A cui “O” le “Aw” cu ee……

Linguistic an timi le Grammar an timi pawl le, kan Falam calai ngan dan ih O le Aw hman dan thawn cawh polh ding le pawl sawm rero a tul lo hmang ding.

Falam calai zir nakah O laifangah timi le Aw a laifangah timi a um; aw tawi le aw sau ngan nakah kan hmangih a fam kim in a tha zet.

Asinan unau thenkhat pawlin; awphei cafang O dungah cun awtung cafang ngan a theih lo; asinan H lawng ngan a theih timid an khuah khirh tak thluntu an rak um ziar ih Aw hlir an hmang.

O hman nak dingah Aw an hman cun; a aw suah ih sin a dik be le a sullam tiang an cingpai thluh thei ruangah a hman thul thiam a tul zet. O hman nakih Aw hlir hman cun ziang kan bang pei maw.

Zongte, (London),Yangon, Vok, Pastor, Doctor, Bangkok, Rom, Samson le Hongkong tivek ah Aw hlir kan hman cun kan mual pho tuk pang pei maw; kan hmang lole dan khuahkhirh tak pah bal kan cang lala fawn dingih awloksong the kawpuar maw si an rak timi vek a si a zum um.

Falam calai thiam ko zir kan tul ih Grammar khal zir kan tul tho tho; cawh porlh lo ih thiam tum cio uh si.

 

 

New Delhi Ih Chin Refugee Kum UPa Pawl Hnatuan Tam Sin Sin

New Delhi | CT News:

Delhi ih UNHCR cun kum 50 tlun lam pawl ih dinhmun thei dingah an mah thawi hnatuan tlang Donboco Ashalayam zingzawi ding ah a fial ih kan dung zarh ihsin kum upa pitar le putar pawl ih umnak inn pawl ah feh in an dinhmun zohfelnak Community Animator pawl cun an nei.

A tlangpi thu in New Delhi ih Chinmi kum upa 50-70 karlak cu  sumpai daihawklo ruangah dam lo le taksa caklozet cingte’n hna an tuan tiah nihnih sung survey ih a teltu CT palai pahnih hnen ihsin thu kan dawng.  Putar-pitar tam sawn cu hnaset, mitmal le thazang caklo an si ruangah an hnatuan factory le company pawl ihsin hnawh tuar an si tlangpi tiah CT palai pahnih cun an sim bet.

UNHCR cun pitar le putar pawl hrangah ttan lak a tum ih bazaar kai duh ih leng suak theilo pitar le putar pawl hrangah bawmtu ding youth club member pawl a hman ding thu khal a sim.

UNHCR kum upa servey hi Kawlrammi lawng siloin refugee dang pawl khal an nei thotho tiah an sim tel bet.

New Delhi Chinmi kum upa pahnih cun “Kan mit khal hin kua a hmu tha thei nawnlo ih kan fate rualin ar bangin in dawi rero ih a har zet kan ttuan lo le ei ding a um silo ih cunah New Delhi ih kan cam sungah cun thih le thih hnatuan a tul” tiah CT palai pahnih hnen ah an sim.

Kawlram In Thawngtla Pawl A Suah Teng Teng Ding: Ban Ki- Moon

United Nations, Secretary General Ban Ki- Moon cun thil dang hmuahmuah hnakin a hmaisabik ah Kawlram cun a tanglaimi thawngtlapawl a suah tengteng ding cutiih a tuah hnu lawngah leitlun rampi dang pawl thawn a biakawknal khal a rem thei vivo ding tiah Voice of America thuthanglatu pawl hnen ah a sim.

Ban Ki-Moon cun thawngtla pawl suah hi hlawhtlinnak hrampibik a si ih thawngtlapawl suah an si tik lawngah daihnak, zalennak le mipi thansohnak Kawram  ah a um thei ding tiah ttanlak a theih ding tiah a sim bet.

Cun, tui kan dung tlawngkai nikhat ni ahkhan Aung San Suu Kyi le Labor Minister Aung Kyi khal hmaitawn in thusimawknak an nei thei. Tui zarh sung ah U.N hotu Ban Ki-Moon kkhal Kawlram ah tlawn a tum thu a sim tel. VOB

God’s own Country

Pathian ih a venhim mi ram nuam kan cuan tlang pei…..

Pathian ih a neihmi ram (God’s own country) tiih an kawhhmi ram cu India sung ah a um ih Kumarkom capital hi a si. A thuhla cipciar nganmi hnakin a zuk pawl hin thuhla an sim tam sawn in ka thei. God’s own country timi thulu ka hmuh veten khan zoh hiarnak thawn ka khat cih.

India ram sung ah ttoruah dawng hmaisabiktu hmun pakhat a si ih a leilung khal a tha ih thlaihnah thlairah pawl khal an tha duh zet fawn. Tikcucaan thlengawk dan ih zirin dikzetin tthal, fur, thlatang pawl khal an rak her dang lam ve theu.

Ram haltu tourist pawl khalin hi hmun pawl hi nuam an ti thei zet. Himi hmun thenkhat ahhin ruahhmaite tla bang tukin nikhua duhnung zet in a um ringring tiah an sim. Khuasung mipi pawl khal Pathian nung betu pawl an si.

