veten Pastor in a kut dai tiamtiam thawn in rak hmuak. Huam lemlo le paih lemloin ka hnih san ih tonak ding lam ka pan cih. A hmai tuk ih to tla hi calcang tuk kan bang ruangah hmaituk lo dungtuk lo ah ka to. Kiang le kap ka zoh ih mah le ruahnak cio in an to. Ziang thu le thu saw an ruah ding cu thei ve hlah. Ruah ding nei cuca lo ih um khal hi a rak nuam ve phah ko. Ruah ding neih mal khal hi dam reinak an rak ti kha. Rei ka to hlanah kan tonak hmaiah mipakhat a ra to. Malte a thau deuh ruangah a hmailam ka hmu thei lo ka phang ih a sir deuhah ka thawn. Ka tonak ding zoh loin ka thawn ruangah cekcek (PK) ben mi ka to nen ngah. A thok pek ahcun ka thei lo nan mi dang ka kiangah an ra to ih ka thawnawk sal lawngah ka thei. Huiha ! Malmak vialvo tin ka phun pherhpho ih zun inn lamah ka feh tum. Biak inn sangka ka ong zawngah mipakhat thawn kan pah aw bet. “Sorry” timi lawng in ngaithiam ka dil ih ka fehsan zik zawngah “Sorry, ti lawng ngah ding maw, nang mai ruangah ka ke dam hri a cat ual” tiah a ke dam hri cat cu a kut in a khih. Si ngai, a ke dam sang (ka pi ra tum duak aw ti ding khawp ih sang) cu peng riairiai in a um. Huiha ! vansiat le malmak !

Ka taw ih kawp cekcek khal ka mang nawn lo. Ka ningzak maw, khua a hlum tla ka thei nawn lo. Ka thaw a sa. Ka tlanhri a pawt. Asinan a leng ahcun snow a tla lai fawn. Tuah dan ding ka thei ciamco lo nan a ke dam cu ka lak. Ka khai, ka bih rero nan tuahdan ding ka thei lo ih ka ret sal. Ka liang cu lu dai zikte in ka khai so (ziang aw ti tha ka tinak ). Kan kiang ih lek nauhak pakhat ka kai ih labar (rubber) a nei maw nei lo ka sut. Van that, pakhatte a rak nei. A ke dam cu rem le rem lo in ka tawnsak. Huiha ! Hna khat cu ka theh sal.

Nan, himi nu hi ka theih dah mi khal a si lo. Zarhpi nitinten ka khawm theu nan hi nu hmel hi ka hmuh dan mi a si lo. Khui lam mi a si ding. Mi khual maw si ding. Cang thei lo. A umdan ka zoh ah mikhual cu a si thei hrimhrim lo. Ziangah mitu a hmin ka suh ngah lo. Ka taw ih bet cekcek cu ti dai thawn ka kholh phah in ka ruat. Ka thluak le kut khal daiten an cawl man dah lo. Tul thei ringring a si hi.

Ka taw bet cu ka zumhnak ih ol in a fai lohli. Ka tonak kel pan in ka fehsal. Ka tonak ah mitu fala nu a rak to. Tonak dang lawng ka hmuh lo (ka hmuh duh lo hrim tla si ding) ruangah a kiangah dai ziar in ka va to. In rak zoh ih ka zoh ve. Asinan a mitmen cu malte a rum deuh. Biak inn sung si losehla cu in deh duh men ding.

A mitmen rumpi cu ka hrangah zoh a nuam sinsin. Ka thinlungten mi dang ra to bet sehla cule a mah ka neih deuh ding tin ka ruah rero lai pacang (thau hnunhni) cu a ra to ngaingai.

Fala kiang cu ka va naih hruthro. Ka tawlh hrehhro. A takhrim khal ka hnim ngah thei zo. Hmailam ihsin thuthan le thusim mi pakhat hman ka ngai ngah nawn lo. Ka kiang ih to lasi vek mawi fala cun ka thinlung hmuahhmuah a luah thluh tum. A luah men lawng hman si nawn lo, a lak in a lak thluh tla a bang.

Ziangah cu lawmlam tla nan ti men ding. Lamlam, cumi hman in a daih hrih lo. A sam nemte cu tham ka hiar. Biak inn sung a si hrat. A hmin tla ka thei lo nan ni bang in a tleu ruangah Nite ka ti men ding. Si, Nipi ti ding lam a si nan Nite tin ka ko men ding. Khawm tiak lohli ka duh tuk thlang. Khawmcan a sau hleice tla a bang lamlam. Ka thinlung theu hi cu ! Sinan khawm tiak ding tla ka siang lo. Ziangah tile a kiang ih to hi nuam ka ti.

