Kha Mi Caan Kha

Kha Mi Caan Kha

By: Hniangsinpa

Thihnak kutin, ka thlunglu I dai hrih lo ih, natnak siava khal in thihnak kut sung le natnak, zato hmun lam hruai I tum hrih lo. Tihnungza thlan khur sungah ka ruak khalin riah ruun rem a tum hrih lo. Caan tam sawn ih ka hngilhmi khalin tlanghra in kaan sak siang lo ih an um lai caanah, kei Hniangsinpa, zo hman ih thieh tlak ih an rel duh lo mi (Sianglo ti sehla duhdawt tui mithmai zoh a tul fawn). Tar khal sehla, ka mit a mal hrih lo. Aa khal sehla ka ruah nak in dawn khamtu ko ding a si in ka thei fawn lo. In thei lo in ca ngan lo lawlaw sehla ka ti nan, ca ngan lo ka phang fawn. CT hin in hngilh seh ka ti le in hngilh ka phang fawn. Lu thak kheuh men ih can hman lan ta hnak in tiah ka can hman mi ka lo ruah zik a si hi…. Famkim Siarbet

TEFF Ruaipi Hrang Haikhawl Ah Mandat Sak Thok Zo

CT media group | 1 February 2012

Haikhawl : A vei 12 nak, The Truth Evangelical Falam Fellowship (TEFF) Ruaipi cu Haikhawl khua ah, Ni 6-12.Feb’ 2012 sung neih ding a si ih, cuimi hrangih khawmnak ding, Haikhawl bualrawn ah Mandat sak rero lai a si. Hi Mandat hi a dung Feet 200 le a vang 100 ih kau in, a thleng tu ding khawsung um pawl cun 23 Jan 2012 ihsin timamnak an neiih, 3 Feb 2012 ah sak theh an tum tiin thuthang kan dawng.

Himi hrang ahhin khawsung le khawleng ihsin a thei thei hnatlan ih thawh a siih, a tuan suak theilo, peaw thei pawl ruangah, sun tisa/lakphak hmeh khal hlunghlai zet ih neih theu a si. Nitin hi a tlangpi thu in minung 50 hrawng in hi Mandat hrang ah an tuan theu. Khualkhua ih um, sumdawng le khualtlawng hrekkhat pawl khal himi hmang thei dingin, mai khua le ram cio pan in an tlung.

Hi Ruaipi ahhin Pathian sunglawi bik a siih, a ngaitu pawl thlarau lamih hlawknak le thansohnak an hmuh theinak dingah tiin, rawl uul thlacam ih Bethel nak thawn, khawsung um le khualkhua khalah nasa zet in Pathian an dil a si. Hi Ruaipi hrang ahhin Antam hmun tiang tuahin, sumpai hawlnak neih a si. Hi Ruaipi hi ziang pawl, ziang kohhran ta ti a um lo, a duh le zawh theithei hrang a si. Kohhran tin sawm a si ih, hlatlannak khalah kohhran tin ihsin an poksuak.

Hlasak thiam le Pathian thuthang tha simtu ding pawl khalin, Pathian hnenah nasa zet in an aapaw a si. Evan le Singer ziangzat an si ding ti hi theih a thei hrih lo. Hi Ruaipi thangphawknak hrang tiin, NI 30 Jan – 5 Feb 2012 sung, Presbyterian Biak inn, Haikhawlah Crusade Evan. Van Lal Muan le Evan Mang Siah Luai le Singer Martha pawl in an tuah a si.

Hi Ruaipi hrang ahhin Pathian hrangah tiih thilpek tling khawm tlangpi, tuini tiangih kan theih thei mi pawl cu:

1. Fangfai – Dip 80
2. Vok – 35
3. Caw – 3
4. Sia – 1
5. Arti – Pum 500
6. Elan (Satpia) – Dip 1
7. Ci – Dip 1

Cun Ramleng ihsin tuini tiang ngahmi hi Ks. 2031000.00. Ngah lai dingmi pawl le tul dang pawl report kim in, Ruaipi tiak ah theihter ding a si.

Lung A Leng E …

LUNG A LENG E …!!!

(TRUE AND REAL STORY)

By: Hniangsinpa

“Hniangsinpa, ca na thlah/na ngan tikah, na lunglennak a tam deuh tuk aw, suupawk deuh tum awla…” tiah in simtu rualtha ka nei ve hnuaihni theu. Mi hrekkhat cun, ziangah duhdawtnak lam thu na ngan theu tiah ruah ding tam zet in pek can a um ko. Hmansehla, ka zahpi lo… ziangah tile, ‘Falam ca ngan thiam ding ko le, nuntu khawsak dan zir thiam thei dingih in tuahtu cu duhdawtnak a si’ ti hi, ka cing/mang/ ringring. Tui ka ngan dingmi hi a tak ngaingai ih ka hmuh tawn dahmi le, tui ni tiang ka lung sung ih caam bang ringring, hngilh ka sian dah mi khal a si lo ih, a tum khal ka tum siang dah lo. Ziangah nupi hman neilo ih Hniangsinpa na tiawk in ti asile, “SIANGSINPAR-…. Siang ihsin S aiah H ret ding, cun anetabik nih R hlawn mai ding… cun HNIANGSINPA” ti a ra suak ding

Si e, ka sual ka tha ka tinak lam si lo in, khai kum kha ka hngilh siang lo. Ka suah ihsin ka nupa pai saduhthah mi cu, “Pathian hrangih hnatuan hi a si” cumi ti pitling thei dingin Bible zirnak tlawngah ahcun, ka tawngthiam dahlo le ka theih mal zetmi ram Kawlram (Yangon) ah in kuat a si cu! A si ko, Kawlram ih suak ka siih, hmansehla ka tawngthiam ihsin, Aizawl (Mizoram) ah kan vai ih, kan Falam tawng hman dan ding tiang hman ka hngilh zikzik can a um. Mi nautat kan siih (Hngapih in ti theu), ka hman ngam lo can khal a tam ko, cu ruangah calai lam le phei cu thiam lo bepbep/belbel ka si. A kum ngan tulin ka thei ciah lo. Kawlrawn ahcun ka buai lemlo, kan tawng ka hmang thiam/thei ko, hmansehla Yangon kan naih deuhdeuh ih, vangsang lam in ka um deuhdeuh!!! Tidai khuatkhat hman ka hlam thiam thei nawn lo!!!

Culam thu cu ka ret tha hrih ding, ka sim duh mi sawn cu, tlawng on/phuan/thok hlan deuhah kan thleng ih, ka zumlo mi, kan saya pakhat a thar (Kan sayakyi/principal) makpa thawn pingpong (Table tenis) kan lek ih, ka neh lo ta in ka thei… a siko, rualpi ka kawm ih, ka hnak ih kum tam sawn le, hmuh tawn mi nei tam sawn an si hai. Lakphak cu nitin kan in theu ih, hmansehla ka sim duhmi lakphak dawr (Lamzin siir) cum on/phuan a si hrih lo. An fala in hmuh theu ko ih, zing zat so an tha le zung, an neih sumsaw an rak cem ti pawl le a phi/sawnnak (Answer) an ngah can ih an um dan pawl in sim cun, anmah vek ka si lai ding ti thei lo in, kas rak hni ciamco theu.