Kan Chin ram sung ah hihnak ih hmun nuam le mawi tla a tampi tiin ka hmu. Kerela mipi pawl cun an zanthing, thlairah pawl hi nasa ngaiten zohkhen hna an tuan ih an ram humhimnak dingah Sersiamtu hnenah hlannak an nei theu.

Kan Chin ram khal ziangtikah God’s own Country tiah kan ko ve thei ding. Chin ram sate te khin Myanmar ram pi Pathian neihmi ram tiah a tuah thei ding.

Famkim Remrualnak Sungah

July 31
Zarhpi Ni

Famkim Remrualnak Sungah

Kan hnattuanmi hi zo hman ih soisel ding kan duh lo ruangah zo ih lamzin hmanah rilhbahnak kan ret lo.
- 2 Korin 6:3

Bible Siar Ding: 2 Korin 13:4-12

Nangmah cu kawhhran pakhat ih sungtel si in, nan kawhhran sungih rundamfa mi piangthar pakhat hnakin kawhhran dangih rundamfa mi piangthar pahnih kha na hmu thei sawn asile cu a palh zo, rundam ttul mi na si tinak a si. Nangmah cu Thlarau Thianghlim ih uknak lenglam ah na si hrih, ih Pathian thawn nun thianghlim ih nunnak thutak ah na mikhual lai tinak a si.

Pathian in kan hnattuanmi cu mi ih soiselmi le mawhsiatmi a si lonak dingah Thlarau Thianghlim sungih kan um a ttul ti hmuhter in duh. Na Pathian hnatttuannak cu soisel a si lonak dingah, mawhsiatnak tong lo dingin ziangtinso na humhim thei ding? Duhdawtnak sungah na um a ttul. Bawipa ih hnattuannak hnaihnoktu ttongkam le tuahnak zianghman na nei lo dingih, cumi pawl can ai ah, midang bomnak, mikip khaisannak, le mikip thawn rualremzet ih um theinak hmun ah um mi na si sawn ding. Remrualnak (harmony) a umnak hmun ah Pathian thluasuah a um timi hi ciing ringring aw. “Pakhat le pakhat an rualrem” timi hi ziangtiklai caan khalah nehnak in petu tawhfung a si.

Leitlun ah a bang aw lomi kawhhran a thawngthawng in an um, asinan an zate in Thlarau sungah pumkhat an si thluh ih Khrih ih nunnak an comi karhzaiter dingih ummi hlir an si. Tthentthek awknak a um tinte in Thlarau ih umpi lomi a si ti theithiam mai aw. Zumtu mi pakhat ih thlarau nunnak sungah tthentthek duhnak hrimhrim a um thei lo; ziangahtile Thlarau ih famkim zalennak a umnak hmun ahcun lungrualnak le pumkhat sinak in hmun a luahkhat ringring a si.

“Thukham in thihnak a thlenter, sikhalsehla Thlarau cun nunnak a pek” (2Korin.3:6). Kawhhran sungah tthenttheknak a um tikah cumi cu ziangah a cang tile mi in Thlarau si loin Daan sawn an hril tinak a si. Thlarau sungih kan um ahcun, thlarau nunnak kan nei ding. Thlarau sungih kan um asile tthentthek awknak a um lo ding; a famkimmi remrualternak a um thei ding a si.

Zaangfahnak tamsin timi cu keimah timi a thi tam deuh tinak, Nunnak tamsin timi cu pumpek nun nei deuhdeuh tinak, le Phuanlangnak tamsin timi cu tangdor deuhdeuh tican a si.

@Smith Wigglesworth

Afghanistan Bomb Puak Ah Mi 23 Thi

Mani Afghanistan , Helmad ramthen ah Lamzin sirih bomb puak ah khaw sung mi mi 19 an thi, hi mithi pawl hi bus fate ih Nahr-e-saraj ihsin Lashkar Gah panih fehtu pawl an si.

Bomb puah nak hmun an va thlen hin Taliban hel pawlin an rak kap tiah Police officer in a rel. A lan dan vekah cun mi 19  hrawng thi an bang nan bomb in a tihsiat nasat tuk ruangah ziangzat ciah bus ah an to tih cu theih a har nasa tiah an ti bet.

Garmsir district, south of Lashkar Gah, khalah tractor in bomb a rial ngah ruangah ram sung mi 4 an thi tiah thuthang lakhawmtu pawl cun an sim lala bet.

Ziangruang ah Mawh Nei Lo Thawngtlak

David Nun Tho | Kuala Lumpur: Kan suahkehnak hmun le ram harsat buainak a phunphun ruangah mai ram silo mi phun hnam dang pawl ih ram ah harsazet in pumcawmnak hawl in kan vak. Kawlram sung um mithen tampi cun ramleng feh hi thil awlzet ah kan rak ruat theu! Kum-2003 hrawng ihsin Chin mi pawl Malaysia lam feh hi a lar ciamco ih inn kua sung zaten Malaysia ah kan thleng ih ramthumnak feh zo tu an tam rualrual in feh thei hrih lo tamzet an um lai.

