Aung San Suu Kyi Nobel Lecture

Aung San Suu Kyi Nobel Lecture

Aung San Suu Kyi, Oslo, 16 June, 2012
Lettu : Van Bawi Lian @ sbawite 
21 July 2012,   12:00 pm

 

Suu Kyi Noble Lawmman a lak laiih a thusimmi pawl © THE NOBEL FOUNDATION 2012  ih siannak vekin Chin zatlang  ṭongin ka thiamtawk in ka rawn let. 

Your Majesties, Your Royal Highness, Excellencies, Distinguished members of the Norwegian Nobel Committee, Dear Friends,

Kum reipi liam zo, Sankhat lailiam vek tluk a siko, cumi lai ahcun Oxford ah ka um ih ka fapa Alexander thawn Desert Island Discs timi Radio awsuah kan ngai. Theihlar zetmi program a siih (ka theih tawk cin ahcun tutiang an pehvivo lai) cu mi ahcun mi larlar nunphung dangdang ihsin an sawm khawm ih cutin discs pariat, hmunkhat ah cathianghlim Bible thu, Shakerspeare ih kut hnu, nawmnak le an duhmi pawl leh an thil cakmi pawl rel khawmnak le titi khawmnak cu desert island ah annei theu. An can a cem cun kan pahnih in kan rak nuam aw thei zet. Desert Island Disc ih thusim dingah nangkhal an lo sawm ve leh ko ding tiin Alexander cun in rak sut dah. ‘Ziangah sawmlo lamlam’ tiiin kei khalcun ka let cih ve. A tlangpi ahcun khatawk ih an sawm  mi pawl cu zuknung cang milar pawl lawng an si ti thei cing khalcun, ziangruangah in sawm ve leh ding tin in sut thotho. Kei khalcun thu reilote vawn ruatin hitin ka let : “zirnak lamin Nobel lawmman ka ngah lai ding silawm” cutin kan pahnih cun kan hni. Kan thil zuamtumnak ih kan ban tummi cu nuamzet vek bang hmansehla ruahban umlo mi thil a si. (Ziang ruangah khatin thulehnak ka rak pe ti cu ka thei fiang nawn lo, khalaiih ka rak siar thluh pekte mi Nobel Laureate thuanthu ruangah lole khalai ih Desert Island cangtu pawlcu canganthiam an rak si ruangah tla a si men ding.)

1989 kum, a veikhatnak Inn sung khuahkhirh tawnhrem dan in pek ṭum ah mual in liamsan zotu ka pasal Michael Aris in in ra tawng ih an rualpa John Finnis in Noble Peace lawmman ngahtu hrangah ka hmin a pek thu in sim. Cui can khalah ka hni thotho. Michael cun cutiih ka hnih ruangah mangbang vekin a vawn um nan, ziang ruangah ka hni ti a thei suak cihsal. Remdaihnak Nobel Lawmmam maw? Thliropi zetmi ruahsannak, asinan cangthei lo tuk mi! Cui lawmman cu ka ngah taktak tikah hi Remdaihnak Nobel lawmman hi ziangtin ka ruat. Thusuhnak ziangmaw tizat keimah te ka sut aw ṭheu, cui tikcu caan hi ka hrangah Noble lawmmam hi ziangha a si ti leh remdaihnak hi ka hrangah ziang cekci ha a si ti relsuahnak ding caan remcang bik a si.

Thusuhnak in tuah tikah hi thu hi ka sim nawn camci ṭheu tlailam radio awsuah ihsin Remdaihnak Nobel lawmman ka ngah ti cu ka thei. Hi thusuah an tuahmi hi mangbang zet le thinṭhawng zet in a ra thleng tlang cuanglo, ziangah tile a hlan zarkhat duh ihsin ka hmin cu hrilding mi lakih a hmaisabik ah a um tin an rak tlangau pi rero zo kha ka thei cia. Hi ca ka ngan rero laiah khami lawmman na ngah in tiih in sim lai cek ciih ka um dan vawn mangsuaksal dingin nasaten ka theih ringringnak pawl ka sawm khawm. Ka thei fiang cekci nawn lo, hi tivek a sita in ka thei: ‘Oh, keimah pek dingin thuthluknak an tuah zo si maw.”  A taktak vek khal thu ngaingai cun a bangin ka ruat lo ziangah tile keimah rori hman kha khalai ahcun thil nung ngaingai mi vekah ka ruat aw thei lo.

kan khualtlawnnak ramih kan tumtahmi cu, ramcar ih khualtlawngpa, rundamnak hrangih a ruahsannak Arsi pakhat parih a bun vekin kan nikhal in kan tha thlah loin kan kai hnget ding a si.

