Mizoram ih Burma mi Kaihmi Pawl ramri ah kuat
April 30, 2011 by Pa Pum
Filed under Chinmi thuthang, Thuthar Dang
April ni28, 29 ih an kaimi Burmamipawl ramri lam ah an kuat tiah thuthang kan thei. An kaihmi hi an zaten theihfian a silo nan, an kuatmi cu an zaten mi 40 an si tiah Jimmy Lal RemSangin CT a sim.
A sim daan ah cun, ” Burmami an kaihzomi minung 40 pawl cu tuni ni 30,April zaanlam nazi 4 hrawngah Tiolam pan in an kuat ih mi dangdang tla an kai vivo bet.
Asian thuhla kantheiban tawk tiangcu an kaihbetmi hi Bawgkawn P.S ah mi 6 an ti lawng a si. Ramri lamih an kuat zomi pawl ziangvek dinhmunah an um ticu ka thei ban lo”
tiah a ti. Ramri ih an kuatmi minung 40 sungin mipa 25 an si ih, nunau 15 an si tiah a sim bet. An kainak sanbikk le an kuatnak sanbik cu ramdangmi an si ruangah a si tiah a sim bet.
Tuhlan deuh khal ah kaihmi tampi an um zo ih Jaillam in thu thensaknak nei hrih lomi tampi an um lai tiah a sim. Cule kan theih banlonak hmun tampi ah an kaihmi tampi an um thei tiah CT a sim bet.
Miphun Duhdawttu???
Ram duhdawttu???
By- Suksuhlum
Groupmail le cahram dangdangah hin Lairam ka ngai, miphun ka duhdawt ti ih cangan tu pawl hi ka zoh ka zoh tikah a tlangpi thu in REFUGEE pawl an si. Ka ruah dan ah cun annih pawl hi ram le miphun phatsan in ram dang an tlan thluh ruangah an phuhrungaw tukih cunah hivekih an run ngan ciamco theunak san a si ka ring bik.
Taktakah cun an rel tlukin miphun hi duhdawt ngaingai hai sehla cu ram khal an suahsan lo ding. An suahsan a si hmanah ram dang an vawng thlen tikah ram le miphun tiah thei tawp an run suah ding si si. Unau venghnen pawl tla hi zoh sehla ram dang um pawlin an rawn cawmdawl ih an khua an ceimawi, an ti ropi thluh. Cubang pawlin miphun duhdawt thu ca an ngan ciamco khal rak thei dah hlang.
Refugee!!! Ram le miphun zuarthlaitu lawnglawng an si! Thuphanper na ih khawsa pawl! Mai khua le ram te ah um niakno men sehla ziang tuansuah an va neih lo hmanah zohman in kan va mawhthluk lamlam lo ding. Tu cu miphun duhdawt zet vek reng ten an hei aukio! Khuilam seherh zet vek bangin!! An rel vekin ziang tuah sak hai lem maw? Kan ram e an ti; kan miphun e an hei ti.. ai.. tuarhar ka ti! Aukio lo ten um niakno men hai sehla ngaidam hman an ol deuh lai ding.
Zangfahten ramdang ih si cun kan miphun hi run duhdawt duh lo mai auh; kan ngai paih nawn lo. Nanmah ten dai ten um men sawn auh. Cumi cu nan miphun duhdawtnak a si tiah kan rak cohlang sawn ding. Zangfah ten miphun duhdawtnak le ngainatnak le lunglennak tivek ca cu zohman in run ngan nawn hram hlah uh. Kan khop tuk lawng si loin luak a suak thlang. Ka lungawi.
Nan taan ta mi,
Suksuhlum
Falam Khawpirop
Lairam ramthing ramcar
KHAWSE INN – By Chinland Rose
April 30, 2011 by youthlife
Filed under Lawrkhawm, Nunthuleng
“Mr. Bernie, khua a hmuh theih zo! Na feh a cu thlang. Mr. Gonzalet cu hi tlangparah a um ding ti ka zum. Asinan nangmahte lawng cun feh awhlah. Na kuthnuai mi pakhat khat na hruai a tul ding. Le, Mr. Bernie, na duhduh na hril thei”
Edgar Bernie cu mallai a ruahta hnuah, “Captain, Tom hi hruai sehla ka duh. Hi tlangtluanah Mr. Gonzalet a um ko ding.. Tom in hmu koin a hawl ding ka zum”
“Siseh, Mr. Bernie. Tawlrel tul pawl na tawlrel thluh cun na feh thei”
Edgar Bernie cu Lawng dunglamah a va tlan lut. Tawkfang cun Tom thawn tangphawlawngin an pok thlang.
Tom hi mi raltha zet le rinsantlak pacang pakhat a siih, Mr. Bernie thawn kum reipi lawng parih hna rak tuan tlang dah zo khal a si.
Tawkfang cun an tangphawlawng cun tikap a thlenpi.
“Khawsung luh phawt sehla.. lakphakdawrah tla kan va zingzoi phah kei cu.. ziangtal kan theih phah pangah..” tin Mr. Bernie in a timi cu Tom khalin a lungkimpi.