Tulai fangah Malaysia ram sung lawng ahhin Chin mi zaten kom in mipum-50000  hrawng um tiin zum a si. Kawlram le ram dangdang um pawl in Malaysia hi ram nuam ramtha tiah a ruat sualtu tampi a um men thei. Malaysia ah Chin mi rawlei ding thitha nei lo, khuaruah har vansang tontu nitinten a um. Ahleice in taaksa lam harsa hnak in thinlung lam don har ih um hi a har luar. Ziangtikah keimah lole ka sungkhat suahpi kaih an tuar pang pei maw? Lamzin ahteh misual a tong pang pei maw? Ziangtikah Boss pawl in hna in bangsan ter pei maw?? tiah thinlung khuruah har tuartu an tam zet.

Daanvek ih hnatuan theinak cabu le permit nei lo (passport/permit), UNHCR card nei lo ruangah ih kaih tong ih thawnginn ih taang mi Chin mi tampi an um. Tthenthek khat le lam thawnginn sungah an nunnak tiang mual in liamsantu a mal nawn lo. Asile thawngtla dahtu mipkhat thawn thusuh mi letsal nak malte kan tarlang hnik pei.

Amah hi kan falam peng khua pakhat suak a si  ih a hmin ah Salai Rina tiah kawh a si. Kum-26 mi a siih Malaysia ah 10.10.2005 ah an thleng. Malaysia khua pakhat ah Restaurant hna tuan in pum cawmaw tu a si. KL thawn lam hlat tak ih umtu a si ruangah midang khuapi le rualpi le thawn Kuala Lumpur, Chin mi tamzet um khawmnak hmun ah pum khawm ve ding ah 25/12/2010 ah Bus thawn feh ding in tim a tuah. Ramsung daanvek ih um theinak le UNHCR card nei hrih lo a si hrangah lamzin ah Palik pawl thawn an tongaw ngel cel. A kiang naibik palik saakhaan ah feh pi in thuthennak zungah hruai a si. Thuthentu pa in daan lo in Malaysia ramsung na lut hi na sual tin na thei maw? tiah a sut. Salai Rina cun ralthazet in ka sual lo lawlaw tin a letsal. Ziangahtile thuthentu pa kan ramah harsanak aphunphun kan tong ruangah hih ram sungah beunak ka hawl a si tin a ti. Asile tiin thawnginn sungah thlakhat um bet ding in le Cingdaan (Whiped/Canned) ding in thu a thensak. Thawnginn pi ih a um nak thlakhat a kim hnuah Cingdaan pek lole thawi a tuar. Veihnih hrawng vuak tuar pawl tla cu an ril cih ih veisarih hrawng vuak tuar tla cun an zahmawh a thi rori tiah Salai Rina cun a sim. Cumi hnu Detention Camp pakhat ah thla li kharhkhum bet a si.

UNHCR pawl in bawmnak zar in thla nga nak ah suah a si sal. Thla nga sung thawnginn a um sungah a hawi le pi mi-5 a thi thu a sim. Chin mi pakhat tla a thi ve ih ruak vuisaktu hman a nei lo ti thu khal a rel telh bet. Zaan mangsia za ngaingai a si. Thawnginn sung an um laiah rawl khopkham te in an ei ngah lo. Dam lo tik caan khal ah siivai thaten zohken an si lo ih thizik lawngah siizung mi an fehpi thu khal a sim bet. Cule a rualpa itnak parah a kung cu kelh in um ih athi thawthawt a cem hnu lawngah phelhsak a si thu khal a sim. Ninghang riahsia za ngaingai a si.

Amahvek Chin mi tampi Malaysia thawnginn ah hmuh thei an um, thlaruk ihsin kumkhat hnak in tam kharhkhum an tuar. Ziang ruangah si pei??? Mi nunnak an that maw? Mi an va sualpi maw? Mi thil an fir maw? Ram an ti buai maw? An tuarnak a sanbik cu daanvek ih um theinak cabu nei lo ih ramsung lut ruangah men ah a si. UNHCR in beunak hawl an si tiah an suahkir sal ko nan thla ziangzat, ni ziangzat harsa an tuar ?? Mawh nei lo Chin mi pawl thawng an tla rero.

Curuangah Malaysia lam rat ding na tum lole na sungkhat thlah na tum asile thaten ruat ta aw. Thiltha tampi a um vek in harsatnak hmuh thei lo mi tamzet a um ih an tong thei ringring mi a si. UNHCR card nei ruangah khalah thla ngam teih um a theih cuang lo. 1951 Malaysia in Ramsung refugee pawl um theinak sign an tthut lo ruangah acozah in refugee pawl cu daan lo ih um thawn bangrep in an hmu ih ziang tik lai khalah kaih thei din hmun ah a um ringring lai.

(Hminsin: Bulpak humhim ttulnak ruangah thenthek khat hmin pawl kimten ngan a si lo.)