A veikhatnak a si, Hall kan neih sun ih kan lek rero laiah, ka zun suak cun lengah ka suak duak ih, cui ka thil hmuh mi cu ka nun tam sawn in tuamtu a si. Rawl kan laknak lam ihsin fala (A tlerirawl lai) ka duhthusam, ka mitthlam ih ka hmuh le ruahnak ih ka ret mi, khuanu’i sam hrisih si thei shela tiah ka ruahmi cu a ra phei ih, ka mit ka la kiir lohli, ka zoh rei siang hrih lo. In sung ahcun lut sal in, phar ong ihsin ka zoh thup (Peep)!!! A fehdan cu maw, a mawi a si… ka duhthusam a si… a hmel khal ka hrang ahcun duhthusam a si… a liam ding ka siang lo nan, a hmin thei ta lo ih um ka duh fawn lo, curuangah ka rualpi cu suthlam in, an hmin cu in sim … ka thup ringring nan, a hmin neitu hnen ihsin siannak (Permission) ka la zo ko ih, a hmin ka vun sal ding SIANGSINPAR a si!!! Tu khu tawkah a um ti ka thei lo… ka ruahnak sawn cu, pitar a va si hnu hmanah, ka lam ih a kiir duh sung ahcun ka hrang a sunglawi thotho ti sawn a si.

Tlawng kan vun thok ih, rualpi kei mai pawl tawk tete thawn kan vun hmel theihawk hai ih, kan lung rual thei zet. Kan zirmi in kan lungthin a pem/thleng (Reach) cuang lo ih, curuang ah kan duhdan in kan nung ih, saya/sayama hnen ih thuphan phuahkhawm cu kan ti dan tlangpi a si theu. Sa ei can a tam lemlo ruangah, kanni pawl le kan hrawng fawn ih, Uico a thupte in kan that theu, hmansehla a thaw ngainagi lo e… zo ih cawm an si lo hleiah, a un kan rawh ngam fawn lo ih, a vun lip theh in kan suang theu, hmanseh a manhla thotho… ka namte tum tuk lo, pencil tah hriamnak tawk hmangin ka lip theh thei!!!

Ka thupi ka hel/peh hel lo, a pehtlaih thehaw sawn. Cui ka hniangte cangcawi in, a kawm theu mi a rualpi ka nel zet mi hnenah leng in, a umnak le phone theinak ding (Mobile hman ding a um ka thei hrih lo) ka sut hlam nan, hmanseha in sim mi cu, kan mai khan/class mate nunau pakhat a hmin bangaw zikzik sawn a rak si. Zanah ka hung leng nan, ka hmuh duh mi le biak ka tumi sawn a rak si lo!!! Hiar ko si, hmansehla lung put dangh zet nei cingin, an lakphak (tea) in tuahsak mi cu ka in khawp/theh in, kan umnak sawng/hostel lam pan cun ka kiir sal. A thaisun ihsin amah biak ka tumnak cu a reh deuh in ka theiih, rualpi pawl thawn kan duhdan, kan khawsak kel, capoh le mi ca zir lai tiu buai lam cun ka thok lala nan, lung a dam thei lo ih, ka hmailam can (Future) ding ka ruat dah lo ih, ruah tumnak khal ka nei lemlo, tio khan ka um menmen ih ka dam suak menmen a si hrih bik ko.

Can tam sawn cu, amah (Siangte) ca pek tum ih ka um ih, pek ngah lo can khal ka nei tam zet theu. A tlunnak dingah, bus hngah a tulih, cui a hngahnak ding hmun ahcun thlun thup in, ka ca ngan thiam dan tawk ih ka ngan mi cu ka pe theu (Kha lai canah laica ngan ka thiam lo, mirang vun ti zawkrau sehla in ka ngan theu). A khirh/sawnnak (Reply) ka hmu dah lo, bei dawng lo in ka pe theu nan, a siar le siar lo thei cuanglo in a kumkhatnak cu ka hmang cem ta riai a si cu.

A kum hnihnak a hung her suak ih, ka ti dan kel in, ca kuat lam in ka thok nan, a sawnnak ka hmu dah lo, amah (Siangte) biak ka tum theu nan, a hmaiih ka um veten ka sidan/ka suahkeh/ka sinak lam in ka parah thu an nei nawn lo ih, ningzahnak le amah tihzahnak thawn ka khat in, ka tongkam hman dingmi ih ka ruah cia mi pawl cun, ziangtikah Tio ral in kaan san ti thei thei man dah lo. Ka tumcia mi pawl cu Rihli sung thukbikah in luuh san ih, ka hman duh mi tongkam cun, Tipi thuanthum thukbiknak lam in in luh thup san ih, tong ding ka theihlo nak cun tongkam hman ding mi hmang lo in, mak zetzet ka hmang theu. Cumi khal cun, a kum thumnak in hruai thleng lala… a va mak so… ka duhmi cu ka ngah ih, ka duhnak hmuhah ka feh theu nan… Siangte cu ka hrang a silo hmangha tiah ruahnak thabik silo cun i luah khat theu. Kumthum ka kainnak cu lenglam ih hnatuannak thawn le hmun hnih ih hnatuan phah ka si ruangah, ziangdang hman buaipi tuk man lo in a kum li (4 years) cu ka thleng! Ningzahnak ih mual liamsan zo ka si nan, tu hi hmu sal khalsehla keimah ahcun a kel, a par (Siangte) ih ka lungput in mual a liam dah cuang lo ding.

Cui kum cun a si, tui ni tiang lung leng ih i tuahtu cu. Ka rual, ca siartu duhzet in nautat siang hlah, ka duh ngaingai mi ka veikhat tawnnak le netabik a si ih, ka zaam, ka tih thluahthlo a si bik ko. Duh fawn siih, ei ngam lo khi ka bang. Ka kum linak (4th year) cu … ka thuamawk dan khal a thlengaw ih, ka lungput khal a thlengaw vingvo ko… cun ka zirsan khal ka thei vingco na, ka hmailam can hrang thu ruahcat mi (Future plan) a um hrih lo. Games.. biakawk can kan nei nan, a parih ka ngan zo bangin amah ka hmuh cun… ka tongkamthiam/thlum mi pawl cun Tio ral ah in liam san ih, ka thei nawn lo… ziangtin so maw ka rak biak theu ding??? Tui ka ngan mi pawl hi a si ka lung i ti leng zualtu cu!!!

Ahmaisabik ah, a (Siangte) ke ah hling a lut a si ding, in zoh sakaw tiah in tiih, cucu ka hrang a sunglawi lawlaw… mi ka hmet theu ih, kut ilh, ke ilh, an dam theu nan, Siangte ke vun tham ding cun te tuk deuhin ka thei aw… Ka ningzah thup ka tum nan, a lang thotho a si ding, a si lo zet in thuk zet ka ker sak hmang!!! Cumi cun a tina sawn a si ding. Kan House/Group a bangaw ih, hmuhawk can a tam nan, biak tam lo ka hrang a tha sawn, ziangah tile, ka biak cun tong ka tummi le ka thiam mi cun mual in liam san dingih, tong duh le sim duhmi silo in, silo tuktuk ka rel sawn pang ding tiah ka suupawk can khal a tam. Veikhat cu, “Kei cu mirang ca hnakin Laica siar nuam ka ti sawn” tiah in sim ih, a zanih ka ruah suahmi cu, ca ka rak pek theu mi pawl kha, a laka in a luangliam lo, nan Laica a duh sawn ti ka thei ih, cumi ni ihsin a si, Laica ngan ka zir sal ciamco. Ka nauhak lai ihsin ka zirmi, Mirang, Kala/Vai le Mizo ca hman ngan thiam fumfe nawn lo in, Laica cun ka lungthin in luah khat ih, cucu ka tuah ding le zir ding hrimhrim sawn khal a rak si.

