NLD Cu A Thawknak In Buainak A Tong
May 6, 2012 by Chin Hero
Filed under Falam Times, Kawlram Thuthang, Thuthar Dang
Parliament pawl ih thu kamnak an neih mi daanbu (constitution) cafang pawl cu rem ding in an dil nan a net nak ah cun acozah ih a ret cia mi daan pawl vek in thlun in thukamnak (oath) neih ding lungkimnak an neih thu NLD party hotu Daw Aung San Suu Kyi in a sim.
Karlak hrilawknak ih tling ding in me a rak petu pawl mithmai zoh in le Parliament ih an tuan pi pawl ih duhnak thlun in tlawngkai nikhat ni ah lungkim ding in rel cat a si thu hotu bik in thuthang la tu pawl hnen ah a sim.
Parliament pawl thukamnak an tuah ih an siar tel mi cafang ah daanbu cu ‘hum in kan kil khawi ding’ ti hnak in ‘upat in kan thlun ding’ ti si sawn sehla ti ih an dil mi cu dil nawn lo ih an thlah awk mi sawn a si. Tui thukam tuahnak ah hicu daanbu thu lam men a si ih ramthu thawi a pehthlaih awk tuk lo ruangah an thu kan thlun men nak a si a ti.
Karlak hrilawknak an neih lai ih mipi pawl hnen ih an rak tiam ta mi thudik ih uknak (ta ya upadi soe moe yi), mipi hnen ih daihnak thleng ding in le daanbu rem thatsal ding thu pawl kha cu NLD ih U Ong Kyiang in kan ral ring man hrih lo a si ti in Mizzima pawl hnen ah a sim. “Kawlram ih ramthu ah khat lam le khat lam remaw zet tei kan ti awk thei a tha ti in kan ruat. Curuangah Parliament tonawknak ah tel ding in kan relcat nak a si. NLD ih din hmun ah cun kan ralring man aw lo a si bik” ti in a sim bet.
NLD pawl in hi daanbu remthat thei a si ah cun an hlawh tling ti ih ruah theih a si. Nan tu ah cun a tir te ih sin remthat lam si lo in thlun lam ih an thawk.
Falam Times
Ban In Kawl Acozah Le Kachin Donawknak Daihter A Duh
May 6, 2012 by Chin Hero
Filed under Falam Times, Thuthar Dang
UN Secretary-General Ban Ki-moon in Kachin le Kawl acozah doawknak hi cawl thlang sehla ral umnak hmun ih refugees pawl khal tong theih si sehla ti in dilnak a nei.
“Kachin mipi pawl in doawknak cawlh ding thu can tha hi el lo in ramthu ih lungkimnak neih mi hin daihnak le thansohnak a thlen thei ding” ti in Ban in a sim. Kawl acozah hin tlangpar mi (Taing-Yin-Ta) meithal kai pawl thawn doawknak cawlh ding lungkimnak an nei zo nan Kachin Independence Organization (KIO) pawl thawi an tuah mi cu acozah an rinsan thei nawn lo ruang ah pahbal in tuini an do awk rero nak asi.
Kawl acozah le Kachin Independence Armry (KIA) an kapawk rero nak ruang ah mipi thawng tampi cu umnak kel te ah um thei lo in hmun dang ah thawn an si. Tubaite ah cun U.N. pawl in rawl le thilri mallai cu KIA um nak hmun ih refugee 50,000 pawl hnen ah an zem thei.
“Kachin State ah tu vek ih mi harsa bawmnak hrang kan pan thei hi a lung awi um zet ih peh zawm thei vivo ding khal a si” ti in Ban in a sim bet.
Falam Times
US ram thawn pehpar in theihtlakmi thu hrekkhat
April 30, 2012 by Chin Hero
Filed under Lawrkhawm, Leitlun Thuthang
Falam Times, Malaysia (April 28 2012)
-US ram hi leitlun ram hmuahhmuah lak ah mivai (immigrant) um tambiknak ram a si. Open-door policy neitu le ram sung ra certu pawl lungawi zet ih rak hmuak ringring tu ram khal a si.
-US ram ah ramdang suak (foreign-born) mipum 40 million an um. Hihi Russia, Germany, Saudi Arabia le Canada ram pawl ih ummi mivai mipum zate kom thawn a bang aw.
