Laimi Le December

Anthony Bawi Lian Thang

Leitlun ih a um mi; Minung, Thingkung hrampi, pangpar le rannung hmuahhmuah in December thla ni thleu mawite rung suah ding cu kan hngak hlap na sa. Ahleice in kan nih laimi in kan rak hngak hlap hleice cuang. Cui kan hngakhlap zetmi December thla cu ziangtin kan hmang ti zohsal hnik uh si, Laimi in December hi ziangtin kan hmang? hlan ah ziangtin an rak hmang? December in ziangso a suahpi? tile ziangso a sullam?  Ti pawl cu ruat tlang sal hni uh si:

1. December a ra suah dan le an rak hman daan.

2. Mitampi in December thla an hman daan.

3 Laimi in December thla kan hman daan ti in a tanglam ah kanrun tarlang ding.

(1) December a rasuah daan le an rak hman daan

December timi tongfang hi Latin ihsin ra mi a si. Latin tong cun “decem” ti a si ih a sullam cu “Pahra” tinak a si. A hlan Roman calendar ahcun December hi thla hra nak a rak si, caan arung rei deuh vevo ih thla hleihnihnak thla ah an run thawn. B.C 46 hlan ah cun December hin ni 29 lawng a rak nei, asinan Julius Caesar in ni hnih a bet, curuangah December in ni 31 a run neih nak a si. Rome pawl in an sunsak zetmi le a hlunghlai zetmi an puaipi pakaht a sivemi “Saturnalia” cu December thla ni 17 ah hin tuah a rak si theu ih lehhnu deuh ah cun hi mi puai ah hin ni 7 an peh ih ni 24 ni tiang an tuah ?heu.

Himi puai cu an nuamnakbik le an hnatuan hmuahhmuah tansan in an cawlhawk nak puaipi pakhat a rak si. Lothlomi pawl an hna tuan an theh caan, cun a suk aso ih khualtlanwng pawl, zung hnatuan pawl le adangdang hna tuan pawl khal an cawlh awk nak caan a rak si. Ahleice in thlaihkhih a tong mi thawngtlami pawl khal himi ni ah cun an luatter thluh a si, mangbangza zet a si mi pakaht cu sal pawl khal an bawi le pawl in an luat ter lawng si lo in, an bawi le pawl sawn in sunlawihnak le upatnak hi mi ni ah hin an rak pek, cu cu hi mi thla ih a dang lam hleice nak a si., cu cu mirang in “ Golden Age” an ti mi hngilh lo nak ah an rak tuah theu mi asi .

Golden Age ti mi cu minung kan za ten kan bang aw thluh ti an ruah lai caan kha a si. Ahleice in kan nih khrihfami hrang ah cun hi mi thla December hi a sung lawi bik mi thla le a thianghlim bik mi thla a si. Hi ti vek in December thla hi sunglawizet le hlunghlai zet in an rak hmang theu. Hi hi December thla a ra suah dan le an rak hman daan cu a si.

(2) Leitlun mitampi in December thla an hman daan

Leitlun ah mitampi kan um ko nain kan umnak hmun le ram a dang aw vek in kan ruahnak le kan lungput khal a bang aw thei lo. Ahleice in nitlaknak lam le nisuahnak lam tin kan danglam aw nasa. Asinan thil pakhat te ahcun kan bangawknak a um cucu kan Bawipa Jesu khrih suah thla December thla hi a si. Hi mi thla ah hin Milian, Farah, Bawi le Minauta ti um lo in mah le tawk cio in kan lung a awi ih kan hna a ngam hleice cuang. Ka theih tawk te sim sehla mitampi in himi thla an hman daan hi a sunglawi hlei ce.

Grik Siangpahrang Antiokhas Epifanes IV(175-165 BC) in Judah mi pawl cu a hrem lawng si lo in an biakinnpi sungah Grik khawzing Zeus ih zuk a ret lawng si loin anbiakinn sung rori ah vok that in aborhhlawhter. Cu mi cu Makkabis ho in an biakinnpi cu an lak sal ih 164BC, kislev thla ni 25 ni ah an biakinn cu an thianhlimter ih pathian hnen ah an hlan sal. (Kislev thla cu Noverber thlahrek le December thlahrek huaptu a si).

Pathian hnen ih an biakinnpi cu thianghlim zet in an hlan sal nak cu himi December thla ni hra kiangkap ah a rak si. Kan u nau asi mi Roman Catholic (RC) mi tampi in himi thla a thlen tik ah an mah suahpi, unau le an sungkhat za ten an mah sung ih upa bik inn ah hmunkhatte ah tong aw in pakhat le pakaht ngaithiam dil aw ton in le ngaithiam aw ton in lungawizet in rawl ei tlang in Pahtian an thang that. Ram tampi in a hlan ih an thil zuar mi thawnghra man kha December thla ah cun thawngnga ti vek in an zuar ziang ah ti le kan thil hi farah te khal in lei thei ve hngai seh timi lungput nei in zafahnak le zawnruahnak nei in thilman olten an zuar nak a si.

Ralpi a voikhat nak ah pakhat le pakhat that aw le do aw rero ih an um lai caan ah, hi mi thla arung thleng ih an ral thuam hmuahhmuah cu ret in hmunkhat te ah nuamawzet in Pathian an thangthat tlang a si. Nehemiah in Jesrusalem a siat cia mi khuapi cu dinsal athok nak khal hi mi thla in a thok asi (Neh 2:1). Zekhariah hnen khal ah pathian a phuansuah awk nak cu himi thla thotho ah a rak si (zek 7:1). Mitampi in himi thla ah hin zaangfahnak,zawnruahnak, ngaithiamnak, duhdawtnak le thlaidannak um lo in hmunkhat te ah thinlung thianghlim te in pathian an thang that asi.

(3) Laimi in December thla kan hman daan

Pathian zaangfahnak ruangah kan nih laimi pawl khal in kum 100 tluk kan Bawipa suah thla December kan hmang rero zo. December a hung thlen cun kan lairam te ah cun vate phunkim, thingkung phunkim le pangpar phunkim in lungawi zet in an mah le tawk cio in, an mawinakzaten suah in an lawm ih an thang that. Kanmah minung pawl khal kan lung a awi ih kan hna khal a ngam cuang. Kan neih mi te suah in kan inn le lo, biakinn pawl tla cu mawi zet in kan cawi.

Cun kan neih mi te suah in hmun khat te ah kan harsatnak hmuahhmuah tan in lungawizet in le hlunghlaizet in ei tlang, bartlang in Pathian thangthatnak kan nei, a va sunglawi em! Kannih Laimi hrangah kan lungawinak bik le a sunglawi bikmi thla a rak si. Asinan cu mi nuamzet le lungawizet ih kan rak hman lai ah thil pakhat te kan rak tan pang hi a poi na sa ka ti. Cumi cu kan Bible in fiang ten in sim( Ish 9:1ff, luke 2:8-20. John3:16) ah kan hmu thei.

December a rung thleng ih zaan (Carol) kan vak ih kan nuam aw zet, cumilai ah mitam pi in caan?ha laktahrat in nuamnak lamzin kan rak zawh pang theu. Cu mi thu thawn pehpar awin mi pakhat, amah cu zum lo tu, sizunglam ih tuanvo nei tu a si ih hi tin in sim, “January thla arung thlen cun maw!! mi tampi ka hnen ah an ra ih paisa ka ngah tha na sa. Christian pawl ih December thla ih nan Rundamtu nan hmuak hi cu ka lung a awi tuk aw tin in sim” cu mi ka theih hi cu aw a va poi ve ti lo cu sim ding dang thei lo vin, aw… si maw? tilawng in ka sawn. Cubethleiah kan ram ah December thla hi sumpai hawl nak (Sipuaizi) tuah nak ah kan rak hmang lala.

December a hung thlen cun a hlan ih thawnghra ih kan zuar mi thil ri cu thawngkul ah kan kaih lala. Cumilai ah mitampi in zu innak le nuamnak men ah kan rak ruat lala fawn hi cu a va poi ve!! Puai kan vun tuah ih thil tuktak lo te ah kan buai lala. December hi a sunglawizet ih kan nuamaw zet kan ti aw ko na’n a hman dan kan thiam lo ruangah kan hrang ah pakhat le pakhat remlonak le hminsiatnak tiang in thlentertu ah a rak cang sawn a si. Jesu khrih hi leitlun ih a rattik ah Amah hrang hlawknak hawl ding ah a ra lo tongdang in kansim asile (Sipuaizi) tuah ding in a ra lo. Amah a nunnak kha mi dang hrang ah pek ding in a ra sawn a si kha (Mark 10:45).

Kan nih laimi in kan december thla kan hman dan hi ruah a cu thlang ko lo sawm unau!!! A tlun ah kan sim zo vek in mi tampi cun hi mi thla ah an hnatuan hmuahhmuah cawl in, an neih mi sum le pai khal farah an pe, an sal pawl hmuahhmuah an luat ter ih hlei ah an sal pawl cu upatnak an pek bet lai hrih. A va sunglawi em!! Cun pakhat le pakhat an nei mi hlawmaw, ngaithiam aw ton in le an neih mi cu mi hmuahhmuah ih lei thei ding in zawnruahnak le zangfahnak nei in an zuar. A that aw rero mi le ral a si mi hman ngaithiamaw in le duhdaw awzet in, lungawizet le thinlung thianghlim zet in kan bawipa suah thla December cu nuamzet in an hmang. An mah hrang ah si lo in midang hrang ah lungawinak nei ding in mi bomnak in an caan an hmang.