Khawm kan tiak veten ka suak ih sangka ri in ka rak bawh. Ka pah ngah mi fala a ra suak ngaingai. Rak biak ding lamlam, a zoh hman ka zoh ngam lo. Ka mit ka khup sualso. Ka thawhthawt cu a ring sinsin. Ziang ka cang. Mah pacang’ tin tha ka pe aw rero nan ka thinlung cu a zam thotho. Ral bawi Nepolean hman duhdawtnak huham ruangah a thia rero ka mangsal ih ka hna ngam sal.

Cutin bia ngah loin a liam zik ngaingai. A dung thlun cun cak nawn in ka dawi. A zawn ka tleng zawngah ka ding tum rero nan ding ngah loin ka lan. Aw kei pa theu hi cu !

A mah sawn riangri in ra biak sehla timi tla ka ruat lamlam. Beidon tlak nasa. Poi lo, hmaizarh tla a um lai pam tin khua ka ruat sal. Asinan hmaizarhah teh ka tong nawn kem maw? Poi lo, ka tong hmaisa bikah ka biak sal men ding” tin ka ruat ih kan inn lampan cun ka tlung miarmo.

Duhdawtnak Zuun

“Duhdawtnak Zuun”

Jeremiah Ting Hlei Thang

2006-2007

Zodai zilthli thiangte a hunghrang zerzo, zingni mawite khal suah zairel in a mawinak hmuah suah tahratin Falam khawpi cu tleu mawizet in a run kap. Boruak khal a thiang, cumci le laihang te khal tlangtluan hrut in fim riari ten tlang le mual tin a zel. Cucik kharbawk khal sun nisa awi ve ding in an tiar cia ttheptthep. Culaiah keikhal kawr rang le lungzi hringte hruk in ka Nui sapherhphawm le arti kiomi te keng in No.(1) BEHS, Canbari tlawnginn lam pan in tlawngkai ding in ka pawk ve. Tlawnginnpi ka thlen in kan Boarder pawl tonak 10(B) ahcun ka vunglut. Tlawngkai pek te tifamcu ka zak a zum deuh ih ka hmaitla a hngal hrih lo nasa. Cutin ningzak nawnte’n in khawdang cu ka tang rero.

Vanthatah ka ti ding maw vansiat sawn ti ding khal ka thei lo. Saklam ka hun zoh cu  Vancung fala vek ih mawinak neitu, Lasi fala vek ih iangnei, samthlairem thliahthli te, mawinak phunkip thawi tuahmi, duhnungza Fala nonal te cu ka zoh ngah ngelcel. Sangkate kap ih to asi ruangah sangkate ih a runglut mi ni tleu cun a biang note cu a run cerh ih senno hiamhi ten sim le rel thiam lo ding khawp in mawinak phunkip in a tuam. A cangvaihdaan khal mi’h lungla ding zawng tei umtlan a thiam ih duhnung tuk ding le zohrem tuk ding ih um thiam zet a si fawn. A mittlang bialte le a hmursen mawite thawn a lu cu a hunher ih zukneng vek ih a mawi zet mi a mit mawite cun  vawikhat te cu I run zoh ngah pang, cui vawikhat zoh ngah pang ahcun ka taksa hmuah a hit thluh vek rori ka thei ih ka lu khal tum luailo vek in ka thei.

Ka thinlung thupte cu lungawinak maksak thawn a khat ih vawikhat I zoh ngahpang cu ka lungawi in ka ai a puang tuk lawmam.  Asinan himihi duhdawtnak zuun hramthawktu tla a si thei ti khal hi ka rak ruat tel dah ve lo. A mawinak le a tthat nak in ziangkhal thei lo khawp in I rak tuampit thluh a sibik in ka thei.   Cucun ka thinlung le ka ruahnak, kamit pawl khal khuihmanah feh thei nawn lo’n a mawinak sung ah ka pil cuahco. Asinan kan Sayamah ih kawk phan ruangah duh kuahko le siang lo cingten rei  hman zoh ngam lo in ka lu cu ka her ih kan Sayamah nu ih cazir cu kan vun zoh sal. Asinan mu le mal khal a nei thei nawn lo. Ka thinlung, ka ruahnak le ka mit pawl cun amah lo cu a hmu thei nawn lo ih amah lo cu a ngai thei nawn lo. Ka thinlung cu a mawinak in I tuampit thluh ih ka ruahnak khal a iangneih mawinak pawl in I zel khat thluh cu a rak si bik ko.