Ka rawl suan thiambik mi cu, Bai (Mizo tawng a si hmang) a siih, cumi ka tuah sak ih, ka tlawngkai pek/tirh um ongaw hrih lo tiih a par lam ih ka summi dawr, kan tawnawknak ding le lungdam ko ih, veikhat ka umnak hmun ding cu a rak ongaw ih, cui dawr ahcun, ka belte, fai zet a si ka zum lo, cumi hmang cun bai ka tuah sak ih, ka zum hnakin a rak ei tam! Ka rawlsuan, ka sungkhat unau sair lo ahcun, thaw in tisak tu hmaisabik a si. mallai cu ka naihaw deuhdeuh. Kan Games and sports can khal cu, out door kan theh thlang ih, indoor lam ah tuan kan lak vivo ih, ka thiamzawng a siih, ti thei mi khal ka nei hnuaihni. Rawl eikhawmnak can kan nei ih, cumi zan cu, ‘IN RAK DUH VE’ ti ka theih zan a si. Thu-elawknak ciamco kan nei lemlo nan, ka lungawiloaw ter ih, rawl eilo in ka feh ih, hmansehla ‘a ei ve ce lo’ ti ka theih cun, a rilrawn dan ding lam ruan lawn, ka rak lungawi sawn riangri!

Si e, ih hua lo ti a lang vivo ih, a duhdan, a duhthusam le a tumtah mi pawl in sim can khal nei thei dingin, biakawk theinak can kan nei theu. Kannih hrangah, Thesis nagn tul kum a si nan, in huattuk lemlo ruangah ka puh ding, Library khalah can tam sawn a hman can a um vivo. Ka thlah can khal a hung tam vivo nan, ka duhtuk nak in i nen/delh deuh a si ding, cumi ruangah ka duhdan le zanih ka ruahmi le um tum dan in ka um thei lo can khal a tam zet. Movie khal veikhat cu kan zoh tlang nan, a rual le pi pawl thawn an si ruangah le sumpai lam ka tlaksam deuh ruangah, ka duhthusam cu ka tlinsak thei lo a si men thei nan, in hua siang hrih lo a bang.

Thlatang (Winter season) a siih, Yangon um dah cun an thei ko ding, a hlum lemlo a si bik ko nan, zingthlapit ah tidai thawn, daibual/takkhawlh in, mawi thei tawk ih ka ruahmi ka hnipuan hruhaw in, Siangte hmuak dingin ka rak um theu. Lamhla ihsn, ka mit cuan ban tawk ihsin ka thlir ih, ka hrelh/palh dah lo. A fehdan, a hnipuan thawn a milawk/kaihawk dan pawl cu ka mitthlamah tui ni tiang a caam bang lai. Ka thlah, ka hmuak nan, ka ca zirmi ka thlah dah cuang loih, phurnak thar thawn ka um sawn ringring. Ka rualpi pawl thawn khal kan kawmaw ko nan, ka duhmi, ka duhdan lam thlunlo in, Siangte ih duhlo mi duhlo tu si thei cu ka zuam vivo sawn. Kuak, Raja (Tobacco product), Zu, Beer, Kunza, khaini khal ka ti theh theu nan, cu khal cu keimah ihsin in fehsan siang ko in ka um ih, keimah khal ka harhvaang(fresh) deuh sawn in ka thei aw.
Kan ka hi Pathian in rawl einak ding lawngih in tuahsak mi a si lo, kan hna khal thungai thei dingih in tuah sak mi a si tui ka theih ruangah, in hua lo ti cu ka duhtawk lo ih, in duhle duh lo a mai ka ihsin suak ding cu ka duhthusam a si ruangah, rua hmannak dang nei hran cuang lo in, amah (Siangte) ka sim ih, Feb’ 14 ih sim dingah in tiam. In tiam vekin, cui ni cu phur zet in ka hngak ih, a thutiam vek in in sim…!!! Cui ni le kum cu, Pialral lamtluang zawh dingih, thihnak kut daiin, ka thlunglu ah, ka duhnak sut hmaisa lo ih, i hnuh luh ni tiang hngilh thei a si ka zum nawn lo.

Exam kan theh ih, kan khua lam ih tlun ka tul thlang, ka zumlo zet in tlangleng hmun tiang in thlah!!! Ka sim duh mi, mipa duhnak ngaingai hin nunau, a nunaunak cu a zah theu ti hi keimah ah ka fiang. Ziangtikah kan tawngaw ding ti ka thei lo nan, a kut zim hman ka kut zim in a dai lo. Capoh ih an sim theu mi, “Na ban ih thothe kha a nu maw a pa?” tiih halhsikawk nak na/thuk zet mi ka man kiir can a tam zet. Ka mitthli hi nunau ruangih tla ding ka ruahdah mi a si lo, tlangleng a vun on cun, ziangtikah ka mitthli a tlak ti ka thei lo, ka kham thei fawnlo. Ka kiangih, ka tlawng kaipi pawl in in hmu dingti ka phang ih, ei le in ding umnak lam ah ka phei nan, suupawk a theih cuang lo e!!! In nautat tu an um ko ding nan, ka ningzahpi lo. Mandalay kan thlen ihsin ka phone ih, hmansehla a zo zo sawn khal tong tha thiam thei kan um lo, Mandalay kan lan/pelh hnu khalah, ka phone ih, “Tlangleng hmun ihsin ka tlung kha, lamzin ka hmu thei lo, mawtaw (Motor) in in pah lo kha ka vantha, ziangtin inn ka thleng? ti ka thei lo” ti cu ka thu theih netabik a si. An mai phone a si loih, ka duh tik le man tik poh ah ka phone thei fawn lo.

Kan saya pakhat, amah thei zettu thawn lakphak dawr ah kan tawng aw ih, thu umtu dan ka sim tik ah, zo hmanih fim an tinak tongkam thei dah cuang lo cun, “Hniangsinpa, na aa tuk aw… cutin na sim ding a si lo, in rak hngakaw, ka ra kir ding ti sawn ding a si” tiah in sim. Cumi sullam cu, ka duhnak in i neh sawn ruangah le amah lainatnak ruangah, ka tlun hlan deuh te ah, hitin thu ka cah, “Na um a har ding ih, na lung khal a leng ko ding, curuangah, nangmah lo kawmhlim theitu an um ah cun, rak kawm aw, rak thlun ko awla, hmansehla kan tawnawk tikih ka hmaiih ningzak le in biak duhlonak ding tiang cun zianghman rak tuah hlah” tiah ka rak cah ruangah sawn a si.

Ka sinak in thleng sak ih, hi leitlun ka suahnak san ka thei fiang vivo, damsan, dam man nei in ka thei aw ih, hmailam can hrangih ruahnak ka rak neih dahlo mi khal cu ruat thei dingin Siangte cun ia tuah a si bik ko. Minung rak si dah lo kha minungah in sersuak ih, nun cu ziang a si ti khal ka theihthiam phah rori.
Hi thu hi, a hmin neitu hnenah a hmin ka ngan lan a siannak thawn a hmin ka rak ngan a si. Thu phuah betmi a um lo ih, a sau tuk ka phan sawn ruangah ka kai tawi sawn a si. Mi hrekkhat in nupi nei dingin le kawppi hawl dingin in ti theu nan, ka ca ngan mi ihsin cuvek tawng thiam ding le tawng nawn ding ka si lo ih, Khuanui sam hrisih kan tawn pang ih nei thei ding fang dinhmun ka si ti in theihpi dingah ka rual tha le ca siartu pawl in dem siang lo dingah dilnak thawn ka run ngan a si.