Cutin mi tampi in an rak hman lai ah kan nih laimi tampi in kan tlaihsan zetmi December cu kan sumpai hawl nak, kan leitlun kan taksa nawmnak, zu innak le mi huatnak le hminsiatnak ding hmun tiang thleng in kan rak hmang ve hi a poi tuk na ti ve lo maw? Tuini kan nih laimi pawl khal in lungfim in mah nawmnak men le mahhrang men si lo in, Vancungmi pawl in (luk 8:20) minauta tuukhalpawl hnen ih nan hnenah daihnak thuthangtha kan run keng an ti mi cu kan nih laimi hrang khal ah dingnak le daihnak thuthangtha si ve hram seh! Kan bawipa Jesuh khal in mi hmuhhmuah ngaithiam ding in December in a thawh aw vek in kan nih laimi pawl khal in a hlan ih kan hman vek si nawn lo in tui kum 2011 December cun kan thinlung put thalomi hmuahhmuah cu tansan in pakhat le pakaht nganthiam aw ton in, kan Bawipa ih thinlung put nei in, lungrualzet te in le hlunghlaizet in kan Bawipa suah thla kum 2011 December cu hmang tlang uh si.

Tui kum December cu kan mah pumpak cio hrangah le kan miphun hrang ah sullam nei mi a si theinak ding ah kan lungput tha lo mi hmuahhmuah tan tahrat in kan Bawipa Jesu khrih ih lungput nei in duhdawtnak thawn hmunkhat te ah unau bang kuah aw in hmangtlang uhsi… tih hi, hi mi cahramin a lo sawm a si, aw laimi nang!!!

Michael Jackson Zohkhentu Doctor Kum 4 Sung Thawngin Tang Ding!

Leituln mipi in a hmin an theih ve ten a hlasakthiam daan le a lamthiam daan an relnin theilo mi kum 2009 ih nunnak liam zotu Michael Jackson cu a damlai ih a mah rak zohkhentu doctor Conrad Murray cu Michael Jackson si ttullo khal sumpai duh ruangah si pe ah puh in thutthentu in kum 4 sung thawnginn ah tang ter ding in a thu a rel sak.

Thutthentu cun, “ Hi thu hi cu sumpai duh luarkai ruang ih thil thlengmi a si ih ka ngaihthah maimai lo ding.  Sumpai duh tuk ruangih mi nunnak hman ngai sam mentu cu hremnak a phu tawk ka pek tuk ding” ti ah a rel.

Michael Jackson zohkhentu Murray cu kum 4 sung thawnginn tang ding in a thu relsak a sinan, California state ih thawninn pawl ah thawngtla an tam tuk ruangah a tan kum bikhiah cu tthumsak a si a zum um thu California thuthangca in a tarlang.

Murray hin Michael Jackson in sung le pawl hnenah zannadawmnak ah million $100 khal pe ding ah thutthentu in thu a ti cat. Jackson ih nu, Katherine(81) cun, “ Minung pakhat nunnak tihrimnak ih liamtertu hrangah cun kum 4 cu a mal tuk lam! Kum 4 a tan in ka fapa teh a ra kir thei kem? Thuttentu ih thu relcat daan hi a ttha cu ka ti. Kum 4 cu tang tlak a si ve hrimhrim. A fair tuk lawlaw ko” tiah a rel.

LA County Sheriff Department ih thuhlasimtu, Steve Whitmore cun, “ Murray cu kum 2 sung hrawng tawnginn a tan ka zum. Ziangahtile, California state sung ih thawnginn pawl cu thawngtla an tamtuk ih thawngtla ret bet ding cu thuneitu lam hrangah cun a har deuh ding” tiah thuthanglatu pawl hnenah a sim.

Jackson(50), cun a thihhlan ah Dr. Murray cu a mah bulpak ih zohkhentu ding ah London ih show a neih hnu cawlh a lak ttum ihsin thlakhat ah $150,000 pe in a mah zotu ding ah a rak la. Asinan hi Murry cun Jackson cu thihnak ihkhun par ih a it lai ah emergency numbat 911 cu ko sak hlohli duh lo in fala bia in a rak buai ruangah le doctor dang pawl hnenah a si pekmi cu ziang a si ti a sim lo ruangah Jackson cu a thihphah a si.

Dr. Murray hi November 7 ah Jackson thihnak thuthawn pehparaw in thiamlocoter a si. Murry cun Jackson itthat thei lo ih a buai rero lai ah ‘propofol’ antimi lungmit si cu June 25, 2009 ih a rak pek ruangah Jackson hi a hriselnak lam a tlasia vivo ih hivek thihnak tiang Jackson in a tawn phah a si. Asinan Murray cu a thituahmi par ah sirawknak a nei lo ih bet ah thutthentu ih thurelcah nak khal ziang ah siar duh lo in a um.

District Attorney Steve Cooley cun, “ Murray ukil pawl cun Murray cu state thawnginn ah silo in ram thawnginn sawn in tangter ding ah thutthentu cu an dilrero lai” tiah thuthanglatu pawl a sim. Murray ih ukil pawl cun Jackson cu a si ei ding mi khal ngaihthah in le thu ruat tthittha lo in a ei ruangah hivek ih a thihphah a si tiah an ttang ve thung.

The Economic Times, VOA

KHRISTIAN LE SUMPAI – Dr. Timothy Sui Lian Mang

KHRISTIAN  LE  SUMPAI

BUNG I

SUMPAI THU IH THEIH THA TETE

1. Bible sungah direct in si seh, indirect in si seh sumpai thuhla vawi ziangzat hrawng a lang?

(Vawi 7700 hrawng a lang)

2. Bawi Jesu in thuthangtha pali sungah sumpai le hlawnthil thu

subject dang hnak in a let kua tam a rel. Ziangruangah si pei?

(Pathian hmun le ram luah theitu a si. Matt. 6:24)

3. Nupa buainakah sumpai hi zatek ziangzat a tel?

50%

4. Nupa buainak suaktertubik pahnih ziang an si?

Nunau le mipa sinak hman le sumpai

5. Sumpai le thilri pawl hi kan thih tikah kan keng thei maw?

(Keng thei hlah 1Tim. 6:6, 7)

6. Sum le thilri neih hi ziang tizawngin a tihnung?

(1Tim. 6:9, 11 – len tum le len duhnak ah har sat–

buainak a tam)

7. Sum le thilri hi rinsan tlak an si maw?

(Sihlah. A fiang lo, a hnget lo mi an si, 1Tim. 6:17)

8. Kan hmaiah kan lennak cu ziangtin kan kuat cia thei ding?

Luk. 16:9 Cule Jesu in, “Nan hnenah ka lo sim a si, nan sumpai a cem tikah, kumkhaw cennak hmun sungih lo cohlangtu ding rualpi nan neih theinak dingah leitlun sumsaw in rualpi tuah uh.”

Siarbet aw.. 1Tim. 6:18, 19.

9. Kan hlawhman parah ziangruangah phunzai ding kan si lo?

(Ziangahtile kanmah rori kan lungkim ih kan cohlan mi a si.)

10. A hlawhman ah a di a riam lo, a lungkim tawk lo asile ziangtin a tuah ding?

(Hna dang hawl seh)

11. Kan sumpai midang kan pek asile ziang beisei kan nei thei?

(Lk. 6:38 – Pathian in i pe sal ding, mi dangin in pe ve

sal ding tiin Pathian ka beisei thei.)

12. Kan pek zat cekci Pathian in in pesal maw?

(Pe hlah – Thuf. 10:4; 2Kor. 9:6)

13. Thil kan pek tikah ziang lungput kan nei ding a si lo?

(Len lohli ding)

14. Mi sum cawinak ih na hmin na thut ve asile thangah na awkaw.

15. Ziang vek miphun pathumpawl thawn lungrualten hngawngkol

kan phurtlang lo ding?

(1). Mi zang zel (2). Zu in mi (3). Siikan nei lo mi Thuf. 23:20, 21; 24:30-34.

16. Mi zangzel parah ziang a thleng ding?

(A farah ding – Thuf. 24:30-34)

17. Khristian in mi piangthar lo thawn an kawpaw pei maw?

(Kawp aw hlah – 2Kor. 6:12-16)

18. Lian dingin hna kan tuan ding a si maw?

(Si hlah, ziangahtile Pathian thupek a si, Thuf. 23:4)

19. Peknak ih a tawhfung ziang a si?

(Nangmah kha Pathian ah peaw hmaisa aw – 2Kor. 8:5)

20. Pathian hrangih na peknak ih a tumtah ziang a si?

(Pathian na duhdawtzia tahnak a si – 2Kor. 8:8)

21. Sum cawi hi Bible in ziang a ti?

(Sum cawinak tei hnenah sal ah a tang – Thuf. 22:7)

 

22. Ziangah Pathian in midang salih um in siang lo?

(Ziangahtile man i lei mi kan si. Midang salih tang ding

kan si lo – 1Kor. 7:23)

23. Thil na lei ding mi hrangah:

(1) ruahmannak-plan (2) thlacam-pray (3) hngah- waithmaisata aw.