Cutin caan rei nawn caa kan zir ttheh hnu ah tlawng ttumnak dar awn (khawglawng) cu a rung awn ruangro.  Tlawngttum hnuah cui ka hmuhmi le ka tawnmi cu ka rualpa lalte ih hnenah ka sim. Vantthatah ka rual Lalte thawn an rak theiaw ih an rak nel aw zet, a hmin cu “Sui Len Mawi” a si thu I sim ih “Mawite” ti’n duh kawh ih an khawh thu pawltla I sim. Caan remcang a um le theihternak in tuahsak thei thu pawl le an rak nelawk daan thu pawl I sim cun ka thinlung cu nawmnak hlir in a khat ih thaisun kim ding cu thifahnukcat in ka hngak. Kum thum maw rei sawn ding tuizan ha ti khawp in thaisun kim ding cu ka hngakhlap.

Cutin a thaisun ah ka rualpa in theihternak in neih ih hnisiamsiten vawikhat te I hnihsan hnuah khansung ah cun a lutsal. Cutin caan tawkfang nawn tlawng kai ih caan kan hman hnuah ka duhdawtnak cu mithmai in ka lang ter nan ka kaa ih simsuak ding cu ka ngam thei hrih lo. Ka ngam thei lo nak bik khal anih cu Upa fa a si hleiah cathiam thei zet le mi ih zoh co zetmi, milian fa, Lal fa, bawi fa a rak si ngelcel. Culaiah kei cu ka nu le pa lothlo mi an si hleiah  tlawng sumbur ding hmanah a netabik lam lawng ih pe ringring ka si thu pawl, thlathum vawikhat hman inn lam ah sa ei thei mumal lo kan sinak pawl cun ka duhdawtnak thu sim le rel ngam lo ding in I kai bet.

Thinlungsung ih ummi duhdawtnak thu sim ngam lo hi taksa sung ih hling um ringring thawi a bangawk thu cu zawi sim lo in ka fiang tuk. Har ka ti, sim ka cak, ka sim ngam lo, rel ka cak ka rel ngam lo, sim thotho ding in ka vun zuamsal, ka dinhmun ka zoh a niam tuk fawn. Aw! duhdawtnak rel thei ve ding tal in dinhmun te vun neih ve cu ka cak tuk nan mai sinak le dinhmun cu sentlung bang ih duhduh ih sawk le rem theih men le a rak sisi lo. Aw! dinhmun siatnak le sinak niam tal hicun Duhdawtnak ahcun an hna rak phit men hai sehla ka va duh so. Hitin maw ka tuar cuahco men ding? Hiti’h ka umcuahco men cun khua a tlai leh ding ti khal thei cing in dinhmunsiatnak, ttihhrutnak, ningzahnak le ngamlonak pawl in ka thinlungsung ih Duhdawtnak phawrhsuak thei lo ding in I kai bet lai thotho.

Hmanseh khua a hung rei cun an sim  Duhdawtnak mitcaw cun nikhat ni ah ka dinhmun khal ruat thei nawn lo le ka sinak khal mang thei nawn lo’n ka thinlung cu caphek par ah pholang tahrat in.

“ Dear Sui, hi ca na hmuh veten Duhdawtnak thawi a khatmi ka thinlung le hi ca te in “Suntha” ti’n lo ti hramseh.  Tlin lo nak le dinhmun siatnak hin na hnen ih Duhdawtnak thu sim le rel ngam lo ding in I kai bet thei nawn lo cu a si bik ko. Tling lo le tlak lo cing te’n ka lo duhnak thinlung cu hi cahnah par te ah ka run pholang a si hi. A cem tiang in siarsak ding ih zangfah ka lo dil. Hi ka taksa leilung ih tuahmi reilote ih leilung lala ih kir sal mem ding ka thinlung sungah  Siangpahrang Solomon rangleng pawl hnak ih cak le  khoh sawnmi Duhdawtnak cu a um ta mio si. Hi a hngetkhoh zetmi ka Duhdawtnak thinlung in dinhmusiatnak le sinaksiatnak pawl khal umpi men thei nawn lo in zohhman ih kham theih le kaih theih lo in na hnen ih “ka lo duh” timi a lo sim ruangah thinheng hramhlah ti’n ngaithiam ka lo dil fawn. Ka beiseinak cun ka kiangkap ih thing le lung boruak pawl khal hin nangmai Duhdawtnak thu lawnglawng in sim in ka thei. An sim Canaan ramnuam khuaizu hnak ih a thlum sawnmi na awkam mawi theih ding cu kei ka hngakhlap. Ka lo duhnak le ka lo ngainak pawl hi a tak ih hmuh theih cu si ningla hi ca sung ih run thun tel khal ka va beisei takem.  Ansim Laiphun vapual te bang duhdawtnak thawn awmphir dai ih tintling khat sung duhdawtnak par tlanve ding ih khawsak ding cu  Cungkhuanu in remti hram seh ti’n thlaza ka cam. Ka cangan hnawk tak le siarhar tak mai siarnak men ih zuknengmit bang nonal zet le a mawi zetmi na mitmen fimte hnaihnawk ding cu kei ka siang lo. Hizat te in si hrih mai seh. Hicate in a mawizetmi na mit te kha hahdamnak lo pe sehla, duhdawtnak thawn  “Mangttha” ti’n na kut lo kai hramseh.”