Pawlkom Tha Ka Ti Mi Cu

By: Hniangsinpa

“Hniangsinpa, na tar thlang e… na tuakpar hman kha…” in titu an um hnuaihni thlang nan, mai ruahnak ngan lam cu bansan/cawlhsan tumnak ka nei hrih cuang lo. A parih ka ka ngan bangin, kan miphun umnak hmun tinah, pawlkom thar cu a ding ringring ding. Pawlkom a tam hin, thansohnak khal a tam. Curuangah, pawlkom tha neih/din hi kan ti ding hrimhrim ah ka ngai.

Cu tiih ka vun titikah, tui kan neih cia mi pawl hi a tha tawk lo, thlun an tlak lo, umnnak tlak an si lo ti lam ka sim duhnak a si hrimrhim lo. Pawlkom neih hi Pathian khal in a hua lo a si ding, amah khal in a nei. Democracy pawl ih fehpi dan hi tha ka di zet nan, ziangah tile, mipi thuneihnak an pek tam ruangah a siih, cui mipi pawl cu pawlkom tha tuah theitu ding khal an si fawn.

Kan pawlkom din tharmi hin, bulpak hawlknak hrang simaw, lole mah le rualpi/sungkhat hlawknak hrang kan ding ti khal hi phan um zet mi pakhat a si. Ramleng ramsung keimai ban tawk cu ka pal hnuaihni thlang ih, pawlkom hrekkhat ka hmuhmi cu, bulpak hlawknak hrang a rak si theu. A pawi sinsin ih ka theih mi cu a hleice in kohhran kan din theu mi hi a si. Sualnak a um lo nan, mah hrang ih hlawknak beiseinak nei cingih din mi cu a tha bik in ka thei lo a si.

Bulpak cio ih kan ruahnak tam sawn khalah, mipi in pawlkom hrangih hruaitu cu hril in cui an hrilmi cun pawlkom hrangah a tuan dingih Pathian duhdaan ih rorelnak (Theocracy) neiin mipi kilkhawi, diknak ih thu then thiam le hmasawn duhnak lungput a nei ding a si. A hmaisabik ah hruaitu hrang theih tulih ka ruah mi tlangpi pawl cu:

1. Bulpak/mipi thinlung ruahnak cu an thanlennak/pitlinnak, zirnak le kum in a danglam thei ti theih a tha.

2. Mipi umkhawmnak ah minung thinlung cu a pianpi mizia hrimhrim a si lo khalah a kaing le kap ih nuntukhawsak zia thawn a danglam thei ti theih a tha.

3. Bulpak/mipi Psychology khal tahthiam sak thiam zir a tha.

4. Bulpak/mipi suahkeh le thanlennak a danglam vek in an nutukhawsak zia le ruahnak a danlam cio ti theih a tha.

5. Mipi punkhawmnak ah mipakhat ruangah boruak a danglam thei ti theih a tha.

6. Hruaitu cu a thuruah mi le tumtah mi pawl mipi hnenah fiang zet le an theihthiam thei daan dingih simfiang thiam zir a tha.

7. Pawlkom ih tumtah mi kilhim le meeting thurelcat mi ah kam tam lo a tha.

8. Thinsau le thin butut neimi hrang khalah suupawk thiam zir a tha.

9. Bulpak/mipi/hruaitupi (Hnatuanpi) harsatnak an neih le an thlen mi pawl cu zaangkhai zet ih thlirthiamsak le thindamih tuahthiam sak zir a tha.

10. Mipa/nunau/kum upa le no parah, lungkhat put thiam zir a tha.

11. Theihthiam thei dingih zohthimnak tuah (Sampling) neih thiam zir a tha.

12. Mah le mah rinsanawknak (Self dependent) tlaksamnak neihlo zir a tha. (Ka ngan lo mi pawl cu cathiam sawn le zirsang sawn mi tam zetin an rak ngan zo. Cumi pawl zoh kir an theih thotho ih keimai ruahnak ka ngan sawn a si).

Kan zaten kutkai-za aw ih kan fehthiam lawngah kan miphun le hnam hrangah pawlkom tha kan din thei dingah ka ruat. Cuti silo ih mai ngaihdan le duhdan zawngih pawlkom fehpi kan tum ahcun hnamdang zahtlak in pawlkom kan ding thei dahlo ding khin ka ruat.

Hruaitu an thupit rualrual in mipi khalin kan theihtawk suah in, pawlkom hrang thatnak, hmasawnak ding le zalennak ih tlanlen khawm theinak ding ruahnak kan neih a tul. Cumi cu hruaitu khalin mipi parih an lungput theu a si ti kan theih a tha fawn. Hmansehla, hmun tam zet ahcun minung ruahnak a bangawk lo ruangah sinak an neih mi hmangthiam lo in harsatnak pawlkom ah a thlen theu a si. Curuangah, pawlkom tha cu:

1. Pawlkom tha cu mipi kutah tam zet a thumaw/hngataw.

2. Pawlkom tha cu Pathian tih pawlkom a si ding.

3. Pawlkom tha cun sunglam le lenglam ral a theithiam ding.

4. Pawlkom tha cun mipi hrangah lungrualnak/remawknak le ralmuannak a thlen.

5. Pawlkom tha cu a kekkuai cingcing/leuhleuh dah lo.

6. Pawlkom tha cun mipi hrang hmasawnnak tam zet a thlen ter.

7. Pawlkom tha cu kaihhruaiawknak dan tuahmi ah a ding ringring ding a si.

A parih ka nganmi pawl khi kei cun pawlkom tha ih ka ruahmi a si. Cumi a thlen theinak ding cun mipi in tuahtuan ding le theih dingmi ka nei. Mipi lam khal ah lungput dik le zalen kan neih a tul ih, hruaitu hrilawknak tha le him (free and fair election) kan neih a tul fawn. Hruaitu pawl in cak sawn ih hna an tuan theinak dingah kan phurawm thiam/fawrhfialnak tha kan neih a tul ih, Pathian duh zawngih hna an tuan theinak dingah thalcamnak le tuahtuannak in kan kilkhawi pi thiam a tulih hleiah pawlkom tha tuah theitu cu mipi kan si ti theih a tha zet. Pawlkom tha duh fawn siih lungputnak dik kan neih cuan silo ahcun ziang tik hmanah pawlkom tha ka nei thei lo dingih kan neih cia mi pawlkom khla a kekkuai vivo sawn ding. Curuangah, bulpak cio ruahnak cu pawlkom hrang si hramseh ti ruahsannak thawn ka ngan a si.

LAITLANG AH KA TLAWNG

LAITLANG AH KA TLAWNG

By: Hniangsinpa

Lung i len zet theutu, ka ruahnak ih ram kau zet la tu le lungthin sungih um ringring, kan Laitlang lam pan dingih ka vun um cu … zan ka itthat thei lo ih, nauhak thil thar nei an sim theu vek deuh khi bang in ka thei aw. Ruahnak cun hmuntin, ramtin le ka rak theih dah mi hmuah cu a ruat rero. Ka tum hmaisakbik dan cun, Rihli ka pal ta ding ti a si ruangah, cui ka tum hmun lam pan cun ka suak thok.

Sum thleng ah ka buai hmaisabik ih, ka hnih lamlam a suak zikzik! Kan dung nai ih ka tlawn tum hnakin a rak tum suk sawn ih, hmansehla khualtlawng cu an tam lai thotho. Bike khal khualtlawng phurhnak ih hmang an rak um hnuaihni ih, a hman man cu khung sawn hmansehla,manhlap hrang ahcun a remcang ve zet. Tedim lam zin ihsin feh ka tum lo ruangah kei khalin Bike cu ka hmang ve ih, a mawngtu khal thiam zet an si. Fur a siih, lamzin cu sim thiam hnakin a se sawn nan, tlukpi lo in ka tum ram lam cu in panpi vingvo nan, vansiat maw si ding, maw hmuhtawn ti tam sawn tu ding ha a si sawn ding… ziang a va si khallen, khawte berek ah bike cun in zuam lo san ih, kei khalin, “Riah cu pawi tinak ka nei lo”, ti thu ka sim ruang ah cui khua ih um dingin, ka hmanmi Bike cu ka feh san.