24. Thil na lei hlan ah…

(Ruat hmaisa ta aw- Budget tuah aw.)

25. Na thil tul mipawl a dotdot in list tuah aw.

26. Sum dawnnakah Pathian hngilh a awlte. Sum thawi buainak a um cih.

27. Ziangtin neih nunnak kan ngah thei sin ding?

(Peknak in)

 

28. Pathian kan pek tikah sum in a si teng teng a tul maw?

(Tul hlah)

29. Pathian in Mal. 3:10 ah ziang in kam?

(Pathian kan pek le in pe ve ding)

30. Pathian bak ah zo pek ding a um maw?

(Khristianpawl hnenah, Thuf. 12:13)

31. Mi farah phun hnih tla:

(1) Boruak-thilumdan hrial theih lo mi ruangah.

(2) Mah le mah farahawk ter – zu in tivekin.

32. Mi farah kan bawm le ziang kan beisei thei?

(Thuf. 19:17 – Pek kan si ding)

33. Mi farah kan bawm hlanah zumtu piangthar kan bawm hmaisa

ding a si. Ziangruangah tile Bible in in zirh! Gal. 6:10.

34. Pathian in in pesaltu ding ah minung a hmang.

35. Peknak cu Pathian hnen le midang hnenih pekin a thawk.

36. Matt. 6:20 vek in, kan pek asile ziang kan tuah hi a si? (Kan hlawn thil van ah kan khawl tinak a si)

37. Pathian ih in pek mi parah rinum le peksal kan zir asile Pathian in tamsin in pe ding.

38. Kan pek dan i zirin kan ngah sal.

39. Thil lei tikah, ziangtin kan tuah ding?

(A tha bik hawl in lei aw)

40. Sumpai sal ihsin luatnak ziang a si?

(Sum hnak ih Pathian ren hrilsawn)

41. Pathian in retheihnak le lennak hi ziang hrangah a hmang?

(Kan ziaza thansonak hrangah)

42. Thil kan lei hlanah ziang kan tuah hmaisa ta ding?

Sum daih na nei maw, nei lo cekfel aw.

43. Sumpai sal ih tannak rang bik cu cekaw fel lo ih zamrangzet

ih thil lei lohlinak in a si.

44. Rangzet ih len tumpawl hnenah ziang a thleng ding?

(Farahnak – Thuf. 28:22)

45. Mifim cun thil a lei hlanah a cekfel ta.

46. Rual tha sinak siatnak zamrangbik cu ziang asi?

(Na rual sum cawih aw)

47. A tul zet mi cu cawih ding a si lo then ding a si.

48. Hna tuan lo ih um cu Pathian lungthlitum dokalh a si.

49. Ziangtin sumpai harsatnak kan hrial thei ding? (Hnatuannak in)

50. Sumpai cu mi thalo hnenah a tha lo ih, mitha hnen ah a tha.

51. Kan ngah mi sunte in khawsak ding Pathian in in duh.

56. Neihnunnak hi Pathian in midang bawmnak ding hrangah in pe.

57. Kan sumpai thawn ziang kan tuah ti mi in kan khristian nun

ziang vek a si ti a langter.

58. Kan sum thawn ziang kan tuah hmaisabik ding?

(Kawhhhran ah pek hmaisak ding a si)

BUNG  II

ZIANGTIN MI LEI BA SUNGAH AN LUT THEU?

(HOW PEOPLE GET INTO DEBT)

-     Pathian in a fate leiba an neih ding hi a thiltum a si dah lo – Thuf. 22:7; Rom. 13:8. Setan in Pathian fate insungsang siatnakah sum a hmang zet.

-     Khristianpawl leiba neih hi a dik lo. Leiba cun khawruahharnak, phurrit, thinphan le tuarharnak a pe.

I. NEIH CIA MI LEIBA

A. Leiba neih cun rawngbawlnak le hmin a siatter (Sam 37:21;

Rom. 13:8).

B. Peksal cing thei lo ding mi sum cawi cu thil tihnung a si.

(1) Thuf. 22:7

(2) Neih lo le tlin lo tiang ih sum hman cu sual a si.

(3) Leiba cu nunphung ah a cang thei ih, nunphung cu

thiatbalsal a harzet.

C. Innsang tampi cun sumpai hmuntin mi (Goal) an nei lo.

(1) Goal cun mi a kaihruai.

(2) Goal cu thazet ih zohfel a si a tul, Pathian thu Bible

parih a thumawk a tul.

(3) Goal cu cahnah in ngan si seh.

(4) Ti le tuah ding mi, lei hmasak ding mi a sangsang ten

ngan aw. Tul mi pawimawh bik bik lei hmaisa dingin ngan aw.

(5) Goal cun tawi hrangah tuah aw.

a. Nitin in Pathian cu neitu a sizia hngilh hlah.

b. 1/10 pe teng teng aw.

c. Hna taima zetin tuan aw.

d. A cang thei tawkin na leiba tifel theh tum aw.

(1) Duh mi lei, tul zet mi si lo cun siatnakah a hruai.

(2) Tisa hiarnak – thlemnak a do neh thei lo.

(3) A thil lei mi a tha le tha lo a cek lo, a man thawn a tuat lo.

(4) Pathian ih kaihhruainak dil a hngilh. Pathian cun na tul

tuk mi si lo na lei ding a duh lo. Leiba na neih ding a

duh lo ti thei ring ring aw – Matt. 6:33.

(5) Ni 7 hngak ta ding dan nunpi aw. Na duhzet mi asile,

thutithluknak na tuahnakah Pathian hruainak dil aw.

Ni 7 hngak ta aw. A hnuai ih thusuhnakpawl phi aw.

a. A daih sum ka nei maw?

b. Ka tul zet mi a si maw, ka duh mi men?

c. Hi mi loin teh ka um thei maw?

d. Kan innsang tul mi rori a si maw?

e. Ka lei ding mi hi rinsan tlak a si maw?

(6) Ni 7 hngah hrih dan cun ziang a lo bawm ding tile:

a. Mi thurawn can na nei thei.

b. Nangmah rori thutitluknak na nei thei, thil

zuartu ih nawrnak men ruangah si loin.

c. Pathian in sum daih a lo pe thei, asilole na lei

tul mi rori khal a lo pe thei.

D. Midingfel cu Bawipai duhzawngih a um asile a tlasam dah

lo ding-Sam. 37:25.

3. BUDGET TUAH TLAKSAM

A. Luk. 14:28 siar aw. Mifim cun thil pakhat khat a tuah

tikah butget a tuahfel. Cu lo asile lamzin hrekin a cawlhsan thei.

B. Lk. 15:13 Siar aw. Fapa tlan hlo cun a hmailam hrang

ruahmannak (plan) a nei lo. A neih mi sum tla cu aa

zetin a hmang.

C. Sumpai thu ah kaihhruainak a um lo.

D. Sum khawl a dawnkham.

E. Ruahmannak um loin thil leinak a thlen.

F. Hngeh lonak thin lung a hringsuak.

G. Sum cazin neih lonak le ruahmannak neihlozia a langter.

H. A hleihluak ih sumhman tha a pe.

I. Thuf. 24:3-4 … Fim zetin Budget tuah ding a si.

4. SUM KHAWL TLAKSAM

A. Tumtahnak thawn sum khawl aw.

B. Siar aw. Thuf. 21:20.

C. Sum khawl khal hi zawngsang theih a si.

D. Thlatin sum khawl tum aw.

E. Siar aw. Thuf. 30:24, 25.

5. ZANGZELNAK

A. Khristianpawl in ziang hmanlo hrangah thil an duh theu.

1. An nu le pa an rinsan. Nu le pa in an fale hnatuan

a thupitzia an zirh lo.

2. Mi dang an rinsan. Mi bawm ding lawng an thlir.

B. Siar aw 1Thess. 3:10. Pathian thiltum cu hnatuan ding

a si.

C. Na hnatuannak pai lungkim ko hna tuan aw, Kol. 3:22.

D. Siar aw Thuf.13:11.

6. RANG TUK IH LEN TUM

A. Siar Thuf. 28:20.

B. Siar Thuf. 2:11.

7. DUHHAMNAK

A. Milai cun a tul mi hnakin tam a duh, Thuf. 23:4-5.

B. Rang zetin tampi khawl an tum.

C. Anmai hrang lawng an ruat. Mi dang bawm le pek an

siang dah lo, Thuf. 14:21.

12. HNA CEKFEL THAT TAWK LONAK

A. An mi theihfiang lo hnenah sum an pe.

B. A hmai lam khawkhan- ruahmannak an tla sam.

1. Thihnak

2. Fate nupi/ pasal neih

3. Dam lo … tvk.

C. Thusimtu 6:3, 4.

13. SUMPAI  RUANGIH  KHAWRUAH HAR

A. 1Thess. 6:10.

B. Thuf. 18:11.

C. Sumpai ruangih khawruahharnak cun natnak a thlen thei.

D. Matt. 6:24-25.

E. Sum kan pek le kan pek mi pa a fehnak kipah kan

thinlung in a thlun.

F. Mi bumnak ih ngah mi lennak cu rah a nei lo ding- Matt.13:22.

G. Sumpai ruangih khawruahhar cu Pathian duhnak ah a

um lo ti lang tertu hminsinnak pakhat a si, 1Tim.6:9.

