Casiar Hi A Nuam Tuk Naan So Khaw!
CASIAR HI A NUAM TUK NAAN SO KHAW!
Rev. Dr. CJ Hrang Hmung
San khat hnu san khat leitlun miphun zate ih anmah le miphun cio zirh awknak thu thatha siseh, mi hmuahhmuah ngai nuam an ti theumi thuanthu, thuhla a phunphun siseh, ca sungah ngankhum thluh a rak si. Cuvek pawl hi cabu hmailam kawm le dunglam phaw sungih thil mankhungzet hlawnthil pawl tla an si. Cumi pawl sungah ziangvek hlawnthil hi khui mi sungah a um ti thei dingah le kan hrangah ziangtin thathnem santlai dingin kan hmang thiam ding timi hi a thupizet.
A hmaisabik ka tarlang duhmi cu casiar ih thawtnak a si. Ca ih a thawtnak hi mikip in an tep ngah thei lo men ding. Cabu thazet siar laifang ah thinlung sungih a lutmi nomnak a co ngah dah lo mi vansia tampi hi leitlun ah an um ko ding. Mi hrek cu ca hrimhrim siar duh lo bembem khal an um ko ding. Cubang pawl hi an sentet lai ah ca hi tih ding ko ih a zirhtu saya/ma pakhat khat thawn an tong-aw dah ruangah a si thei men. Asilole amah rengreng khal ‘ka thluak mi ka bang thei lo, zianghman qhathnemnak ka nei lo aw,’ tiah a ruat aw ruangah cabu pipi pawl hi kei hrangah phurhrit men a si tiih a ruat aw ruangah khal a si thei men. Cuticun ca siar ngam nawn lo mi tampi an um thei a si.
Cubang mi pawl hi mal te tal taimak suah deuh in, ca lam a duhzettu rualpi nei in, upa cathiam pawl ih kaihhruai somdawlnak co ta bang sehla ‘hitluk casiar nuam hi tuan deuh ah ka rak tepsuak ngah lo’ tiah an siir aw tengteng ko ding. Thuanthu ngai hi nauhak zate in an duhzetmi a si, ti cu kan thei cio mi a si ko. Ca namnak cet pawl an ser thiam hlan ah siseh, cabu timi cu tampi an suah hlan ah siseh kum upa zo pawl khal hi an nauhak laiah thuanthu simmi pawl ngainuam an ti cio dah ko ding.
Hlan deuh ahcun thuhla a phunphun, thuanthu a phunphun hi simthiam relthiam pawlin an sim, an rel tikah a ngaitu pawl cun ngainuam an ti zet theu. Rawl-ei ding le itthat ding tiang hman hngilh koin ngai an caak zet theu. Cuih san lai ahcun thuanthu simtu pawlin an sim tik lawngah midang in ngai ngah a rak si. Asinain atu kan san ahcun kaa ih simmi thuanthu le thuhla ngainuam pawl lawng si nawn loin kan thei duhmi, kan ngaicakmi thuanthu, thuhla pawl cu cabu sungah ngankhum a rak si. Cabu kan ti ruangah simmi thawn a pehzom awk nawn lo kan ti thei cuang lo. Biazai, bikom, thuanthu le cabu a phunphun kan siar tikah ‘cangantu in casiartu hnenah thu a sim rero’ kha a si.
Casiartu hrangah a lunglut thei dingin zuam tento in an nganmi a si. Casiartu in ziangvek thuhla a uar, siar a paih deuh timi pawl khalhi cabu sungah a um thluh. Ca kan siar tikah kan duhmi a kim thei ding. Pathian thu kan duh asile Baibal ca sungah kimte’n a um. Leilun thuhla a phunphun thei kan duh asile cabu a phunphun sungah a um thluh. Kan uarzetmi, kan upatzetmi mi hminthang pawl hi anmah rori kan va hmu, kan va tong thei lo men ding. Asinain cubang mi ropi pawl ih thuhla pawl hi cabu sungah cangantu pawlin thiamzet in an ngan ih kan siar thei. Cabu kan siar tikah rualpi thar tampi kan ngah. Kiangkap um daan thar sungah kan thleng.
Tongfang thar tampi kan karhzai. Cabu sungih kan rualpi pawl cun mi hmuhsuam le nautat an hmang lo. Nang cuvek men na si, kei cu kha vek ka si, tiin puarthaunak, mah le mah uar awknak le porhawknak pawl khal a um lo. Casiar timi hi thinlung hrangah nomnak pakhat a si. Leknak thawn a bangnak hmun tampi a um. Leknak ahcun taimak suah a tulzet vekin casiar khalah thinlung cakzet in casiar duhnak neih a tul. Kan siar deuhdeuh cun ca ih a thawtnak kan tep thei ding. Cutikah midang ih sim rero vekmen a si nawn lo. Mah rori tep ngahmi cu a thawtnak a thei ngah rori tinak a si.