Tin ka thinlung cu ca hmang in ka rualpa Lalte cu ka hei pek ter. Can malte a rei hnu khalah zianghman thukir sal cu ka dawng lo nan ka duhdawtnak cu ttumsuk lam a pan thei cuang lo. Amah ka hmuh tinten phurnak le lungawinak in ka khat. Duhdawtnak ih hnattuan cun ka taksa ah hmun a khuar ih hmual a nei tuk zo cu a si bik ko. Mah duh lo tu duh rero hiaw ka buainak men a si ti’n ka ruat ttheu. Asinan Duhdawttui duhmi silo a har zia khal tuartawk tuar mai keng ti’n duhthu ka rak sim ngam nak khal a si.  Hmanseh tik cu le caan cu a hung rei ih a hung hreliam tikah lamzin ih vawihnih khat tawnawk caan ah mithmai panten vawihnih khat I bia phah ttheu. Asinan I duh ding ti cu ka rak ruat ngam lo ih ka rak zum ban ve dah lo. Ka duhdawtnak a theih ding lawng ka ngamtawk le ka ti theitawk si in ka thei aw. Vawikhat I biak hi cun ka ihhmuh a thawt lawng siloin ka mang tiang khal a ttha thluh in ka thei aw.

Asinan caan a hung rei deuh tikah ka ruahban lo le ka tum ban lo in kan rualpa Lalte hnen ih ka duhbikmi “Sui” ih duhdawtnak thu cu ka thei ngah ve ta. Ka zum thei lo, ka lung thei lo ih thungai khal ah ka neih thei lo.  Ka rualpa hin ka thinnawmnak ding men ah I sim men a si kei maw tin ka ruat thul asilole ka duhtukthu hi amah “sui” in a theih ruangah ka thinnawmnak ding men ah a rak simter teh a si kei maw? Tin thu tampi cu ka ruat ve nasa.

Asinan ka rual Lalte cun fiangte’n thungai a si thu le thuhman, thutak a si thu pawl tthatei I sim hnun cun ka lungawituk nakah um daan khal ka thiam lo, umngaihnak khal ka thei lo, suitum sar vek in ka thei aw, sialkiringcin sarsuak vek rori in ka hmu aw, ka lungawidaan le ka hnangam daan thu pawl cu ka rual Lalte hnen ah ka sim nan a hrek te hman ka kaa cun a simsuak thei lo ih a relsuak thiam lo. Amah tawnsal ding cu ka cak tuk nan ka ning a zak ding, ka zah ding ticu ka thei cia keukeu nan ka duhnak in in nehtuk cu a si bik ko ding, a mah tawng ding rori ka thinlung in a tumtah. Cutin tlawngkai tlang khan khat ticu tawnawk caan a tam ih nelawk nak lamzin pi ah nitin ke kan kar ih kan tlangleng.

A ruangrai khal cu tthianrual lak ah cuanghmuar deuh ih Cungkhuanui sersiam ti cu el theih lo in a lang. Keihi mipa sang awmangtawk in ka thei aw ve ih can aw cercer kan si. A tairawng le a pian a hmel zohhin mi pakhat a si ding ti theihtheih fahran in a lang. Ka uar hleicenak te cu Laithuam uarzetmi a si ih Laithuam te thawn a mil aw in a kaih aw tuk fawn. Laiphun suahni, Laikumthar, Fangerpui caan ih Laithuamte thawi mipi hmai ih a lam le a cangvaih daante hicu keimah cu simlo, mipi ih uar tuk le duhtuk mi a si zia mipi auaw cu a dai thei lo.

Nikhat cu a duhdawtnak ngah ve zotu pakhat ka si ve ti ruahnak thinlung thawn lamleng ih vahsuah ding ka sawm ve. Anih khal in I lungkimpi ih kan pahnih ten Cinmual vengih tlangtin hrut phah in kan liam miarmo. “A mawi sin ding lai rawn” timi Sunceu ih khan hnuaite ih thing daihnem tang te ah kan pahnih te cun kan to. Zodai zilthli te cu a hunghrang zerzo, cucik kharbawk pawlkhal boruak nuam tuk le nitleu mawite lawm in kiang le kap in theitawk in an aw an suah ve. Thingkum hrampi pawl khal um men thei lo in an hnin aw ih  an sawi aw rero. Culaiah va phunkim khal an aw suah in an awm le awm daiaw in thunuam titi relin le duhthu sam phah in an hni an khek ve. Cumci le laihang te khal in an mawinak suah in lairam fing le tlang cu a mawi theibik ding in an cawimawi ve.