BUNG  III

BIBLE IN SUMPAI THU IN ZIRHDAN

(BIBLE PRINCIPLE OF FINANCE)

I. PATHIAN CU SERSIAMTU LE NEITU A SI

A. Sersiamtu a si ih, ziangkim hi amai ta an si.

1. Sersiamtu a si vekin neitu a tling a si.

a. Sem. 1:1

b. Sam 24:1

c. Sam 50:10

d. Haggai 2:8

e. Kol. 2:16

2. Neitu ti le neih mi ti cu a bang aw lo.

a. Milai cun ziangkim hi a nei dah (own)

lo ding, Kol. 2:16.

b. Khristian cun Pathian in in kilkhawi

ding ih, a sian tawk lawng a nei

(posses) ti a theih a tul. Asinan neitu cu

Pathian a si- (Ownership)

c. Heb. 1:1-2

3. Kan neih mi zate hin Pathian ta a si ti theih le

lungkim a tul. Thil ziangkim hi an sinak ding

hmun le ram ih diktakih an um hnuah Pathian  in kan ke in khihhmuh

ih, ih hruai ding, Thuf. 3:5-6.

4. Jesu si seh la ziangtin a tuah ding ti lungput

keng ringring aw.

a. A hmaisabikah cun thil harsa a si men ding. Innsang in thil kan

tuah kip le kan nitin nun ah, Jesu si sehla ziangtin a ti ding?

ti sutaw ih nun zir aw.

b. Thuf. 3:5-6

c. Ziangvek boruak khal Pathian in a uk

theh so khaw. Sumpai lamah tingaihnak

um lo ih na theih a si khalle Pathian in a uk theh.

5. Boruak kan tawn mi pohpoh, khawruahhar

mangbang, buainak kan tawn mi pohpoh hi

Pathian ih tawg ding an si, kanmah ih tawng

ding an si lo tithiam nun ziraw. Ziangahtile

ziangkim hi a neitu cu Pathian a si. Na rin asile

Pathian in tuanvo a la ding.

B. Sumpai kiltu sinak cu Matt. 25:14-30 ah tehkhinnak kan hmu.

1. Patian cu NEITU ram hla pi ih khualtlawng vekin.

2. ‘A siahhlawh’ pawl kha khristianpawl, sumkiltu

timi cu, ‘Mi thil kilkhawi saktu,’ tinak a si.

3. ‘Talent’ cun sum a hmuhsak. Siahhlawhpawl kha ‘talent’ sumdawng dingin pek cio an si.

4. Rinum siahhlawhpawl cu an bawipa a thlensal tikah lawmman pek an si.

5. Siahhlawh rinum lo cun a bawipa ih pek mi

sum cu a hlawhsam pi. Cang 27 ret men hnakin Bank ih ret ih a pung khal a thathnem thu a rel.

6. Pathian cun a siahhlawhpawl hnenih a kilter mi Gospel karhnak ding hrangah fimzet ih an

hman ding a beisei.

7. Pathian in kan zate hin – sumpai ngah thei –

hawl theinak – titheinak bangrep cio in in pe

lo. Asinan sumpai hawl theinak cu in pe cio.

8. Sumkiltu cu a Bawipai thu ngai le rinum ding a si- 1Kor. 4:2. 9. Sumkiltu tha cun a kilkhawi mi mankhunzia a thei ih, a Bawipai sunlawinak hrangah fimkhur

zetin a hmang.

2. 1/10 HNAK MAL PE HLAH

A. 1/10 pe aw. Neitu taktak cu Pathian a si ti langternakah.

1. 1/10 cu kan thil neih kan pe a si lo. Pathian ta a  si. 1/10 pek lo cu

Pathian thil fir a si. Pathian thil fir phahin sumpai hlawhtlinnak a um thei lo.

a. Mal. 3:8

b. 1Kor. 9:6

c.1/10 Pathian pek a si lo ah cun, Setan in a la ding. 1/10 pek khal Pathian thu Bible rinnak a tul ih, Pathian in a thu cu thlawsuah a pe ringring.

2. 1/10 cu 10% a si.

a. Abraham-Sem. 14:20

b. 1/10 cu Pathian ta a si.

c. Jakop-Sem. 20:28

3. Dan in 1/10 a ngen.

a. Pui. 27:30. Serh le sang dan cu

Khraws in a thiatbal nan, nuntukhawsaknak lam dan cu hman a  si lai.

b. 1/10 cu dan hlan ih din a si zo. Sem. 4:20.

c. 1/10 cu dan in a run ngen.

4. 1/10 pek cu Thuthlung Thar Khristian tuanvo a si.

a. 1/10 pek cu Khristian peknak zir

thawhnak hmun le ram tha a si. Sumpai thuih zalennak  nun ram

luhnak kawtka khal a si.

b. Jesu in a 1/10 a hnawng lo- Mat. 23:23.

c. Rawngbawltu sawmdawlnak ding hrangah- 1Kor. 9:7-14.

d. Paul in Sunday ah pe uh a ti, 1Kor.16:2.

5. 1/10 pek cu Pathian thulunnak langnak pakhat a si. Bawipa kan

duhdawtnak khal a lang- 1John 5:2-3.

6. 1/10 petu thlawsuah pek ding Pathian in a tiam – Mark 3:10.

B. Peknak diktak cu mi in 1/10 tlun a pek tik lawngin a thawk.

1. 1/10 cu a hlu (offering) a si lo. Ahlu cu Bawipa hnenih siannak

hrimhrim ih pek a si. 1/10 tlun ah a si. Peknak ih a tumtah mi cu

sumpai si seh, thlai si seh, Bawipai sunlawinak dingah a si.

2. Khristian diktak cun siannak thilpek (offering)

pe ding a si. 1/10 men lawng a si lo. Peknak

diktak cu 1/10 lan i pek tik lawngin a thawk.

3. Lk.6:38 Na pek le na ngahsal ding. Bible sungih

peknak cu Pathian thutiamkam in a thlun ringring.

4. Thuf. 3:9-10  ‘Pe’ – ‘Ngah’.

5. Siar aw – Mk. 10:28-30.

C. Bible in peknak a zirhdan:

1. Na neih-na ngahdan vekin pe aw- Danp. 16:17.

2. Zarh tin pe aw- 1Kor. 16:2. Thla tin hlawhman

ngah asile thla tin pek a tul ding.

3.Siang zetin pe aw 1Kor. 9:7. Pathian cun thinlung

a zoh, ziangzat na pe ti lam a zoh lo. Siang zet le

lungawi zetin pe aw. A dan vek men in pe hlah.

4. A lakin pe seh – Matt. 10:8. Pathian in

neihnunnak a lo pek mi hi khawl thluh ding ah a si    lo, feh kual dingah a

si. Luke 6:38 le Matt. 10:8 na zum asile nunpi hnik aw. Na nunnak ah sumpai malsawmnak thilmak na hmu ding.

5.Nangmah rori kha Khrih ah peaw aw. Bawipa

kha bel tuahtu vekin na nun lo uk ding siang awla,

nang kha bel lei si aw. Nitin nangmah ah thi awla,

cu tin na nun Khrih in a lo uk thei ding.

6. Bawipa in a lo pek vekin mi tul mi pe ve aw:

James 2:14-16; Gal. 6:10; 1Jn. 3:17-18.

7. Mi rethei, mi tlasam pe aw- Thuf. 19:17.

8. Pathian thusimtu pe aw.

9. Ngah salnak ding lamzin ih Pathian ruahman mi

a si ruangah pe aw. Na pek le na ngahsal ding.

3. PATHIAN IN KAN TUL MI IN PE DING IN IN

TIAMKAM

A. Pathian in kan nunnak hrangih tul mi in pe dingin in tiamkam.

1. Mat. 6:33

2. Luke 12:7

3. Fil. 4:19- A tul tikah, tulnak a um tikah Pathian in mi a pe. Tul mi a tam le Pathian i pek mi a tam       ve.Tul mi nei ih kan theihawk le kan um ding hi           Pathian in a duh. Cu lawng lawng ah Pathian cu in petu a si ti kan thei ding.

4. Pathian in kan duh mi  kip kan ngah ding tin in tiamkam lo. Tul mi lawng pek ding in tiam, duh mi a si lo. Kan tul mi hnak tam tla in in pe theu.

B. Pathian ih a lo pek mi ah diriam tawk zir aw.

1. 1Tim. 6:6. Kan duhhiar mi, mi thil kan dawtnak hin Khristian nehnak nun nei thei lo ko in tuah.       Neih tawk ih diriam thei lo ko Setan in Pathian fale a thlem ngah thei zet. “Hih thil pakhat te      hi” ngah ningla cu, ti in! Hi mi te hi nei ningla cu ka duh tawk thlang ding nan, ti cu thu phan a si. Diriam tawk nun nei ding cun nangmah ah thi aw-        Gal. 2:20. Diriam tawk nun ti mi cu zir vivo a si. Zoh hnik:

a. Heb. 13:5

b. Khawvel thilri dawt hrial aw, bang aw.

Rom. 12:2

c. Khawvel cun fimzet le hrawkhrawl zetin

Khristianpawlih tisa hiarnak, mit cakhiarnak, pawrhawknak-

duhdawtnak hi a cawktho. Siar aw – Thuf. 21:6.

d. Na mit sangkaa le na hna sangkaa khar theh aw. Bawipa cun sumkiltu rinum na si ding le na neih tawk ih na diriam ding a duh a si.