-US mipum zate ih 13% cu mivai (immigrant) pawl an si. Mivai an tambik caan cu 1890 kum (15%) a si ih mivai an malbik caan cu 1970 kum (5%) a si.
-Tufang ah US ram hlumtu minung 8 sungah 1 le hnatuantu minung 6 sungah 1 cu ramdang ih suakmi (foreign-born) an si.
-Zatek (percentage) cun US hi mivai um tambiknak ram a si lo. Leitlun ah mivai um tambiknak ram cu Qatar ram a si. Qatar ram ih um minung 87% cu ram dang ihsin a ra mi an si.
-US ram sungah mivai 11.5 million cu daan lo ih um (unauthorized) pawl an si.
-Daan lo ih um mivai pawl sungah mipum a hrek zikte (25%) cu California ah siseh, 16% cu Texas ah le 6% cu Florida ah siseh an um.
-US ram sungih a vaimi ah Mexico rammi an tam bik. Kum 40 sungah mipum 12 million lai an vai.
-US ram ih mivai pawl sungah zatek tambik a simi 30% cu Mexico rammi pawl an si ih 5% cu Tuluk rammi pawl an si. Mivai tambik ramdangmi pawl cu India le Philippines rammi pawl an si. (Yahoo news, April 27)
Wesley Bawi le Lily te innsang Australia ram an tlung
April 30, 2012 by Chin Hero
Filed under Chinmi thuthang, Falam Times, Lawrkhawm
Falam Times, Malaysia (April 28 2012)
Malaysia ih ummi Chinmi beunak a hawltu pawl hrangah ti thei tawk in pum pe aw in kum tawkfang sung international interpreter (tonglettu) dinhmun in UNHCR tangah hna a rak tuan tu Wesley Bawi le Lily Sui Zahau cu Malaysia ram tanta in an umhmun khuarnak ding Australia ram ah April 28 ni ah an feh ding tin thu don a si.
Wesley Bawi cu UNV (United Nations Volunteers) program in UNHCR ah 2008 kum July thla ihsin 2011 kum December tiang hna a tuan. Pehzom in 2012 January ihsin April tiang IRC program in hnatuan a peh bet. Wesley Bawi ih nupi Lily cu 2008 May ihsin 2010 February tiang UNHCR ah tonglettu hnatuan a tuan hnu ah Australia ram ah a va um lawk. Cutheh in 2011 April ihsin 2012 April tiang UNV program in Malaysia ih UNHCR ah international interpreter dinhmun thawn pehzom in hna a ra tuan sal tu a si.
Wesley le Lily cu 2010 kum August thla ah khan Malaysia ah thitumnak an nei ih fate mipa Nicholas an nei ih tu ah thla 7 a si zo. Chinmi, a hleice in Falam mi, hrangah a phunphun in hna a tuantu le pum a petu Wesley le Lily te innsang cu Malaysia tansan thlang ding an si ruangah hnatuanpi, rualpi le sungkhat dangdang pawl in an ui zia le feh an sian lo zia an sim.
Bio-data collecting tuahmi ah FRO zung ih hnatuanmi pawl
April 30, 2012 by Chin Hero
Filed under Chinmi thuthang, Falam Times, Thuthar Dang
UN ih bio-data hmin cazin lakkhumnak ah Malaysia ramsung beunakhawl ih umtu Falam mi le sa pawl hmin cazin lakkhum theh a si theinak dingah FRO co-ordinator Reuben Van Lian cu state dangih khualtlawnnak a neihzo vekin April 21 ihsin 25 tiang Cameron Highland lamah khualtlawnnak a nei lala.
FPM-FRO assistant secretary Mang Oo Lian khal April 25 ihsin 26 tiang Kuantan lam ah khualtlawnnak a nei ve. FRO ih co-ordinator khualtlawnnak a neih tinten FRO co-ordinator ai-awh in Saya James Pek Muan cu FRO zungah mipi hrang hnatuan nak a nei rero.
Falam mi le sa pawl bio-data hmin cazin lak theh an si theinak dingin FRO zungah FPM-FRO president Paul Za Nei Bil ih hohatnak thawn secretary David Luai le Office staff pawl cu nitin hna an tuan rero.