Culaiah ka duhdawtzetmi “Sui” khal thinlung nuam zet in a hmur mawite le a bianno sen hiamhi te thawn I hun zoh hnuah ka lamah a ra her. Cutin zithlithiangte in a sam nemte cu a hun sem ih a sam nemte vun remsak ding in ka kut cu a lam ah ka vun suah ve. A sam nemte ka vun tham hnu ah ka kut cu kir thei nawn lo in a liang par ah a tang lan. A biang note cu tham phah in le a sam nemte cu zut phah in “Bawih” ka lo duhtuk ti phah inn a hmur mawi thianghlim te cu dai ve ding in ka lu cu a vungkur. Vawikhat te a hmurthlum te ka hnam hnuah  hni siamsi ten a hmai mawite  le a biangno dunnung te thawn “Aa Uu” ka lo duhtuk tin mithmai pante thawn ka tawng cu I hun let.

Cutin duhthu nuam sai in le hmailam thu ruat ih caan kan hmang hnuah “Sui” cu a ding ih kan lai ram fing le tlangmual pawl cu cuan phah in hitin thu I sut. Uu tui kan hmuhmi lairam mawi tertu thingkung le hrampi, tlangmual le leilung pawl, va te le cucik kharbawk pawl hi tui kan Duhdawtnak in theih pitu ah cang hai seh. Cutin kumkhua tthen aw lo in duhdawtnak sung ah nang le kei kan leng tlang ding. Ziangvek harsatnak hman in nang le kei duhdawtnak hi in tthen hlahseh ti’n thu kan tiam Pei, na duh maw na ngam maw? Tin ka duat bawite cun I hun sut ta riai. Ka lungawituk umngaihnak thei lo’n ka ding ih ka aw neihtawp suah tahratin hitin ka au. Maw! Tlang le mual pawl thingkung le hrampi nunnak neimi ramsa phunkim tuini ah ka duhdawtmi “Sui” le Kei ih Duhdawtnak theihpitu si hram uh. Ziangtik hmanah kan tthen aw lo ding ih nan mah hi kan Duhdawtnak in theihpi tu nan si kumkhua ding” ti’n ringzetin ka au. Cuti’h ka au ttheh hnuah kumkhua ih tthen aw nawn lo ding in thu cu kan tiam veve. Leitlun ih mah pahnih lawng um vek in hni le khek phah in sunni cu kan hmang liam.

Cutin tikcu le caan khal a herliam vivo ih awmangtawk tlawngkai ih caan kan hman hnuah tlawngpihnak dar khal a rung awn ruangro thlang. Asinan kan nih cu Falam khawpi sung ih um veve kan si ruangah tlawngpih khalle kan tawng aw thei ringring timi thinlung te in ka hna I ngam ter zet. Camibuai kan phit tthehhnu thlathum hrawng ah vawikhat cu zinglam vang hlan in au thawm ka thei celcel. Ka mangbang in ziang thei lo pi’n ka tho ve. Ka thawh leveten Kring….Kring…Kring Phone cu a awn ciamco ta, e heu! ziangha si tak ke tin Phone cu ka va kai. Ka rualpa Lalte asiih phunhra result a suah thu I hum sim ta. Cucun taw le lu thei lawn ka tlanthla ih ka  awn le awn lo zoh ding in phivir in ka tlanthla.

Ka hmin a rak um thu ka theih le ka hmuh leveten ka lungawi in ka khir ka zuang. Ka innlam ka hun sim ih in lungawipi ve tuk. Cuihleiah ka duhzetmi “Sui” khal thiamhleice sinak D pahnih a ngahtelthu ka theih sinsin cu umngaihnak hman thei lo in ka lungawinak mithli cu ka biak ah a rungluang zerzo. Asinan zohhman ih theih cu ka duh lo ih a thupten ka hnul fai thluh. Lungawinak tinkim hi Cungkhuai nun kan hrang rori ih tuahmi si in ka thei ih ka lungawinak cu a zual sinsin. Cutin Phunhra kan awn veve ruangah tlawikai peh veve ding kan si thlang.