C. Tul mi le duh mi a bangawk lozia zir aw:

1.Tul mi ti mi ah cun nunnak hrangih tul mi rawl, hnipuan, umnak ding inn, hnatuan, fale hrang tlawngkainak …tvk.

2. Duh mi ti mi cu na thinlung ih na duh mi, lo theih lo i tul mi si lo. Sum hlei fuan neih tik ah duh mi cu lei ding a si.

3. Duh mi thil hi an sual thluh cuang lo. ‘Thil duh neih’ hi sual a si cuang lo. Na duh  mi thil lei ding ah Pathian thinlung pur in bih ta aw, Pathian hruinak dil aw. Innsang tul mi lei hnu ah le leiba pek fel theh hnu lawngah na duh mi thil cu lei aw.

4. Neihnunnak cu Pathian ih a peaw mi le hmuitin mi thleng ngah ding ih hnatuan hruthro pawl hnenah a tiam- Matt. 25:14-30.

5. Mi in a neih nunnak cu a mai diriamnak hrang men lawngah si loin, Pathian sunlawinak hrangih a hman a si ah cun Pathian in a thutiam a sunlawih ih a cawi mawi ding –Mal.3:10.

6. Nun tluangtlam ten nung aw. Thil mankhung hmang hlah.

7. Lennak- neihnunnak diktak cu ‘thilri’ a si lo. Kol. 3:1-2. Lennak diktak

cu ‘Runtu Bawi  Jesu Khrih theih’ hi a si.

D. Khristianpawl ih nun ah neihnunnak hnak ih mankhung   le sunglawi sawn an um.

1. A nunnak thlarau

a. Mk. 8:36

b. Matt. 16:26

2. Fimnak le thiamnak

a. Thuf. 16:16

b. Job 28:12-29

3. Hmin thatnak

a. Thuf. 22:1

b. Thusim. 7:1

c. 2Kor. 8:18

4. Tuarnak

a. 1Pe. 1:7

b. James 1:2-3

c. Lk. 6:48

5. Patian tih Sam. 19:9-10.

4. INNSANG BUDGET TUAH AWLA, NUN PI AW

A. A man tuat hmaisa ta ring ring aw Luke 14:28-30.

B. Hmannak lam sup aw, control ti cu budget tuah mi na neih lo ah cun a cang thei lo. Lk. 15:11-32 ih budget nei lo ih sum hman siatnak a sizia in zirh. Na sum hmannak na

control lo asile Bawi pai rawngbawltu na sinak na hmin a sia ding.

C. Pa cu insang lu asi ih, insang sumpai tuanvo latu khal a

si. Nupi ih bawmnak khal a tul ding.

D. Supawknak, sikan neih hi cu a tul zet, Budget control hmang tha thei ding cun.

E. Rinnak i thil lei in Pathian hniksak hlah.

F. Ca hnah rori ih ngan – Ngahnak le hman nak – hi a tul zet mi a si.

G. Sum hman dan tlangpi cu hi tin si seh la:-

Ngah mi sung ih 70% cu nuntu khawsaknak ih tul mi hrang ah; 20% leiba; 10% khawl.

5. TAIMA ZET IN HNATUAN AW

A. Na hlawhfapawl cu dikten tuanman pe aw- Kol. 3:22

B. Taimaknak cu hlawhtlinnak a si.

C. 2Thess. 3:10

D. Kol. 3:23

E. Thuf. 24: 27

F. Thlacamnak thawn nasa takin ruat aw. Nupi in a lengah

(insang tanta in) hna a tuan pei maw ti hi!!

1. Tuih sun ah nupi tampi cu hna an tuan, ziangah tile an sum lut mi in a daih lo.

2. Preschool nauhak neipawl cu inn ih an um a

tha- Tit. 2:4-5. Kan din hmun siat ruangah nupi khal hna an tuan a tul theu, a cang thei a si ah cun inn suahsan hlah hai sehla a tha.

a. Thuf. 31 in innsang nu hnatuan le a

innsang pehtlaihawknak dan in sim. Cuih

nu cun hih tlinnakpawl a nei:-

1. A pasal in a rinsan – (vv.10-11)

2. A pasal ih nitin tul mi a pe- (v.12)

3. A pasal cu a hnatuan mi in a bawm- (v.  13)

4. Zingten a tho ih, breakfast a tuah- (v.15)

5. Fimkhur zetin sum a hmang- (v.16)

6. Tlai zet tiang a tuan- (vv. 15, 18)

7. A innsang hrangah hnipuan a thi- (vv. 19, 22)

8. Mi rethei a bawm- (v. 20)

9. A thil tuah mi a zuar- (v. 24)

10. A innsang a kilkhawi ih, a zangzel lo- (v. 27)

11. A falepawl in an duhdawt ih, an upat- (v. 28)

12. A pasal in a fak- (v. 28)

13. Pathian a tih (v. 30).

6. HMAN HMAN SUM KHAWL AW

A. 10% cu khawl ring ring aw.

B.  Mifim cun a khawl ih, Mi aa cun a hmang- Thuf. 21:21.

C. Thuf. 6:6-8.

D. Thil pipa tumnak nei in khawl aw.

E. 10% khawl thei lo in, leiba pek a tul a si khal le malte

tal khawl tho tho aw.

F. Rawngbawlnak hrangah pe aw.

G. Na fate hrangah khawl aw. An tlawngkainak hrang …

tvk.

7. NA THLA CAM A PHI  LO PE  DING IN PATHIAN CAN PE AW

A. Khristian nun ih lungawinak ropizet pakhat cu kan thlacam Pathian in a phi in pek hmuh hi a si. Thil na lei hlanah thlacam aw la, man awlten lei ding na hmu khal a si thei, lei tul loin Pathian in a lo pe khal a si thei- Sam. 37:7a.

B. Pathian ih duhnak dil ring ring aw. Na tul mi lo pe ding in Pathian can pe theu aw- James 4:8.

C. Na theih ringring ding mi cu – Bawipa in na thilri neih mi a thei, thlarau lam ih na tul mi khal a thei. Nangmah na tan laknak thlah ta hrat i, ziang kim ih amah na rinsan ding a duh bik.

D. Sumpai thu ah thutitluknak tuah a tul i kipin Pathian hruainak hawl ring ring aw.

E. Pathian in na hrangih a lo duhsak mi cu na thil tul mi

amah dil ding le mi thil dawt hrial ding a duh- James 4:2-

3.

F. Pathian cun mi pek a duh: Kan duhdan si lo ih, amai

duhdan i kan dil ding hi a thupi mi le a tul mi cu a si- 1Jn.

5:14-15.

8. LEIBA HNUAI IN ZIANGTIN KAN SUAK THEI DING?

A. Leiba thang hrial aw. Kum a rei vi vo cun suah a har zet.

B. Nupa tanrual a thupi zet Thusim. 4:9-10.

C. Nunnak hrang ih tul mi si lo ah na sum hman cawl aw.

D. Na thil neih mi na tul zet mi si lo hmuah zuar aw la, na

leiba sam aw.

E. A bakin thil lei bang aw.

F. Thla tin sum lut na neih mi in pe vivo aw.

G. Leiba nei hlah- Rom. 13:8.

H. Hmui tin ni can bi khiah nei aw.

I. Rang zet ih len tumnak hrial aw Thuf. 28:22; 2:11.

J. Leiba dang la bet nawn hlah.

K. Mi ih sum cawinakah na hmin thu ve hlah. 1. Thuf. 6:1-5.

2. Na hmin na thut le mawhphurhnak na nei ve.

3. Sum cawi mi cu can bikhiah ih pek thei lo asile mawhphurh na nei hngal.

4. Rualpi le sungkhat thawi pehtlaihawknak siat nak a si.

5. Leiba thawn pehparawih, Pathian dan a pahbal.

a. Rom. 13:8

b. Lk. 14:28. Planing tha ten nei aw.

c. Thuf. 11:15.

6. Thuf. 22: 26-27

7. Thuf. 17:18

M. A bak ih thil lei hrial aw.

1. Lei lai ah cun a awl zet nan, thang ih awkawk ter a si.

2.Na sumpai na hmandan le nan kikhawidan cu Khrih thuthennak tohkham hmaiah a lang leh ding-Lk. 16:10-11.

9. A CANG THEI TAWK IN SUM CAWI HRIAL AW

A. Loh theih lo a si lo ah cun sum cawi hlah.

B. Thuf. 22:7. Sum cawitu cu pek ding can bikhiah ih a

pek thei lo tikah a sum cawinak tei sal ah a tang.

C. Loh thei lo ih tul mi si lo hrangah sum cawi hlah, cu

hnakin sum khawl awla, na neih kim tikah lei leh sawn aw.   Thimnakah, mawtaw,

bicycle, cabuai … tvk. D. Bible in sumcawi cu in khap bem bem lo. Thuthlung Hlun cun sum cawi a siang ko. Ei le in ding neih lo tik le nat tik ah cun cawi a siang ko. Asinan tuih san ih loh theih   lo tul mi si lo ih sum cawi thawi rawi ding a si lo.

1. Matt. 5:42

2. Suah. 22:14

3. Sam. 37:21

4. Thuf. 22:7

5. Thil tum zet thahnem hrangih sum cawi cu Bible in a kham lo.

6.Ngah salnak thazet ih sum cawi cu Bible in a kham kher lo. Kuan salnak um lo cun cawi lo

ding.