Tahfung -H.Sui

Laicin sempi nan zatein,

Ziangruangah ‘a dik’ kan ti thei tile, kan tahnak tahfung ah a dik ruangah a si. Tahfung hi a thupizet. Pathian siar lo dik ringring (absolutely truth) a um lo ih a hmun le a caan ih zirin a dik a um thei. Hmun khat ih a dikmi kha hmun dang ah a dik ringring lo. Curuangah ‘a dik’ kan titheinak tahfung rak siar ve dingah ka lo sawm

Tahfung

Tahfung hi a thupi ngaingai. Ziang hmuahhmuah hi tahnak phunkhatkhat in tah theih an si ih cui tahfung cu phun dangdang tla a si thei. Cun tahfung pakhat hi a hmun le a caan ih zirin dang aw tla a si thei. (tt. British ih billion le US ih billion hi billion an ti veve nain a bang aw lo).

1. A saulam tahnak tahfung

A saulam tahnak ah leitlun huap ih hmanmi pathum a um. (a) British System, (b) Metric System le (c) SI Unit tiin a si.

(a) British System ahcun a saulam, a kauhlam le a Sanlam hi pi (foot) in an tah. Letmah 12 ah pi 1, pi 3 ah kaih 1, tivek in,…. A sautukmi cu peng in an tah. Peng khat ah furlong 8 lole kaih 1760  lole pi 5280  lole 63360 letmah a um.

(b) Metric System cun letmah 12, pi 3 tivek hnuaihni ih thleng aw cu a hnok an ti ih pahra, pahra in an thlengawkter. Curuangah 10mm ah 1cm, 10 cm ah 1dm, 10 dm ah 1 m, tiin — 1000 m ah 1 km tiin an hmang. A hrampi cu metre (m) in an tah.

(c) SI Unit cu International System a si ih leitlun huap ih hmanmi a si. A saulam, a kauhlam le a sanlam tahnak ah millimetre (mm), centimetre (cm), metre (m) le kilometre (km) an hmang Mili ticu a telam then thawngkhat ih pakhat tinak a si ih kilo ticu a tumlam let thawngkhat tinak a si. Curuangah 1000 mm ah 1 m a si ih 1000 m ah 1 km a si. 1 m hi kaih khat hnakin malte a saudeuh.

2. A rihlam tahnak tahfung

A rihlam lole a tamlam tahnak ah cuai, kg, pound, ti pawl hmah a si. A hmun ih zirin hman cio a si ih leitlun huap ih hman tambikmi cu kg hi a si.

Cuvekin milai ah siseh, thilri ah siseh, ziangtinkim ah ‘ziangtluk a si’ ti tahnak tahfung a um cio ih ‘a tling’ kan ti le ‘a tling lo’ kan timi hi kan tahfung ih zirin a si. Tahfung khal cu a ram ih zirin le a hmun ih zirin a bang aw tengteng lo ding.

Chin Ca Ngahdan Tahfung : Chin ca ngandan khal ah tahfung a um ve. ‘A dik’ kan timi le ‘a dik lo’ kan timi pawl hi kan tahfung ih zirin a si.

Tahfung 1nak : A hmaisabik ih kan tahfung cu Chin ca ngandan ih awsuak ngandan lole cafangkom (spelling) in rak tuahsakmi (J. H. Cope hohanak ih kan Chin zate hrangih an rak tuahmi) ca ngandan a si. Hih ca ngandan hi Chinmi lakih 90% cun kan thlun. J. H. Cope hohanak ih an rak tuahmi, an rak zirhdan cu a thangso vivo ih kan theihsun a si ruangah ‘a dik’ tiin kan thlun hliarhlo. Cucu atu ahcun tahfung pakhat ah a cangta.

Tahfung 2nak : Kan Chinmi sungin Lushei tawng le calai thawn rak thangliantu an um tikah J. H. Lorrain ih Mizo pawl hrangih a rak tuahsakmi awsuak ngandan lole cafangkom (spelling) tahfung ih hmangin thluntu pawl kan um. Cu pawl lakin a tamsawn cu ‘Mizo lehkha ziak’ siar le hmangtu an rak si ih Chinmi kan si ti an theihawk fiangin Chin tong le Chin calai cu an sunsak emem. Mai miphun tong nanana cu an thiam nain ca ngandan ah an rak hman thang cia mi Mizo tawng ih ca ngandan cu a zatein kan thlun lo nain malte cu thlah thei cuang fawn loin kan thlun thotho. Chinmi kan si ruangah cucu Chin ca ngandan tiah kan aupi ih kan tahfung ah kan hmang ve. Himi thluntu pawl hi kan Chinmi mipum ih 8% hrawng cu kan um ding.

Tahfung 3nak : Kan Chinmi sungin Linguistics lam zirtu kan nei vivo ih culawng siloin kan Chin cafang ih kan hmanmi Roman Alphabet ih nganmi miphun dang tong tampi kan hmu vivo, ahleicein, Mirang tong le ca tla a thiamtu kan um vivo. Cu lawng siloin IT san a si vivo ih aw (sound or voice), awsuak(phoneme), awsuak hminsinnak (phonetic symbol) le awsuak cafang (phonetic alphabet) pawl siseh, leitlun mi tambik ih pom theimi International Phonetic Alphabet (IPA) tla hliakhlai theih a si vivo. Cumi IPA cu Mirang ca tahfung lawng siloin Roman Alphabet ih nganmi tong pawl ih awsuakdan le ngandan ah tahfung hman tambik mi a si.