Leknak ah thazaang napi’n suah le qangzet ih kan lek tikah nuam kan tizet vekin ca kan siar tik khalah kan thluak lole kan thinlung sungah napi’n tangin kan siar tikah casiar ih nomnak kan co ngah tengteng ding a si. Ca kan siar tikah thinlung takin kan siar tikah cangantu ih sim duhmi le a ruahnak kan tawmpi ngah dingih cuti cun kan thinlung ruahnak khal kaupi a thleng thei. Cangantu ih ruahnak le casiartu ih ruahnak a kom aw tikah hmuhtonnak tam sinsin a suahpi thei. Hlawhtlinnak tampi in pe thei.
Cabu timi cu minung kan nunnak ih kan hmuhtonmi harsatnak, thubuai, Pathian thu, leitlun thu tiin a phunphun a um. Thuhla a bang aw mi tampi hi cangantu tampi in anmah le hmuh daan, ruah daan cio in an ngan. Cule hi leilung hi a thleng aw rero mi san ah kan um vekin kan san khal a dang aw dingih hmuh daan khal a phunphun in a um ko ding. Cu pawl cu zohthim tlang in siar a theih. Ca kan siar tikah caan tampi kan pe thei lo khalle caan kan neih sunte ah malte sung lunglut takin kan siar lohli khal le thathnemnak tampi in pe thei thotho. Khual tlawng phah khalin tikcu caan heunak ah ca tampi kan siar thei. Tuah ding thei cuca loin kan to men caan khalah ca kan siar lohli thei. Cuti in kan siar tikah kan thinlunglutzet ko in kan siar ahcun thathnemnak kan co tengteng ko ding.
Cutikah casiar timi hi a nuamtuk ko ual, tiah kan ti thei ding. A thawtnak kan tep ngah thei ding. Casiar hi a nuamzet tiah kan ti thei qheu lonak hi lunglut lem loin kan siar a tam ruangah a si. Baibal ca khal cu thotho, lunglut lem loin kan siar theu ruangah Baibal hi theh ko in kan siar thei dah lonak a si. Casiartu tampi in ruahnak an pe theumi cu hitin a si: “Cabu pakhat lak awla siar aw. Asinain na siar paih zawng a si lo ahcun siar bet nawn hlah aw. Ret men awla a dang cabu pakhat kha siar tum sal hnik aw. Cuti cun na duhzawng cabu na ton cun duhzet in siar aw. Cutikah ca na siar laifang na hmanmi na tikcu caan khal na diriamzawng caanqha a si tengteng ding”.
Atu ah kan Laica ih suahmi cabu tampi siar ding a um rero zo. Hlan deuh ahcun casiar ding a um lo tiah kan ai, kan hram rero theu. Siar ding tampi a um tikah teh lei ding a tam tuk kan ti lala pei maw? Kan Laica thansonak dingah napi’n kan zuampi cio a tul ko hi! Ca timi cu cangantu pawl in thathnemnak um dingin ngan cio a siih ca ka siar ruangah ka tumsuk deuhdeuh ti cu a um dah kel lo ding. Casiar ruangah thansonak le hlawhtlinnak tampi in pe sawn ding. Casiar daan thate’n kan thei ih kan siarmi ca hi lunglutzet le duhzet in kan siarringring ahcun ziangvek ca kan siar khalle casiar hi hitluk mawsi a nuam! tiah na ti thei tengteng ding.
(Thuphurtu Magazine, February, 2008)
12012008/bts/1230pm/
Ca siar ka paih tuk lo ruang ah maw si pei, a nom nak ka thei ve lo e. lungawi.
Dear Pa Lian,
Ca siar na paih lo ruangah cu a si thei. Asinain na duhzawng ca rak siar aw la a thawtnak na tep ngah cun ca siar hi a nuam tuk naan si maw, na ti tengteng ko ding. Ca hi kan siar dah lem lo cun a thawtnak kan tep ngah lo ih cuticun paih khal kan paih lo a si ko. Taimaknak thawn caan pek thiam a tul.
Saya Hmung,na dam maw?Pathian zangfahnak in ka dam lai tak fang si.TPLPA lam ka run ngai nasa,na ca te ka siar ih,asi rori,ca siar ka peih tuk ih rawl ei dg le hnatuan dg hmab ka hngilh ttheu.”Ca lawnglawng na siar,na mit in a tuar lo dg” tiah kawk tla ka hlawh phah ttheu.Ca kan siar tik ah keimah hrang ah cun nun in sim tu,thu in sim tu,in hnem tu le thazang in pe tu asi ,ih hlei ah ka rual ttha bik asi,ca ka siar cun keimah te in ka ngam thei ko,ka mitthli tla ko ih in tuah tu le cawl lo ih hni dg ih in tuah tu khal ca a rak si thotho.Fimnak tinkim le kn theih duh mi tin tian kim nak cu cabu sung ah an um ttheh.,a thar ih thazang thar le ruahnak thar in pe ih na ca te ka rak siar ngah nak par ah tam pi ka lungawi,ka comment mi a rak siar ngah tu pwl khal nan parah ka lungawi…ca siar kan zuam sinsin pei uh