Cutin pek le pek inn thawng khuahkhirhnak ih in ret vivo hnu ahcun keimah ten hi leilung ngaingai lakih ta sinawnlo vekin ka thei aw. A zalen mi leitlun, kei ka umnak leitlun cu ka inn, cutin midang hrang zalen leitlun dang asinan khuahkhirhnak thawnginn ih vantlang mipi, van tlun leilung dandang pawl khalcun anmah le an sidan cio cun nitin an duhmi an dawi ve cio. Ka hrangah Remdaihnak Nobel lawmman cun mahlawng ih an tan ta mi, minung pawl umnak hmun ah a tak ngaingai na si tiih in hnuk saltu le in phorhlang tu a si. Aw a si, hikhal thawklekhat ih ra um vukvi mi cu a si cuanglo. Can a hawngliam, ni a tam, thla a liam ih thuthang ih in rak puannak pawl leh awsuah ih an than mi pawl cun keimah lamah in rak dengve vivo ih ziangtluk in Nobel lawmman hi athupi ti ka thei fiang thei sal a si. Cuihleiih a thupibik bet mi cu leitlun ramtin pawlin mipi zalennak hrang le minung covo Burma ih a sual suah tum rero mi khal hi Nobel lawmman in a tak in-in tarsuah sak phah a si. Hngilhmi cu kan si dahnawn lo ding a si.

Theih hngilh lan ta ka si ding. French pawl cun ṭhek darh hi thih fate tiin an ti. Cuvek in theihhngilh timi cu thih fate a si ve thotho a si. Cumi cu minung pi pawl thawi’ hmunkhat ih kan pehtlaih awknak hri ti hlotu khal cu a si. Tu baite Thailand ka tlawnnak ah hitin beunak hawl pawl le Kawlram mi, mi vakvai hnatuantu pawl in ka hnenah an tap an aihram; “In theih hngilh hram hlah uh!” An simduhmi cu: “ kan harsatnak le tuarnak pawl in hngilh sak siang hram hlah uh, in bawm theinak ih in bawm ding khal theihhngilh hram hlah uh, nan leilungtlun ah kan um ve ti khal in theih hngilh sak hram hlah uh.” ti a si. Nobel Committee pawl in Remdaihnak lawmman in pek laiah kan ram sungih nekcepnak pawl le midang lakih lak hran kan sinak pawl, minung pi pawl thawn pumkhat kan sinak pawl khal an pompiin in theihsak cih a si. Curuangah ka hrang ahcun hi Remdaihnak Nobel lawmman cu mipi zalennak leh minung covo ramsung lan ih ka ruahnak ti kau betnak a si.  Nobel Peace Prize in ka thinlung sungah saka in rak onsak a si.

Kawl pawl cun remdaihnak hi ṭihnung le harsatnak pawl hmuahmuah lak ihsin a ra suak mi lungawinak tiin an ti. Nyein-chan timi kawl cafang cu calai takin kan leh ahcun meisa alh hlio an mihnak ihsin a ra suak mi a dai ti a si. Hi kan leilung pi khal tuarnak le ṭamnak ih mei alh cun in kulh rero a si. Kan ram sung ih nitlaknak saklam khalah kaihhremawknak hi a reh hrih lo; thlanglam ah sakhuanak ruangih vantlang mipi buainak pawl khal hi tawk hmun ih ka rat hlan ni reilo te ah a suak ih an buai rero lai. Thuthang rapthlakza khal in kan leilung pi cu kilkip in a tuam rero. Kan nitin nun man pawl cu; rilrawngnak, natnak, umhmun hlohnak, hnaneihlonak, retheihnak, diklonak, thleidanawknak, biaknak le ramthukhelnak ih maithu lawng duhnak pawl hi an si. A diklo lam ih remdaihnak bulhram cu tan san ih thazaang hmannak pawl khalcun hmuntin ah um hmun an co vivo. Cuvek thotho in a tullonak ih minung thazaang pawl hmannak, kan leilungpi nuamte ih um ternak ding hrang silo thil hman sualnak pawl khal kan hmu vivo a si.