Malaysia ramsung um UN card ngahhrihlo beunak hawltu Falam mi mipum 1200 luan um ding tin zum asi nan 2012 kum April 28 ni tiang FRO zungih bio-data form a phihtu mipum cu 800 hrawng lawng a si lai. Himi bio-data thu thawn pehpar in thu theih fianglomi a um le FRO zung (03 9222 0059) ah le FPM-FRO secretary (012 923 0921) thuhla suhhlam theih ringring a si.
Falam Times
UNHCR in beunak hawltu pawl ih bio-data pehzom in a la rero
April 30, 2012 by Chin Hero
Filed under Chinmi thuthang, Falam Times, Thuthar Dang
Falam Times, Malaysia (April 28 2012)
UNHCR cun Malaysia ramsung um beunak hawltu pawl ih bio-data cu 2012 kum April 9 ni ah Alor Star state in lak a thokih April 23 ihsin 26 tiang khalah Cameron Highland ah pehzom in a lak rero. UN ih hnatuannak le Community tuanvo neitu pawl ih hnatuannak acah vivo ruangah tuihlan simthan ciami state tinkim ih bio-data lak ding ni pawl hnak ih tuan deuh ah theh thei ding zum a um. Kuala Lumpur lam le a dang state pawl ih bio-data lak ding ni khal zumnak hnakin a tuan thei ti asi. Curuangah Malaysia ramsung um Falam mi le sa pawl FRO zungih bio-data form hmin cazin pekzotu zozo khal FRO zung lamih simthan dingmi thuhla ngaihvennak nei cio dingah sawm a si.
FRO zungih theihpimi UN ih bio-data hmin cazin a lakmi sungih a tel zotu Falam mi pawl cu Alor Star State in mipum (1), Penang ihsin mipum (7), Ipoh ihsin mipum (10) le Cameron highland ihsin mipum (15) pawl an si. FRO zungih theihpimi siloin community dangdang/bulpak tvp in UN ih hmin cazin a pektu Falam mi pawl cu FRO ih member an si lo ruangah FRO cun thuhla zianghman a buaipi lo ding.
UNHCR ih bio-data hmin cazin laktultu pawl cu beunakhawl in UN card ngahhrihlo Malaysia ramsung ummi mipumpak (fala, tlangval tvp), UN ah innsungsang ben-awk ding a hngak nan kum (18) a luan zotu pawl an si. UN ih bio-data hmin cazin lak atultu zozo khal FRO zungah bio-data form a phih hrihlotu cun nitin FRO zung on caan ah form ra phih dingin sawm a si.
Malaysia LCF Biakinn Ah Hlunghlai Zetin Calai Seminar Nei
Lai mi in Linguistic lam ih zirsang Master tiang kan neihsun Rev. Khar Thuan cu GCCF conference nei ding in kan dung Tlawngkai nithum ah khan zarh khat sung cam ding in Malaysia a thleng.
Caan tawite sung Malaysia ih can a hman sungah kan Lai mipawl zawnruat in Calai Seminar cu 29/04/2012 Cawlhnisun tlailam khawm tiak hnuah neih a si.
Hi Calai Seminar hi zanlam 2:30pm ihsin pastor T. Sui San Lal in hram thawknak thlacam nak a neih hnuah hi Seminar hi thawk a si. Rev. Khar Thuan cun a hnuai ih tarlang mi pawl simfiangnak a nei.
Study of Language
Phonetic (awsuah)
Phonology (tawng pianthlai)
Grammar
Semantics
Discourse
Translation, pawl simfiangnak a neih hnuah mipi lam ihsin thusutnak can an awng. Calai lam ih thaw um khawm an sivekin thusuhnak le sanletnak hrang caan tamzet a feh tiah a hmun ih fehtu CT palai cun a sim.
Simfiangnak a neih mi pawl lak ih thupizet pawl cu, “A description of Falam Phonology” theihfeng ah cun buai ding hi a rak um lo a ti”. Tawnghram pawl le Awsuak pawl simfiangnak a neih hnuah “Triphthong le Diphthong, Morphology pawl tla simfiangnak a nei. Zanlam 5:30pm a kim tiang caan hman a si.