Khawsung mi pawl cun an pahnih cu danglam ti zetin an rak zoh vialvial hai. Annih pahnih cun ziang poisa lem lo’n lakphakdawr pakhatah an lut. Dawrneitupa cu hmelse zet, tawl zet a siih a mit khatlam a caw sapbai.
Bernie cun dawr neitupa cu Spain tongin a be thok.
“Ka rual, bomnak pakhat lo dil ka duh. Kannih hi Mr. Gonzalet timi kan rualpa hawl dingih ra kan siih, amah hawltu dingah hi ka rualpa hi tlangparih thlah ka duh. Kannih cu mikhual men kan si ruangah na bom kan tulih.. in bawm thei kei maw?”
“Ee.. bawm thei tuk famteh”
‘Gonzalet’ timi hmin an theih veten a theitui’ mithmaiah ngainatnak a hung lang cih. Cucu thil awmang zet khal a si. Ziangah ti le, Gonzalet cu Spain lamtangih French rak dotu a si.
Bernie le Tom cu lakphakdawrah rei nawn an to hnuah Bernie in dawrneitupai’ hnenah rang pakhat san a duh thu a sim.
“Rang pakhat e?”
Dawrneitupa cun thinheng zetin a ti. Bernie tei pahnih cu an mang a bang.
“Rang thawi bangaw mi ziang ramsa hman hinah a um lo. Hitluk mise pawl um khawmnak khuaah zoin ham rang lamlam lei thei ding”
“Poi lo e. Mr. Bernie, khilamah kan va lengvak ta hrih hnik kei cu..” tin Tom cun dim ten a rak ti. Bernie cun dawrneitupai’ lam hawiin, “Si e, a poi lo e. Hivek tlangpar lamzin fiak tuk vekah cun ke ih feh hman a rang sawn men ding” tin a tiih dawrneitupa cu a rak ngui men.
Lukhuh eng khum tlangvalpa te cu mipi lak ihsin a hung suakih, thiamaw lo zet mithmai thawn,
“A rel mi cu thudik hokhaw. Hivek khawte berekah rang pakhat neih ding timi cu thil ol lo zet a si. Tuvek sanah misual pawl le milian zet pawl ti lo, zohman rang nei thei an um lo. Asinan ka ngaidan ahcun nan hrangah lamhruaitu tha tawk cu nan tul ka zum. Hi dawrneitu Barnadino hi kan khawlal a si ruangah lamhruaitu tha zet pakhat tal cu a lo hawlsak thei ka zum”
Bernie le Tom cu an lungkim ruangah lukhuh eng khum tlangvalpa cu dawrneitupa thawn lengah an suak. A rei hlanah lamhruaitu pakhat thawn an ra kirsal.
*******************************
Bernie le Tom cu khawpawn lamah an feh vivo. Tong phahphah in an feh vivo ih tawkfangah an pahnih in an ding.
“Le, ka rual Tom, hitawkih kan thenawk mai a tul ding. Captain thupek vekin lawngih ka va kirsal a tul. Ralring ten cangvai awla, tuihnu nihnih thumah ka ra kirsal ding. Nikhua a siat tuk le lawngte cuhnakin ka rei deuh mahna.. feh phahin in rak hngak poh a si kei cu”
“Si ko, ka pu”
Tom in a lamhruaitupa hruaiin an feh lan lai cu Bernie cun a rak thlir ringring. Tom ih kawrhlum zal sungah pistol pakhat a umih, a taikhapah cun pistol pakhat le namte pakhat a thlaihaw.
“Hmmm.. mi raltha le rinsantlak a siih, hriamhrei kim thepthep thawn a si pamih ngaihtuah a um lemlo ding e..”
Bernie cu amahten khaw lamah a kirsal. Tawkfang a feh hnuah lamzin kap hrambuk pakhat cu a hung hninaw luihlo. A hmaisabikah lukhuh eng a hmu. Cutheh in tlangvalpate cu hrambuk phen ihsin a ra suak.
“Rei lo ten ka pu, ralrin lo pek ding a umih cunah..”
“I sim hnik he..”
Bernie cun tlangvalpate cu zingzoi zohih zoh phahin a ti.
“Taktak ahcun mit khatlam caw Barnadino hi ka makpa a si.. a lakphakdawr dunglamah rang pakhat a thup”
“Ziang e! Rang pakhat e?”
“Si, rang a nei ka pu. Asinan cui rang cu keimai ta a si.. nan.. a ta neihin in neihsak. Ziang tingaihnak hman ka thei lo.. khatlamah mi a rak zoh ve phah fawn. Anih hi mitha a si lo hokhaw.. sahrang tlukih mi nunrawng a si. Ka farnu a neiih a velhnakah a thi ko lo maw”
“Um hrih hnikaw. In sim laiah hmuah hitawkah rang pakhathman a um lo na ti ual? Ti celcelin mi ti awhlah maw, ka thin a heng ngaingai ding hokhaw..”
Bernie cun mithmai nei zetin a hun hro.
“Khakha cu.. kei cu hi khawmi ka si lo ruangah hitluk mi suaksual khuaah thudik ka rel ngam lopi. An sual dan hman ka pu..”
Bernie cu tlangvalpai’ thurel mi a ngai rero laiah Tom ih fehnak lam hei cuan phahin thil pakhat a hun ruat suak.