Sungkhat unau phurh/sum ding mi ka keng tam fawn ih, hmansehla, mawtaw an thlen tikah, mawtaw ih rak kuat dingin ka cah ta hai nan, mawtaw a remcan lohli lo ruangah, rang (Horse) in in rawn kuat.

Ahmaisabik ah, thlennak ding in ka hawl ih, vanthatah sungkaw rual tuk lemlo, nauhak pahnih nei tei in ahcun ka thleng thei. Cumi cu a si, hi ca ka ngan thei nak san. An khua cu in khal a tam tuk lo ih, lamzin kap ah an um khawm tlangpi. Phone hman ding a um lo ih, Computer cu manglam hmanah kan hmu ban lo. Ka tum ruangah a si lo, cui khua ahcun mawtaw a luh dah lemlo ruangah, zarh thum rori ka hmang a si cu.

Kan thlen kha zarhte zan a siih, ka bang deuh a si ding (Bike ih to ka si nan, tluk le rilh ka phan ih, ka tan tuknak ah sawn a si) ka ih a hmu lohli ih, intek pa thawn thu mallai kan ruahawk hnu reilo ah in tek nu cun, an tapi thlang ahcun ka ihnak ding in tuah sak ih, kei khal ziang dang ruat lawn, a thai zing ih mawtaw thawn ka tum ram pan tum cun ka itthat cih (Zo hman ziang ka suh lo ruangah, mawtaw a um ding ah ka neih sawn a si).

Zarhpi ni a siih, intekpa in mawtaw an khua ih a luh mal thu in sim cun, hnipuan dang balh ter ka sian lo ruangah khawm lo dingin ka thinlung cu a um cia ih, in lam ah ka rak um. Khawm an theh ih, sun pacang, nisat lai fang a hung thleng ih, kei khal cun ka ti dan kel ih, ka kuak cu ka duh khawp ko in ka zuk ih, sangka kiangah ka to. Nauhak rual khat cu lamzin ah an rung ih, ka zoh cun Ar cang an pawm hai! Ka lung cu an ti leng deuh si. An khuaah tlawng ngaingai (Middle School) a um lo ruangah, nauhak tam sawn cu tlawng kai lemlo in an um.

Ar cang an pawm mi cu, ‘Zawi ar ha sual huai’ tiin an haw haw dur do ih, ‘na ar cu a tlan’, a cak lo sawn… tiin an nuam ve zet hai. Khawpi nun an ngai lo ih, Video Games le Internet in an lung a len ban ve lo… Ar cang sualaw cu an lungawipi tawk a si… kei khal ka nauhak lai ih ka rak ti theu dan a si ti ka vun man cun, ka lung a ti leng zual.

Khawm tiak fala le tlangval hrekkhat cu lamzin ah hawhaw/teraw phah in an rung ih, capoh/hnihsuah sai phah in an khek culci hai…’aw… ka lung an va ti leng so…! Zu zuar an um lo thu hi a nehhnu deuh ih ka theih mi a si ruangah, zarhpi tlai cu zu ri an um lo cu mak ka rak ti zet man. Nu le pa hrekkhat khawm tiak rung suk pawl cun, an thungai mi relkhawm le mihrek in a thaisun, lolam ih an tuandan ding rel in an rung ve. Pi tar deuh le putar deuh cu an mahten an feh tlangpi in ka hmu.

Zan lam a hung si ih, rawl suan a hung cu thlang tiah ka thlennak in nauhak pahnih khal an khawlak leng an hung tlung ih, hna cu an set deuh si!!! Unau hnih lawng an si nan, Calcutta tlangleng cawlhhmun hrawng ih um vek khin ka thei aw… tah hi an sawngaw a si bik ko in ka thei (An mai theih sal lo ah…) ‘pakauh’ tiin nubik cun a vun king theu nan, cu cu an ti dank el vek a si hmang ding, rimnak ah an hmang cuang lo… an sir ihsin ka rak hni thup rero.

Ka tumhnak ih rei um ding ka si ruangah, a thaisun tlawngkai nikhat ahcun an lolam ah ka feh ve ih, lamzin ih fala le tlangval hawhaw phah ih an feh cu… ka no deuh lai in mang ter zualtu a si. Lolam hnatuan ahcun an nauhak hman ka tluk lo in ka thei aw… curuangah in lam kan thlen veten, phuahhlam tuah in, ‘kan hnatuan a bangaw lo tuk a si hi… nannih khal ka umnak ih ka tuan vek cu tuan tum uhla, nazi pakhat sungih ka theh mi hi, zarhkhat ah nan theh ce zik lo’ tiin ka vum rel ih, insangnu bik cun, ‘Hniangsinpa, zo hman in ziang an rel man si lo… kan lo theithiam hokhaw’ tiin hni siamsi phah in a vun tiih, insangpa khal ti pacang teraw phah zet cingin in, ‘Hmnm’ a rak ti ve hmang.

Ka duhhnak le ka tum hnakih rel ka um nan, ka khawp cuang lo. Vanthatnak ah, nauhak khawmpi cu ka umnak khua cun ka um lai ah an thleng a si cu. Aw… nun hlun, a liamcia ih kan rak um dan ka va mangsuak nasa so!!! Ka thlennak insangpa cun, “Nauhak khawmpi hi a si hautakbik sawn” tiah a relih, ka theithiam lo zikzik, ziangah mino, nubu lole pawlpi a hautak sawn lo? Ti cu ka ruat nan, a theisuak sal… nauhak cun, “Nang na thlennak te in ziang an lo hmeh pi?”… “Kannih cu hngapih kio lawng in hmehpi” … “Kannih cu hlamhmai” … tivek in an simaw theu ih, cunah khawte ahcun, sa lei ding a um theulo ruangah, Ar vulh lai in a rak tuar duh zet hmang… (Ka hnih a suak zet nan.. lunglen a ti zual).

Zarhthum ka um kim zik ti cun, insangpa cun a thaizingih mawtaw a feh ding thu in sim ih, kei khal ka vung thinnuam hlunhlo lawk nan, khatlam ah ka umnak khua cun ka lung a ti leng zet fawn… awh aw … sim hrelh ka va phang so… Hniangsinpa, putar le nupi tawng thei lo in ti theutu pawl hin rak thei hai seh… ka tuakpar in mi hrangah Hniangsinpa ka va si hmanah… cui khua ahcun, Fala tleirawl, zuang zang zet le hmel tha cun in be se cuang lo e!!!