Kawlram ihsin ramdang fehtu 80% cu Tuluk ram ah umhmun khuar
April 27, 2012 by Chin Hero
Filed under Falam Times, Thuthar Dang
Kawlram ihsin ramdang fehtu 80% cu Tuluk ram ah umhmun khuar
UNO zung (UNIAP) ih than vekin Lei tlun ah kum tin minung 2.5 mill cu ramdang feh in an um ih Kawlram sungah ramdang fehsuak tu 80% cu Tuluk ram ah umhmun an khuar tin an sim.
Cuvekih kum tin 2.5mill ram dang ih fehtu pawl ih dinhmun a hrek cu mi zuar aw,danglam zet ih nupa sualnak tuahnak,duh lo cingih hnatuan ter nak,lo theih loih sum bur ternak,sal tuan ter nak,ramsa bang ih sawr nak, caw le na bangih hnatuan ter,mi that ter (an sungril phawrh ter),thil zuar nak le hmun hrekkhat ah cun Computer Games dawr ah nauhak pawl nupa sualnak lam ih zir ter nak,nauhak zuar nak,Kalauk zuamawknak,Bawhlung sit puai ih nauhak pawl zuarnak pawl tla an si.
Nitin minung 6800 in ramdang an feh nakah Asia ram sung men lawngah minung 9 mill hrawng an kim.Hi ramdang feh nak thuhla buai hi mai duhhai nak men ih veivak siloin Politics,Pursum leilawn,Khaw pi vangtlang, Thansonak lam, Harsat farah nak, kiangkap tihnun nak le a phunphun ruangih ramdang ah feh le veivak an si ih Ram tin in kham rero hman hai sehla an karhzai thotho a si tin ramtin huap ih theih mi a si.
Kawlram dinhmun ah cun ramdang feh nak hi a phunphun in a rak um ih 1997 ihsi thawkin an rak kham thawk zo. Ram dang fehtu pawl 80 % cu Tuluk ah, 10% cu Thailand ah,6 % cu Malaysia ah le ramsung cu 4% hrawng a si.
Kan dung kum 2011 sungah Kawlram sungih ramdang feh kham nak upadi vekih cawhkuan an pekmi pawl zaten 136 an si ih duhlo cingih kaihhrem mi 89, hlawhhlang 29, duh lo cingih tuanter mi 14, duh lo cingih cawhkuan ter mi 1,nauhak ru 1, pawl cu Yangon, Mandalay,Pekhu,Tanintazi le ram then pawlah cun Shan ram saklam le nisuah nak lam, Kachin, Mon, pawl ah hi thil pawl hi a cang tin theih a si.
Kawlram kiangkap ih ram pawl ah hnatuan le thlahlawh thansak ih sungkua sawmdawl le cawm dingin tumtah ih feh sihmanseh, mi hrek cu Puaisa pawl ih bum le thlem nak, hlohthlau nak, thutiam pelhsawlhnak, nekrawk ih a miat ngahnak pawl an tawn ruangah ram hnih lungkimnak in ram dang fehsuak ih hnatuan dingin an sersuak a tul thu cu tuanvo neitu pakhat in a sim.
In Theithiam Sak Ve Hram Aw
“IN THEIHTHIAM SAK VE HRAM AW!”
Ziangtluk kalo duh ih kalo ngai ti thu
Lo sim ding ka tum caan ah
Ka lungthin sungih ummi
diriam awzet ko dingih sim dingin
Ka t’ongkaa in adaih thei lo e… Duhmi…
Na siar dingah tiin Cafung le cahnah lak in
Ka lungthin sungih ummi
ngansuak katum lala
Sinan Ka lo duhnak thuk zia
ngan suak ding cun
Ka nganmi Caa khal ah
a famkim thei cuang lo e…
Tu ah cun………Duhmi
Cungkhua nu hnen ah
zangfah dilin ka au e
“DUHMI NANG ZIANG TLUK KA LO DUH IH KA LO NGAI” ti thu sim sak dingah,
Ohhh…..Duhmi
Cuih aw te na theih caan ah
Ka lo duh in ka lo ngai ti hi
In theihthiam sak ve hram aw maw..Duhmi..