“Si le.. rak um hrih hnik. Na rang thuhla khal cu ret tha hrih awla.. ka milai pakhat a rak feh suak man zoih.. lamzin teh a ralmuang kei maw?”
Tlangvalpa cu a hung thir dukdi!
“Ralrin lo pek ka tum mi cu cucu famteh! Lamzin dinhmun cu Barnadino parah lawng a thumaw ding. Hi pai’ tihnunum dan tla cu ka pu.. a nuseu phungpinu tei pahnih tla cu tih an nung sinsin”
“Ziang e! Phungpinu e?”
“Si, ka pu. Himi lamzinah rawldawr pakhat a umih khualtlawng pawl hrangah riahbuk khalah hman a theih. Tuihlanah cun rawldawr si loin, rang-inn men a rak si nan.. tu ahcun rawldawr kan ti men kei cu. Phung pawlih tihnun zia tla cu! Lamzin khualtlawng pawl hman tu le tu cui dawrah an hlo thluh theu. Kan phung tei pahnih in an rak deh thluh si kei cu!”
“Thuphan hlolak men! Na thluak teh a tha lai maw nang pa hi?”
Bernie cun tlangvalpa cu rum zetih zohin a rak ti.
“Ka pu, ka atthu a si riai lo hokhaw. Ka lo sim mi hi zumaw. Kan dung zarh khalah khualtlawng pahnih himi lamzinah an hlo ta hokhaw. Phungpinu pawlin an rak deh ti lo, a san dang a um thei lo. An tupa teh ziang a dang cuang? Ka siang lo cingin ka rang in lonsak sisi. Na hrangah cun tih ding zianghman a um lo e.. meithal na neih si. Barnadino in meithal lawmmam cu a tih ve cek ding.. a hnenah na meithal thawn tihtarh awla ka rang in dilsak salaw maw ka pu. Zangfah ka lo dil”
Bernie cun tlangvalpai’ tumtahmi cu a theithiam thlang. A rang ngahsal a duh ruangah Bernie a ra hmang men a rak si. Asinan Bernie cun tlangvalpai’ sim mi lak ihsin rinhlelhumza ziangsimaw um in a thei. Cuti a si ahcun a rualpa Tom ih lamtluan teh a ralmuang tak kei maw? Lawng par a va thlen veten Captain a sim thei dingih, ziangmawtal tawlrel a tul lai ding tin a ruat.
**********************************
Lawngpi parah cun Bernie cu Captainpa thawn thu an ruat tlang rero. Captain cun lamzin khualtlawng vaktawi pawl an hloh thluh thu cu ngaithupi zetin, ngunthluk zetin thu a ruat rero. Tom cu mi raltha a si ko, hriamhrei khal kim thepthepin a keng ko..a ral pawlin olsam ten an tuahmawh thei lo ding ti cu a ringhlel lo. Asinan ralring tawk loin camkhat sungte rak um pang bang sehla…………
Captain thupek vekin Bernie cu zan khawthim lakah zamrang zetin zanvar ten a ra kirsalih, Tom thawi an thenawknak hmun a ra thlengsal. A thaizing khalah Bernie cu cawl loin tlangtluan lam panin a feh rero.. a ril a rawng zet nan a cawl thei lo.
Zan a sim deuhdeuh ih tawkfangah khua a hung thim cupco. Veihnih khat thli a hung hran dah ti lo, thawmvang dang zianghman a um lo. A reh thepthep. Bernie cu lamzin sirah rei lote a cawl duak. A bang hnephnep thlang. Rei lote ah hmun hla tuk lo ihsin thawm pakhat a thei.. thawm a theih mi cu a ring tuk lo, a dim nawn. Bernie cu thawmvang a ratnak hmun lam panin a feh hlohhlo.
“Dung.. Dung.. Dung”
Thawm a theih mi cu a hung fiang deuhdeuh. Bernie cun thim lak ihsin ti ngerngerin a zoh. A rei hlanah thim lakih thil pakhat cu a vun hmu thei. Ti ziarziarih ding thlam pakhat! Bernie cun a va pan.
“Dung.. Dung.. Dung”
“Dung.. Dung.. Dung”
Thawm cu cawl loin a hung thang rero lai. Ziang thawm a si lam rinhmangin a thei zo. Sangka king awn! Kuttum thawi thingsangka cum awn a si. Thlam ding ziarziar cu inn pakhatih thlam a rak si. Cui innpi cu thim lakah ti remremin a ding. Lukhuh eng khum tlangvalpai’ rel mi rawldawr kha a si ding tin a ruat. Thil awn a theih mi cu amah vekih khualtlawng pakhatih sangka cum awn a si a ring.
A rei hlanah meieng phetphite cu a hun hmu thei. Bernie cu tlan deuhthaw in cui inn cu a va pan. Sangka a run ongaw dekdo ih Bernie cu sangka kiang a va thleng man. Sangka cum rero tlangvalpa cun a kefeh thawm a theih ruangah a si ding; a lam a run hawiih thawklekhatah tih zetin a hung au thutthi ih thim lakah a tlanhlo.
Mi pakhatin sangkahmaiih ding Bernie a hun hmu ih a thir dukdi. “Aih, ka nu!” tin falanu cu a au ih, sangka kharsal cih a tum. Asinan Bernie cu innsung a rak lut man zo.