Cui khua ka thlen, a thaizingah Fai tham khawngin ka thlennak ah a rungih, kam zaang zet in, “Mikhual nan nei maw si” ti phah in, mimeng no zet thawn i run zoh phah… a va mak so… kei vek leng u, miih ‘ka pu’ an timi, cu tiih i zoh cu…hmansehla ka thinlungah, duhnak mit silo in, mikhual lawmnak a si sawn zumnak in a khat sal. Hmanseh, tlawngkai nikhat (a thaisun) ih lolam ka feh khalah, ka kiangah a feh timi thu hi, a tlin lamah ka ngan lang duh lo a si khi… kan tlun lam khalah ka phur i sawng bet… vanthat a si nan, ka hrangah a tlai deuh thlang a si hi…

Lolam in tha hnem lemlo ih ka theihawk ruangah, inlam ah nauhak (ka thlennak in zawng pahnih) kilih inlam ih um ka hril sawn theu ih, cuvek can khalah, cui tleirawl cun, “Hniangsinpa.. na hmin ngai ziang a si? … hnipuan sawp ding na nei maw… banhla lole fu teh na hiar maw?” tiah in sut theu ih, tar lamah, ningzah ruang in ka hmai a hung sa ut o theu.. “Nupi na nei maw?” in ti tumih, ka neihlo thu ka sim ih, beiseinak mithmai thawn in vun zoh tla cu… ka tlangval sam pir lai i ngai ter zualtu a si.

Ka tum ram pan dingih ka suah ni ahcun, veikhat tal khai tleirawl kha, ka huatlo zia thu le ka duh thup thu, ka ka in a sim ngam lo hmanah, ca tlap khat tenten ih sim ka duh nan… kei rual u sawn hman in hnawng siang lo ih, duhdawtnak mithmai pante thawn in zoh theu tu, na suah a tlai, a pawi deuh a si… na tum tawk val co dingah, kan cunghlum laireltu in lo hualhim vivo ih, lungawi sopar ih na um vivo ka duh sawn… tiah ziang hman sim le ngan ngamlo in… ka liam san cuarco a si cu… aw…

Mi Raltha

MI RALTHA

By: Hniangsinpa

Khawlak ah zilthli fim dawngin ka suak ih, park ih tonak an tuahmi ahcun ka to. Ka ruahnak ka kawm rero laiah, ka kiangah kum upa zet pakhat a rung to ve ih, ka hmeltheih a si lo ruangah biak khal ka rak tum lem lo nan, amah sawn in, “Na thuruah a va khun awm ha? Cu lawmmam ih thuruah cu!” tiah i rak be hmaisa ih, kei khalin, “Ziang dang a si lo, mi raltha an tahnak hi ziang a si pei? tiah ka ruat” tiin ka rak sawn. Anih cun, “Tahnak a dangdang a um ko ding nan, keiih ka tah mi cu, harsatnak le buainak tlansan lo ih, pahtlang ngamtu pawl hi mi raltha ka ti mi cu an si” tiah i sim.

Famkim Siarbet

Kan Bible Kilhim A Tul!!!

KAN BIBLE KILHIM A TUL !!!
By: Hniangsinpa

Kannih Laimi hi a hleice in sakhaw mi zet kan si. Kan Pathian thu thianghlim Bible khal tawk fang cu kan thei cio ko. Sakhaw dang vun ruah cun a hleice in kannih Laimi pawl hi kan sakhaw sinak thei hngettu kan si khal zum a um. Cui kan sakhuanak cun kan hnam nun khalah tam zet in thu a nei ban khal in ka thei. Cu tiih kan rellai ah, ‘thil tha/thlum zet khal, sebik/ kha bik ah a suak thei’ ti cu kan cin ken tha in ka thei. Curuangah kan cin dingih tha cu, ‘Kan Bible khal hi a sinak ngai kan hlo ter pang ding’ ti hi a si.

Famkim Siarbet

LUNG A LENG E!!! (TRUE STORY)

LUNG A LENG E!!! (TRUE STORY)

By: Hniangsinpa

Duhnak hi ka hrangah a um nawn ding ka zum lo. Duhtu ka tawng dingih, duhmi ka nei ding ti khalin ka ruataw nawn lo. Nunau in ka thinlung ah hmun an co dingih, ka hnatuan leh ihthah tiang an ti thaw nawn lo ding ti khal ka ruat dah nawn lo. Duhnak cu veikhat hrang a siih, kan tawng cingcing lo timi thu in ka hnemaw theu. Zoso maw in dem ngam ding? Nupi neih cu ka duh lo a si lo, tum lo khal ka silo nan, veikhat duhnak in in dung tun zo hnu cun, hnatuan le leitlun nawm cen tilo cu buaipi tlak ah ka neih nawn lo.

Laitlangah ka tlawngih, lamzin cu ka ruahdan hnakin a rak siat sawn lai. Mawtaw to maw kan si ih, ke ih feh sawn ti hman theihthiam a har can a tam. Fur lai a siih, kei Laipa lakih niam tuk ce lo hrang hmanah, ka awm/taang cancan cenbek dai a tul can a um lai. Hmansehla, khua ka cuan ih, ‘Hring dildel kan Lairam’ timi hla thu cu a dik zia ka hmu fawn. Camera siava te ka ken mi cu ka zuk phahphah, mawi ka ti tuk aw… umtu ngai nei lo hmansehla, a mawinak cu a kel thotho.

Thlennak in pakhat ih kan thlen laiah, nupi nu pakhat thawn kan kawmaw ih, an umnak ka sut, anih khal cun in sim ih, “A sile, nan umnak kan thlen dtikah, nan in ah kan thleng ding” tiah ka ti. Anih khal cun, “Kan nufa lawngin in kan hlum ih, nan duh ahcun a ngah tuk ko” tiah in sawn. Ka hna beng a verh vurvo. “Na fanu cu pasal nei lai maw, an pa teh khui lamah so?” tiah beisei nei thup phah thawn ka vun sut. “Pasal nei lai a si lo” tiih in vun sawn hnu ah, a fanu hmin a vun sal, cucun ka hna i fah sinsin ih, ka thinlung sungah a fanu hmuh duhnak in ka khat cih.

Cumi hnu ah zarh tam zet cu Laitlangah ka um laiih, kan nauhak lai ihsin a thuanthu kan rak theih mi, kan rak tih thup phah mi le, thuanthu nei tam zet, Rih lam khal ah cun ka feh vivo. Hmansehla, Pu Tuan ih hla, “A neih hman neih hlan ih” a ti vek deuh in, “A hmuh hman hmuh hlan ih” ti dingin, ka thinlung sungah, nu pakhat ih fanu hmuh duhnak cun in luah khat deuhdeuh.

Ukathah (Khaw hotu) pakhat cun rawlei mi a sawm ih, cumi thawn thunuam kan rellaiah, an makpa a ra lut ih, Laimi a si lo nan, a lung a tluang zet ti thu ih in tekpa in a rak thup mawi hnu ah, “Anih khal hi ralkap a siih, a nupi (Ka fanu) a ngai a si ding, a tlan. Hmansehla, kan ram hrilawknak in uknak a thleng beisei in, kei khalin inn ah ka um ter” tiah, kan ram uknak thlengawk a hiar thu thawn i ruah.

Ka khualtlawn tikcu a cem ih, cui ka hmuh duhmi tei umnak lam pan in kan suak. Hmuh ka duh nan, ziang tin in rak ruat ding ti ka thei fawn lo. Ka lungsung cu a sualaw butbo. An in kan thleng nan, kei cu ka hmu ngam ciah hrih lo. An in tlun ah ka thleng ih, hmansehla, a zan kha khawm can a siih, khawmnak ahcun hmuh beisei in ka um nan, zo a si ti ka thei hrih fawn lo.

A thaizing khua a hung vangih, ka ningzahnak hmuahhmuah tan in, an inn ahcun ka vung, ka hmu ih, hmu lo bangin ka um nan… ka hmu fiang zet. A thaisun khawmnak ahcun amah hmuh theinak ding ah ka to ih, Camera siava te cun amah lang ding in ka hei zuk thup ih, cu mi hnu ah, ngam le ngam lawn amah cu ka hei zoh… kan mit a tawngaw cu… ka hmul thi hmuahhmuah khi thingkung vek in an ding sualso khin ka thei.