E. A nei lo tuk lawmmam cu sum pung in cawih hlah.

1. Danp. 23: 19-20

2. Suah. 22:25

3. Thuf. 28:8

4. Sam. 112:5

5. Thuf. 19:17

6. Lk. 6:34-35

7.Neh. 5:1-13

F. Sum cawi cu mi bawm thei lo Pathian ah a cangter ih, Pathian hmin a siater Fil. 4:19.

10. THIL HMAI SA DING NA RET DAN DIK SEH

A. Jesu            -    A pakhatnak

B. Innsang     -    A pahnihnak

C. Hna             -    A pathumnak

11. KHRISTIAN HNEN AH THU RAWN TUAH AW

A. Thuf. 11:14

B. Thuf. 12:15

C. Thuf. 20:18

D. Thuf. 19:20

E. Thuf. 8:33

F. Bible sungah ruahnak thu rawn ding a um. Ruahnak fim

le tha mi pe theitu bik a si.

G. Na nupi ih ruahnak pek mi thlauthla hlah. Bawi pa ah

Nupi/ Pasal cu Pakhat an si. Innsang sumpai thuhla ah nupi cu rawn ding a si.

H. Pastor hnen in ruahnak dil aw.

I. Pathian mi hnenin ruahnak la aw.

J. Na rualpi ruahnak dil aw.

K. Zumtu khawruat thiam ruahnak dil hreh hlah – Thusimtu 4:9-10.

L. Sumpai thu ah Khristianpawl in ruahnak (advice) hawl lo in an hlawhsam

theunak san cu:

1. Hngalnak: An harsatzia mi in an thei ding ti an phang.

2. Tih hrutnak

3. Theih lonak

4.Tang hmasialnak

M. Mi tampi in sumpai thu ah ruahnak dik lo an nei:

1. Sum cu sual hmuah hmuah ih hrampi asi 1Tim. 6:10.

2. Len hi sual asi, (Job, Abraham, David, Solomon

pawl mi lian an si.)

3. Retheih hi Thlarau mi ih ruahnak – 1Tim 5:17.

Bible in Pathian fatepawl cu an rethei ding tin in zirh lo.

4. Sum in lungawinak a lo pe ding Lk. 12:15;

Thusim. 5:10-11.

5.Khristianpawl cu rethei ding ih Pathian ruat an si.

N. Sum neih ih tih nunnak:

1. Lk. 16:13

2. Lennak cun Pathian rinsan nawn loin amah le mah rinsan awknakah a hruai thei. Pathian cu

ziangkim petu asi ti hngilh hlah.

3. Sum ngah sin sin duhnak.

4. Innsangah can hmang loin hmun dangah can rei

pi pi hmannak a si.

BUNG  IV

LEIBA SAL IHSIN ZIANGTIN KAN SUAK DING?

Sum sal ih tannak cu sum kha Khristian ih lal ah a can ruangah asi. Sum kha Khristian ih sal si ding a si nan; Bawipa Jesu in hi ti in a ti- Lk. 16:10-13.

Khristian cun kan tul mi in pe le in bawmtu dingah kan mit hi Bawipa lam lawng kan zoh ding a si.

Khristian innsang in an sum lut lam hnakin an hman mi a tam ti an theih asile ziangtin sum sal ihsin kan luat ding ti a cekawk lohli a tul. Thang ih awk awk hi tih nung zet a si.

Sumpai thu ah ruahmannak neih hi a thupizet.

Jesu in Lk. 14:28-30- ruahmannak nei hmaisa lole a man tuatta loin project tuah hlah. Na tuan suak hlanah a man tuatta aw.

Leiba sal i sin luat dingah a hnuai ih thupawl hi an thupi:

1. NA SUAL PHUANG AW LA, PATHIAN  RINSAN AW

A. Sumpai luan deuh ih na hmannak, a tul lo mi ih leiba na   neihnak, thil tul tuk lo

lei na hmannak pawl tla cu thil dik lo – sual an si ti theiin Pathian hnenah

ngaidam dil aw – 1Jn. 1:9.

B. Innsang ah lungrualten fang khat thawkin Bawipai sumkil tu ka si ti theiin fimkhur zetin thawk uh.

C. Duh mi le tul mi a bangawk lo zia zir aw.

2. NA SUM LUT CAZIN  FELTEN TUAH AW

3. 1/10 DIK TEN PE AW

A. 1/10 tlun ah ziangzat na pe ding ti Bawipai hruainak dil aw, hawl aw, rinsan aw.

B. Na pek lo ah cun, na leiba in na luat thei lo ding.

4. NA LEIBAPAWL CAZIN TUAH AWLA  MAL TE TE IN PE AW

A. Na leiba neih mi cazin tuah aw.

B. Na leiba cu can bikhiah ah pek tum aw.

C. Na leiba cu can bikhiah ih na pek thei lo asile:

1. Na leiba neihnak te hnenah thaten sim aw. Diknak hi a thupizet.

2.Tangdawr ten upatzet in zangfah va dil aw, na

pek theidan ding, na ruahman dan sim aw.

3. Na ruahman mi a pawm thei lo asile a duhdan tla sut aw.

D. Leiba pek thei lo hrial aw.

E. A bakin thil lei nawn hlah.

F. Rom. 13:8 nunpi tum aw.

G. Na leiba pe aw, na sum hman sup aw, khawl aw.

H. Leiba na neih laiah a dang leiba nei bet hlah.

5. BUDGET TUAH AW

A. Na innsang budget ah thiltul hmaisa sa ngan aw.

B. A cemzat ding fimkhur ten tuat aw.

C. Na sum lut mi 70% cu nunnak zualpi hrangah; 20% cu leiba hrangah; 10% khawl aw.

D. Na budget in lo uk seh.

E. Hmailamih na tul lai ding mi thil ruahman cia aw.

F. Leiba neih do aw.

G. Nupa tan tlang a tul.

H. Tenren zet in, mal deuhih nun zir aw.

I. Na lei hlan ah ruat ta aw:

1. Ka tul tak tak maw?

2. Sum ka nei maw?

3. Lo theih lo ih ka tul mi a si maw?

4. Ka hngak thei hrih maw?

5. Ka tul mi maw ka duh mi a si?

6. Jesu si seh la ziangtin a tuah pei?

6. NA TUL ZET LO MI NA THIL NEIH MI ZUAR AW

A. Mifel hnenah zuar ngah dingin thlacam aw.

B. 2Siangpahrang 4: 1-7 Siar aw. Nuhmeinu in a thil a zuar.

7. A CANG THEI LE PART TIME HNA TUAN AW

A. Na sumlut in nan daihawk tawk lo asile part time hna hawl aw.

B. Hna‘uan aw. Hna‘uan mi Pathian in a sunlawih. Pathian thil tum a si- Sem. 3:19.

C. Sum luan tuk ih hman kha hlawn aw.

8. PATHIAN IN LO BAWM DING IN CAN PE AW

A. Na tul mi hrangah thlacam aw. Jn. 15:7 siar aw.

B. Sumpai hrang le na tul mi hrangih thla na cam mi cazin tuah awla, na ngah ni ngan aw.

C. Na pumpak in Bible zir aw, na innsang khalin zir uh.

Kawhhranah rinum ten um aw.

D. Tulnak a um tik ah Pathian in mi a pe.

1. 2Sph. 4 in Khristian mangbang vansan tawn

tikah PATHIAN bawmnak dil ding a langter.

2. A Pasal a dam laiah cun, an leiba hrangah a

pasal a ring nan, atu ah cun Pathian lawng  rinsan ding a nei thlang.

3. Duhhril ding a nei. Pathian in a pasal a laksak ruangah phunzai le

Pathian camriam, asilole Pathian rinsan ding a nei thlang.

4. Elisha a sim lohli. Pathian a hmuh sak.

5. Nuhmeinu cun Pathian mi a rinsan.

6. Nuhmeinu in Elisha ih thupek a lun tik ah Pathian kutcak a lang.

7. Pathian cun tuihni khalah sumpai harsat canah,

mangbangvansan canah mi a bawm tho tho.

E. Mk. 11:12

F. Jn. 15:2

G. Mat. 7:7-8

H. Mat. 7: 9-11

9. SUM KHAWL THAWK AW

A. 1/10 pe hmaisabik aw.

B. 10% cu khawl aw.

10. NA NUN UKTU- LAL AH PATHIAN SI SEH

A. Pathian cu sersiamtu le ziangkim neitu a si ti pawm aw.

B. Ziangkim lal ah hmang aw.

C. Na tuanvo le na tul mi lo bawmtu ah siang aw.

D. Nan innsang pumhlum le neih mi hmuah Pathian hlan aw, pe aw.

E. Pathian in a duhdan vek i lo ser dingin pe aw aw.

F. Piahtana cu Pathian in a kutcak langternak can

remcangah a hmang thei ti theiaw.

G. Zianghman loah cang awla, Pathian in a lo hmang ding.

H. Kol. 3:23

I. Kol. 3:17

11. THIL HMAISA DING HMAISA TER AW

A. Na nun ah Jesu hmaisabik seh.

B. Na innsang ah can tawk fangzet hmangaw.

C. Kawhhran thlauthla hlah. Rawngbawlnak.

D. Na Pu hnen ah hna tha ten tuanaw- Bawipa hnen ih tuan bangin.

E. Danp. 4:29.

Cem Hrih Ta E!