Bernie cun khansung cu a zohkual rero. Cabuai sau zet pakhat parah khuaifar tluankhat a vangaw. Falanu cun mitmeng phaw kekite thawn Bernie cu a zoh. Falanu cu a sang lemlo, a taksarawng khal hang deuh lam a si. Mangbang zetin Bernie cu ti ciauci’n a rak zoh ringring.
Tappi phurah pitar pahnih an to. Lukhuh eng khum tlangvalpai’ rel mi, mit khatlam caw pai’ nuseu phungpinu a timi kha anmah an si ding tin Bernie cun a ruat. Pitar pakhat cu a lu a thing rero ih, a dang pakhat cun tappi parih an toh mi sahangbel cu buhtlei thawn a cawk rero. Bernie cun an mi dawinak ding dawibur maw an suan rero si ding tin a ruatih amahten a hni. A rei man hlanah cui bel ihsin sahang rim a run nam vutvo.. dawibur ding a si lo, sahang ngaingai a si ko.
Bernie cun falanu zoh thul, pitar tei pahnih cu zoh thulin a um. Pitar pahnih ih mithmai cu thil pakhat khat pheh hrim tum an bang tin a ruat. Cui pitar pahnih cun ha pakhathman an nei nawn lo. An hnar cu kawi ngiaingiai in, an hmaivun khal tar tiamtiam in.. an hmel a se lawlaw ti tlak rori. Bernie ih nunsungah hivek lawmmamih pitar hmelsia hi a rak hmu dah hrih lo.
Bernie cun pitar pahnih cu a vun be thok.
“Ka pi, kei hi Lawng Officer ka siih ka hnatuanpi pakhat hawl dingih ra ka si. Amah hi kandung rei lote ahkhan himi zinah khualtlawngin a ra ih nan rak hmu ngelcel maw zianglehlam?”
Bernie ih tongkam ruangah pitar pahnih cu an thir dukdi. Sahangbel cawk rerotu pitarnu cun a buhtlei ken mi a thlak hlukhli. Pitar pakhat sawn cun ziang cang lo vek ten a um men. Bernie in a theithiam cih. Anmah pawl hin fiang zetin Tom an rak hmu dah ko.
*******************
Tawkfang sung dai thepthepih an um hnuah pitar pahnih cu an hung cangkhaisal. Bernie cun hi pitar pahnih in Tom an hmuh dah thu an el ding hmang a ti nan, a rin vek an rak si lo.
An pahnih in Tom ih thuhla cu a sangsang ten an rel rero.
“Khai mi khansang zet pa kha si ding a rel?”
“Si, lawng hnatuan ka si a tiawk kha”
“Tuizing ciah kha si a poksuah. Thawhhlam hman kan rak pek ta kha. Sang le zuthlum khal kan ken ta”
Bernie cun pitar pahnih cu cik zetih zoh phahin,
“A si takngai cu. Cule.. mitu ka ra thlen hlante ah sangka cum awn ka thei ta ih.. tlangvalpate a bang, in hmuh veten thim lakah a tlan hlo cih. Nannih tal nan rak thei em lo maw?”
“Lamlam! Lamlam! Zohmanin sangka an ra king lo”
An pahnih ten an el veve. Bernie ih thinlung cu a hung buai lala.
“Si lo e. Tha ten ruatsal hnik uh. Sangka cum awn fiang ten ka thei ko, thim lakih tlanlut khal tha ten ka hmu. Hitawkih naunu hmanin sangka na ra on si lo maw?”
Pitar pahnih cun an mithmaisia cu remsal lohli in,
“Aw, cuti a si ahcun a si ko ding. Hinui’ tlangvalpa teh a si kei maw thei hlah… zan khua a thim cun tu le tu a ra thleng theu ih..”
“Mikhual an um ahcun a ra lut dah lo a.. an khua ah a tlungsal si ding”
“Hinu khal hi a duh kan zulh tuk deuh si.. a nu le pai’ thihsan ihsin kan hnen a ra thlengih…..”
Bernie cun mei-eng lakin falanu cu a zohsal. A hmuh pek vekih tih le thlaphang hmel zianghman a keng nawn lo. A mitmeng cu a tleu zohzo. Zinghnam bawh zawhte ih mitmeng lamlam a bang.
A rei hlanah falanu in Bernie hrangah zinriah a tuahsak. Bernie cu Tom ih thu ruat phahin a thin a nuam thei lo. A kiangkapah Tom um in a thei. Turnak danglam zet a si tin a ruat rero.
Pitar pahnih cu thunuam an reltlang rero. An rawldawrih tuihlan thu ngaium zetzet pawl; hi zin a rak thupitzia le an dawrih mi an ra thlen theu thu, siangpahrang fapa rori hman a ra riah dah thu tivek.. catbang loin an rel rero.
Siangpahrang fapa thu an rel laiah cun falanu cu phundang zetin a rak hni. A hnih laiih hung lang a mithmai danglam zet pakhat khal Bernie cun a rak hmu. Culaifangah, pitar pahnih karlakih um tohkhamsang pakhat cu a tlu ruiro. Annih cu an awkhekin an rak hni ciamco. Thli hrang lopi tohkhamsang amahte hung tlu cu an zaten an theithiam thei lo.