Leitlun doawk pi a veikhatnak khan a tullo ih thazaang hman heunak pawl le zangfahnak tello ih ṭhalai cahnak hmansualnak pawl a langter. Kha lai caan ih bezai nganthiam pawl khan ka hrangah poimawh zetnak an nei. Ziangruangah tile khalai caan ih mino pawl ka kum zat rual lawng an si ih, cumi pawl culo zet ih an parcuainak le tuarmi le an ruahsan ih an thlir mi pawl an mah ruangah ka rak siarngah ve. French Foreign Legion ih raldo American mi mino pakhat cun a thih hlan 1916 ah hitin a ngan; “buainak ih a kulh nak hmun khat ah;” khalai san ih mino nunnak ziamral mi, zianghman hmin neilo ih a cuai ta mi pawl khal ziang ruangah ha an si? Kum zabi kan liam zo, asinan duhthusam ih a sannak cu tu ni tiang kan hawl lai mi a si.

Kan hmailam can ih thil thleng dingmi pawl zianghman ruat lo in le minung sinak ziangman ruat loin kan sual peh hrih ding maw? Raldonak hi remdaihnak a um theinak ding hrangih thihnak a umnak hmun umsun a si cuanglo. Tuarnak timi theihpit lonak hmun ahcun buainak ci a karh ih tuarnak cun thinhengnak le siatkhatnak le zangfahnak pawl a ti dem a si.

Mahlawng umnak ih a ṭhatnak cu ka nunnak ih ka cohlang mi le ka rak theihdah mi thupawl ruat nawn sal dingin caan duhtawk in ka nei thei. Phungkibia ka si vekin ka nauhak lai ihsin dukhah timi a tlangpi thu ih leh ahcun tuarnatnak timi hi ka rak thei ringring. Kum upa, upa tuk lo khalin nitin ten himi duhkhah, duhkhah timi hi thil  ziangmawte natnak an tuar ah simaw, buainak an tuar ah simaw ka kiang kapah an sal cece ka thei ṭheu. Inn thawng ih khuahkhirh ka si hnu lawngin keikhal cun hi duhkhah timi paruk pawl ih sinak zingzoinak in ka caan ka hmang thei. Cui pawl cu: co hlang thei dingin, kum lam ihsin, natnak ihsin, thihnak ihsin, duhdawtmi thawi um hrannak, duhdawt lo mi thawi hramhram ih umawk ternak pawl an si. Himi pawl hi sakhuanak lam silo in nitin kan nunnak ih kan tuar mi vekin pakhat hnu pakhat keimah ten ka zoi.

Kham theihlo ih tuarnatnak; kan nunnak ih a um tikah a taktak roriin kan mahin hi tuarnatnak hi tidem dingin a cangthei tawp in kan zuam ding, leitlun dan tak in khalin a si thei. Naute a suah hlan nui pumsung ih an um ihsin an suah hnu ih tuamhlawmnak nurse pawl ih an pek mi le nu le naute karlak; minung nunnak leh mipi pungzainak ding hrangih a daihtawk ih thiltuahmi; harhdamnak hrangih ruahbanlo an hnatuannak; zato in le nurse pawl ih zangfah thinpemnak pawl tin ka ruat.