KIA Palai Le Kawlram Cozah Palai Tulluk Ram Ah Tawngaw!

Kachin Independent Army (KIA) le Kawlram cozah palai pawl cu mizan November 29 ah Tuluk ram ih ShweLi khawpi ah a veikhatnak hrangah tawnawknak nei in Kachin ram sungih Kawlram cozah le KIA pawl doawknak suak ringring mi thuthawn pehparaw in thu relkhawmnak an nei .

Kawlram cozah cun hi tawnawknak an neih mi ah Kawlram sungih tlangleng lam ttuanvoneitu winci U Awng Mint le winci rak tuan zo tu U Awng Taw, U Tein Zaw le Kachin milesa U Khet Tthein Nan pawl cu an thlah ih KIA lam khal in an palai ah an president, U Zawng Za Ha Ya ih hohanak in mi ziangmawzat cu an thlah ve a si.

Hi vek ih Kawlram cozah palai le KIA palai pawl an tawnawkkawnnak an neih mi in rah tha a suah a zum um thu le a rahsuah ding mi cu ziangvek asi ding ti cu rel theih mai a si hrihlo thu cu KIA ralkap hohatu vice president Kun Maw  in thuthanglatu pawl a sim.

KIA lam cun hi an tawnkhawmawknak ah Kawlram sungih miphung hmuahhmuah cu rualremzet le bangrep ih cozah in an par ih thurelcahnak a neih thei ding hi thupibik ah an ret ih asinan Kawlram cozah cun Kachin ramsung ih doawnak um rero mi cu daiter ding ih hmalak daan ding hi an thupibik ah an ret ve thung.

KIA le Kawlram cozah palai hi an tawawknak in rahttha a suah ding cu KIA lam cun an besei ih Kawlram khal in kum 2014 ih Asean Chairmanship thu le hla thawn pehparaw in Kawlram sung ih buainak pawl cu a rei hlan ah cem ter thluh in ram dang pawl ih mithmuh ah diknak le mipi duhdaan ih ram uknak fehpi a si ti an hmuh ter duh ruangah hi an tawkawknak hi rahttha a suah an duh ve a zumum thu khal a hmun ih thuthanglatu pakhat cun a rel.

BBC

Salai Israel VSL New Delhi A Thleng

Chin hlasakthiam thar mino pawlih ngainatzet mi Salai Israel VSL cu Chin mi 13,000 lenglo umnak India khawpi Delhi ah kan dung 24 November 2011 zinglam nazi 2 hrawng ah a thleng.

Salai Israel VSL cun New Delhi ah tikcucan rei deuh cambang a tum thu le a leitlun ih a thupibikmi awnmawi lamzin zawh vivo a tum thu khal CT thuthanglatupawl hnenah a sim.

Delhi ih nonawn hlasakthiam ziangmawzat pawl thawn kutkaiaw ih leitlun awnmawi lamzin ih feh an tum thu khal a rel tel bet.  Salai Israel hin leitlun thilmak 7 Taj Mahal hmun pawl khalah DBCF mino 100 lenglo pawl thawn an len tlan thu CT palai pawl hnen ah a sim thei bet.

Thaizan Sweet December 1, 2011 ah Delhi ih fellowship tumbik Delhi Burmese Christian Fellowship (DBCF) biakinn ah Pathian thangthatnak hla a sak tum thu khal CT palaipawl cun an sim.

Salai Israel VSL cun New Delhi ah a nauhak lai ih tlawng a rak kaipi le a rualpi kum ziangmawzat sung a hmuh nawnlo mi le a hmeltheih a pehtlaih theilomipawl khal a hmu sal tikah a lungawizet tiah  Salai Zilthli le Salai Wesley pawl cun an sim.

Kawlram Cozah Thar In Mipi Lamzawh Siannak Pe

Kawlram cozah thar cun ram mipi a hruai daan a thleng vivo ih ram mipi khal zalennak kausawn ih pek an si ti cu hmuh theih in a lang vivo. Kawlram cozah thar in mipi zalennak a pek mi in ziang tiang a huap vivo ding ti cu theih si lo hmanseh zalennak ni engmawi cu Kawlram in a naih vivo ti cu phat theih lo in a lang.

Cuvek ih zalennak kau sinsin ih mipi pek an si hnu ah Kawlram cozah thar cun ram mipi in zalen zet ih an duhnak pawl langter ding ah lamzinzawhnak neih tiang siannak a pek thu Kawlram thuthangca pawl in an tarlang.

“Hi vek ih zalennak hi cu ralkap uknak Kawlram sung ah mipi pek a rak si dah lo” tiah National Democracy Party thar hruaitu pakhat a simi  Thein Nyunt in November 24, tlawngkani 4 ah a rel. Kawlram president thar Thein Sein cun Kawlram ah reform-nak ttha  a thlen theinak ding ah hmalaknak a nei ve rero ih kum 20 lenglo sung ralkap kut ih um Kawlram cu zalennak lamzinpi ah a  hruai vivo ve cu a si. Ralkap uknak cu March thla tiang mipi tlunah langhngan in thuneihnak an nei ih asinan March thla hnuh ihsin Kawlram ah Internet, media le political lam ah zalennak kau sinsin ih mipi pek a si.

Asinan Kawlram cozah thar in mipi hnenih lamzinzawh siannak a pekmi cu mipi lamzinzawhnak neiduhtu  in lamzinzawhnak an tuah ding a si ah cun cozah thuneitu pawl hnenah lamzinzawhnak an neih ding ni thlehlan ni 5 ah cozah thuneitu pawl theihter an si lo ah cun lamzinzawhnak  neih cu sian a si lo ding a si. Culawngsiloin, duhlohnak lagternak ih an aupi mi(slogans) le thusimtu cu zo a si ding ti pawl khal kimcang tak ih cozah thuneitu pawl hnenah theihternak pek ta ding khal a si. Cuhleiah lamzinzawhnak neiduhtu pawl cu cozah in zato, hnattuannak hmun le cozah zung pawl ah  lamzinzawhnak neih theihnak khal a pek tello.

Germany ram deputy foreign minister, Werner Hoyer cun, “Kawlram cozah thar in hivek ih mipi lamzinzawhnak neih  a sian hi cu ziangvek dinhmun vek in neih siannak a pekmi a si hman ah hmasawnnak pakhat cu a si ve hrimhrim. Asinan Kawlram in ziang vek dinhmun tiang hmasawnnak a nei vivo thei ding ti cu theih a cak um nasa, Thawngtla pawl khal suah an si rero thlangih hi khal hi hmasawnak rahbi tthatak a si” tiah a rel ve.

The Irrawaddy

Aw ih Hruai sualnak (Part Four)

November 30
Tlawngkai Nithum

Aw ih Hruai sualnak
Part Four

Ka duhdawt mi tla thlarau ka nei a titu poh va zum hlah uh. An neihmi thlarau cu Pathian hnen ihsin a rami a si maw si lo tiah hniksak hmaisa uh.
– 1 John 4:1

Bible Siar Ding: Matthai 4:1-11

Aw cu a pehzulh in a um. Khawsia aw a si. Pathian hnen ihsin a rami aw cu ziangti’n kan thei thei pei? Pathian cu a ttong tikah, fimnak thawn a ttong a si. Khawsia cu Jesuh hnen a thlen tikah, “Nang hi Pathian Fapa na si le” (Matt. 4:3) ti’n a au. Satan in Jesuh cu Pathian Fapa ti a thei. Jesuh in, “Ca Thianghlim sungah hiti’n ngan in a um, ‘Bawipa na Pathian lawng na biak dingih Amah ih hna lawng na ttuan ding,’ ti’n a um” a ti (c. 10).

Hih fala unau pahnih teih hnenih thilthlengmi ah ziang a palhmi thil a um maw? A palhmi cu a unu in a theihmi aw hi ziangmi thlarau a si timi ttha te’n cekfel ding a si. A thusuhmi cu, “Jesuh cu tisa in a ra maw?” ti a si ih aw cun a ra lo ti’n a let. Satan le leitlun thlaraulam cangvaihnak an zate in Jesuh cu taksa in a ra ti an pom lo. Cuih thlarau cu minu hnenah, “Atu ahcun nangmah in ka simmi zate hi na thlun ding ti ka thei, leitlun ih missionary maksakbik ah ka lo tuah ding,” a ti.

Hih nunau pahnih in cuih aw cu khawsia aw a si ti ziangti’nso na theih thei ding? Ca Thianghlim sirhsan in thei thei ding na si. “Ziangahtile profet dik lo pawl khuazakip ah an thleng zo” (1 John 4:1b). Satan in, “Nang cu mangbangza na si” tiih a bum theimi zumtu cu Pathian thawn naihzet in an um tlang lo tinak a si.