Cui a mit mawi zia cu, van arsi tleu sersi vek khi siin ka thei, a hmur vam hemhi le a hnih zawngih biang sum vek rung lang cu… ka sim fiang thei lo. Kai Solomon ih hla in rak phuahsak mi ka ti ding, “Ka dum nan, iang ka nei” timi hrang ahcun, a ni cu van cung thaihliak a si bik ko…

Can a hung rei deuh ih, ka biak phahphah, ka suupaw thei nawn lo…ka duhnak ka sim ih, anih khalin in rak co hlan sak… ka khualtlawn tumnak hmuah khal ka hngilh ih, a kiangih um cu ka khawp thei lo. Amah hmu lo in, zing ni veihnih a suak pang ding ti ka phang bik. Anih khalin, ka kiangih um nuam a ti thu le thenawk a duhlo thu in sim ko nan, ka zum ciah silo, ka zumlo siang fawn lo. Ka duhtuk, kan pahnih ih kan um can ah a mit ka zoh khawp thei lo, a hnar ngul mawi zet le a hmai ka duh zawng a si fawn.

Kutsihaw dingin ka sawm nan, tuah ding dang a neih lai thu in sim ih, ka el ngam fawn lo. Ka duhnak cun, keimah le keimah ka duhawknak cu in hnuk niam ih, a thu cu ka ret thupi bik thlang.

A tuah ding mi tuah ding cun a liam ih, ka thlah ngam lo. Hngaktu si a harzia ka theih phah rori. A liam hnu cun, zan ka ih zawngah amah ruatlo in ka um thei lo. Ka zing thawh zawng khalah amah ruat lo in ka um thei lo. An in ah cun ka man can ah ka feh ih, phar ih an tar mi a zuk zoh cu ka co tawk a si. Ka ngai duahdo. Ka duh duahdo. A can len amah parih zumnak ka ret mi cu ka rinhmai zikzik.

Ka hawl, ka thinlung in, khui tinkim ka hawl, tu khui tawk an thleng ding, khui nah a um ding, ziang tin a um ding. A ra sal ding, kan tawngaw ding… ti thu cu nitin ih ka lungsungih um a si.

Hngak theilo zikzik ih ka um can ka um nan, ka duhnak cun zumnak le ruahsannak thar in pek ih, in thlamuan sal theu. Ka duh, nupi ding khalah ka iai lo men a si lo, neih ka duh, kumkhua ih ka hnen um dingih ka duh zia khal amah cun a thei ko ding. A kumkhaw ruun inn mawi tertu dingih i hril ahcun, kei khal in ka ti hni (Laugh) thei lo hmanah a mitthli tla tertu si ka tum lo.

Ziang a si khallen, himi ka ngan laiah kan tawngaw hrih lo ih, a thinheng nak ka rak ngan pang ding, ka duh tawk hrih ding.

THEOLOGICAL EFFECT

THEOLOGICAL EFFECT

By: Hniangsinpa

Mirang tong hi kan sang lo thei lo, thiamnak lam ih tah ding ahcun in theitu lek a kiang naiih um dahtu cun in hnihsan ko ding. Hmansehla, ka ca ngan duhsannak in a neh deuh ruang sawn ah siin ka thei, ka sang ve theu. Ka hmel theih pakhat cun, “American” tiin America khi sim theu. Ram sim duhnak a si ahcun, ‘America’ vun ti ding a si nan, hitin i ruah theu, “Ka thei lo a si ce lo, hmansehla kan Lai tongih ka rel ahcun, American ka ti ding, cumi cu kan tongah kan la lut sawn ding ih, mirang simaw, tong dangih kan sim le rel ahcun, America kan ti ve mai ding… kan tong cun American a si” tiah hni huahho phah, thungai mitmeng si fawn siin i sim theu. A dik tiin lu ka sut pi lo nan, a cang thei mai ding tiah ka ruat rero. Mirang tong ka rel ve duhnak ah ka rak ngan tam sual man zik si… kei theu len, tar lam tit a fam cu, in theithiam uh law.

Kan ram ah, zirnak tha ngaingai kan nei lo, kan nei thei nawn lo ti sehla, thuphan per zutzo cu kan si zik lo!!! Curuangah, mirang thiam duh le buaih duhah tiin Bible tlawng kan pan ciamco. Thealogical student hi santhar mino ahcun kan tam sawn lo ding maw? tiih ruattu an um khalah dem theih an silo mai thei. Cumi cu a tha lo tiin ka sim lo… hmansehla a effect (rahsuah/hrinsuah) mi hi kan ruat cio dah ko ding ka zum, kei cun ka mi bang lo zawn a si vekin, ka ruahnak, ka ruahdan a dang, beiseinak in pek rualrualin, ‘Pang (If) timi hi in ti thuanawptu silo hram sehla ka duh.

Ka ruah pakhatnak cun, tui kan ram dinhmun ah kan ruat tello thei lo. Tlawng a tam hung tam deuhdeuh, saya an tam deuhdeuh, pastor an tam deuhdeuh ih, tuannak ding a mal fawn ruangah, pawl kekkuai a tul!!! Tlawng bangawi kai le zir silonak cun, pawm dang a bangaw thei lo, mai buaih kan ruataw lo thei lo, curuangah, kan thenawk vivo a tul!!! Pawm dan le, si duhnak in hmun a co kauh tuk ruangah, Hnam feeling luh a tul!!! Cumi cun in ti fiak deuhdeuh, Christianity maw Socialism kan si, ti hman ruat nawn lo in, theology kan zirmi cun in ret!!! Pom dan bangaw lo tuk siri cun Sakhuanak dang tiang ah in hruai!!!

Miphun in kekkuai ter ti tiang hmanih sim ngamtu an um ka zum. Si e, thil cu a se zawng ih kan ruah rualrualin, a khatlam kan ruah a tul. Cumi thawn pehparih, ka rel duhmi cu, kei cun mi rel le sim mi ka theih a si lo, ka lungsung puak/taang sung suak a siih, rel duh mi le khih duhmi minung ka rello. Ngan sau ka tum zet nan, ka sim duhmi ngaingai sawn ka hngilh pangah…

Ka ruah pahnihnak cu Hmailam hrang ah a tha zawng ih rah a suah thei ka beisei. Church History vun rel sehla, a hram thoknak a si cu ka ti ngam lo nan, 1517 ih Martin Luther in ‘The Ninety-Five Theses’ timi ca a suah le European Religious War timi ti cemtu 1648 ih Treaty of Westphalia thawn pehpar khalin, a rak siatnak cu Corruption ruangah a si. Humanism ihsin Protestanism ah, thu dangdang rel bet ka tum lo. An sual, an tha ka ti lo. Germany lenglam ih an buai thoknak khal rel ka tum lo. Rak buai lo sehla, Politician hnuaiah maw kan um dingih, Religiuos hruaitu kut hnuaiah??? Cumi khal a tha ka ti bik lo. Ruahnak hrangih ka ngan tel mi an si.

Ka sim duhbik mi cu, Theological Effect tiih thupi ka tar mi khin, kan ram a rem sal thei kemmaw? Kan sakhuanak lawng kan effect ter pang kem? Kan culture, believe lawng a thleng ban pang kemmaw? Thla a tem zik nan, nonawn an um lai tiah ka thumaw ko. George Whitefield cun Sept. 14,1740 ahkhan a pal dahlo mi leilung pal in, Anglican mi in a tum ruang khal silo ih an pulpit hman a siannak cun, England ram pumpi a tuah tha thei. 1741-1742 cu England ram hrangah sim bet tullo ih kum pawimawh ah a hung cang ta riai!!!