A sinan a netabik pahnih duhdawtmi thawi um hrannak, duhdawt lomi thawi hramhram ih um awk ternak; timi tuarnatnak in nasazet in ruahnak in pe. Buddha pathian hin a nunnak ah ziangmi thilha a ton ding, tuarnatnak pawl lakah hi pahnih hi a tel maw? Thawngtla le beunakhawl, mivai bawmtu le minung zuar, an umnak ruun inn nuam ihsin leitlun rapthlak ih hnawh a tuartu, sungkhat unau le rualpi hnen ih um theilo, an duh lo cingin anmah pawl a cohlang lotu pawl hnen ih um dingih fial mi pawl an si ding tiin keicun ka ruat.

Tulai  kan san cu kan vanṭha ziangah tile vantlang mipi bawm awknak pawl khal theihpiawk in le duhvek le ruahsan vek men silo in ṭulnak vek ih bawmawknak khal kan co. Mi van ṭha ka ti aw ziangah tile thawngtla pakhat ih sia le ṭha theihnak cu khawitawk hmun khal ih an theihpi mi, mipi zalennak leh minung covo thehdarhnak, leitlun pumhuap vasilo khal hman sehla, kan suahthlak ihsi kan covo pawl zah sakawknak san ih ka rak um hi ka van ṭhat hleicenak cu a si. Inn thawng ih khuahkhirh ka sai lai ah vei ziangmaw tizat Leitlun huap ih an puanmi minung covo (Universal Declaration of Human Rights) ihsin ka duhbikmi catlang tluan pawl ihsin thazaang ka la theu a si.

……. disregard and contempt for human rights have resulted in barbarous acts which have outraged the conscience of mankind, and the advent of a world in which human beings shall enjoy freedom of speech and belief and freedom from fear and want has been proclaimed as the highest aspirations of the common people,

…… it is essential, if man is not to be compelled to have recourse, as a last resort, to rebellion against tyranny and oppression, that human rights should be protected by the rule of law . . .
If I am asked why I am fighting for human rights in Burma the above passages will provide the answer. If I am asked why I am fighting for democracy in Burma, it is because I believe that democratic institutions and practices are necessary for the guarantee of human rights.

Kan dunglam kum can reipiih mipizalennak le minung covo pawl zumngamnak thawi hna a ṭuantu pawl ih ṭuanrah khal tu ah kan rampi sungah arah thok rero ti hminsinnak pawl kan hmu thei a si. A ṭhalam hoi ih her danglamnak a um rero; mipizalenternak lam hoiiin an tuah thok rero zo. Thil a ṭhalamhlir ih thlirtu pawl hnenah ralrinnak ka pe duh, cuti ka ti ruangah hmailam can ruahsannak nei lo ka silo, zumnak mitcaw pawl thazaang pek ka duhlo ruangah a si sawn.

Remdaihnak taktak cu hi leilungtlun ah kan rak ngahlo tla a si menthei, ziangruangah tile remdaihnak taktak cu hi leilungtlunta a silo, asinan kan tumtahmi kan zuammi bangawcio mi sawn in mitin le ramtin cu hmukhatah in finkhawm dingih, zumngamawknak le rualpi ṭhatawknak cu suahter in le mipi pawl hrangah himdamsawn le ngilnei sawn ih um theinak pawl kan tuahsuak thei sawn ding a si

Tui kan cangvaihnak pawl hi hmailam ruahsanngam zumnak lole mawhco ngamnak pawl tello cun siatsuah in kan caan le kumliam pawlah an liam ciam thluh ding sinan kan ramthukhelnak ih a hlutnak le minung covo dingfelnak dikfelfamkim pawl hi a ṭul men lawng siloin kan vantlang nun hrangah hitiih kan zumngamnak ruangah a cangsuak thei mi sawn a si. Kan ralṭha miṭhenkhat cun an umhmun in lei incansan, a ṭhen cun in tansan, asinan a peaw taktak tu pawl cun an thaakhohzet le pumpe aw in an ding hnget lai a si. Caanliam zomi pawl ka ruahsal can ah hitluk nasazetin hremnak le buainak sual ṭul rero ih in tuam rero laiah mi ziangmaw tizat hngetkhohzet ih an din hi ka mang a bang. Kan tlunih an retmi an zumngamnak hi a mitcaw mi a si celo; mipi thazaang tlungtersalnak ding hrangih an upat zahtlaknak le an neihmi tuartheinak pawl fiangfai zetih an theihfiang mi tlunih an ṭhumawk ngamnak ruangah a si.