Jesuh cu tisa in a ra dah maw? Aw, atu ahcun a nungmi Khrih cu na sungah a um. Jesuh Khrih cu “I Runtu le ka Bawipa” tiih na zum le vete’n na hnenah a ra cih. Cumi cu mikip ih theih thei dingin a langhngan in a si ding. Na ttongkam, na nunzia le ziangkim ah Khrih ih aw le Khrih ih mizia a lang ding. Bible in, “Cule annih cu Jesuh ih rualpi an si ti kha an mang saal” (Tirh. 4:13). Paul in, “Curuangah a nungtu cu kei ka si nawn lo; ka sungih a nungtu Khrih sawn a si. Atuih ka nun hi cu i duhdaw ih ka hrangah a nunnak a petu Pathian Fapa rinnak in ka nung a si,” a ti (Gal. 2:20) vekin nang tla Khrih ih Thlarau taktak cotu na si ahcun cuvek in na nun ah a lang ve ding a si.

Khrih ih nunnak, Khrih ih huham, Khrih ih umpinak cu na sungah a cangvai dingih Pathian Thu parah zianghman rinhlelhnak na nei lo ding.

Thlarau ih hnattuan cu tisa ih hnattuan thawn an kalh aw ringring.

@Smith Wigglesworth

Burmese Singer Htun Htun & Poe Darli Thawn

• USA ram, Oregon State, Portland khua ih um Burmami pawl cu Thanksgiving le Pastor Kim Mang kum 60 kim lawmtlangin Bible City Church ah ” Praise & Worship” program in caan hmang a si.
• Tuhlan kum 15 hrawngah, Burma pumbuap ih hlasakthiam hminthang Htun Htun & Poe Darli Theindan khalin an rak telpi ve.
• Poe Darli Theindan cu thangthathla mirang in hla fingkhat a sak. Htun Htun cun, thangthathla Kawlin fing 3 a sa.

• Cuih a hlasak thehhnu ah minute 40 lai Pathian thu a sim bet. Mikhual lam in siseh innteek lamin siseh hlasak thiam tampi in Pathian thangthat hla fing 13 lenglo an sa.

• CT palai cun zaanriah an hilkhawm hnu ah hlasak thiam pa 2 thawn biakkhawm awknak caan sunglawi an nei. Ih, Htun Htun kha Evangelist a sithu tla a rak thei ngah.

• Khawmawknak in a rak suakkhawmmi pawl tla cu, Karen Baptist Church, Kachin Christian Church le Burmese Christian Fellowship le bulpak in rami pawl an si.

• Innteek ih ra hmuaktu pawltla cu Burmese Church an ti aw ih, Laimi pawl tambik umnak hmun a si. Biakkhawmnak ah Kawltong hmangmi an si. Zaanlam nazi 5 ihsin tikcu thok a siih, nazi 8:30 ah tluangten khawmthehsuak a si.

Global Thinker 100 Lak Ah Suu Kyi Tel

Suu Kyi cu kum 2011 kum sung ih thu khawkhanthiambik(Global Thinker) 100 a hrilmi sungah a tel ve thu Kawlram thuthang pakhat in a tarlang.

Washinton khawipi ih um ‘Foreign Policy magazine’ cun kum 2011 ah leitlun pumpi sungih thu khawkhanthiam(Global Thinker) 100 hrilsuahnak a nei ih hi a hrilsuahmi pawl lakah Kawlram in zalennak a neihtheinak ding hrangih thangzang le theinak hmuahhmuah thawn ttan a la rerotu, Suu Kyi khal a tel a si.

Hi magazine cun, “Kawlram cu ralkap uknak ihsin mipi uknak rampi ih a letaw thei a si ah cun zo dang ih hnattuan rah a si lo ih Suu Kyi khawkhannak le hnget zet ih thudik a dinpi vivo ngam ruangah a si ding” tiah a ngan.

Suu Kyi ih hmin cu hi leitlu mimaksak pawl cazin ah numbert 31 nak ah hmuh a si ih topten ah Izip ram milesa, IAEA chief, Mohamed ElBaradei le Syrian ram human rights lawyer le cartoon zuk suaithiam, Ali Ferat khal an lang. US president Barak Obama cu numbert 11 nak hmuh a si ve.

Foreign Policy magazine cun Suu Kyi cu kum 20 sung ramthukhel in a caan a rak hmang ih cu’i kum 20 sungah kum 15 sung cu kaihtar a si thu pawl le kum 2010 ah suah zalen a si ih ramthukhelnak ah tel sunzawm vivo in kum 50 lenglo ralkap cozah in an duhdaan ih an uk mi Kawlram cu zalennak ni eng mawi ah a hruai vivo daan pawl kimcang tak in a tarlang.

Suu Kyi cun mipi a mah ttantu ramleng um pawl cu Internet hmang in kum dang hnak in biaknak neih piin thurawn khal lak vivo a tum ih cuhleiah Kawlram cozah khamnak hman ngaipawimawh loin Yangon khawpi lengah suak in ramri ti kauhnak ah ram sung khualtlawnak le mipi hnenih a thurin pawl phuandarh vivo a tum thu khal a tarlang bet.

The Irrawaddy

Barclays Premier Leadge Goals Thun Tambik

Barclays Premier Leadge hi puai(Games Play) ‘13’ thleng tiang leh ttheh zo a si. Himi puai ‘13’ sung ahhin Arsenal ih an hmainawr Captain Robin Van Persie(Netherlands) mi in kawl (goal) 13 in kawl thun tambik dinhmun ah a um lai. A pahnihnak kawl nei tambik cu Argentina mi Man-City ih an hmainawr Sergio Aguero hi  kawl 10 a si ih Pathumnak cu  Man-City ih an hmainawr a si ve mi Edin Dzeko in kawl 10 thotho in dung a thlun. Palinak ah Manchester United ih hmainawr Wayne Rooney kawl 9 a si. Himi a hnuaiih tarlang mi hi kawl nei tambik mi pahra pawl an si.

November 27, 2011
Player	Team	Goals
Robin Van Persie	Arsenal	13
Sergio Agüero	Manchester City	10
Edin Dzeko	Manchester City	10
Wayne Rooney	Manchester United	9
Demba Ba	Newcastle United	9
Emmanuel Adebayor	Tottenham Hotspur	7
Frank Lampard	Chelsea	6
Ivan Klasnic	Bolton Wanderers	6
Rafael Van der Vaart	Tottenham Hotspur	6
Daniel Sturridge	Chelsea	6

‘Carling Cup’ Quater-finals

Tuesday, Nov. 29, 2011 tuizaan ah England ramsung ih Cup pi pakhat a si ve mi ‘Carling Cup’ Quater-finals cu lek thawk sal ding a si. Tuittum ahhin a zohtha hleice ding mi le a hngakhlap um zet mi puai 2 (puai-ci-puai-kawng) a um.

‘Arsenal vs Manchester City’ puai hi mipi hngakhlap um hleice mi a si. Tu Man-City ih an sawr ttangkai emem mi Samir Nasri le Clichy tei pahnih hi tuikum kumthawk sung tiang kha Arsenal ih um(lek) rero lai an si. Ruahlopi’n Arsenal Club an tlaksiat deuh ruangah mai’ umnak Arsenal Club cu phatsan tahran in khatlam ih ral a si mi Man-City Club ah ttan an khuar.

Samir Nasri le Clichy hi France ram mi veve an si. Tuizaan ahcun an phatsan mi Arsenal thawn an mai’ inn hlun Fly Emirates Stadium ah ral dinhmun in an ra kirsal ding a si cu. Tthittha in teh an lek thei pei mw? Man-City Coach Mancini hin teh hite pahnih hi a tel ter duh hai kei mw?A hngakhlap um nasa. Tutum ‘Carling Cup’ Quater-finals ah zo in nehnak co kei maw kan rak cuan hai kei cu.

Chelsea Vs Liverpool

Kan dung naite Barclays Premier Leadge ih rak cil aw ciamco zomi Chelsea le Liverpool cu tuittum ‘Carling Cup’ Quater-finals Tuesday, November 29, 2011 ah an nuai aw ciamco leh ding. Kan dung ttum Premier leadge ahcun Chelsea ih Stamford Bridge Stadium pi ah Liverpool in rinloparal in a ra sawp hnephnep zo. Tuittum ah lungkim lonak, ngaihawk lo nak, tlawmlaknak… phunzakip thawn (ma-ci-puai) in an palthat aw thluh zik leh ding a si cu.

Tuesday, November, 29, 2011 ‘ Carling Cup

Time	Home		Away	Stage	Venue
19:45 GMT	Cardiff City	v	Blackburn Rovers	Quarter-finals	Cardiff City Stadium
19:45 GMT	Chelsea	v	Liverpool	Quarter-finals	Stamford Bridge
20:00 GMT	Arsenal	v	Manchester City	Quarter-finals	Emirates Stadium
Wednesday, November 30, 2011
Time	Home		Away	Stage	Venue
19:45 GMT	Manchester United	v	Crystal Palace	Quarter-finals	Old Trafford

TUARNAK MITTHLI – Part(1) Salai Mupi

“Anny sangka ongaw, zamrangaw ka lo ti, hey, kuk..kuk…kuk”..sangka kingawn a ring nasa. Ka nu cun a pasal zuri ih ratlung cu sangka a va awn….Mit hman thitha ih meng theilo milaipa cun ka nu cu a kuah ih “rawl i lak aw” ka nu in  rawl a lak nan “hivek rawl ka ei paih lo” tin pakan a  hlawn,” ihnak tuah aw” kan it ding a ti,“ka tuah zo ra aw kan it kei cu” tin ka nu in mitkemumza ka paei cu duh le duatnak phunkim thawn ihnak pindan sungah a hruailut…..

Famkim Siarbet

Next Page »