Kan Chin (Falam lole Laizo) ca ngandan ah kan hmanmi cafang ih awsuah, awsuah hminsinnak le awsuah cafang pawl thu ah Linguist kan neihsun Rev. Khar Thuan in “Falam Cafangkom Hliakhlainak le Laihlangsalnak” timi thulu in fiangzetin in ngansak zo. Amah hi linguistics zir ti lawng siloin a Major Subject ah Phonology a si ih awsuah le a ngandan thawn pehparawin cun rinsantlak ngaingai a si tiin ka hmu.

Curuangah kan Chin ca ngandan ih kan tahfung dingah cun kan thlun cia mi ah thum aw tuk loin, mai pomdan mei silo, rak thlun zo ruangah khal silo, IPA thawn naibik le thluntlak sibikmi  Rev. Khar Thuan ih nganmi vekin thlun cio sehla, tongfangkom hrangah Grammar kan neihmi Lai Casiar Advanced Level I, II, III (Rev. Thang Tin Sum hohanak ih tuahmi) thlun cio phot sehla, cutiin Chin ca ngandan body pakhat sungah tongfangkom thu ah kom le kom lo ding seminar tuah vivo in  kan lungrual ahcun kan calai ziangtlukin a thangso cak ding???

***peh vivo lai ding (cipciar deuh in), Rev. Khar Thuan ih nganmi cu a hnuai ah siar theih a si.

Awsuak le cafang kom laihlangnak. By Kharthuan Bawithang

Awsuak le cafang kom laihlangnak – Kharthuan Bawithang

China in US A Hro

China Cozah cun an ramsung tipi thuanthum tlunih an ram leh thildang zothup leh thlingthlatu Vanzam zuangter nawnlo dingin US cu theihter nak a pe. China Defence Ministry cun theihter nak a pek hnuih US in a ti hrim thotho ih ram pahnih karlakih buainak sosang a suak a silen China Cozah in mawh a phurlo dingih US ih duh hrilnak a si ding a ti.

Tui kandung naite ah Taiwan ram thuthangca pakhat in  America ralkap pawlin tomi  Vanzam pakhat cu China ramri ih a zuan laiah China raldo nak Vanzam in a dawisuak tiah a tarlangih, hiti vekih US in China ram sungih zohthup thlingthla tu  Vanzam a zuanter ruangah China Cozah hi US parah a thin a hengzetih, China Defence Ministry cun China ram zalen nak leh zah umnak hi US khalin zahsak ve sehla a duhthu a simih, China ram siatsuah ding zawngih US in thil a tuah a si ah cun China ram Cozah khalin a ram kilhim awknak dingah rinsan awknak a nei ve a si a ti.

Himi laiah US cun China thupek mihi a letcih ih, China Cozah in zohthup tu leh thil thlingthla tuih a puhmi Vanzan an zuanter mihi China ram umdan zohthup tu leh thlingthla tu a silo ih,nidang khalih an rak zuanter theumi ram pakhat leh pakhat karlakih siatsuah awk theinak thil a um maw timi zohfiangnak Vanzam a siih, hihi ram tenau leh ram dinhmun niam deuh pawlih hrangah thil pawimawh a si ruangah rualrem nak leh daihnak umdingih thil ttul pawimawh a si ruangah bansan a tumlo thu a simve.

Morocco Ram Vanzam A Tla

Morocco ram Interior Ministry in an sim nakah Morocco ram thlanglam Western Sahara ramthen Dakhla ihsi Kinitra panih zuang ralkap pawlih tomi C-130 Hercules Vanzam cu Western Sahara ramsung Guelmim khua ihsi Km 10 hrawngih  ttum a tum laiah a tla ih minung 77 an thiih midang 3 in hriamhma nazet an tuar tiah a sim.

Hi Vanzan ah hin a hnatuan tu minung 8 leh ralkap 60 leh Civil mi 12 an to ih, theihfiang zomi ah mithi ruang 42 laksuah zo asi.Morocco ram Lal, King Mohammed VI cun  mithi pawlih sungkhat pawl hnenah tuarpi nak thu a kuathai ih, mithi pawlhi an ramin ni 3 sung an sunding thukhal a suahcih,ih thaisun tlawngkai ni 5 zanlam ah an ramsungih Muslim biak in pawlah mithi pawl hrangih thlacaam nak neihsak cio dingin thu a suahcih.