By-Faizawngpar(Bk)
Tanglam Zin In Malaysia Ra Pawl Harnak Tong
April 19, 2012 by Chin Hero
Filed under Chinmi thuthang, Falam Times, Lawrkhawm
Falam Times, Malaysia
April 19 2012
Tanglam zin (Thailand ram kaan in) in Kawlram ihsin Malaysia a ra mi Chinmi tampi hrang ahcun thil hi an tumtah vekin a can lo hlei ah harsatnak tampi an tong bet a si tin thu don a si.
Yangon ih ummi puaisa Pa Thang (hmin ngaingai si lo) cun Malaysia a feh duh nan tangka a harsa tu pawl cu Ks. 150,000 lawng dil in Malaysia ram feh thei dingin ka lo bawm ding tin a ti. Hi Pa Thang ih lemnak ruangah Falam mi tel in Chinmi tawkfang lai cu tanglam zin zawh in Malaysia ah an ra.
Asinan hi Chinmi pawl hi Thailand ramri lan in Malaysia ramri sung an luh veten Malaysia ram ih ummi Kawl/Malay puaisa (mi-hmuak puaisa) pawl cun an rak hmuak ih puaisa dang (mi-tlen puaisa) pawl hnen ah tangka thawn an zuar. Hi mitlen puaisa pawl cun cui an leimi Chinmi pawl cu mi pakhat ah tangka RM 2,500 (Ks. 650,000 lenglo) thawn an tlen aw ter, asilole, an mah a tlen theitu ding sungkhat unau pawl hnen ah phone an set ih an tlen ter.
A liamcia January thla ah Chinmi pakhat Cung Cung (hmin ngaingai si lo) cu puaisa Pa Thang ih bomnak thawn tanglam in Malaysia a ra ih Malaysia ramri a thlen veten mi-hmuak puaisa pawl cun an rak hmuak ih mi-tlen puaisa pawl hnen ah tangka thawn an zuar. Cun, mi-tlen puaisa (Chin mi thotho) cun cui Cung Cung cu tangka thawn a tlen aw ter nan tangka a nei lo. Mi-tlen puaisa cun Cung Cung ih sungkhat pawl hnen ah phone set ih tangka thawn tlen dingin a dil nan zohman in an tlen thei lo. Curuangah cui puaisa cun Cung Cung cu sal vekin hna a tuan ter ih a hlawhmi tangka cu amah in a laksak theh.
Thlahnih hrawng a rei hnu ah cui mi-tlen puaisa ih a rak lei mi Falam mi minung pali cu a thup ten an tlan ruangah cui puaisa cu a thin heng ih Cung Cung riangri cu innsung ah zarh hnih lenglo lai a kharhkhum. Cui puaisa cun a thupten a tlan tu Falam mi pali hrangah Malay tangka RM 12,000 (mi pakhat ah RM 3,000 zin in) in pek a tul tin Cung Cung ih sungkhat pawl cu a ti. Tangka in pek thei lo ahcun ka that ding, asilole, Thailand ramri ah ka zuar sal ding tin a hro.
Cung Cung ih sungkhat pawl cun a cang theitawk in cui mi-tlen puaisa thawn rualrem dingin caan tampi lak in an zuam nan puaisa pa sawn in a duh lo. A neem zawng in thil ti a theih nawn lo ruangah hi thu cu March 29 2012 ni ah Kuala Lumpur ih palik zung tumpi pakhat a simi Bukit Aman Police Station ah thuhla than a si. Palik pawl in hi thu cu ni kua sung lai felfai zet ih zingzoinak an neih hnu April 6 ni ah cui mi-tlen puaisa pa cu a mai umnak inn ah hmakhat ten an va nam in an va kai. Puai-sa pa ih a kharhkhummi Cung Cung le mi dangdang pawl khal, an zaten minung 13 kaih an tuar ih thawnginn sungah kharhkhum an si.
April 18 2012 ah hi minung 13 pawl ih thu cu thuthennak zung (court of law) ah rel a si ih tu ahcun an zaten immigration camp ah kuat an si zo. Hi kaihmi pawl sungah zohman passport le visa nei an um lo ruangah an zaten Kawlram ah kuat kir an si ding tin himi thu ah tuanvo a neitu Malaysia rammi palik bawinu (bo thum) cun a sim.