Tu baite ih kan ram a thlengawk ruangah nan hnenah ah ka ra thleng thei; zalennak le dingfelnak a duhdawttu pawl le nan mah pawl ih kan thuhla leitlun pumhuap ih in theihsaknak ruangah le in hlawmpinak ruangah a si. Kan rampi thu ka rel bet vivo hlanah ramthukhel thazaangpek ruangih thlawngtla pawl ih thuhla sim hmaisa ta ka duh. Hivek ih thawngtla hi kan ram Burma ah a um rero lai. Ṭihnung mi cu mipi pawl ih theihlar mi pawl cu suah an si, midang a tanglaitu pawl, mipiih theihlar lo pawl, an ni pawl theihhngilh an si ding hi a si. Keikhal ramthukhel pawl thazaangpeknak ruangih thawngtla pakhat ka rak si dahve zo a si. Tuini ih nan hmai ka din ih ka thusimmi hi zangfahten in ngaisak hram uh, an sim camcin mi rintlak thudik pakhat, ramthukhel thazaang peknak ruangih thawngtla pakhat khal an um ahcun mitampi an si thotho ti hi in hngilhsak hram hlah uh. Kan ram sungah hi thu ruangih zalennak an pek hrihlo mi, dingfelnak an parih pakhatte hman congah hrihlotu hi kan ramah pakhat hnakin an tam a si. An mahpawl theihhngilh loin an hrangih kan tuahtheimi pohpoh, a rangtheibikih suah an si theinak dingah le zianghman phutmi um lo ih suah an si theinak ding hi tuahsak hram uh.

Burma rampi cu hnamkhatmiphun dangdang um khawm rampi a siih kan zumnak le hmailam can ih kan ruahsannak pawl cu pumkhat kan sinak par lawngah kan dinsuak thei ding. Kum 1948 Mahte umtheinak kan ngah hnu in tuini tiang ramdaihnak thawn hmunkhat te ih kan um tlang hi veikhat hman a um thei nawn lo. Kan karlak ih buainak ti suaktu pawl do dingih pakhat le khat zumngamawknak le theihthiamawknak pawl khal kan tuah pitling thei hrihlo. Kahawklo lungkimnak 1990 ihsin 2010 tiangih rak tuahmi pawl cun ruahsannak pawl an ti tharsal nan cumi khal cu kan kaihnget thei cuanglo ih pahbal a si thotho. Kan dungnai thla ihsin hnamkhatmiphun le acozah pawl relremawknak khal hmalaknak neiin a hlawhtling vivo. Kahawklo lungkim tlangnak in ramthukhel buainak ih kan theihthiamawklonak leh kan buainak cu tireh in kan mipi pawl khal hmunkhat kan sinak pawl khal thar thawhnak a pe sal thei ding ti kan zum a si.

Keimah le ka party Natioanal League for Democracy pawl khalin rampi tuahremthatnak ih tel dingin ziangtik lai khalah kan dinghnget a si. Rampi tuahtharthawh ding hrangih a lu tlun ih kan retmi kan ram president U Thein Sein acozah pawl khal hin a ramsungih kan thazaang le fimthiamnak pawl; ralkap, kan hrinkhat miphun pawl, ramthukhel party pawl, thuthang pawl, vantlang mipi riantu pawlkom tin, pursumtuah tu pawl le kan zaten, mipi hmuahmuah ih kan ṭan khawm lo ahcun kan hlawh tling lo ding. Rampi a tuahremṭha a si tiih kan simtheinak ding ahcun a rampi zalen le ṭhangsong zet ih an um theinak, leitlun ramtin pawlin a ramsungah thupi zet ih an telve theinak in a si. Cumipawl ahcun ṭhansohnak le bawmnak pawl, rampi karlak ih thutiamlungkimnak ah burtonawk ih a ṭullo thenfai, vantlang, ramthukhelnak le sumpaifimrelnak lam khalih bukton zet ih kaihnget vivo theinak pawl an tel cih a si. Cutivek ih um thei dingin kan rampi hi a nasa tawk ve a si. Mipi pawl zalen, himdamte le remdaihnak, lungawi le thinnuam te ih an um thei ding ih ṭhansohnak tuah ding hi kan tuah dingmi hrimhrim a si.