Hngilh Mi – Nunthuleng Lalnu Mai Sokhlei Par

Hngilh Mi

Mai Sokhlei Par

Yangon Sizungpi sungih Cancer Ward sungah cun Pu Tin Mang tei pafa thum an um. Pu Tin Mang cu ihkhun parah cau zetin a it. A fapa Lalte le a nau Certe cun a pa cu an kil veve. A pa cu thin cancer a si ruangah zoh a har zet. A pum pawl cu an phing thluh zo ih, a thawthawt khal a har deuhdeuh. Zianghman a dolh thei nawn lo ruangah a taksa pawl cu a ruh lawnglawng a tang thlang. Sizungih an umnak thla khat lai a kim zik cuahco thlangih Lalte tei unau cu an thin a har nasa. Ziangah tile a pai’ dam lonak cu thuhran, sizung ih an cemliam mi pawl cu an hrang ahcun neih hmuahhmuah a fai theh zo ti theih a si thlang. N.Dagon ih an innte khal a pai’ theih lo in an pawng zo ih, cumi paisa khal tu a cem zik lala zo. An kut sungah thawng hleinga hrawng lawng a tang zo. Cuhleiah, an unau hi tlawngkai lai an si ruangah tlawng khal an pelh tam tuk zo. Sibawi round can a siih, Lalte tei unau cu sibawipai tong ding mi cu hngakhlap zetin an rak hngak. Sibawipa cun mina a zoh thluh cun Lalte tei lam a ra hawiih,

\”Ka pindan ah i rak thlun aw….\”tin a ti. Lalte tei unau cu mangbang le thinphangin an zohaw. Lalte cun a lu a rak sut.

Sibawipai pindan ahcun sibawipa le Lalte cu cabuai khatlam khatlamah hmaitonaw in an to. Sibawipa cun,

\”Mina hi na pa ti aw?\”
\”Si…sibawipa\”
\”Na nu teh?\”
\”Ka nu\’n in thihsan zo\”

\”Asile na thin daiten rak ret awla…..na pai natnak hi a khung tuk zo ih tui hnu a rei bik zarh khat lawng a dam ding….inn lamih timtuah tul mi le sungkhat theihter tul mi pawl theihter a tul thlang ding. Cumi cu ka lo sim duh mi a si\”

Pindan sung ihsin Lalte a ra suah cun mu le mal khal a  nei nawn lo. A mitthli hal kiangki ten thu a ruat rero. A nau sim ding tla a hreh tuk. Yangon ah sungkhat laina le rualpi khal an nei man hrih lo. Zo a va sim dingih, zo a va theihter ding ti tla a theih lo. Theihter ding le va sim ding zohman a rak nei lo ti a theifiang tuk.

Falei’ thansonak hrangah tin a pa in Yangon ah a rak vaihpi nan, an vaih hnu a rei man hlanah hi can a can san mai ding ti zohman in an rak thei cia si lo. Rak thei cia cu sisehla cu a rak vaihpi lo tla a si thei men nan! Lailam dinhmun ihsin N.Dagon vekih inn fate lei thei cu thil ol cu a si hrimhrim lo.  Asinan, Lailam ih innsang pakhat ih ei le in hrangih nitin an tul zat le Yangon vek boruakih tul zat a rak bangaw lo nasa ih an ruah vek cu a rak si lo lawlaw. Lailam tlawngkainak hrangih sumpai cem zat le Yangon ih an cem zat an thlauh-awk dan an hun theihfeng cun an thla a rak phang thok rero tho. Kum khat hman a vei man hlanah hivek dinhmun an thleng lohli cu
vanduaithlak a ti nasa. Ziang a va si khalle, a naunu Certe cu sim lo theih siin a theih lo ruangah sim dingin thu a ruatcat.

*********************************************

Lalte cu a nau a lem rero. A pai dinhmun a theih ahcun tuvek hin a tap ciamco ding ti cu a theih cia mi a si ruangah thindai tei a lem theinak a si. Sizung sungih kailawn kiangih an to lai ahcun a kiang ihsin mi pahnih (nupa an bang) thurel mi cu an hun thei.

Nunau : \”Ziangtin kan tuah pei? Kan paisa in le a daih zik si lo….lo theih lo ih tul mi le a si fawn…\” Mipa    : \”Huiha……mithi kuang man le thlamual fehnak ding motor san man vial hmanah a tingih cem a tul fawn….cu lo mithi raltu pawl do ding lakphak le tuktak thawi kom cun a zaten ting 3 in ting 4 lai a tul tengteng….huiha……\”

Cutei nupa cu thurel phahphah in an tum sukih an tong a theih theih nawn lo. Pate tei unau cu rawnaw cia bangin an zohaw dukdi. An mitmengah an tuanvo le phurrit cu fiang puppin an hmu suak.