Cumi cu a si ‘Theological Effect’ dik ka ti mi. Kan ram zir sang, Theology sangsang thiam, pawl hi tang khawm sehla, minung pakhat ih thangphawknak in rampi hmailam lamzin a khihhmuh thei ahcun, kan ramah Theological Student kan um si!!! Khuanu malza sawmnak hmangin kan zir theh ta cheng cu, “Let there be Theological Efecct, that can change the Country, Culture, Believe” tiin kan au khawm suak mai lo ding sawm? Secular zir dingah kan ram in in pe lo ta ceng cu, kan Theology zir hmang tal hin, kekkuai lam bawh loin, remthat hna kan tuan tlang khawm thei lo ding sawm… tiah ka sawmaw duh a si.

LCF Crusade & Zion Ralkap VCD Released!

Kum 2010 sungah veikhat tal Crusade nei dingih thurel cahmi thawn pehpar in, Aizawl LCF (Lai Christian Fellowship) cun Ni 13-Sept-2010 ihsin 19-Sept-2010 tiang khan, LCF khawmnak Zodin, Aizawl hmunah neih a si.

Speaker ah Evan S. Tha Nei Fai a siih, Singer cu Evan. Biak Hlei Sum a si. Anmah bawmtu dingah tiin, Salai Van Duh Thang @ Duduh le Evan. James Lal Din Lian in an hmanpi. Can dangih Crusade ih thleng dahlo khawpin Pathian in mipi a hip/ko khawm ih, tuini 19-9-2010 sun khawm ahkhan Biakin sung a tlem thei zat rem a si hnu khalah, a sungih lut thei lo ko, step (kailawn) khalah an khat ih, cumi ih tlemlo, lamzinpi lam ih um le tlungsal khal an um. Khawm hram hi Rev. Tomothy Lal Hlun Eng in a nei.

Hi Crusade danglam nak cu, natnak a phunphun neimi pawl, an lu parih kutsuang in siseh, mipi hmaiih thlacamnak le phone feh tlangin damnak an co ih, kan biakmi kan Pathian Chinland cun a thangthat a si.

Tuini ahkhan, Zion Ralkap VCD, hlasak thiam minung 20 ih sakmi, hlaphuah thiam dangdang pawl ih phuahmi, TEFF (The Truth Evangelical Falam Fellowship) tawlrel mi Live Show cu, Pastor France, LCF, Aizawl Pastor in relaease nak a nei cih.

Hi VCD hi ramleng hmun tamsawn ah kuat suah tum a siih, Pathian hnatuan vivonak ding ruahsannak thawn tuah mi a si bangin, ramleng um Laimi kan umnak a thlen ahcun, Pathian hnatuannak ah ngaiin, rak bawm cio tum dingah, Chinland cun a dilsak duh bet fawn.

Internet a buai men thei

Internet a buai men thei
Leitlun cem ding thu le an rak sim cia mi can thawn pehtlaihawknak nei lemlo, Internet cun, tuihnu reilo ah buainak a nei men thei. Cui buainak thleng men dingih zum mi cu, Virus le programming lam silo in, Internet Protocal address hi a si.

IP address hi tui hnu ni 498 ah cem thei men dinhmun ah a ding. Cu mi umzia cu internet nei thar duh hrangah IP address a um nawn lo ding tinak a si. IP address ti umzia cu Internet latu pawl theih theinak a siih, cumi cu dot timi hmangin number hlawm li ih pek a si theu. 203.26.51.71 cu internet latu pakhat hrang a si ih, hi number hi tu ahhin, 4 bilion hnak ih tam in an hmang zo, curuangah reilo ah a pek suah thei zat hi cem thei dinhmun ah a ding.

IP address hi phone ih number vek a siih, a number diklo kan ngan ahcun, internet ah a luh theih lo. Curuangah IP address hi hlawm 5 ah tuah a tul dingih, buaithlak zet thil ah a cang thei. Phone ahcun number ret bet a har lo nan, IP address ahcun number bet hi harsa zet leh cang thei lo tluk ih ngai mi a si. Asian Pacific Network Information Center ih scientist Geoff Huston cun “Phone ahcun number ret bet hi thil harsa a si lo nan, internet IP numbet bet lawng thil harsa zet a si” tiah a sim.

Hruaitu Pitling ziarang

Hruaitu Pitling ziarang

Hniangsinpa

Hruaitu dik leh fel cun hna a tuan zikah, nasa zet in thu a ruat ta. Mi dang va rawn khal ningzah a lak lo ih, mi thusimmi thlun khal a tul can ahcun a hreh dah lo. Cui ruangah, thuthluknak a tuah mi cu remthat a tul sal ciamco lo ih, a si dan ding vekin a feh theu. Kan Laimi hruaitu tam sawn hin hi dan (Principal) hi an nei lo maw, a nak cang an thiam lo maw, thiam an tum lo hrimhrim sawn ha? tihi ruah tlak zet mi a si. Asan cu, thuthluknak an tuah tikah, zohsal a tul ih, meeting sal a tul can khal tam zet a um ding.

Hruaitu an sivek in le mipi hrangih hnatuan tu an si vek in, an thuthluknak hi mipi hrangah a pawimawh zet ti hi an thei duhlo maw si ding ? tiah vei tam zet ka ruat theu. Mi hrekkhat le phei cu, an tongkam suak ngai men hmanah ziangvek minung ha a si ding tiih ruah ding ti tam an um.

Cuvek an si theu ruangah, an hnuaiih tuan, mipi si ciah fawn lo pawl tongkam le phei cu ngai har can a tam duh zet. Thuthluknak tha lo tam zet, tuan suah an ngam ngai silo hi a va tam lawmmam so!!! Hrekkhat group mail ih ca kan thlah tik ah, ruat cia lo in, an to can ah kan ngan vukvi theu ih, cui an ca ngan vun hmuh cun, kan Lairam a cawm thei kemmaw? Ti can khal a tam duh zet.

Hrauitu si hlan hmuahih, raltha zet ih hnatuan tumtu kha, hruaitu a hung si cun, cui a tumnak cu a feh suah pi ngam lo lala theu. Kan ram cu a farah tuk kan ti khalah, farah velo tam zet an um. Cu pawl thawn kan hruaitu hi tang ngam hai sehla, ziangah so maw ram thangso kan si lo ce ding?

Ram hrangih ih hnatuantu an sivek in, tui an dinhmun vun zoh sehla, hrautu si hi an tlin ngai kemmaw? Mipi hrilmi ih hruatu sinak nei an le phei ahcun, hmailam can ah hril leh sal an si teh an zum ngamaw kemmaw?

Tawnawk khawm canih hminthat cuhtu hruaitu cu, a sinak thei lo, mi aa vek an si. Hruaitu cun a lam hruainak lamzin cu, a taksa a thei theh bangin, a thei ding a si. A hruaimi zo an si, ziangvek minung an si? Ti tiang a theih theh a tul. Tawnkhawmawk can khalah, a netta bik ah a tlung in buaipi tulmi a um maw um lo ti khal a theih a tul. Hruaitu dik si ding cun, in ti larawk ciamco a theih lo ih, asan cu mipi hrang ih tuantu an si ruanah a si. Hruaitu si thei ding cun, tihphan nak in a nun ah hmun a co thianglo dingih, ralthatnak thawn a ho pawl cu a hruai ding a si.

Hi hruaitu dinhmun ih ding ngam an um ahcun, mino tam zet in an dungah kan thlun ngam ti mi hi, Lei le Van a fiang vek in a fiang a si.

Next Page »