Cung Cung vek in tanglam zin zawh in Malaysia ra thlen hnu ah puaisa pawl ih kharhkhum le zuar a tuar tu Chin/Falam mi tampi an um lai. March 24 ni khal ah Thailand ihsin tanglam zin zawh in Malaysia a ra luttu Chinmi minung 15 cu Malaysia ram sung an luh veten palik pawl in an kai ih thawng inn ah an khum.
Tuvek in tanglam zin in ra tahratin puaisa pawl kut sungah zuar a tuartu le harsatnak a tongtu pawl cu Malaysia ih ummi Chin/Falam pawlkom pawl khal in bomnak pek daan ding a har zet. Palik pawl hnen ah an thuhla thlenpi ding lawng hi pawlkom pawl ih ti theimi a si. Tanglam in daan lo ih ram sung ra luh le minung zuar awk hi tih a nung zetmi thil a si ruangah Malaysia ram ih ummi Falam Refugee Organization (FRO) cun pawlkom hmin in hivek thuhla cu zianghman a buaipi thei lo. Kaih le zuar a tuartu pawl ih sungkhat unau pawl sawn hin anmah ten palik pawl hnen ah bomnak an dil a tul a si. Curuangah tanglam zin hmang in Malaysia a ra tumtu zozo khal nasa zet ih ralrin a tul tin FRO ih tuanvo neitu pawl cun an sim.
Malaysia Feh Tum Pawl Puaisa Ralrin Tul
April 19, 2012 by Chin Hero
Filed under Chinmi thuthang, Falam Times, Lawrkhawm
Falam Times, Malaysia
April 19 2012
Kawlram ihsin Malaysia ram ah tumtahnak a phunphun thawn a ra/feh tu minung hi nitin an um ringring. Chinmi tawkfang lai khal tu ni tiang ah mah le tumtahnak thawn Malaysia lam ah an ra thleng rero lai.
Ram pakhat va tlawn dingah sumpai tam pi a cem ruangah Chinmi tampi hrangah ram leng khual tlawn hi a ol lo na sa. Curuangah Malaysia a feh tumtu le a fehsuaktu Chinmi tawk fang lai cu puaisa tha lo pawl ih kut sungah harsatnak an tong theu.
A liam cia thla tawk fang lai ihsin Yangon ih um puaisa hrek khat le Malaysia ih puaisa hrekkhat pawl cu kom aw in Malaysia feh a duhtu Chinmi pawl cu tanglam zin (Thailand ram kaan in) ihsin Malaysia ram ah an luhpi. Tanglam zin ihsin ram pakhat va luh hi thil ol lo zet le tihnung zet mi a si. Lam lak ah accident a phunphun le acozah tuanvo neitu pawl ih kaih le khih ton a ol zet. Mi hrekkhat hrang ahcun khual tlawn lai fang hi a harbik lai caan a bang nan Malaysia an ra thlen ngah hnu lawng ah kan harsatnak hi a thok lawng a si lai ti an thei aw. Cucu thinlung tha lo le tangka a duh luar tuktu puaisa pawl an va zum ruangah a si. Famkim Siarbet
Chinland Guardian In Thuthangca Ngan Sual Lala
April 9, 2012 by Chin Hero
Filed under Thlirnak, Thuthar Dang
Internet website hmang in thuthangca a ngantu Chinland Guardian cun Malaysia ih ummi Falam Refugee Organization
(FRO) ih hnatuan mi thu thawn pehpar aw in thuthang a ngan sual lala tin thu don a si.
FRO hin Falam Times journal hi Zarhpi ni tinten a suah ringring. April 8 ni ih suahmi Falam Times sungah tui tumUNHCR in Malaysia ah beunak hawltu pawl ih ‘bio-data collecting exercise’ (hmin list ngankhumnak) a lak tummi thu famkim zetin ngan in a um.
Asinan Chinland Guardian cun hi Falam Times sungih nganmi bio-data lak dingmi thuhla cu amai duhnak zawn fang lawng lak in a diklo zawngin tong let tahratin amai website ah mirang ca in a tarlang. Chinland Guardian in mirang ca thawn a leh salmi catluan pawl cu a dik lo ruangah Malaysia ih ummi Chin refugee community pawl karlak ah hmuhawk sualnak tawkfang lai a um ter. Famkim Siarbet