\”Ka u, ting 3-4 lai cem a tul ding an ti. Kannih ziangtin kan tuah thlang ding? Tu ah paisa thawnghleinga lawng kan nei fawn. Paisa neih lo cun ka pa kan phum thei lo ding a bang….\”tin thlatem zetin a hun ti. Lalte cu a ngui ringring. Certer thotho cun,

\”Kan khua bangih mangbang tongtu pawl bawmtu, siat/that pawlkom tivek um ve sehla a tha tuk ding nan……\” Certe cun nauhak thuruah in a vun ti. Lalte cun,

\”Um khal sisehla kan thei cuang lopi….\”tin beidong zetin a rak ti. Certu cu tawkfang a ngui ringring ta ih,

\”Kanmah bangih ra vai thar zianghman thei hrih lo pawl ngaihventu tivek tla um sehla cu tuan ten in ra sim dingih in bawm tla a si men thei nan….\”tin thu a hun pol lala. Lalte cu a hngirteu nawn thlangih,

\”Certe, thil si thei lolo hi polsuak ciammam hlah hnik. Cuvek siat/that pawlkom tivek rak um khal sisehla, kanmah ih kan va simawk lo tla cun ziangtin kanni thih le hloh thu cu an umhmun in an thei thei ding?\”tin vin nawn in a kawk. Certe cu a u tih phah nawn in,
\”Curuangah famteh anmah pawlih in ra pan hmaisat a tulnak. Cu lo cun kannih in khuiah kan va hawl ding? Bus to hman hun thiam hrih lo ah….\”tin a ti thotho. Lalte cun a naunu ih tong mi pawl cu ngaihsak nawn lo\’n, thudang a ruahsan.

Zarh khat sungah a mal bik paisa ting 3 a kut sungih a um a tul. Nitin ten an unau in kuli va hlawh khal sisehla ngah theih man a si lo. Mi ta va cawi zik sehla, hi Yangon khaw pumpi ah theih mi le theitu zohman a neih lo ruangah zakhat hman cawinak ding a thei lo. Asile, paisa a nei lo asi ahcun a pa cu ziangtin a ti thlang ding? A ruah a ruah hin a thaw a hung pit cupco. A mangbang vansang tingaihnak thei lo cu a thinlung ten,

\”Hui! Paisa neih lo cun thih ngam ding hman a rak si ual lo!\”tin a ti ruangro.

An unau ih mangbang anhai tuk umngaihnak thei lo cu an pawmaw ih an tap ciamco. Tah lo cu ti ding dang an thei nawn lo. Pa an neih nawn lo ding thu, a pai thihsan mai ding thu hnakin a pa phum thei lo le mualpho ih an um ding thu hin an thin a nater deuh a bang. Van an zoh ih a sang, lei an bih ih a pit!

*********************************************

Lalte tei unau cu a pai khatlam khatlamah to-in mitthli hal kelkel in a pa cu an zoh ringring. Tui hnu ni ziatnakah simaw cun a pa an hmuh nawn lo ding ruangah khawp ten an zoh. A pai kut cu khatlam khatlam ih kaiin, tap suak lonan mitthli luang thluahthlo in an um. A pa cu mu le mal a nei nawn lo. Zianghman a thei nawn lo ti theih a si. Cutin cui ni cu sunnihlawh ten an um.

*********************************************

Sizungpiih nurse pawl cu an buai vutvo. Mina Pu Tin Mang cu a hnuk a cat thla zo! Cumi cu thil cang ding hrimhrim a si ti an theih cia thluh mi a si ruangah zohman an buai phah lo. Asinan an buainak san bik cu mina kiltu, lole, mina sungte zohman an um lo hi a si. Mithi cu (a-aye-taik) ah an ret. Mithi neitu cu ni khat hnu ni khat an hngak nan, ni thum tiang zohman an ra suah lo ruangah tlunlam lungkimnak thawn thlanmualih meisa ur dingin an phur suak.  Mithi phur motor cu sizungpi ihsin nuamnai ten a ra suak. Sizungpi hmaiih thingkung hnuaiih unau hnih tap thlohthlo le thin na duahdo cing tei motor an rak thlir liam ringring cu zohman in an rak hmu ngah ngelcel lo!!!

**************************
Note: Vankau Arsi Mekazin, 2007 December ah suah zo mi a si.

A hlawhting mi Can hman dan …

A hlawhting mi Can hman dan …

Ni le Thla a that lo ruangah a tha thei bikin nan caan hmang uh!!!!(Efe-5:16)

Mirang thufim ah;;;” Times & Tide wait for no men “Can le Tiluan in mi a hngak lo ti a si ;;Ni khat ah nahzi 24 a um ih kan can neih mi hi kan hman thiam a si le, Hlawhtlinnak kan hmu ding..Can hi thupizet ih ruah a tul Mifim hrek khat cun “ Na tikcu can hman dan in mi zovek ha na si ti cu a simfiang mai” an ti!!

A liamzo mi kan can pawl cu lak kirsal a theih lo! Mitampi cun can kan nei lo an ti theu ..can kan nei mal si lo in; hmandan kan thiam lo a si sawn..can hi zohman in a nei tam hleice kan um lo! Mi hmuahhmuah in can kan neih dan a bangrep thluh..A hmang thiam le thiam lo lawng kan thlau aw!! Kan neih mi kan “can” hi tangkai takih kan hman thiam lo ruangah kan si ding zat kan si thei lo! Kan thlen ding zat kan thleng thei lo.

Na um lo nak ding hmun ah na um tam maw? Na um nak ding dik tak ah teh a tik cu can te ah na um theu maw? Mi in khuitawk hmun ah, an lo hmu tam theu? Hlawhtlin nak ding ah thil tul zet mi cu fimkhur zet ih nun hman thiam hi a si….Felfai zet le zah um zet in na thuamawk thiam a tul ngaingai……Can hi leitlun sum le saw ih lei theih a si lo.