Kan leilungpiih remdaihnak hi ṭhenṭhek theih a silo. Khawi tawk hmunkhalah a ṭhalolam thazaang a rak cak le a ṭhalam thazaang a rak cak sinsin ṭheu ih cutivek in kan leilung pi ahcun ṭihnung le thlaphangnak umter theitu lak lawnglawngih um kan si. A ṭhalolam thazaang pawl hi hlonhlo a thei mai lo maw ticu thusuhnak a si men thei. A sannak olsambik cu “ Ai!” A ṭhalam  le a selam neihcu minung nunphung a si. Cuvek rualrual in a selam ticaklo vivo ih a ṭhalam thazaang pek theinak khal minung ih kan neihmi a si ve thotho a si. Kan leilungpi ahcun remdaihnak taktak cu co ngah thei ding mi le tumtah hlawhtling thei ding mi a silo. Asinan kan khualtlawnnak ramih kan tumtahmi cu, ramcar ih khualtlawngpa, rundamnak hrangih a ruahsannak Arsi pakhat parih a bun vekin kan nikhal in kan tha thlah loin kan kai hnget ding a si. Remdaihnak taktak cu hi leilungtlun ah kan rak ngahlo tla a si menthei, ziangruangah tile remdaihnak taktak cu hi leilungtlunta a silo, asinan kan tumtahmi kan zuammi bangawcio mi sawn in mitin le ramtin cu hmukhatah in finkhawm dingih, zumngamawknak le rualpi ṭhatawknak cu suahter in le mipi pawl hrangah himdamsawn le ngilnei sawn ih um theinak pawl kan tuahsuak thei sawn ding a si.

Hi cafang ‘ngilneisawn’ timi fiangzetih ka ruah ciamciam hnu ih ka hmanmi a si; kum reipi sung ralring te le fiangzetih ka ruat hnu ih ka theihsuah mi a si. Ka zirsuahngahmi ngilneihnak hi thildang hmuahhmuah hnakih sunglawi a siih cumi cu tampikhal a silo, siatralnak lakih thlumnak te a siih a thlum bikmi ka hmusuakngah ruangah khal a si. Ngilneihnak ka congah mi pohpoh, a te le tum pawl hin leilungtlun ah duhtawk ti a um lo a si ti in theihter nawnsal a si. Ngilnei si ding cu midang ruahsannak le tulnak pawl tuarpinak thawi pek a tul a si. A fatezetmi ngilneihnak in a hakzetmi thinlung a kap eng thei a si. Ngilneihnak in minung umdan a thlengthei a si. Norway ram pawl in midang zohthimtlak dingin leitlun ihsin an thliardanmi, zalennak le kilhimnak a neinawnlo mi paw hrangah umhmun cawlhhmun an rak pek sak a si.

Leitlun hmun tinah beunakhawl pawl an um. Tu baite Thailand ih Mela beunak hawl buk ih kan feh lai khalah, nitin in mai nunnak hawl in le harsatnak pittawp ihsin zalen thei ding ih a sual rero tu mi zuamaw thei mi zet mi ziangmaw tizat ka tawng. Cui pawl cun “ donor fatigue’ cucu : compassion fatigue’ ti khal in kan let thei ding. “Donor Fatigue” timi a mah thumal ih kan let ahcun sumpai bawmnak timalnak ti a si. “Compassion Fatigue” khal amahte thumal ih kan leh ahcun “ngaihvennak timalnak” kan ti thei. An pahnih hi a thlun aw mi khal an si. Compassion Fatigue hi cemhlo dingin kan tuah thei pei maw? Beunak hawl u le nau pawl ih ṭulsamnak pawl thei cing le hmu cingin kan hoisan in ka hnaset kan tun san thei ding maw? Hi pawl hrangah bawmnak rak pe ve cio dingin leiltun ramtin pawl ih nan zawn ruahnak ka lo dil a si. Beunak hawl ih vakvai, an hawl mi hloral men ding vek bang ih ruat aw rero zo mi pawl, kan bawmnak ṭultuk mi pawl hi bawm cio uh si diing ka lo ngen a si.