Asinan thu pakhat ka hrangih thil harsazet a simicu keicu ka suahhlan ihsin ka Nu le Ka Pa in Pathian hnattuan ding ih hlanmi fapa te ka rak si bangin nauhak te ihsin Pathian theitu ka rak si fawn. Ka Nu le Pa ih duhbikmi Bible tlawng kai a ttul ta. “Sui” cu mi Upa fa a si bang in Kalay ah Eingeneer tlawng kai ding a si thu cu ka rual Lalte in I sim zo fawn. Bible tlawng ka kai le “Sui” thawn kan tawng aw thei nawn lo ding ti cu ka thei cia keukeu. Ka thin a bang, ka riah a sia, umngaihnak khal ka thei lo, van ka zoh a sang lei ka bih a pit an timi cu keimah rori hi ka si ko. Thuruah daan ding khal ka thei lo, khawkhan lai rel dan ding khal ka thiam lo, ka riah a sia, ka lung a zur, ka ttahhah vek a suak.

Bible tlawng kai lo ih Phunsang tlawng ka kai ve le “Sui” thawn kan nai aw dingih kan tawng aw thei ringring ding, Phunsang tlawng kai lo ih Bible tlawng ka kai le “Sui” thawn kan hla aw ding. Asinan Pathian thu lam ah ka pum ka pe aw thei sinsin ding ti cu ka thei. Ka duhbikmi “Sui” thawn hlatawkding cu ka ruat ngam lo, ka ngaingam lo. Alakah ka Nu le Pa ih thu el ding cu a zarh tluk in ka thei fawn. Cuhleiah keimah khal in Pathian hnattuan cu ka rak tumtah mi a si ve fawn. Himi lamzin pahnih cu ka tawn ding ih ka rak ruahhar bik le ka hril thei lo mi lamzin an rak si veve.

Anetnakah cun hitin thu ka ruatsuak ziangkimhi Pathian ihta Pathian ruangih um le thilcangmi hlir an si. Bible tlawng cu ka kai pawt ding ih ka duhzetmi “Sui” khal Pathian in a kilhim ding ih tawnawksal caan in pe sal ding tin ka thucu ka bawtcat ta. Cuithu “Sui” hnenih ka sim veten anih khal umngaihnak thei lo’n a biang ih sin a mitthli te cu a rung luang. Ka tai in I pawm ih Uu Phunsang tlawng kai ve ko aw nang thawi hlatawk ding cu ka ruat ngam lo ti’n a kutnemte in ka biang cu I hun cul. Aw! a va har takem ziangtin saw ka ti ding ka thinlung hi a hlo cupco. “Sui” thawn hlat awk cun ruahsanding nein awn lo vek ih ka theih awk laiah a mah rori ih hiti I hun lem cu ka lung a zur,ka zang a fak, ka ngai in ka duhtuk fawn. Hmahseh famkimlonak leiram ah “duh vek ih um a theih lo ih a tul nak ih um a tul saw” timi tawngkam bang in Bible tlawng ka kai thotho ding thu cu hreh thluahthlo cing le ui duahdo cing ten ka vun sim ih kan tawngaw sal thotho ding ti’n hmailam ih kan khawkhanmi pawl famkim thei ding in a cang theitawk in ka sim ih ka awkam thiam sun te cun ka vun lem. Asinan …………………………….siar paihtu hrang…………..

Peh leh ding….Cuan….

Ka Pai’ Fapa (Part II)

Ka Pai’ Fapa (Part II)

Mai Zilthli Lal Nei Thluai

Tlawngkai hi mihrek cun “a nuam” an ti. Asina’n mihrek cun “a har” an ti. Ka thei velo. Tlawngkai hi a nuam maw a har ti’n ka hrangah thleidan ding ka thei cuang lemlo. Cazoh/cazir paihlo (ca duhlo) pawl cun tlawngkai hi “a har tuk” an ti. Cathiam/caduh pawl lala le an damlo ih nikhat tlawng pelh ding hman an sianglo. An hraphria. “Mi in ca in thiamkhelh pang ding” ti an phang tuk ih an helhkam t’ia t’ia. Kei cu paihlo cing ih tlawngkai ka silo. Tlawng ka kailo khalah ka helhkam cuanglo. Tlawngawn, tlawngpit ti khal hi ka hrang ahcun a tanawknak rel ding a umtuklo. Tlawngpih cu rualpi pawl ding an mal deuh in ka thei cumi lawng hi a tanawknak bik cu.

Famkim Siarbet

Kumkhat Ah Nunau Pawl Thuphan 500 Rawlei Thu Ah Sim

Nangteh Ziangtin Na Ruat?  Zum Ve Maw?

Nunau pakhat in kumkhat ah vei 468 tal an thil eimi, an zu inn zat pawl phat in thuphan an sim theu tiin thuhla zingzoitu pawl cun an zir suak. Timex pawl ih tawlrelnak ih zingzoinak an tuahmi ahcun nunau tlangpiih an sim mi tiih an zir ngah mi cu pawl lakah keicu rawl ka pham lo, tuizan lamah midang thawn rawl kan ei tlang ding ruangah rawl tampi ka ei ngam lo ti pawl an sim tlangpi tiin an sim.

Timex pawl ih Timex Health Tracker timi zingzoinak cu;- mi pakhat nitin a rawl eizat leh an taksa ticak tu dingah ziangzat rawl a ei timi pawl zohfelnak dingih an tuahmi a si.

Calai Zirnak Hmaihruai

CALAI ZIRNAK HMAIHRUAI

(An Introduction to the Study of Literature)

Klirlungz ih Calai Thlawhhma II

Ngantu    :      Kianghrol
Suahtu     :      PYJC Chin Synod
Zohdiktu :  Lal Pek Tluag le JC Kip Ling
# Bezaina ngan/rel ding maw
# Nunthulengna ngan/rel ding maw
# Nunthuleng Tawina ngan/rel ding maw
# Dramana ngan/rel ding maw
# One-act Playna ngan/rel ding maw
# Essayna ngan/rel ding maw
# Biographyna ngan/rel ding maw
# Autobiographyna ngan/rel ding maw
# Calai Fakselnak na ngan/rel ding maw
#Calai thuhla na ngan/rel ding maw
# Calai Theory thuhlana ngan/rel ding maw

-      Calai zohdiktu ding hrang
-      Calai kutsuak ser ding hrang
-      Calai thuhla hliakhlai ding hrang
-      Cabu zohfeltu ttuan ding hrang
-      Calai zir ding thlawngta hrang

Calai (literature) zirnak hmaihruai a siih, ttongphungphai(linguistics), ttongkalhmang(grammar), ngansiarthiamnak(literacy) thuhla cu a si lo.

Calai misa hrangah simaw, calai ngaina le theihliah duh hrangah bawmtu ttha zet a si ding.

Cahmai 300 ttha a siih, tawi-felfai thei bikih ngan a si.

Siar ngah tengteng na rak tum pei.

Thuron pek le ruahnak in run khirhsal kan lo cuan ringring.

Famkim Siarbet

Laimi Le Zirnak Rian

Laimi le Zirhnak Rian

-Deborah Zung Rem (ToungphilaBC)

Hi cahram sungah thulai biaknak lamih thu le hla kan feh daan le ka hmuhtonmi pawl par ihisn ka thinlung sungih a suakmi pawl seherhnak thawn ka nganmi a si. Mi zovek parah tihrim le ziau duhnak pakhat te hman ka nei lo. Ka hmuh daan ka nganmi a si sawn, ti hi hmaisabik ah tarlang ka duh.

Kan Khristian nun thanso pitlin theinak dingah zirhnak rian hi a thupi zet tiah ka hmu. Asinain kan Laimi pawl hi zirhawknak lam ahhin kan tlasam zet hmang maw tiah ka ruat. Zirhnak hrangah caan pe siang lo bik tu hi Laimi pawl kan si hmang. Kawlram sung um miphun tampi lakah Laimi cu mipum malte lawng kan si. Asinain biaknak lam ahcun pawl then tambik kan si lala timi thu ka theih tikah ka thin a na ngaingai. Himi thenawknak hram a thawhnak thu kan zoh tik khalah Pathian thu ruangah a si fawn. Kan dunglam kum 1970 hnu lamah kan Laimi pawl hnenah thangphawknak a leng ciammam ih lungawiza ngaingai a si. Asinain cuih thangphawknak ah thlarau lam lawngah si loin phun le hnam thangphawknak khal a phir in a suak cih. “Pathian duhdawtnak ruangah Fapa Jesuh Khrih zaangfahnak thawngin rundamnak kan co” tiin lungawi le nuam zetin kan um laiah dunglam ihsin thentheknak thlipi in in nuai ciamco lala ih riahsiatza ngaingai a si. Cucu mi hrek khat hrangah khat lam ahcun thlarau lam le tisa lam nunnak hrangah thansonak le hlawknak tumpi a um a bang na’n khat lam kap ahcun u le nau, nu le pa, sung le khat khal hmu aw thei nawn ta loin huatawknak le raalawknak lamsawn a suah ter hngehnge.

Pathian cu duhdawtnak a si (1 Johan 4:16). Cuih duhdawtnak cu leilung a seemsuah hlan ihsin tuini tiang kan hnenah a hmun lai ih in co ter hrih. Amai’ raal kan si lai khalah in duhdawt. Duhdawtnak hi thuthangtha ih laimuril a si (1 Joh. 4:19). Pathian hnen in kan co mi duhdawtnak hi midang hnenah zem vivo dingah Pathian in a duh.

Famkim Siarbet

Maw Unau Na Thei Maw???

Maw Unau Ma Thei Maw???

BoiBawih(saw Cung Zing)

1. Nauhaak vekih zumnak nih Vancung saangka a hong.Our Daily Bread
2. Thlacamtu pawl hmangin Pathian hna?uan hi ?heh a si.Our Daily Bread
3. Phurh rit kha thluasuah ah a thleng theitu Bawi cu kan Pathian a si.Our Daily Bread
4. Pathian ?ihzahtu nu nih a fate pawl a cawm men lawng si lo’n Pathian Thu thawn a cawm. Our Daily Bread
5. Pathian nih thinlung lawng a zoh. Our Daily Bread
6. Pathian Mithmai ka hmuh lai hlaanlo ka hawl ding. A Hmel ka hmuh dingmi hi ka tumtahnak saangbiik a si. Thlisia hraangin khua rii hman seh ka lungkim tiang ka hawl ko ding. Chisholm
7. Lungawinak a kimbiik dingmi cu Jesuh thawm kumkhua’n kan um ding mi hi a si. Our Daily Bread
8. Ka thinlung a ?henkaak. Hinah ih sin suakin Khrih thawn um cu ka duh zet sawn na’n nan hrangah ti leh sa ih ka nun le a tuul zet fawn. Paul (Philippians 1:23,24)
9. Ka tuah duhlo mi ka tuah. . . . .Cu ti’n ka ti tikah ka sungih sual nih a tuah. Paul (Rom 7:20)
10. Suarsir timi cu sual taantaa ding khopih sual huatmi hi a si.Our Daily Bread
11. Pathian rinsan biiktu nih Pathian lung a ti awi biik.Our Daily Bread
12. Na theih thiam lo caan ah Pathian rinsan a har zet ttheu ding na’n dawh ttentto in Akut kaih tum aw. Sper
13. Thu ngainak(lunnak) cu Zumnak lanternak a si.Our Daily Bread
14. Bawipa! Kanmaih thuthu ih kan nun lonak dingah in bawm hram aw. Sper
15. Janah cu Pathian hnenih sin Tarshish khua ah tlaan dingin a pok. Jonah 1:3
16. Bawipa! Na hnenih sin khoi si ka relh ding? . . . . .Khoi si ka tlaan cuang ding? ?David (Psalm 139:7)
17. Khrih ih Duhdawtnak thawn zo nih si in tthen thei ding? Paul(Rom 8:35)
18. I duhdawt maw? Himi pawl hnakin i duhdawt sawn maw? Jesuh(John 21:15,16)
19. Bawipa! Ka lo duhdawt. . . ka lo duhdawt tih cu na thei. . . Nangcu ziang zawngzaa na thei. . . .ka lo duhdawt tih tla na thei thluh ko si. John
20. I duhdawt le ka tuno pawl cawm aw. . . Ka tuu pawl kilkhawi aw. . . . . Ka tuu pawl cawm aw. . . .Jesuh

Leitlun Zalennak Thlengtertu Pa, Abraham Lincoln Nunthawn Thazang Laknak

Leitlun Zalennak Thlengtertu Pa, Abraham Lincoln NunthawnThazaang Laknak

Anthony Bawi Lian Thang

A’ Thuanthu Tawi

Abraham Lincoln cu a voi (16th) nak United States President le sal hmuahhmuah zalennak rak petu asi. Amah cu Thomas Lincoln le Nancy Hanks Lincoln teih fapa a rak siih,Hodgenville, Kentucky ah, February 12, 1809 kum ah a rak suk. Suahpi unu Sarah le naupa Thomas a rak nei nan, kum reilo te ah an unau hnihten Abraham Lincoln cu an tan san.Unau suahpi nei lo in a mahte lawng harsazet in thanglian mi a rak si. An ram thubuai ruangah um duh nawn lo si lo in dawi an rak tong ruang ah Kentucky ihsin Perry ram, Indianaah 1817 ah an thawn.

Cubet hlei ah a nu in kum 9 a kim ah a dansan lala. Phunli (4) laica ih kan rak zir bang in Lincoln cu ca rak zuam zet tu a rak si, ca ngannakding calung hman a nei lo ih meihol in ca a rak ngan, cun ca zohnak ding meitleu a nei lo ruangah, lamzin Ih meisatleu hnuaiah zandai lakah ca a rak zoh theu tin kan saya tein in rak sim. Cuntin kan theihvek in Lincoln cu a umnak hmun ih sin penghlat nawn ah cabu siar ding ah ca a rak hlang theu, Bible le cabu tha tampi rak siar peih zet tu a si. Abraham Lincoln cu Kum 33 a kim ah Marry Todd kum 23 mi thawn an nei awk ih Pathian thluasuahmalsawm tefa pali an rak nei.

Famkim Siarbet

Next Page »