Mi an itthat lai ah nang cu thang aw.
Mi an thang lai ah nang cu tho aw.
Mi an thawh lai ah nang cu ding aw.
Mi an din lai ah nang cu feh aw.
Mi an feh lai ah nang cu tlan aw.
Mi an tlan lai ah nang cu pet aw.
Mi an pet lai ah nang cu a zam in zam aw…

Lungput thansohnak

Taksa ruangpi cu nuamte in a thansoh vekin thinlung put dan khal hi a thang so vivo. Kan kiangkap ih thil um kan hmuhmi ih zirin in ciah neh ih thinlung khal a pitling. A  thazawng le a sezawng khal hi in ciahneh tu ih zir a si. Sia le tha theih nak nei ciami Milai kan si. Milai cu kan hmailam um danding hruaitu pawimawh tak pakhat a si…

Thaisun ih kan um dan cu tuisun ih kan um dan hin a sim fiang zo!! A umzia cu milai in a duh hril nak hi dinhmun pawimawh zet ah an ret ti nak asi …Thinlung putdan thansohnak ah Psychology hi rel lo a theih lo…psychology ih sullam cu “Mibulpak nun cio hin kan thil hmuh le theihmi ih sin thil ziang kim hi kan thlir thluh. Cu mi kan thlir dan ih sin kan nun a run hngawng leh dan  a si.

Mithiam hrekkhat pawl cun kan nungcang le mizia lungputdan hi nu le pa hnen ih sin thlah sawng aw vivo mi a si anti. Kan thinlung a thangso a si le kan cithlah cu a thangso vivo mai ding..laimi naute cu zianghman a theih lo lai ih sin mirang ramah kilkhawi in pitling bangta sehla. A thinlung putdan le mizia cu mirang lungput dan le mizia si hman sehla, Laimi cithlah a si ti a lang nak ding cu a tak sa ah hmuhtheih a si ding. Kan taksa khawlvel thil ah thanso duh zet hmannungla kan thinlung putdan a thangsothei lo a si ah cun hlawhtlin a har zet ding. Thanso duhnak thinlung nei ding cun kan thinlung put dan sang deuh ih ret a tul. Kan thil hmuhmi le tawhten (exprerience) a mal tuk a si ah cun, kan um dan kel ah lungawi mai hi a awl nasa… Hmai lam thusaupi ruat in vision tha neih a pawimawh. A tak rori in hmang thiam dingin cangvaih a tha…thansohnak in dawn kham theu tu cu thinlung put dan thlengawk kan hreh theu hi a si. (Hmel cu thleng theihlo hmanseh thinlung cu thleng theih asi,asi nan tulai san ah cun Hmel khal thleng theih asi. Si hman sehla Hmel thlengnak dingah cun paisa tamzet cem a tul fawn, Nun ca thlengnak dingah paisa cem a tul lo ziang ruangah bikah thansohnak ih in dawnkham tu kan nunhlun pawl cu kan thleng theilo?). Thangso ding cun danglam ngam a tul ngaingai…..

Nunau Dinhmun…

Nunau cu fahringtu ding lawngah a tha an ti.
Nunau fahring thei lo cu zianghman ah an hai lo.
Nunau cu bazar thilzuar sumvek fang ah an ruat.
Nunau cu hiarnak reh ternak fang ah an duh ih, milian pawlin nunau tam pi an lei.
Nunau faneih cu vanduainak pittawp ah an ruat.
Nunau hi thil tha lo le sual tuah suak tu ah an ruat ih nunau cu zianghman tuah thei lo in an kaihrem ring ring…..
Nunau cu insang ah taimazet ih hna a tuan ih pat a thamthiam ah cun a tawk.

Nunau cu a thiam pittawp ah insang ah rawlsuan a thiam ih insang ih khan (room) a theih thluh ah cun a tawk …Nu nau cu an ngainep tuk ih, Pathian nunau ih in tuah lo ruangah lungawi thu kan lo sim ti-in thla an cam….

Nunau poimawh zia le sunlawi zia tongkammawi tam zet a um…Kan famlam mi ih nunau Degree BA ngah hmaisabik tu cu “ Hlawn Kip Thluai”, kum 1960 ah a ngah ..Naute ka rak si lai ih sin, ka nu in in rak thihsan sehla cu ziang tluk in saw ka rak aa ding….

“Nu” i pe hnikuh, an mah hmangin khawvel hi ka dang lam ter ding. Pathian fa ka si ti ka theihawk nak san cu ka nu ih ruangah a si…Nu thazet pakhat cu “Zirhtu” zah tlak a si. Fa te pawl ih nitin kan zir laibu cu Nu an si…Leitlun ih mi ropibik le sunglawibik cu Nu an si. Nu ti mi tongkam khat te ah lungthin ril lungawinak taktak siar cawk lo in a um.. Napoleon cun “ rance ram in kan tul bik mi cu Nu an si” a ti.

Next Page »