Meale ah Thai zungsang upa, Tak ramkulh ih buuk tampi an saknak hmun ih hotu pawl le thuneitu thawn a mankhungzetmi thurel tlangnak kan nei. Beunak hawl buuk pawl ih buainak le an mah thawi harsatnak an nei hleice mi; tuuthiang humhimnak dan, rittheih sivai, maleria leh natnak dang pawl danlo zet ih an pahbalnak leh humhimnak ding, a karhzai dan pawl reltlangnak kan nei. Thuneitu upa pawl in beunakhawl pawl parih an tuah mi pawl hi daan vek ih tuah cu an si. A ram neitu dinhmun ihsin hi pawl an tuahmi hi ruahhar ding le mangbang ding a si lo a ṭulmi le an tuah ding mawi khal a siih an tuah dingih thupi khalcu a si.

Kan zapi ih kan tumtah dingmi bik sawn cu hi kan leilungpi hi umnak neilo pawl hrangih umnak, inn neilo le ruahsannak neilo, khawitawk hmun pohpoh khal mi zovek mi khal ih an um theinak, zalen te ih um theinak le remdaihnak thawn um theinak ding ih tuah ding hi kan zuam sawn ding a si. Kan ruahnak, kan tuah mi, kan ṭong suak mi thumal tin ah remdaihnak lam hoiih kan tuah mi hmuahhmuah cu remdaihnak a cangsuak theinak ding hrangih kan thawhthei mi a siih mi zocio khalih kan tuahtheimi a si. Curuangah kan zaten kut kai awin a remdai mi leilung kan sersuak thei ding. Cutin himdamten zanah kan it dingih lungawi te ih thawhsalnak leilung tuahtlang khawm thei dingin kan kutkai aw cio uh si.

The Nobel Committee pawl in 14 October 1991 ih an ca suah mi ah hitin a tlang kharnak an tuah. ‘ Nobel Peace Prize cu…. Aung San Suu Kyi hnen ah kank hlan a si. Cawlbang lo ih leitlun mipi zalennak dingih a thazaang suahnak le a tuarnak, minung covo le hrinkhat miphun pawl thawi funkhawm, ṭuantlang nakah rem daihnak lampi a sialnak a thazaang suanak ah kan upat in kan sunlawihnak Norwegian Nobel Committee pawl in kan hlan a si.

Kawlram mipi zalennak ding hrang sualnak ih cangvaihnak ih ka telnak ah, sunlaiwhnak lawmman pawl ngah ding cu keimah ah zianghman cuvek khalka ruat lo. Kan zuam mi lawmman cu zalennak, himdamnak le kan vantlang mipi pawl in an thil ti theinak a zapite ih an tuahsak theinak ding sawn a si. Kan zuamnak leh kan tuarnakah hi sunlawinak khala rak phah aw mi a si sawn. Kan zumnak ih thilcang suak thei dingin khuahlan thuamthu in hamṭhatnak in pe a si. Nobel committee in sunlawihnak in hlan ihsin keimai duhhrilnak ih ka rak zawh mi ka lampi ah keimah lawng ka mal nawn lo ti in theihter a si. Curuangah Norway mipi pawl le leitlun hmuntin ih um ramdaihnak hrangih kan zumnak a bang aw mi pawl le ka zumnak ti cak dingih thazaang in petu hmuahhmuah hnenah lungawi thu ka lo sim a si. Ka lungawi

 

(Visited 76 times, 1 visits today)

Comments

comments

One Comment

  1. Rem daih taktak cu hi Leitlun ta a silo, na ti mi te kha a dik tuk,Kristian thinlung na pu ih ka lo uar zet.

Comments

%d bloggers like this: