Chin Media le Nonawn Thiamsang Pawl Kawhnak

Chin Media le Nonawn Thiamsang Pawl Kawhnak

Information Teleology (IT) kan ti rero mihi Kum reipi ihsirak thok siloin mani tihnisun ihsi rak thok fang; tuini ih kan hman rero mi a si. Leitlun ih website cakbik le larbikpawl kan zoh asile, kum 17 hnakih upa ngaingai an um hrih lo. Ahliece in ‘Facebook’ le ‘Google’ pawl tla hi kum 7-8 ih upa fangte an si hrih.

Internet- website-thuthang site pawl ih rak suahkehdan kan thlir asile lolam ngaingai, hnisuakza lamlam an si. Asinan, theithiamtupawl cun fimvartak in a hman daan an thiam tikah tuini ahcun cathiam, mifimthiam pawl ih pumcawmnak ah a cang suak thei a si.

Kan dunglam kum 20 hrawng ihsin email ID ka nei titu hi kan tam ciamco lo ding. E-mail hmang ih unau sungkhat kan pehtlaihnak cu mani fangte a si kha. Curuangah group mail hmangthiam lo tla tampi kan um phah lai. Kan anka te thawn thuthang + Ca phunphun siar theinak Chinland Today ih thupitzia le t’angkaizia theithiamlo tampi kan um lai ding.

Kan Chin mipi hrangah website thatha suak thei vivo sehla ziangtluk kan mipi in theihnaklam ah hlawknak kan nei ding! Chin minopawl hmuhsuak tum uh, thangthar nonawn pawl, in hruai uh! Lai mino hmai nawr sinsin uh.  Chinland Today Media Team bangin mino funkhawmdaan thiam vivo sehla hlawhtlinnak cu zan khua a thim ih zingkhua a van sal bangin hlawhtlinnak ni eng mawi kan hmu hrimhrim ding a si.

Leitlun ih website ropibik (10) pawl kan thlir duak pei…

Top 10 website

1. www.google.com
2. www.facebook.com
3. www.youtube.com
4. www.yahoo.com
5. www.blogger.com
6. www.baidu.com
7. www.wikipedia.org
8. www.live.com
9. www.twitter.com
10. www.qq.com

Google

Leitlun website cakbik le hman larbik Google hi September 4, 1998 ih rak tuah suak mi a si. American ram ihsin leitlun deng mipi pawlih thil hawlnak hmunpi a si ih cawngianak ih hmanzetmi khal a si. Google.com hi Larry Page le Sergey Brin in Phd, Stanford phunsang tlawng an kai phah ih rak din suak mi a si.

An rak tumtahbik cu Leitlun hmun dangdang ih thuhla theihterawknak le mikip ih hman t’angkaithei ding ti a rak si. Google headquarter hi California ah a um. Google.com ahhin Gmail , social networking, Orkut, Google Buzz, Google+. Google Chrome, Picasa Google Talk instant messaging etc pawl a um. US hminsinak ah Google hin leitlun website cabik sinak a ngah ih a hnatuan zatek ih 25 pawl cu cathiam le zirsang ziangmawzat an si.

Facebook

Facebook hi February 2004, ahkhan Mark Zuckerberg le a rualpi Eduardo Saverin, Dustin Moskovitz le Chris Hughes pawl thawn an tlawngkai phah ih rak dinmi a si.  Facebook hi July 2011 ah million 800 lenglo in an thlir zo. An rak tuah thok pek ahcun inn 5 ihsin zuk makmak tar an rak zuam aw ih cutin tlawngta nauhak dang pawl khal an phur vivo. Tufang ahcun leitlun ih site cabik pahnihnak lal lukhum a khum thei zo. Facebook zohenkawltu hi mi 2,000 lenglo an um ih ram 15 lenglo ah hmun khuar in office an nei.

Youtube

Youtube site hi Paypal ih hna rak tuan dah mipathum kompawl cun February 2005 ahkhan an rak tuah. California lam ihsi tawlrelmi a si. Youtube ah hin  Adobe Flash Video, HTML5 hman hleice a si. Youtube ah videos hi tarlang asibik ih CBS, BBC, VEVO, Hulu thuthang phuannak khalah an hmang thotho. Google pawlin YouTube, LLC cu November 2006 ahkhan an rak lei. YouTube rak hmusuaktu pawl cu Chad Hurley, Steve Chen le Jawed Karim pawl an si.  Hurley le Chen hin video pakhat 2005 ahkhan site pakhat ah an rak tar tumih an tar theilo cutikah Youtube tuah daan rak pawlsuak in reizet an heng hnu ah an rak tuahsuak thei.

Yahoo

Google pawlih an tuahmi Gmail sangtu ah Yahoo hi kan hmang uar zet. Yahoo hi 1994 ahkhan Jerry Yang le David Filo ih rak tuahsuak mi a si. Yahoo hi US ih website ropibik lam ih phuanmi pakhat a si. Yahoo site ah hin web portal, search engine (Yahoo! Search), Yahoo! Directory, Yahoo! Mail, Yahoo! News, advertising, (Yahoo! Maps), (Yahoo! Video), social media websites pawl a um. Chinmi pawl cun group mail tuahnak khalah kan hmang nasa. Thuthang laknak tiang ih kan hmanmi a si.

Blogger:
Din kum- 2003
Dintu- Pyra Labs
URL hmang ih cangan le zuk tarnak pakhat a si.

Baiduh Baike
Din kum-April 20, 2006
Dintu- Baiduh Baike
Article – Million 3.5 lenglo a um.
Chinese website a si.

Wikpedia
Dinkum- March 9, 2000
Dintu- Larry Sanger le Jimmy Wales
Neitu-Bomis, IncMithiam sangpawlih cangannak hmunpi.

Window Live
Software lam thil a si.
Dinkum- January 2009.

Twitter
Din kum- March 2006
Din tu- Jack DorseyJuly ah hman thok a si.

Tencent QQ
Din kum- November 11, 1998
Din tu- Ma HuatengNeitu- China
Instant messaging computer program a si.

Salai Mupi Interview

SALAI MUPI INTERVIEW

Na Thuhla Tawi

• Hminpum…………………. Salai Van Nei Lian
• Kawhduat………………. Lian
• Suahni…………………………. Feb20,1984
• Suahnak hmun…………. Tilum Falampeng, Chinram
• Nu le Pa…………………….. Pi Thuam Nei Kim & Tk Bil Luai Thang
• Unauzat………………………… 6
• Zirnak…………………………… BTh…
• Umnak…………………………. Tahan< Lairawn
• Rawlhmeh Duhbik……… Ka Nui Suan rawl(Ziang hmeh ti um lo)
• Ppaihzawng……………….. Cangan, Zir, Zirh….
• Duhmi hla…Pathian hla ah…. “Bawipai lungawizawng raithawinak” Far Men Par sakmi]
• Love song ah……………. PaTuan ih Hla “Lungduh Thluaite”
• Thuken……………………. Mi Man Nei Mi Si Dingah…..
• Hnatuan………………….. Zir & Zirh
• Damsan…………………….Insang,Ram le Miphun, Pathian hrangah a thabik ih tuan..
• Cabu Duhbikmi……………………… BIBLE,leitlun cabu ah Pu ISaac Zoliana ih Ngan mi;”PU LALDENGA” 2005 ih suahmi.
• Rawng duh bik mi………………….. A hring
• Hmun nuam tibikmi………………. Kan inn
• Harsa ti bikmi……………………….. Mi  sum cawi va suh.
• Kawmnuam timi pawl…………………. Piangthar felfel Chin miphun duhdawtzettu pawl;
• Upatmi Milai……………….Ramthar ih Missionary hnatuan  pawl;
• Mitkemmi milai…………………… Hnamhlo pawl
• Tihbikmi……………………………… Pathian

CT: Ziangruanah Mupi timi na cafung hmin ah na hmang; ziangtik ihsin?

Mupi: Mupi hi tlunzuang vate satliah men hman si lo Nuncan zohthlimtlak tak a si ban.. Cun a tawizawngih rel a sile MUPI in a fano rual hrangah a thei tawp a suah bangin  kei khal ka Miphun hrangah th eihpatawp suahtu si lungput thawn 2003 in ka hmang tan.

CT: Kum ziangzat na si ihsin ca na rak ngan thok?

Mupi:Kum 18 ka kim isin…

CT: Ziangtik ihsin kan Calai na rak hliakhlai?

Mupi: Ka kum 18 isin si ko.

CT: Cabu, cahram na ngan ih harsatnak na tawn mi pawl?

Mupi:  Mai duhdan huaisen tak ih ngan ngamlo le kan tulmi ngan  duhzet cingih siartu mipi’h siarpaih dingih thlimthluai ringring hi harsa ka ti bik.

CT: Ralpi vei thumnak cabu na ngannak san le na rak tawlrel daan?

Mupi: Chinmi leitlun fimzirnak ah thangso sinsin beiseinak lungput nei in cumi ah phunhra sungpa dinhmun ih lungkim mai lo in phunhra taninn lole ciarbek ah tang lo dingih thifahnukcat ih pahtlang tengteng duhsaknak lungthin thawi ngan a si..Tawlreldan thu ah cun Lungsung ummi ngan zuahzo men kha a siih i suahsak tu cu ka paSang(Rev. Dr PaSang) a si. Ka Ngainat ememmi Cabu i suahsaktu a siih a hnenah ka lungawi a tum nasa…

CT: Hmin dungih ‘ a’bet a hua nasa an lo ti..thungai si maw?

Mupi: Thungai ti cu nepte..Ka hua tuk ih  Sawkhlei Mekazin  tawntawk(kaatun) ah “a“ ka dir tla ding ti rori in Zuklem thawn kan tuah…

CT: Hmin hmai ih  mirang hmin rettu na ngaisang lo nasa titeh thu ngai a si thotho maw?

Mupi: Ngaisang lo men silo ..Luak an ti suak khawp mai. Hi nathrik hin Laimi hnen ah leng hram hlah seh tin “ZO NA SI” timi hmangin cahram ka ngan dah. Asinan riahsiatza in  hihi thil  nget ih ruat lo ih ngaisang an tampi sinsin cu ka mitthli a tla rori. (Hminsaktui’ sakmi cu ka pawmrempi deuh)….

CT: Laimi hrangih Nget(natnak) ziang mi tin na ruat?

Mupi:Lunruallo natnak in in ti thanherh(khe) thluh a si hi.!..

CT: Cahram ziangzat na ngan zo.

Mupi: Ka siar ngelcel lo nan sawm70/80 hrawng a si ka zum.

CT: Cabu na ngan miteh?

Mupi:Cabu cu RALPI le DUHDAWTNAK MITTHLI  an si.

CT: Cabu suah ding ih buaipi reromi a nei tivek thawmvang kan thei ih….?

Mupi: TUM LO RAMAH timi cabu le DUHDAWTNAK TISUAR buaipi  rero a si..TUM LO RAM AH suah thei hmaisa ding ih thlacam a si..

CT: NA ca ngan siattui’ awkam an theihmi zep lo ten in sim thei kei maw?

Mupi: Si rori.. in faknak cu  tanta in , ” Na canganmi  ka siar ih Lusei tong a tamtuk’ ‘ Na Duhsan na ngan hlan ah na helkual nasa tuk’ Kawltong kan hman larmi nazi tivek na hmang tha duhlo ih na ti aw ter,,,, Darmawnthek na ti le na Dar khan zohman  a neh cuang ziklo,Mirang  tivek le Lai cafang kom ih ngan na hmang tuk, tvk an si culci.

CT: Calai lamih cangvaihnak dang teh na nei pang maw?

Mupi:  Sekan Mino Pawlkom, Yangon ih suahmi,Sawkhlei Mekazin ah zohfeltu hna ka rak tuan dah.

CT:Na RALPI cabu in  sunlawihnak a ngah tivek?

Mupi: Sirori,  Ka ngan cabu  BOOK OF THE YEAR ih hriltlin a si cu, Lungawi a tum nasa. I sunlawihtu CLF Lairawn pawl  hnen khalah lungawinak tumpi ka nei fawn…

CT: Lusei hla lehmi Lengkhawm Hlabu hamgnih mithi men a si  hi, na lungkim thei lo ko maw< mai irawm suak rori siseh na ti ve lo maw?

Mupi:Lamlam> Kan irawmsuak khal  a tha.  Lehmi Hla khal a tha.Hla cu leh tawn rero mi  sah a si. An hla  kan hmang lo ih kan LAIHLA hmang ih  mithi mennak kan nei cu a ROPI lawlaw. Sawisel ding a um lo ih cawntlak thil sawn siin ka hmu.

CT:Lairawn Tahan khi Laikahwpi tin na hmu maw, A cengtu lai Nonawn na hmuhdan/

Mupi: Laikhawpi bikah ka retnak a rei zo. A cengtu hin Mikhual ah kan neihawk theu hi pawi ka ti. Mai ta theithiam lo ih kan um le tirhsiang takih mi kan pek theu thinlung hi ka hua. A cengtu hi cang-ai ai hman in kan dinhmun a niam can a um pang maw,, tiin veitam keimah le keimah thu ka sutaw theu…

CT: SUAL timi na tahfung teh ziang a si?

Mupi: SUAL/suallo  dik/diklo hi Pathian thu siar lo ahcun rel harsa ka ti bik mi an si. Asan cu mithat khi Sual tiih ruat le theih a siko nan thahawknak hmuahhmuh cu sual a si theilo lala fawn. Ralkap in Ram sanhimnak ih A milaipi a thah cu MISUAL ah puh a si dah lo.

Cawisan ih fak le sunlawih in a khat sawn. Cun rittheih thil thu khalah Sual/suallo ti sim a harsa. Kuak khi sual a si lo. Kuat a si. Zu khal khi Sual a si lo ih Zu (thil pakaht)a si ve mai. Laicinawknak,  hmangtui hmandan   le Lungput sawn hi SUAL timi ih ka tahfung neihsun  a si.

CT:  Na fala huat zawng hi zovek an si?

Mupi: Duh bang ih mikip mithmai pe zerzer, ruh riat tongkam hmang thei emem pawl khi ka hua men hman si lo, thin an ti na ka ti.

CT: Falat hmang rero lai pawlih an theih tengteng dingmi ziang pawl a si?

Mupi: Kawl/Vai neih lo ding.
Mairam tlansan ih ramdang   ah sumpai thawi sihmi phuahcawp duhdawtnak hmang ih innsang din maimai lo ding.
Mai duhmi aiih duhtu hrilthiam lungput neih.Tirhfak ding…..A tikcu ah ui lo ih siang zet ih pek ding.

CT: Tlangval pawlih an duhzawng fala hi zovek pawl an si?

Mupi: Miler & Zeingam

CT: Fala pakhat a fel tiih tahnak fungbik ziang a si?

Mupi: Zingpit tei tho theu & hmun phiah tikih faitei phiat…

CT: Fala virgin lo nupi ah nei ngah pang awla ziangtin na um ding?

Mupi: Ka mawhthluk nasa hnu ah hahdamten ka ngaithiam ding…( Ka ruah paih lo zawng tak thusuh na thiam tuk aw,,,heeee)

CT: Fala (Rape) duhlocingih ihpi (pawlsual) hi nunau lam maw mipa lam mawh a si?

Mupi: Mipa zaah za a mawh.. Caksawn in caklosawn cu a cahnak hmangih kaihhrem hnuah Duhlo cing Ihpi a si tikah Mipa cu zaah za rori a mawh.

CT:  Falapawl in tlangval pakhat an uar tikah ziangtin an lang ter theu…?

Mupi:An ralthuam thabik mit an hmang. Thikkai lo thei pa tawp dingin an ralring fawn.

CT: Cuvek thotho in tlangval pakhat in fala a uar tikah ziangtin a um theu…a langter daan?

Mupi:A kiangah a naih hruanhro. Tul lemlo khal   a bia. A ngaihsak.. A tuah theimi  umsun a bawm… A mithmuh ah a tawivak…

CT: Na nupi cu na ruah vek rak silo sehla ziangtin na tuah ke?

Mupi: A nungcang sile ka rem ding ih a sinak a sile ngaithiam.

CT: Neiaw pek nupa hrangih theihtulmi in sim aw?

Mupi: Mipa in mai hrang cangaikhawrh men lo in Mai nupi lungkim theihsak khi thupi bik a si ka zum. Tep hrih lo na nana cu simthiam har nawn e…….

CT: Nupa nunhlimnak thuthup tla in ruah lawlaw aw?

Mupi: Theihthiamsakawk…….hi thuthup ropi tak a si ka zum.

CT: Na nupi zankhat thilthu ah rak uire pang sehla ziangtin na tuah ding?

Mupi:. Daan vekin a ra suahnak a nui hnen ah  a rang thei bikin ka hei thlah ke….Hivek lawmman ngaithiamnak cu ngaithiamnak  zahumlo tak si in ka hmu fawn.

CT: Na nupi tuah dingih na phut mi  pawl hi ziangvek pawl an si?

Mupi: Innsangah Nubik   a si dingih ka dinhmun i theihthiampi  ringring ding.

CT: Kan Lai nupinu “women right” buaipi pawl na hmuh daan?

Mupi: Anmah le tawkzawn ah raih(right) nei in zuam ko hai seh. A sinan hleifuan in an raih hmang lo ding kha  ka duhsak…Kaithlun Paul ih Timothe hnen ih cakuatmi kalh cun si hlah seh.

CT: Ziangruangah ihkhun parih nupi zei/ pasal ti nuam thei si dingah kan Chin fala/nu pawl sex cangvaih daan zir kan ning zak ringring lai?

Mupi:Suallo sualah puhnak  lungput nei dingih dawi kan si pang ruangah si bik ko ding.

CT: Nupa nunhlimnak ihkhun parih hman tik nunau lam an cangvaih ve a tul danzia?

Mupi: Thinghau tlukmi men bang ih  canglo ih it zerzer men tu cun a pasal ih  faladang neih a pawisa lo tinak tluk rori in ka ruat .Nunau in a Duhnak  cu tuahnak ih a langternak ding hmun dik tak a si ih thiam takih langter ding khal a tuanvo.

CT: Ziangruangbik ah nunau zei/polite a tul….nupi zeilo a pawizia tla in ruah bet.

Mupi: Nunau cu Zei tengteng ding. Zeihi  fim a si. Zei lo cu at cikhat a si.  Zeilo cun rualpawl a theih lo.

CT: Mirang pawl bangin cangvaih dan a phunphun thawn nupa nunhlimnak tuah ve a tha maw?

Mupi: Tharau Nun hrangah Pathian thu, Taksaknun hrangah  ti le rawl, Nupanun hrangah Cangvaihthiam cucu thufim ih ruahtlak rori tin ka ruat.

CT: Nupa tthenaw hnuaihni lo dingah sex thu hi nauhak lai ihsin zir thok sehla a tha kem?

Mupi: Hi thu hi tul pawimawh zet si cingin theihtul tikcu um thil thupi pakhat si  in ka ruat.Kawp neih hlan ah  si tengteng seh.Nauhak  tet lai ahcun thei lo ih umhrih hi fala tlangval nun thlawrthlaunak isin venhminnak cikhat sawn si ban in ka ruat. Hi thu ah hin kan Laimi hi Sex thuhla hi Thihpitlak khawp ih sual ah kan ruat ih  pawlawknak hi Kan la vung(tum) tuk ih ningzah ah kan ruat. NIngzah ih ruat  ding a si lo thu le thianghlim tei a vawrtawp ih hman sawn a that thu ZIRHAWKNAK neih ringring sawn lam ding……

CT: Fala leer tuk luarkai….nung tha lo pawl nun rem daan ding a um maw?

Mupi: Ka nunsim paih lo pawl cithum thlang khawm sela  cikhat ah hivek pawl hi an tel ka zum. Remdaan a um hman ah theilo tak  ka si……

CT: Tlangval sualral mi’ nupi ihpi huahho le fala ihpi hluahhlo thei tlangval pawl hi an nun rem dan ding a um pei maw aw?

Mupi: Mai farnu /Fanu  hnen ih thleng pang lo ding ih thlacam ding ih fial hi.. remdaan thabik umsun siin ka thei.

CT: Duhdawtnak a lei ih lei pawl, parcel ih fala tuak zetzet an lak zawk rero hi a pawi maw?

Mupi: Sirori… riahsiatza in hivek thil mithmuhah a thlegn zo. Sumpai cu Nupa hrisihtu ah hman a siih nget le tlap in a eiral ni a thleng  lo ding ti’h tiamkam ngam um lo  innsang derthawng tak siin ka hmu.Fala mawi zetzet in sumpai ah an thinlung an ret cu duhdawtnak thu ah an piangthar lo tinak siin ka hmu .Duhdawtnak hmuhsuamtu pawl khal an si fawn…

CT: A thupte ih mi leer fala/ tlangval ziangtin kan theithei ding?

Mupi:Uisa hang vek an si. Milak ah daiziarten an um ih thimnak an rualpi that theu.

CT: Zunghruk na bun duhmi fala zovek an si?

Mupi: Mi thin thiang.

Laimi rori,

Piangthar felfel,
Inn sungsang bungrua ngaihsak thiam.
Zirnak ah sangtuk lo.

CT: Duhdawttu si maw, duhdawtmi si ha na thlan deuh?

Mupi: Duham zet in a pahnih ka hril mai ke…

CT: Nangmah te mitthli thawn lo ngiar rerotu lengdawh na nei zo maw….Tthinlung linghninnak na tuar zo ding kan zum?

Mupi: Si ko…. Um dah ta kha si lo sawm ..hehhehe

CT: O le Aw na hmuh daan?

Mupi: “O cu O , AW cu Aw “an si tawp mai…

Hmuhdang kan tum hisi ka theihthiam lo. Anmah le sinak vek ih Hmuh ding sinan, ziangvek mit in kan zoh ti ka thei thiam lo.

CT: Ziangruangah “O” vialvial siar ding tivek a suak?

Mupi: Hi vek nget hin Laimi ih thansohnak cuampi a virhpop nasa in ka thei.  Cumi vialvial lo cu siar lo ding….ti lawmman a um ahcun Kan hnuk Calai cu a hnuk cat zik cuarco tuahtu, a nunlai hmanah a thawphu te fang  tang ding ih hngawng rektu sawn siin ka ruat.

CT: Tulai daan te’n, nangmah teh “O” maw “Aw” lam deuh na si lo ti sehla ziangtin na sang ding?

Mupi: Tulai daan an um pang le kei ka rak thei lo ah cang mai seh. O e AW e ah si lo in  Chin Calai e Chin Calai e tihi ka buaimi deuh a si.

CT: Thei le thei lo, rem le rem lo ih “O” lawnglawng a hmang duh tu le “Aw” lawnglawng a hmang duhtu pawl parah na hmu daan?

Mupi;Pathianthu kalh ih Zir le Zirh pawl cu  fehsual an si bang in “O lo cu..Aw lo cu” ti pawl khal Calai thu ih fehsual pawl  an si…..

CT: Calai misa na timi zo vek an si?

Mupi: Calai misa ka timi cu kaa men ih aukio, tonawkkhawm caanih  phur satliah men si lo, a takih tuan zuam tu Salai Lal Ram Lian, Salai Sen Ro Sang, Pu No Than Kap,Pu Thang Tin Sum, Pu Hrang Kap Hnin, Dr Timothy Sui Lian Mang tipawl hi calai misa taktak ih ka ruahmi an si.

CT: Cangan thiam na timi kan Laimi lakah?

Mupi: Sagaing Division Chin affair Vuanzi  Dr No Than Kap.

CT: Ziangruangah cahlap suah mi le magazine tampi an suah sunzawm thei lo theu?

Mupi: Kan neihmi Sumpai calai hrangah kan hmang siang lo ruangah siin ka hmu.

CT: Calai lam ih kan tlaksamnak tiih na hmuh mi?

Mupi: Buaipinak le ngaihsaknak kan tlasam bik.

CT: Chin ram le Miphun thansohnak hrangah Thu in maw Hla in ha lo ti sela ziang tin na ti ke?

Mupi:  Chin innsang ah Thu(Calai) cu  innsang Pabik le Hla cu Innsang Nubik tlukih  lo theih lo ih tangkai veve an si.

CT: Lai mino Hnamdang lakih kan um caan ih Dinhmun teh kan tlaksamnak a um maw?

Mupi: Lai mino Hnamdang lak ih kan Dinhmun cu zahpi um lo lawlaw, Uanpi tlak zetzet kan si lai ah ti phungphang ih um hnihkhat kan um lai cu pawi ka ti deuh.

CT: CHIN(Falam) falapawl   hnamdang lakih tlangleng a hleice in Yangon, malaysia khawpi um pawl le Lai tlangval nei aw an mal zet  ti a siih zo ih mawh si ke?

Mupi: Kan Lai fala mawi taktak in mah Laimi aiin Hnamdang tlangval  ngaisangih a kawp theu hi si ka thikthusiat i ti laurkai tu bik, an vun neih sinsin tla cu Namtawng thawi va nam ciamco lai ka nuam.  A Laimi ah mithmai len lo in hnamdangah mithmai a len ruangih hi thil cang mi a siih Lai fala pawl  mawh rori zep ding um lo.

CT: Chin Calai  tufang ih dinhmun na hmuhdan teh?

Mupi: Chin Calai( tui  na sair reromi calai ) hi Milai si bang sela, pianpi unau nei remremlo,hringtu nu le pa thizo,innhnen khalih ngaihven lo,Khawpi khalih nautat, abialtu pastor pai sawmdawl zarih thilo fangfang Nuhmei pitarnu vek siin ka hmu.

CT: Sim duh bet na neih len…

Mupi: Calai ngainatnak lungput nei in  Tanrual hna thiam thlang uhsi.

Ram le Miphun hrangih tuantu thapek hnathiam Miphun u lungput nei  thleng uhsi.

Ziangti zawng tal in si maw Ram le miphun hrangah tangkainak sete tal neih tum uhsi.

CT: Lo pehtlaihnak.

Mupi.laisak@gmail.com,
livein.tahan98@gmail.com

PH 09-5051149
Yangon,Myanmar…

Aizawl Le Guwahati Khualtlawngpawl Suamhmang Tawng

27, 9, 2011 Zan Aizawl ihsin Guwahati lam pan ih khualtlawng vakvei pawl cu Silchar lan deuh hnuah misual ( Damiah ) pawl in an rak suam. Vansiat ah khualtlawng pawl tomi SUMO ah mipa zohman an rak to lo ih nunau lawnglawng an si ih Vai 4 khal an tel.

Hi misual cu minung 8 an si ih khualtlawngpawl ih Tangka kenmi hmuahhmuah an laksak thluh. Khualtlawng pahnih cun an Tangka cu thawmhnaw retnak lakah an rak ret ih hitei pahnih tangka cu a him. Sumo driver cu hliamhma na zet in a tuarih a lu khal a kuai hnianghngiang, culawng duhtawk lo in Sumo Mawtaw tawh an lak sak bet ti ah Salai Dawtbik in CT palai a sim.

Thuthang simtu in a sim dan cun Sumo ziangmawzat thlun aw an si nan, suamhmang tawngtu Sumo in a rualpipawl a dawiban lo ruangah si in a sim. Guwahati ihsin Aizawl lam pan Salai Dawibik leh ih tomi Sumo hi lamzinah a ke veihnih rak kuai lo sehla cu hi suamhmang tawngtu khualtlawngpawl hi kan run man ding tiah a sim bet.

Israel Ram Mipi in Obama An Ngai Sang

Israel  Ram Mipi in Obama An Ngai Sang

Jerusalem Post in an ram mipi ngaihdan a lakkhawm mi mizan sunih a tarlang nakah Palestinian pawlih ram hrante dintumih UN ih an thlenmi US President, Obama in a el ruangah Israel ramah Obama ngaisangtu an karhzai ciamco tiah a tarlang.

Israel ramih Juda mipi  54% cun Obama cu Israel lamih ttangah an ruatih, himi laiah  19% cun Obama cu Palestinian lam ttangah an ruat thung.Tuikum May thla ah khacun  Israel ram mipi 12% lawngin US cu Israel lam ttangah an ruatih, 40% cun Obama cu Palestinian lam tangah an rakruat.

Palestinian pawlin ramhrante an dintummi UN ih an dilmi Obama in a el mihin tui kanhmai US President, hrilawk nakah a dinhmun ziangmaw zat a thatphah dingah zum a siih.

Thu Hla Pehparawmi Pawl Siarbet :

US ah hin Juda miphun mifim leh milian tamzet an um ruangah leh US rampi Cozah thu neitu upa khalah tamzet an tel ruangah US ramsung Politics dihmun ah Juda pawlhin thil an ti theizet ih ruah a si.

Syria Ram Hremnak Ding Ah UN Security council Lung Rual Lo

Syria Ram Hremnak Ding Ah UN  Security Council Lung Rual Lo

Syria ram President, Bashar al- Assad duhlo ih hlawnthlak tumtu Opposition mipi pawl parih  Presiddent, Assad ih Cozah ralkap pawlin ralthuam hmangih Mipi pawl an kapih an thah rero lai ruangah Europe ram 4 UK, France, Germany leh Portugal ram pawlcun  Syria ramcu UN in hremnak pe dingin thu an pulut ih, Asinan hi ram 4 pawlih thu putlut mihi UN in a hlawnthlak sak ding.

Hi Europe ram 4 pawlih duhdan hi US khalin a pawmpi ko nan  China leh Russia in UN Security Council ah V2 power vote hmangih hlawnthlaksak an tumthu an simzo, Asinan himi cingin  tuizarh cemzawngah UN Security Council Member ram 15 pawlih ngaidan lakkhawm thotho a si ding.

Iraq in US Raldo Nak Vanzam A Lei Ding

US State Department in an tarlang nakah Iraq Cozah in  US hnen ihsin raldo nak Vanzam F-16 an timi Vanzam 18 a lei dingih a voikhat nak hrangah paisa khal an pezo tiah an tarlang.Iraq Cozah in an ram kilhim nak ding hrangih raldo nak US Vanzam F-16 18 a leinakdingah paisa dollar Billion 3 a cemdingih, Asinan  Vanzam hi tuikum sungih a laksuak thei ding zum a umlo.

Iraq Cozah thupuangtru cun  tuikum  kumcem zawngih US ralkap pawlin Iraq ram suahsan an tum ruangah  an ram kilhim nak dingah raldo nak Vanzam hi an lei tengteng a ttul thu a simih, Iraq Cozah hin raldo nak Vanzam a leinak ding hrang US hnenah dolar Billion 1 leh million 400 a pezo.

US Leh India in Pakistan An Puh

US leh India in Pakistan Inter Service Intelligence (ISI) cu Terorist misual pawlthawi kawpaw leh hnatuan tlangah an puih, himi thu ah Pakistan Foreign Minister, Hina Rabbani Khar cun  US leh India ih puh nakcu pha in Al-Qaeda leh misual pawl dotu ah Pakistan cu hmaituangtu a si tiah a simih, Terrorist pawl donak ah ram dangdnag puhmawh awk ding tikcu a si nawnlo ih misual pawl do dingah tantlang a ttul tukzo tiah a sim vethungih, India leh Pakistan karlak boruak khal a that cingding a zumthu a sim.

Himi laiah India Prime Minister, Manmohan Singh cun Pakistan ISI pawlih umdan l;eh dinhmun  cu leitlun ram tinkim in an thei thluhzo ih, tui kandung naite ih US ralkap bawibik Admiral Mike Mullen in  Pakistan ISI pawlcu Tapung pawlthawn pehtlaih awknak an nei tiih a puh micu India hranga cun thuhla tharhlan  danglam a si tuklo ih,  tuihlan ihsin India cun a rak theihcia mi leh a rak relsuak ringring mi thu a siih, ramdang pawlinan rak ngai pawimawh lomi a si a ti.

India PM cun ISI pawlih thilti dan leh umdan cu Pakistan Cozah in thuh tumih thuphan thu phenah relhpi a tum rero nan  an thuh tumnak leh an relhpi tumnak thuphan  thuin an daihnawnlo ruangah tu ah cun leitlun  ram dangdangih theihsuak a sizo ih, India khalin Pakistan Cozah thilti dancu a zoh thlingthla ringring a sti

Mizoram : Ngal 30 Ruak Hmu

Hgal Ruak 30 Lenglo Hmu

Mizoram CT Palai | Salai Zodaizilthli

Lunglei District-ih Thorang bialsung, Serte le Sertlangpui khaw karlakih Khawkraw Vâ vaukap tluanah ngal 30 ruang sar a si. Thulaknakin a tarlan daan ahcûn, ngal ruang hi Serte khawmi Surr-vawrh pawlin zan hmaisa ahkhan an hmu. Serte khua hin an khawram, Hlumte-pil ah lo neiin, loriak mi 4pawl cun zanhmaisa ahkhan an Lo ihsin km 4 hrawngih hla Khawkrawvâ ih an survorhnak kawrkap tluan (Petera Bûk an ti mi) ah hi ngal thi pawl hi hmunkhatah an hmu a si. Nghal hrekkhat hi a ruh filh aw thluh zo an um laiah, a hrek cu an nâm (thu) laifang an si ih, a hrek cu, harhvang laikhal an um. A hrek cu thihsualih kur duahdo khal an um ti a si.

A nunglai hrekkhat cu, ramhri sat in, an hrenmi tla an um. A sa cu an ei ngam cè lo! Pul hrileng a si pangah ti’n, an zoh liam…. Kan Pupa pawlin ngal hi, Sahrâng ih an rak siar telmi pakhat a siih, a taang an um theu nan, a runpi ih ngalrual an thih dah lo thu hi, thuhla thei pawl cun an sim tel. An thih san hi theih a si lo ruangah, himi thuhla zohfiang dingah Lunglei DFO cun hitawk bialtu RO a fial cih ih, an thih daan thuhla famkim theihtum’n RO khal, Ngalrual thihnak hmun panin a feh suak zo ti a si.

Biazai : Khuiah?

CHIN BIAZAI : KHUIAH?

Kianghrol

Ka fahniang le, tapa ngai sawh lang ramro ah
Aanka ton lo na nu, me thiam lo nang zuun don. Zeitin ti lai e, pengmaw, ei ka thinlung her in              
Kir law tin e, hei don ing khaw tuanrel loin.

( Pu Siah Luai ngainak, a nu’n  a phuahmi a si.)

Thian le rual pawl in, “Vairang ah e, tio ral ah e,” an ti laiah Lairawn zalam zinkel khat ih saruh ro rak hawltu; “Zirnak run e, thiamnak tlang e,” an ti laiah sumpai tlaksam ruangih santiluan ‘sepi ruah tuar’ mentu; caw-ek thluak zatekhat thawi’ tapsak meikhu lakih tuanrel, kei’ Tha Kual men in Chin biazai thuhla tial calai rem ve tum cu a thu laimu/thuken thlenpi thei loin ka um pang kei ti ka phan zia cu…….h. “Sambak dawi hlah Kawl thlennak,” ti thufim bangin Kawl le Vai lamlam tla ka thlenpi ruiro kei ti khal phan pisirh in ka phang. Ziangkhal a si le mi hnuk-ulhtertu a si ding maw, mi hnukfahtu a si ding ti ningtih tawsup ih ruat phahin mithiampawl kawhsuahnak ka run suahpi ve a si hi.

Tuitum ah pi le pu pawl ih zatlang hla (folk song) kha zatlang biazai (folk poetry) ti zawngin kan thlir dingih phunhnam dang biazai thansoh dan thawn kan tah ding. Himi ah casiartu ngaithiam ka dil duh mi cu caan le sumpai tlaksamnak ruangah kan pi le pu pawl ih hla phuahdan, a hla phun ih zirih tongfang an hmandan tivek ka hliakhlai thei lo ruangah duhvekin ka lutthuk ban lo dingih a thiam pawlin in ngaithiam ka tul nasa ding. Cuvek lam cabu le ka hmu ngah kherkher si lo.  Tuitum hi cu ‘rilrawn ah hrikpi cih hman a manhla’ an ti bangin a pawnlang te lawng kan thailang ding. Kan thiamlo zia tal kan tarlang thei a si ahcun mithiampawl hnak a doh tham ko ding.

Chinmi in tu hnakih kan fimvardeuh tik ih calai santhuanthu zingzoitupawl ih ‘sathu dur-um’ si leh ding cu pi le pu pawl ih zatlang hla hi a si.( Tu hmanah a fimvar deuh pawl cun in hliakhlaisak ih cabu hrekkhat an ngan zo). Missionary pawl ih Roman Script thawi’ ca phundang in tuahsak hlanah kha cun ‘zukca’ lawng kan rak neih ruangah thuhla famkim kan simsinawk vivo theinak hmanrua umsun cu zatlang hlapawl kha an si. Hmuntin ramtin ih thekdarhaw Chin hrinhnam tin hin simsin calai (oral literature) bangaw kan neihnak san tla hi, zatlang hlapawl ruangah a si ticu mahte rawlbar thiam cin cun kan theithiam ko ding. Kan tong tualleng danglam deuh khal sehla kan zatlang hla vun zoh cun, “ Ka u, ka nau,” tiaw ding hlir kan si zia a lang. Kan thu ngaingai kan luhpi thlang ding.

Greek biazai kan zoh asile a hramthoknak ahcun hla le biazai hi an komaw (or) hmunkhat ih um, thil pakhat an si. Thimnak ah Lyric biazai cu lyre timi tingtang phunkhat thawn mipakhat in a tontuarnakpawl a sakpi theumi hla phunkhat a si. Cubangin Ode biazai timi cu miburpi laamnak ih an sak theumi hla phunkhat a si. An phuahdan khal a laamtupawl ih laamdan ding khihhmuh thei dingin an phuah. Cubangin Italian pawl khal in Sonnet timi hla tawite sakih an rak laampi vutvo theumi kha leitlun biazai phun hminthangzet ah a rungcang. Hlanlai ahcun hla lawng asilole biazai lawng timi hi a rak um lo ti theih a si. Mai’ zaihla ciar kha mai’ biazai tong thawn an phuah ih awthluk bunin an rak sak a si bik.

Cutivek in kan pi le pu khal in zaihla le biazai hi an rak hmangkop ve. Hla phun tampi: Tluangtlawn, Ruuntlawn, Ngaihsan, Khuatehla, Sawlo, Sawhrawl tivek a phunphun an rak nei ve. Cupawl cu an nitin nun ah ‘ a lo ih um thei lo khopin’ an rak  ngaithupi ti an zaihlapawl ihsin kan hmu thei. An suh an soh, an vah an toihnak tinkim ah zaihla thawn a rak nungmi an si. Hlathiam thei le hlaphuah thiam si khal an rak zuamaw ih, hla thiam cu a uar khal an uar. Tui kan thlurh tumdan in kan rel asile biazai thiam kan ti pei cu. An vei zawng tapoh kha biazai  ah can in an lungsung ah an hruailut a si.

Kan pi le pu pawl ih biazai phuahdan thawi nai-aw zet, bangaw ih ret theih, zatlang biazai neitu cu Irish pawl khi an si. English pawl ih hrangah cun biazai hi kau hrih lomi cabu vek a si kan ti thei. Mitin an thawt ban lo ruangah. Asinan Irish pawl ih hrangah cun biazai cu tlangta a si. Irish leiletpawl ih hmur parah biazai cu a nung ih a tlangleng. Mitin in an duh, an thei ih an nunpi. Thupi hlapi pakhat siih an ruahmi thil a um tinten cui thu cu biazai ah an phuah lohli mai. Asinan cui biazaipawl cu telh le awkhiah phungthlun si loin anmai’ thlenban cin biazai tong ih an phuahmi a si.

Himi kan zoh tikah kan pupapawl thawn an bangaw ti kan hmu thei. Kan pupapawl ih hrang khalah biazai cu zatlangta a si. Nauhak hla ihsi thokin kan nei. Tlangvalpawl ihbuur len (fala innah tlangval le nauhak pawl an riakkhawm theu) an tin zawngah inntek fala thawn zingqin hla an sehaw theu. Hnatuannak hmun ah  “ramquan” hla, tivek a phunphun zatlang hla kan nei. Thupi hlapi ih kan ruahmi conlaam nikhua le sa-aih caan tivek khalah hlathiampawl in hla an phuah. Fala lennak hmanah hla an leh-aw ciamco theu. A nehlotu cu mipa asile ningzak tawsup ih tin/tlun, nunau asile ‘ningzak vansang’ ih tanta a si mai. Himi ihsin a fiangmi cu biazai hi zatlangmipi nunphung parih  hrambun a si ti hi. Asile hivek biazai hi khui in a ra?

Charles Bernstein in, “Catluang hi biazai ihsi  ra suakmi a si,” a ti. Himi hi mithiam tamzet pomdan khal a si. George Thomson in Marx phungthluk (Marxism) hmangih biazai ra suahdan a zingzoi ciamco tikah, biazai hi minungpawl tong an thiam ngaingai hlan, hnatuannak dingih kut le ke an hmanthiam thok hrawngah khan, a rak um thok ti’n a ti. Naute tongthiam pekte kan zoh tikah a rel duhmi simfiang thei dingin kutke cangvaihnakpawl a hmang tel. Cubangin a awfang sal dan kha, a lungphu um dan le kaa-an thiamdan in tampi a pehzom ruangah, “awkhiah” (rhythm) ummi kha, tong tualleng thawn a bang aw lo. Thu a rel tikih a umdan khal a danglam theu. Cuvek in leitlun ih tong hlunbikpawl kan theihban cin kan zoh asile tong tualleng hnakin biazai tong hi a um hmaisa sawn ti kan hmu thei.

George Thomson thotho in a relmi cu, tui’ kan biazai hmuhban cin pawl rung parsuah thoknak hi ‘dawi’ ihsin a si a ti. Himi zawnah anih Marx phungthlun (marxist) cun biaknak (sakhua) lam le kannih in ‘dawi’ kan timi pawl hi, a si thei lomi siter duhnak tilam ih a fehpit thluh ruangah a thu el phah, thlun phahin kan feh ding. Leitlun biazai hlunbikpawl a simi Iliad, Odessey, Ramayana le Mahabharata pawl siseh, cumi hlanih biazai tong thawi rak nganmi Veda cabu pawl le Upanishad pawl khal biaknak lam le khuarelluan (supernatural) pawl thawn a hnoihnihaw nasa. Khuavang hnenih thlacamnak le nunhmantlangnak a tam nasa. Cubangpawl hi biazai ih bulhram cu an si bik. Kan Chin Khawhrum  kawhnak thlacam khalah hiti’n a um.
Aarte thin aw Kim Lian aw, Van khawng ruk ko law, Ka zu hai khat rung zawh law, Ka sa sem khat e semhra cang seh law A leivak a vanzam in e tlung uh law, Ka sing tuk law ka tuang tuk law

Tihi Taisun pawl ih khawhrum kawhnak hla a si.  Biazai a bangzet ko lo maw? Biazai a si ve mai. Lal Ruang in Hrang Sai pai’ secang kiphir(mihrek in tilphir an ti) a hruaisak zik tum ah, dawithiam veve nafam cu, Hrang Sai pa’n, “Thu hmekhmo tlang in na hung ih ka tapsak ah, na hung thu hmekhmo maw,” a rak ti. Lal Ruang khalin, “ Fim riangmang tlang in ka hung ih na tapsak ah ka hung fim riangmang,” a tiih a neh ( an bezai vio lo maw?). Cun kan thuanthu roling ih khuarelluan pawl thawi’ pi le pu pawl an hnoihnihawknak hlapawl kan zoh tik khalah biazai qong taktak kan hmu thei. Hlansan tifam cu zaihla hi zatlangta  ahcun hman nuambik a rak si awm si.

Cun biazai hi ‘dawi ihsi rungsuak a si’ ti simfiangnak pakhat leh cu, “ Ruahpi sur kukuk law, vate hoi lengli law, amah lo i fang thang lai e, amah lo i fang thar lai e,” tivek kan tuah, kan kawh ruangih a ra cang cuang lo dingmi kha, kanmai’ thinlung hrangah, kan tuah theumi khi a si. George Thomson cun “ Bezai saya pawl in a cang thei lo dingmi an ruahsan, an phuahsan theunak khal biazai hi dawi ihsi rungsuak a si ruangah  a si,” a ti hngehnge. Chin zaihla khalah Sim Hrin pawl ih Rawkhaat lamhla,

Thlapi aw de leng, de leng
Cia Man te’ rawkhaat ah.
Cepa’n na khuang lo tum seh

Cenu hung lam keuko seh, ti kan hmu thei. A sullamcu, rawkhaat lam kan tuah laiah hin thlapi aw vang law, vang law ti a si hmang. Cepa’n(cepa=ceheng) khuang a tum ih cenu a lam timi cu mipa in khuang an tum ih nunau an lam mi an rel duhnak a si. Biazai rim a nam ve ko lo maw? Hivekpawl hi phunhnam dang khalin  an rak ti ve thluhmi a si.

English pawl ih biazai hmaisabik ih an ruahmi cu Caedmon (fl.658-680) ih biazai a si. Anih khal hi cathiamlo tuukhalpa men kha Pathian in i zirh a tiih Whitby biakinn ah zatlang biazai tha zetzet a saksuak zutzo. Kan Chin thuanthu ih Ral Thang, Pinu in hla a zirh ihsin hla kan nei thok ti lamlam mi a mangsuakter. Caedmon ih biazaipawl hi Anglo-Saxon (tui’ English rung si leh) pawl biazai a si ih, pakhat rak um danglam deuh (telhnei bezai) ti bak lo cu, aw-nolh caang (alliterative verse) an si ih telh umsunpawl khal a mawinak menih hmanmi(ornamental) an si. Kan Chin hla khalah Taisun pawl ih aw-nolh caang vek hi hrin dang pawl khalin kan nei ve. Zatlang hla, a thawng siar kan neihmi lakin malte tarlang sehla.
Zawng, zawng zawng zawng sim lam zawngte, Dawn kel hlah ang e. Zing zing zing zing, zing le cawi le sam luai sawm, Pacang sal le, sal sawm kai na e. (Lamhnih hla)

Repitition/refrain timi apuklak mawi zetzet khal an um.
Vanruah sur fa ti ing khaw, Leiruah sur fa ti ing khaw, Hmualzawl ah, hmualzawl ah
Siim lam umpawng par lai sing e, Hnah khor hliphlep, khor hliphlep. ( Cul hla )

Telh nei bezai sivek si, a telh um thahnem tuk lo, a mawinak men khal kan nei thotho.
Zan khat te’n e, nan zaqial puan tan zawng ning law
Bawi Lian hrin e, Hlei Hniar aw nan par dim ning law.
Thansoh tuk hlan ciocio ahcun kan zatlang biazaipawl hi an duai vece lo nasa. Sentecai hngilh ni um lo ti thu tla hi kannih santhar pawl hnakin an phuah mawi thei sawn.
Arsi zathum e, suak seh kum zakua hman leng ning law,
Sentecai lungduh cia, zeitin hngilh lai ing maw? ( Hla Zau)

An hla a mawi thei emem nak pakhat cu catluan pahnihte lawngah thu tampi, famkim tho si, an relman theu hi a si.
Zo lam ah e, sahreu thang bawh in kal ing khaw, Lamsak ah bingbipar, Sen Hngel rim leng raan maw. {Zo = tlangsannak, a daihnak lamah sa-thang ka kam mi hal dingih ka fehnak ah, lamzin sak ih a rak ummi bingbi par ih rim cu (ka falanu) Sen Hngel ih rim a rak si.}

Laamnak hla kan neihmi Ceretlawh hla, Fangza-aih lam, Sar lam tivek pawl kan zoh a si khalle a laam thawi’ milaw zetzet an si. Anglo-Saxon pawlin Ballad an sak ih an laampi dan thawn kan naiaw zet. Ballad hla an sak tikah hlalatu in a sak thok ih, awkhiah(rhythm) kha a kedil lei sirhterin a ti-awn. Chorus(sakkir) ah an zate’n an sak qheu. A caang(verse) cu hril hleicemi lawngin an sak theu. Kan Chin zatlang hlapawl khalah laamnak hla tha zetzet tampi kan nei. Cahmai ren phah deuh thawn kan tarlang duh nawn lo mai ding. (Ee, hang hang hang hang eh!)

Pi le pui’ san ahcun mitin deuhthaw in khuimaw cin cu bezai phuah thiam an si. Bezai phuah thiam ti tikah tui’ kannih ih theihmi bezaizia(poetic) thawn a si lo ti kha cu hngilh lo’n. Mitin in zaihla an nunpi ruangah nauawihhla mawi zet hman an  nei tampi. Thimnak ah,
Ka nu nih e, sincaw ka ta siah ta khaw
Belte sungah ba kual rul bang kual ngitnget.

Upa in an phuahsak maw thei hlah, nauhakl hla khal an nei tampi. Qhimnak ah,

Zawngte nih si fawp maimo e, Mai fawp maimo.
Tonak ah run a nei lo, Sang thing tlunah to na diudiau.

A ruangam (catluan umdan retmawisak, a thu thleng riai lo in) retmawisak men ruangih santhar biazai ruangam nei thei tampi a ummi sung ihsin mallai kan tar lang hrih pei.
1.      Zo inn song, inn song baw Za Duh inn song inn song e Zu bo hlah sa bo hlah
Khua hra van thui an than ee Arsi bawm ah, sibawm ah.

2.      Sakhi belh belh bolh, belh bolh in Zokneng pam pamhmai, pamhmai in
A ki tha hngehnge e in, A ha tha hngehnge e in,
Thing thu hul hlan tlung seh law aw, Taife hul hlan tlung seh law in.
3.      Ka lo biarbuar Thu zongza relnak
Ka fang hngialhhngualh
Con thawng bawi lamnak

4.      Fahlam Lian bik e
Con Bik le va Lian Hnok e. Nan than cu e sang lingleng e Kan cung cimei thuan bang e e. ( Khuate hla)

5.      Fahlam pi khi sialso
Duai ni kan nei lo, ni bang sum ong e. Bawi i tha e, a lian zathum an tei e. An duai tho lo nih Khir varvo lang hluang thuan sin, Ruk cuan ing, khau khir va bang in. An  kulh dum hruang tiangin Li bang a hnin e, an rel thiam lon e. (Sa Vang Laamhla)
Hipawl hi cabu pakhat sungih hla fing zakua lai ihsi malte ka run tarlangmi an si. Kan pi le pu pawl ih zatlang biazai ahhin hliakhlai ding vanvun kan nei. An thiamnakpawl ziangvek an si ti thei loih kan um men a si ahcun kan tuanvo kan neh lo tinak a si ding. Cun hipawl hi biazai a si ti olpakhaiih pom men loin a biazainak kha leitlun huap deuh tahfung in tah thiam sehla thansoter a ol deuh a zumum.

Kan tantami biazai rungsuahdan thu kha vun pehsal sehla. Kan hmuh theimi cu hlanlai ahcun laam, awnmawi le biazai timi hi hmuhkhat an si. Biazai kan timi a ra fehsuaknak dingah a hmaisa in laam kha amahte’n zin dang ah a feh. Cutin hla le biazai lawng an tang. Zaihla ah biazai cu awnmawi ih sungmu a siih awthlung cu a kawm a si. Cumi hnuah lamzin dangdang ah an thenaw. Biazai ih ruangkham(structure) cu awkhiah(rhythm) a si. Zaihla khal amahte’n lamzin dang ah a feh. Cutin tuini kan hmuhmi laam, biazai le zaihla an rungsuak.

Himi hi phunhnam dang pawl biazai rung fehdan a si. Kan Chin Society ah himi zawn ciah hi khuarkhuhrum maktara a um ruangih phunhnam nasalo pakhat ih kan suah thluh leuleunak zawn a si. Phunhnam dang pawl khal, ca an neih hlan ahcun, kan pi le pu hnakin zatlang biazai lamah, an turu hlei lo ti sehla a sual lo ding. Ca an neih ruangah an thangsoter lohli thei. An kilhim thei. Cucu a si ko. Culai lakah Chin pawl cun ca kan neih le vete’n kan zaihla, laam le biazai cu ek tanin kan tanta men. Himi umzia cu kan identity kha hlon in, laiking bangin rong thleng kan tum tinak a si.

Ca in tuahsaktu, J.H.Cope, kan neih hi lungawiza ngaingai a si. Amahlawngte kan missionary pawl lala kha malte’n mawhthluk ta ka duh. Pu Thang Tin Sum ih Keimah Khawte Fa sungah kan zoh asile Missionary pawlin Khristian ih lut cu, “Bawngbi/lungzi nan hruh ding. Sam nan met ding,” tivek ihsi thokin Lawki hlapawl sak an kham ti kan hmu thei. A umzia cu Missionary pawl in Khristiannak le mai’ phunhnam identity hlohpi ih Mirang identity ngaisannak hi a rualin in tuhlut tinak a si.

Tuini tiangah mai’ phunhnam hnipuan dokalh tahratin necktie le khawtkor thawi um hi mipiangthar umdan ih ruattu kawhhran hruaitu tla kan um lai sapbai. Pathian mitthli a tla sawn dah kei maw ti ruahtlak a si. Missionary pawl hi kan hrangah malsawmnak rak phur dingih  Pathian thlahmi an si nan (minung tifam cu) an minunnak kha an thlah thei ve ce lo.

Khatlamah Missionary pawl lawng si loin khalai ih in rak uktu Mirangpawl khal khan an colony phungthluk herkual that theinak dingah ‘Phunhnam dang ngaisannak’ in tuhlut nasa fawn. Cuihleiah Chinland ih missionary pawl an rat lai caan kha modern phungthluk(modernism) thacah vanglai a si ruangah English nunphung lo hi cu nunphung qha a um lo timi ruahnak hi missionary pawl le in uktupawl khan an nei ve men thei. Ziangkhalsisehla kan nunphung cu amai’ umnak zawn ihsin thangsoter loin a umnak in thawnsak hnuah thansohter an tum ti a fiang.

Khatlamah miphun pakhat,mai’ nunphung le zaihla te thawi’ kum thawngsiar rak tlangleng zo, vun thlengawkter cu thil ol a rak si ve lo. Khristian ah an lut, an um thei. Harsatnak a um lo. Asinan Khristian ih luh ruangih an tantami nunphung le zaihla kha an hngilh maimai thei lo ruangah dungtolh tahrat in lawki dan ih umsal tampi an um phah. Vanram kai laklawh lo paziat um na hen maw? Ca in tuahsak, Khristiannak in tuhlut. Himi thiltha ih dunglamah kan nunphung in hlonter.

Nan, a ai-awhtu ding nunphung fumfe in tanta mumal lo lala. Hihi a poinak bik a si. Himi ruangah Chinmi tampi cu thinlung sungah mai’ identity hmuhfiang theilonak natin a tlakbuak. Tuini tiangah mah hnakih  malte picang deuh ih kan ruahmi phunhnam cu va rinsan simaw, tihzah cuang vekin simaw kan um khurkho a si hi maw.

A si. Art timi cu nunphung parih hram a bunmi a si ruangah Chin nunphung kha colony phungthluk in rapting kai miammiam ko a pherhcar ruangah kan zaihla khal lamzin a hlo cih a si hi. Kanmai’ nunphung te’n, kanmai’ zaihla te’n, kanmai’ phungphai te’n cahnah parih kan biazai parsuahter theinak huham kan neih zikzawngah a phunhnam copin khuarkhuhrum pakhat ah kan tla a si hi. Tuini ah thluak nei tha deuh pawlin in dirhsuak phahphah ruangah mallaite cu leilung par kan thleng sal thei fang a si. Tukhalah khuarkhuhrum sungah ka tla a si ti mah le mah hman theiaw nawn lo khop ih aa (colony phungthluk sapherh car) ziangmawzat kan um lai. Ning a na thluahthlo tuk.

Cutin khuarkhuhrum sungih kan um laiah, kan inn le kan lo ah phunhnam dang fangthar rim a rung nam vutvo. Kan rilrawng tamsawl tuar lo cun, kan kiangnaiih  eitheih tapoh eingahnak ding a si ahcun ‘fatir sinak’ zuar hreh lo a torin kan tor. Khatlam zawngin kan rel asile, colony phungthluk in kan nunphung bulhram a thawnmi, a thar sersuah ngaingaimi um laklawh lo parah, kanmahte arte titla taalin kan taal ciamco a si hi. Cutin ni le khua a rung rei hrat ahcun mahte din thei tumin calai, kan identity kilhimtu ding, kan hun  sersuah ve tikah pipu calai le kan calai lakah tlolak hmun a rak um.

Biazai khawvel ah ar bang kan vai. A thangsopawl tidan kan cawng. A tha maw? A tha lawlaw. Asinan tui’ kan dinhmun ah, kiangkap unaupawl ih thu le hla, an thil tidan kan cawn tikah, kanmai’ tong umtuzia, nunphung le khawruahnak ihsin thlir nakcang thiamlo mi ziangmawzat kan um. Kan cawnmi thil kha sutpiban ah ret tahratin, cutawk ihsin Chin mizia kan run thlir ih cumi ih kan hmuhsuahmi cu Chin mipi eiter kan tum lala. A umdan cu, “Himi puanthaan hi ka thi hmaisa dingih cuhnuah na hruh leh ding,” ti vek khi a si. A ngaingai ahcun, “Ka lo thim ta keiih,” timi tongfang kan rak hrelh ziar a si. Vanqhatah ngaithiam theih ding tawkih hruh theimi kan neiih a zia deuh lai. Minung nafamin ziang!

Hiti ih ka phunhran ciamco tikah kan pale hrekkhatpawl ih calai lam taimaknak kha nautatnak siloin thinlung ngaingai ih calai le miphun ngaihven taktak si lo, mai’ tluangkhawnnak ding hmakhua haiih calai thlawhhma run ti hnok theutu mihrekkhat ka rel duhmi a si. Tlawngkai laiih tlawngta huatsuak pahnih-khat ruangah felzet ih tlawngkaitupawl hmaika riangri ah kan saya pawl an phunhran ciamco vek kha a bang nasa. Atui’ ka relmi pawl cun hi ca hi an siar lo a zumum sawn fawn si. Zawng ih aiah ngau, cupawl ih ruangah casiartu’n, na rak tuar poh a si kei cu.   ‘Mi-aa ih mifim nunsim’ ti men bangin!

A tlunlamah Mirangpawl ih biazai hmaisalam umtudan malte thailangmi kan nei. Mirangpawl in tuini ih an uanpimi biazai tamsawn khi Greek, Italy, France, Germany pawl ih ta an laksawnmi an si. An laksawn tikah anmai’ tong umtuzia, nunphung le khawruahnak thawi hmetrem in anmai’ tappi suanrawl ah an can. Mi ih tidan a thatnak lain anmai’ khawruahnak in an thuammawi vivo. Tui’ sanzul ah tlacun leitlun hmunkip ramkip ih biazaipawl an lakluh ruangah le an tong hi leitlun ram tamsawn hmanmi a si phah thawn, an biazai tifinriat cu kau zetin a pharhaw zo. “ England ih sunlawinak bik cu a biazai hi a si.” (Matthew Arnold)

Phunhnam dang thiltidan lain tuini ah Chin biazai kan sersuak cio. Mihrekkhat cun caang zalen kan hmang; mihrek in phungnei caang. Phungnei caang a hmangtu khalin mai’ tong umtuzia, nunphung le khawruahnak kha sutpiban ah hmangin phunhnam dang tidan a senghluhdan kan thiam a tul bangin; caang zalen phuahtu khalin cu thotho. Tui’ kan tidan hnakhin kan tong, kan aanka hi, ziangtin tisehla a thlum-al in a hnunhnang thei sawn ding tihi kan ruah a tul zet. Kan pi le pui’ san ah tong tualleng le hla tong (biazai tong) a dangdangtei’ nei khopin an calai a rak thlum-al, a rak hnunhnang. Tui’ kan biazai hin teh Chin miphun hrangah ziangti’n hna a tuan? Chin biazai khui lamzin a zawh?

Kan pi le pu pawl ih san ah biazai hi zatlang mipi nomnak petu a rak si. Phunhnam dang khal an hlansan ah cuti thotho. San a rung her; biazai cu mithiam le a paih hleice lawng in an buaipi, an ngaina. Cupawl in anmai’ phun le hnam qong ciar kha tha le mawi zet ih an rem hnu, mipi khalin an run thiam hnu (kum zatel siar a si) cun, biazai cu hla thawn komaw salin simaw, (Qnk : Hip Hop hla, Rap Metal hla tivek) thuthangca le journal tivek ah simaw, (phunhnam cangkang pawl ih thuthangca thulu retdan lawng hman khi zoh uhla, biazai ah ziangtluk an feh hla zo ti a lang) mipi nitin nun ah a rung kirsal. Curuangah an biazai ih ramri kham hlun pawl thiatin hoinak thar an sersuak lala. Asile kannih? Ca kan neih ihsin tuini tiang kan biazai khuiah a um? Khuilam a hoi?

Irish biazai le lemcan(drama) hmai a norpi nasatu W.B.Yeats cun a hnenih ruahnak ra diltu mino bezaimipawl hnehah, “ Nan tuanmi kha thiam ngaingai zuam uh,” a rak ti theu. George Thomson lephei cun biazai hi thiamnak phunkhat vek rori ih zir/hliakhlai ding a si a ti. Biazai kan sersuah tikih mipi siar dingah cahmai parih kan thlen ding a si ahcun kan biazai ih dinhmun le mipi dinhmun kha hmeh-rem theih ding tal si thei sehla. ( Biazai: Ziangtin? timi in siarsak bet awla a lungawi um zet ding. )

Tu-ah kan Chin biazai hi thangphawknak thlarauin run tuam sehla, ziangvek thangphawknak a si ding? Kan pi le pu pawl ih sulhnu khirhkirin kan san thawn milaw dingmi Chin khursung sersuah biazai lamah kan tlulut ding maw, tui’ sanzul leitlun biazaipawl hi kan thlun ding ha? A pahnih in hmunkhat ah kom sehla teh? Zatlang biazaipawl kha, a hrekkhat cu Japan Ral laiih phuahmi hmuhtheih an um hnuaihni lai. Tui’ kan biazai tiluandan hi teh ziangtik in a thok? Atlun ih kan relzomi pipu biazai le kan san biazai karlak ih tlolak ummi kha fem ngeungite talin peh thei zuam sehla a tha zet ding.

Khristiannak ruangih kan khawruahnak thawn (epistemological shift) ahkhan a tullomi (lole) thawn lo dingmi tampi kan thawnpimipawl thlirsal ih kan thuamthar sal tulmi tampi a um vekin kan phutawktei’ santiluan kan thlunnak sanzul nunphung khal zohfiang ding tampi a um;- hmailam kan fehnak ding thawn. Calai minung ih a ruatawtupawl in ‘bahnak kha cahnak’ ah hmangin kan mahte hmaizawn cioah tan kan lak lohli a tul. Calai ih a zimno (a hrampi si fawn si) biazai a ngainatu, a phuahtu, a siartu, a fakseltu kan zate thinlung ih khuitawk zawn bikah ha Chin biazai in hmun a khuar?

Tlang thingkuaipar nangteh na lungzur ve maw? Tlang thingkuaipar nangteh na lungzur ve maw? Kei cu Hlawn Dong kir ing, nangmai’ vangah.

Kapu Rori Ka Rak Si Ual

Aluancia caan khat lai, ka kum 23 ka rak si lai ah  nuhmei nu pakhat ka rak thit dah. Cuih ka nupi nuhmei nu cun tlairawl fanu pakhat te a rak nei. Rinlopin Kan nu ih fanu cu kapa thawn an rak duhawk  ngah. Cuhnu a rei hlan ah ka pa thawn cu an rak nei aw. Cuih thil cangmi in ka si dan in tidang thei a si.

Aruangcu Ka pa hi  ka makpa tin tla ko thei. Cun ka fanu khal ka pa nu pi a si ruangah  ka nu (ei) tin tla kawh thei a si lala fawn. Mangbang za thil si. Hmenhsehla ka nupi thawn fapa mom moihmi te a reihlanah ka neihmi in hnangamnak  in pek deuh.

A sinain, Ka fapa mom moihmi te nih ka pa kha a maakpa ti thei a si. Cun ka hrangah ka fapa cu  ka pu tin tla kawh thei a si mi nih ka thinlung ih buaiter. Ka fapa cu ka pu ka ti theinak cu kanu (ei) ih naupa a si. Cule kanu(ei) hi Ka fanu tin tla kawh thei mi a si ruang ahcun kan nu  ih fanu a si ruangah.

Cun ka pa le a nupi cun fapa pakhat te an rak nei thlang. Cuih an fapa te cu ka tupa  ah a cang lala ruang ahcun ka fanu ih fapa te a si ruangah. Cun kanu (ei )ih nu cu ka nupi a si hlei ah ka pi ti tla khawh a thei ruangah ka thin a nuam lo zet. Ka nupi hi ka pi ti a theih vekin  kei hi  a ma’ ih tupa te ti tla a thei lala fawn si.

Himi thil cang dan pawl ruangah ka rak thei awk dah lomi le thil phundang taktak mi in theiter mi cu pi le pawl ih  pasal cu Pu tiah kawh a si ruangah kei cu ka pi ih pasal ka si vek in a ngaingai ti ahcun kei hi ka pu rori maw si ka rak si.

- Cung Luai Hnin

* Dwight Latham and Moe Jaffe’s ih Novelty song  “I am My own Grandpa” timi a remcang zawng in let mi a si .

1-2 October 2011 Football Times

Barclays Premier League

Saturday 1st October 2011

	Score	Away team	Venue	Time	More information
Everton	vs	Liverpool	Goodison Park	12:45	Not Started
Man Utd	vs	Norwich	Old Trafford	15:00	Not started
Aston Villa	vs	Wigan	Villa Park	15:00	Not started
Blackburn	vs	Man City	Ewood Park	15:00	Not started
Sunderland	vs	West Brom	Stadium of Light	15:00	Not started
Wolverhampton	vs	Newcastle	Molineux Stadium	15:00	Not started

Sunday 2nd October 2011

Home team	Score	Away team	Venue	Time	More information
Bolton	vs	Chelsea	Reebok Stadium	13:30	Not Started
Swansea	vs	Stoke	Liberty Stadium	15:00	Not Started
Fulham	vs	QPR	Craven Cottage	15:00	Not Started
Tottenham	vs	Arsenal	White Hart Lane	16:00	Not Starte

La Liga

Saturday 1st October 2011

Home team	Score	Away team	Venue	Time	More information
Villarreal	vs	Real Zaragoza	El Madrigal	17:00	Not Started
Racing Santander	vs	Rayo Vallecano	El Sardinero	17:00	Not Started
Osasuna	vs	Mallorca	Reyno de Navarra	17:00	Not Started
Valencia	vs	Granada	Mestalla	19:00	Not Started
Malaga	vs	Getafe	La Rosaleda	21:00	Not Started

Sunday 2nd October 2011

Home team	Score	Away team	Venue	Time	More information
Real Sociedad	vs	Athletic Bilbao	Anoeta	11:00	Not Started
Real Betis	vs	Levante	Estadio Benito Villamarin	15:00	Not Started
Atletico Madrid	vs	Sevilla	Vicente Calderon	17:00	Not Started
Sporting Gijon	vs	Barcelona	El Molinon	19:00	Not Started
Espanyol	vs	Real Madrid	Estadi Cornella-El Prat	21:00	Not Starte

Serie A

Saturday 1st October 2011

Home team	Score	Away team	Venue	Time	More information
Roma	vs	Atalanta	Stadio Olimpico	17:00	Not Started
Inter Milan	vs	Napoli	Stadio Giuseppe Meazza	19:45	Not Started

Sunday 2nd October 2011

Home team	Score	Away team	Venue	Time	More information
Novara	vs	Catania	Silvio Piola	11:30	Not Started
Fiorentina	vs	Lazio	Artemio Franchi	14:00	Not Started
Cesena	vs	Chievo	Dino Manuzzi	14:00	Not Started
Lecce	vs	Cagliari	Stadio Via del Mare	14:00	Not Started
Parma	vs	Genoa	Ennio Tardini	14:00	Not Started
Palermo	vs	Siena	Renzo Barbera	14:00	Not Started
Udinese	vs	Bologna	Stadio Friuli	14:00	Not Started
Juventus	vs	AC Milan	Stadio Olimpico	19:45	Not Started

Zaangfahnak le Daihnak Thluasuah

September 30
Tlawngkai Ninga

Zaangfahnak le Daihnak Thluasuah

Atu cu zumnak in thiamcoter mi kan si zo ih kan Bawipa Jesuh Khrih ruangah Pathian thawn kan rem aw zo. Zumnak ruangih kan comi Pathian ih zaangfahnak sungah Amah in in thlenpi ih cuih zaangfahnak sung ahcun atu hi kan um. Curuangah Pathian ih sunlawinak kan ttawm aw ding tiah ruahsannak kan nei ih kan thin a nuam.
– Rom 5:1-2

Bible Siar Ding: 1 Korin 1

Thiamcotermi (justified) na si zo. Thlangam daihnak hmun ih hruai thlen mi na si zo. Cule ciing ttha aw, Pathian ih thlangam daihnak cu adang hnangamnak pawl thaw cun an bang aw lo. Cumi cun “na thinlung le na ruahnak a kilkhawi ding,” (Filipi 4:7) ih donharnak na nei nawn lo ding. Leitlun thil ih hnin theih na si nawn lo ding. Cumi cu a thukzetmi thlangam daihnak, a nungmi zumnak ih sersuakmi, thutak hramttohnak ih daan hrampi a si. Khrih cu kan sungah a um, ruahsannak le sunlawinak thawn in khahter (Kolose 1:27).

Khrih sungah ziangtluk milian na si ti kha zoh aw: “Pathian ih sunlawinak kan ttawm aw ding tiah ruahsannak kan nei ih kan thin a nuam” (Rom 5:2).

Peter in cumi cu “a sunglawimi zumnak” ti’n a ko (2 Peter 1:1). Cumi, Abraham ihsin, Jesuh Pa Pathian le Thlarau Thianghlim hnen ihsin a ra vingvomi a si. Kan thleng thei, feh theinak thu kan nei, ih Fapa Pathian, Pa Pathian le Thlarau Thianghlim Pathian ih neihmi kha kan hrangah sangka on sak a si. Zianghman in in kham thei lo. Jesuh Khrih cu “Alpha le Omega, a hramthoknak le a cemnak” a si (Thup. 1:8). Amah thawngin zaangfahnak, hmintthatnak le ngilneihnak kan co ih cumi cun in khaisang ih, “Pathian le kan Bawipa Jesuh nan theihnak thawngin zaangfahnak le daihnak cu famkimzet in co hram uh” in ti (2 Peter 1:2).

Zaangfahnak le daihnak karhzaiter na duh maw? Na zum ngam ahcun na nei thei. Khrih in a ro cotu dingih in tuah zo ruangah in thukammi thluasuah ro sunglawi hmuahhmuah cu ngah thei le co thei dingah caan ttha kan nei a si.

Minung tisa ttonttaihnak in zumnak ih thiltitheinak a siatsuah thei. Nehnak cu a fiang nawn lo, thlacam khal hriakculh a si lo, huham cahnak a dawnkham. Asinan Pathian in a nunnak in thawthnawh tikah A zaangfahnak sungah Amah in in thlenpi.

@Smith Wigglesworth

A LUNGLENG ZET MI CHINRAM

A LUNGLENG ZET MI CHINRAM

By David

Lungleng le harsa zetih ka um laicanah zilthli nemzet cu ka hnen lam pan in a ra hrang. Cui zilthli nemzet cu keimah vek lungleng vetu hnen ihsin a ra ti ka thei zilthli nemzet hran thawknak lam cu ka vun cuantik ah thingbuk le a  hnuai ih cirhti cu ka hmu thingpuk le cirhti cun nangmah lawng lungleng in na um lo. Kei khal nangmah vek in hnemtu nei lo le biatu nei lo in, hi tlangah ka um a si ,ti in in ti. Zo tal in, an lobia in, an lo hnem dah lo maw? ti in ka sut. A nih in hi tin in sim. Hlanah cun ka par a mawi emem mi, ka rah a thawzetmi le ka thuai ih cirhti cu ,Va phunkim,Ramsa phunkim le miphun zakip in in tlan nan. Atu ahcun zo hman in in tlan peih nawn lo. Ka rah tlantu ,ka parmawinak zoh khawp lo tu le ka thuai daihnemih cawl ringring tupawl cu an um nawn lo. Tuah cun hlazet ih sin ka rah a thawt zia,ka par mawi zia le ka thuai ih cirhti an in khawptheilo   zia an run rel. Ka rah a thawt zia, ka par a mawi zia le ka hnuai ih cirhti a thawt  zia cu an thei nan, zohman in in tlan duh nawn lo. Hi tin ka ruat sal, ziangah a hlan in ihsin in ral tlanlo lawlaw sehla a tha..Tu ah cun tlan tlak khal ka un nawn lo. Ka rah a thaw zetmi le ka par a mawi zetmi pawl,ka rah  in, ka par thei nawn lo. Ka thuai ih cirhti khal nikhat hnu nikhat a kang deuhdeuh . ti in thingpuk mawi zet cun ka hnen ah in sim….. Kei khal ka riah a sia zet ih ka tap. Hnemtu ah nei lo in mahte lawng. Ziangah ka thlazar hnuaiih nuam zet le hnangam zetih ummipawl in an tlan san…

Ka thlazar hnuai ih um pawl..in hnem uh law. Ka fahniangtepawl khuilam ah so nan tlan hlo thluh. Maw… Chinram kei, ka  fahniangtepawl ngai in maw ka tuar cuahco ding. Thawhsal ti um maw? Ka nu Chinram auaw. Mino thanghar  a tu tho in tuan thlang law.

Kawlram Ah Japan Tolurist Nunau Pawngsual Hnu Ah That

28.09.2011 tlawngkaini 3 tlailam suimilam 3 hrawng ah Japan tourist pakhat cu Kawlram, Kyaukpadaung Township, Magway Division ih hmun nuam zoh dingih a feh cu lamzin an cawlhnak ah a taxi sanmi mawngtu cun a pawngsual hnuah a that a si.

Hi thil a thlennak cu Nyaung-U le Kyaukpadaung zinlak Innma khawte ah a siih Innma khua mipi in taxi mawngtu Ko Min Teih cu an kaihtar hnuah palik kut ah an ap.

Thutheitu rel dan cun Ko Min Teih in a pawngsual hnuah namte in a dawtthat tiah a rel. Taxi mawngtu Ko Min Teih hi Kyaukpadaung khaw suak a siih palik pawl in dan 302 vek in, mithat thubuai an tuahsak ih thubuai thawn pehparawmi pawl sut dingah palik zung ih kaihtar lai a si.

A thitu Japan nunau cu zo a si ti palik in an thei lo nan AFP (Agence France-Presse) cun Chiharu Shiramatsu a si thu a rel.Kawlram thuneitu pawl cun hi thuah ngaihthiamnak an dil ih hivek thil Kawlram ah a thlen dah lo thu khal an rel tel bet.

Next Page »