Khansung cu rei nawn a reh thepthep lala. Tawkfangah falanu cu a dingih Bernie hnen ra in,
“Ka u, na ih a hmu thlang a si le in simaw. Na khan ka lo tuahsak ding. Siangpahrang fapa a rak riahnak khan tla a tha zet, ka lo thlah ding”
Pitar pahnih cu zianghman an tong lo. Bernie khal a tonakin a dingih falanu cu a thlun. Tom khal cui khanah a rak riak ve ko ding tin a ruat. Tom a ruah laiah thil danglam zet theihnak a run nei. A kiangih mi pakhat um bangih theihnak!
“Mr. Bernie, ralring ten umaw”
Thawklekhatah a hnaphurih dimtei ra sim bangin aw a thei. Tom ih aw rori a si! Bernie ih ngaih a rem thei nawn lo.
Falanu cu khansung a rak lut zo. Khawnvar a hun van cun khansung cu a hung eng thluh.
“Thinthi zetin cawl hahdamaw ka u. Himi khan hi hlanlaiih siangpahrang fapa a rak riahnak an timi khan a si hi. Ka feh ta hrih ding, mangtha maw ka u”
“Siseh, siseh”
Bernie cun sangka cu tha ten a va kalh.
Peh ding:-
Li Rih le Rih Li
Li Rih le Rih Li
Joe/Klirlungz
Pum khat sinak le siatralnak hringtu,
Thinlung pianhmang tthatnak in i a neh;
Lai thliahniar in damnak cahnak a hmu,
Li-Rih ah khan Vairang thiamnak a reh.
Nikhaw sa ih beunak hrangih sah mi,
Rialruah lakih himnak petu hulhliap;
Run-inn sungah a for, riahsiat mitthli,
Pualva a pil, Rih-Li sungah a ciap.
Rih-Li tlunih palap thlazap ttih in,
Li-Rih hrawngih sunmangpawl’ ar bang aak;
Pulhhri lakih khamtu khanlung a min,
Zalen duhnak, suah cak ruahnak a daak.
Ruahsanzet mi Li-Rih’h ngan mi khanca,
Rih-Li nunrawng sungah a pil lanta.
Zaangfahnak Hmang Sual
April 30, 2011 by Rev Run Cung Mang
Filed under Nitin Manna, Thuthangtha
April 30
Zarhte Ni
Zaangfahnak Hmang Sual
Siar:
Rom 6:1-14
Taksa hiarnak kha nan thlun lonak dingah a thi theimi nan taksa pum cu sualnak in uk nawn hlah seh. – Rom 6:12
Kumkhat Sung Baibal:
- 1 Siangpahrang 8-9
- Luka 21:1-19
Paul in Rom 5:20 ah, “Sual a karhnak hmun ah Pathian zaangfahnak khal a karh sinsin ve,” a ti. Hih thu in Pathian thupom a buaiter thei. Juda cakuat Famkim Siarbet
Mizoram Um Burma-mi pawl Kai LaLa
April 29, 2011 by Pa Pum
Filed under Leitlun Thuthang, Thuthar Dang
Ni 29,April2011 ah Aizawl ih Burma-mi pawl cu Mizoram Police pawlin ramdangmi an si ruangah an kai tiah thuthang kan thei.
Ko Tet Khai in CT a sim daanvek asile… “ Tuzing nazi 9 hrawng, thaithawh ei in Aizawl Bazarpi ih Rawl Dawr pakhat thaithawh a ei rero laimi Burma mi 10 pawl cu Mizoram police pawlin ramdangmi an si ruangah an kai.
An zaten mi 10 an si ih mipa lawnglawng an si. Falam tonghmang mi 5 pawl cu Thingah ih hnatuan tum in ram mi a si, Tedim tonghmang mi 4 pawl cu Vairam lam ah hnatuan dingih feh tummi a si ih cule Hakha tonghmang pakhat cu sumdawng ih ra mi a si” tiah a ti.
Tu ahcun Aizawl Police station ah an ret lai a si, ziang tivek in action an la vivo ding ticu kan thei ban hrih lo tiah a sim bet.
Hram: CT
Cherry thei thawn lung natnak kham thei a si
April 29, 2011 by apemorej
Filed under Theihkauhnak, Thuthar Dang
Kum upat zawngih natnak tihnungbik ‘lung natnak’ (heart disease) phunkip ihsin him na duh ahcun USA ih scientist pawlih thuthan hi na cin ringring a tha. University of Michigan, University of Arizona le Nutrition Research Center (Brunswick Laboratory) ih scientist pawl cun The FASEB Journal timi ah Cherry thing theirah thawn lung natnak kham dan le damter dan an hmuhsuahmi pawl an ngan.
Cherry thei an rial dipzo mi pawl cu juice asilole yogurt ah rawi in, nitin ei awla, lungnak na hrial thei ding ti a si. Cherry juice vial nitin 236 ml (8 ounces) vial in awla, zarh (4) sungah na taksa a thau tuk ruangih sunglam natnak na ngah theimi pawl a lo kham sak ding ti a si.
Zinghnam rawl-ah cherry theirah an rawi sak ih, thla (1) hnu ahcun a lung (heart) a harhdam sinsin ti an hmu. Ahleice-in lung tit (cardiovascular) a hrisel ih, thisen a pump-nak ah bangnak a nei mal. Cucun taksa sungih cholesterol tha lo pawl a hlon suak bet.
Cherry theirah 28 gm hin vun mawinak nasazet in a pek thei ih hlei-ah lung natnak thawn pehparmi ‘tai bawr (belly) ih thau (fat) cu a kham ti a si. Cherry hin blueberry, blackberry, grape le bokbawn (eggplant/brinjal) vek thotho in ‘anthocyanins’ timi ‘a hawng tleuternak’ a nei ih, cucu antioxidant le phytochemical thazet a si. Anthocyanins hi lung caktertu le zumthlun (thisen thlum. diabetes) khamtu pakhat a si.
USA ah phar nat hri hramthok dan hmusuak
April 29, 2011 by apemorej
Filed under Theihkauhnak, Thuthar Dang
Louisiana State University ih scientist pawl cun phar nat (leprosy) hri a suahkehnak an zingzawinak ah ramsa phunkhat ‘armadillo’ timi ihsin milai vun parah awlsamzet in ngah a si tiah an nemhnget.
Himi thu zingzawitu lakih hotubik Richard Truman cun ‘Hih thil hi, thil thar cu a si lo na’n khuahlan ihsin Armadillo ngainatu, thattu le a sa eitu/zuartu pawlin phar natnak hi an ngah hmaisa ih, ahleice-in India ram ih phar natnak khal hivek thotho in a karhzai thok ding” tiah New England Journal (Medicine) ah a ngan. Phar natnak hi a hramthok dan felfaizet ih hmusuaktu cu Norway ram ih sibawi Hansen timi a si ih, 1873 ih a hmuhsuah ruangah ahmaisabik ah ‘Hansen’s disease’ ti a si.
Kum 2008 ah World Health Orgainization cun leitlun ah mi 249,000 hrawngin hih natnak hi an nei rero lai tiah a phuang zo. USA ahcun kumtin mi (150) in an ngah ringring ti a si. A tikcu khelih zohkhen lo ahcun mit a cawtter (blind) ih hlei-ah thahri (nerve) a siatsuah ih, kut le ke tiang a siatsuah. Asinan ‘antibiotic’ sii tel loin damter thei a si.
Richard Truman cun ‘Armadillo’ ramsa cun a tlangpi in an suahkeh ihsin phar nat hri a nei cia theu ih, cuih ramsa ihsin minung vun parah phar natnak hi a ra kai lohli thei ruangah America ram cu pharnat hramthoknak pakhat a si thei’ tiah a ti.
Obama in USA ram sungih suak a sinak tarlang
April 29, 2011 by apemorej
Filed under Lawrkhawm, Leitlun Thuthang
Politics thu deuh a si. 2012 hrang USA president dinhmun long awknak dingah Republican party aiawh ih dingtu ding ‘Donald Trump’ cun ‘Tuni tiangah president Obama in a suahsemnak USA a si ti felfaizet in a tarlang thei hrih lo’ ti ih ‘USA’ Dan pi thawn Obama dirhthlak a tumnak cu mikip in an ruahpimi khal a si.
Asinan Obama cun, “USA in himi hnakih pawimawh sawn ruah ding le tuan ding tampi a nei ih, hivek thu hi cu lehnu ahcun kan rel nawn lo pei’ ti’n White House in a pompi -mi ‘Birth Certificate’ cu April 27,2011 ah media pawl hmaiah pholang a si.
USA Dan pi ahcun USA ram sungih suak lotu hrangah president tuan a ngah lo ti a si ruangah Donald Trump cun ‘Obama’ cu ‘ziangruangah original birth certificate’ a pholang thei lonak tiah a puhmawh.
2008 kum ih president hril awknak ah Obama cun Hawaii ih suak a sinak cu tawizet in a rak tarlang dah na’n ‘copy’ lawng a si ruangah Donald Trump cun zingzawi ngaingai tlak a si thu a aupi ruangah April 26,2011 ah Hawaii ih Obama suahsemnak nemhngettu ca (birth certificate) cu White House ah thlenpi a si. Obama ih lawyer Judy Corley cun cuih certificate la dingin Hawaii ah a feh ih, April 26,2011 ah White House a thlenpi thei. 
Cuih ca ahcun Obama ih pa cu Kenya ram suak (African) Barack Hussein Obama a si ih, a nu cu Stanley Ann Dunham, mirang (Caucasian), Kansas state, Wichita khua ih suak a si. Obama an neih kum, 1961 ah a pa cu kum (25) a si ih, a nu cu kum (18) mi a si. Birth certificate ahcun Obama cu ziangvek biaknak a thlun timi ngan a si lo.
Obama a suah lai ih amah sartu (nau sartu) Dr. David A.Sinclair cu 1990 tiang naute sarnak le innsangnu pawl zohkilnak ah a tuan ih, kum 81 a si in, 2003 ah a thi tiah a nupi Ivalee Sinclair (kum 82) cun a rel. Ivalee Sinclair cun Obama ih birth certificate parah a pasal ih hminkhennak (signature) khal a hminsin thu a rel.
Chernoby nuclear siatsuahnak kum 25 kim
April 29, 2011 by apemorej
Filed under Lawrkhawm, Theihkauhnak
Leitlun ah minung tuahcop thilri siatsuahmi lakih a nasabik si ringring ‘Chernoby nuclear plant, Ukraine ram ih puak cu kum (25) lai a rak kim zo. March 11,2011 ah linghnin in Japan ram Fukushima nuclear a siatsuahmi thawn cun tahthim ding a si lo. Ahlan kum 1945 ah US in Hiroshima khawpi ah Atom bomb a thla dah ih, cutawk ih ‘radiation’ suakmi hnakin Chernoby nuclear reactor puakmi ihsin a suakmi radiation cu a let ’400′ rori in a nasa.
World Health Organization cun Chernoby vansiatnak in 600,000 a siatsuah (hmakhat tei’ an thihpi lo hmanah, piang sual, cancer nat, vun natnak a phunphun ngahter an si) tiah an rel. Mi 4,000 cun radiation cu an thihpi lohli ih, tuni tiangah a kiangkap ih leilung tampi cu hanghnah hangrah phunnak dingah a tlak hrih lo ti a si.
Chernoby nuclear reactor hi Chernoby khua ihsin 18 km ah a um ih, Pripyat khua kiangah a um. 1970 ihsin an tuah thokmi a si ih, 1977 kum ihsin reactor no (1) cu hman thok a si. Ticun a zate’n reactor (4) lai hman a si hnu ah reactor pakhat ciar in 1 Gigawatts a pe suak ih, Ukraine ram hrang electric power 10% lai a pe. Reactor no. (2) cu 1978 ah, no. (3) cu 1981 ah, no. (4) cu 1983 ah bun vivo a si ih, nuclear a siatsuah lai khalah reactor dang pahnih no. (5) le no. (6) cu tuah bet dingin timtuah rero lai a si. Hih can hi Soviet Union sanlai a si ih, minung ziangzat cekci an thi tiah fiangte’n hminsin a si lo. Acozah khalin ‘death certificate’ a pek duh lomi tampi an um ti a si. 
Ziangruangah a puak? April 25,1986 ah reactor no (4) cu ‘fuel’ a cemral zik thlang ruangah rei lote phit (shut down) dingin timtuah a si. reactor hin fuel channel 1,600 lai a nei ih, ahmaisabik an hmanmi cu thleng an duh. Cuti ih phit a si ding ruangah a her rero lai-mi nuclear cetpi cu daihter (cool) nak dingah nazi pakhat sungah tidai 28 tonnes lai pump luh a tul. Culaifang ahcun an umnak kiangkap ah ‘power line’ a siat ih, an tuah duhmi tuah thei loin an um.
April 26,1986 zinglam nazi 1:20:04 ah zohfelnak an thok. Asinan reactor cu ‘fuel’ khopkham lonak ruangah a aihram rero zo, asinan zohman in an thei lo. (A kiangih zuk ih reactor no. 4 hrang control room a si). Cutikah reactor in ‘emergency meisa’ a run vangter leuh2 ruangah hnatuantu pawl cun mangbangzet in ‘AZ-5 (Rapid Emergency shut down- 5) timi cu nazi 1:20:40 ah an hmet ih, reactor cu phit an tum.
Zinglam nazi 1:23:45 ah reactor no (4) cu a sat tuk zo ruangah sunglam ihsin a puak ih, lenglam tiangah gas le radioactive particle tampi a suah. A lah hluahhlo-mi graphite 1,700 tonnes lai cu oxygen parah a alh sinsin bet ih, cucu thli in Europe ram kiltin ah a fen. Ticun radiation cu western Europe, Southern Europe, Northern Europe le Western Russia tiangah an karh. Radiation cu 5.6 Rontgen per Second (R/s) in a suak thok ih, cucu nazi pakhat ah 20,000 Rontgen a suak tinak a si. Minung hrangih a tihnun dan cu nazi pakhat ah 100 Rontgen a si.
Asinan an tahnak thilri cun 0.001 R/s (3.6 R/h) vialin a hminsin ruangah mi tampi cun ‘kilhim awknak hnipuan’ hru loin hna an tuan ih, cu pawl cu an hotubik telin lehnu zarh (2) sungah an thi thluh. Culawng si loin firefighter pawl khat khal neta ah radiation ruangah an thi ti a si.
Ziangahtile firefighter pawlin ‘nuclear a puak’ timi an thei loih, meisa zaran menmen ah an neih cio. Chernoby hi April 26,1986 ah a puak nan May 09,1986 tiang meisa an mit thei hrih lo. Atlun ihsin leivut, suan (lead) le leitlang (clay) 5,000 tonnes lai an thlak ih, liquid nitrogen khalin injection an tuah. Ticun May 10,1986 ah meisa a mit thei. Tawkfang hnu-ah atlunlam an khuh thei sal.
Ziang an cang? Reactor no (4) cu hmang nawn lo dingin thu an kam lala. Cun, 1991 ah reactor no (2) ihsin meisa a suak. An tuah sal thei nawn lo. An cawlhter lan ta. Reactor no. (1) cu 1996 ah Ukraine acozah le IAEA (International Atomic Energy Agnecy) pawl lungrualnak in cawlhter a si. December 15,2000 ah Ukraine president Leonid Kuchma cun reactor no (3) cu cawlhter dingin a nemhnget sal. Tu ahcun Chernoby nuclear plant cu mipi hrang electric power peknak dingah hman a si nawn lo. Tui’ kum hi Chernoby nuclear plant siatsuah ihsin kum (25) nak a si ih, a thuanthu ruangah nuclear power plant nei hrih lo le, a nei rero zo ram tampi ah ‘nuclear’ tihnak cun mipi thinphannak a pe ih, nuclear thawn pehparmi thuhla tinkim ah ‘Chernoby’ ih thuanthu rel camcin a si.
S.Korean Pawlin an ha an zuar
April 29, 2011 by apemorej
Filed under Theihkauhnak, Thuthar Dang
Thilmak cu a si ve. Nitin khawsaknak man a kai sinsin ruangah ahlan ih ‘sui thawn tuahmi ha (golden teeth) rak hmangtu pawl cun Sibawi hnenah fehin, an phawihter ih, a lei duhtu company hnenah an zuar rero thlang.
S.Korean pawl hin an nunphung thawn pehtlaih aw ringringmi ‘Sui’ hmannak phun tampi an nei. Nauhak kum (1) kim lomnak hrangah sui zunghruk (golden ring) cu 3.75 gm hrawng an tuah sak ringring na’n 2010 kum cem lam ihsin mi tampi in cuvek an tuah thei nawn lo. A tuahtu company khalin 1 gm hrawngin, mal olzet in an tuah vivo ti a si.
Nupi pasal nei aw tum, fala le tlangval tampi khalin ‘man ol theibik ih tuahmi’ sui zunghruk an hawl thlang. Ahlan ahcun 18 carat tiangih tum le sah belbel in tuah a si tlangpi na’n, tu ahcun 9 carat vial tuah a si theu ti a si.
Khawte lam ih nitin ei cop hawltu pawl cun, ahlan ih an rak hman rero zo mi ‘sui ha’ cu an phawi vivo ih, remcang hmaisabik ih zuar dingah an ret tha ti a si. Cumi aiah sui color thawn khuhmi (crown) ha an hmang sawn. S.Korea ah sui man a kai vivo ih, mi hrekkhat cun ‘ha hmuahhmuah sui an bunmi’ cu phawi thluh in an zuar ih, ha dang an bun hnuaihni ti a si.
Pilot in NATO Ralkap Pawl A Kap That
April 29, 2011 by Khuang Lian Sum
Filed under Surbungtlang Thuthang, Thuthar Dang
Mizan zingah khan Afghan ramih Air Force Pilot pakhat a hmin tarlanglo miin Kabul khawpi International Airport ih ralkap Compound ah Afghanistan ralkap, leh NATO ralkap tampi a kapthat. NATO ralkap thupuangtu cun NATO ralkap ziangmaw zat an thi tiah a simih ziangzat ciah an thi ticu a simfiang thei hrihlo.
Afghanistan Defence Ministry thupuangtu Gen,Mohammed Zahir Azimi in a sim nakah hi Pilot hi ramdangmi a hnatuanpi minung pakhat thawn thu an elaw ih cumi veten meithal a hmetpuak ciamcocih tiah a sim. cumi hnuah a mah khal kahthat cih ve a si, hi Pilot hin kum 20 sung ralkap Pilot a rak ttuanzo.
Himi laiah Taliban pawlcun hi Pilot hi Afghanistan ralkap leh NATO ralkap pawl kapthat dingih an fialmi a sithu an rak sim manih, Taliban thupuangtu Zabiullah Mujahid cun hi Pilot hin a tuahdingmi a tuah hlawhtlingzet tiah a sim. Asinan himi thuhi Taliban pawlih fialmi a si ngaingai maw tihi fiangtei theihnak a umlo.
Afghanistan Airforce hi tuihlanah cun Afghan National Army Air Corps timi a rak siih, US ralkap pawlin ralthiam nakleh ralthuam thilri thiamnak phunphun an zirter hnu nikum ihsin Afghan Air force tiih thleng a si.
UN Human Rights Pawl Tripoli An Lut
Tuikum February thla ihsi buai Libya ram buainakih mithi cu 1,000 lenglo an sizo ih, Libya ramih mipi pawlih diknak covo palbet danleh mipi pawlih tuarnak zingzawi ih zohfiang dingin UN Human Rights Council in a ruatmi UN aiawh minung pathum cun Libya ram khawpi Tripoli an lutzo ih, hi UN aiawh tu pawlhin Libya ram Cozah ralkap ih ralthuam an hman dan leh Opposition mipi pawlih ralthuam an hmandan pawlkhal an zingzawi fiangdingih an thilhmuh leh theihmi pawlhi tuikum June thla ah Human Rights Council ah report an pelut ding.
Human Rights Council pawlin an hmuhdanah Libya ram buainak ih minung 1,000 lenglo an thihnakah hin Libya ralkap pawlcu diklo sawnah an puhih, himi laiah Libya ram Cozah cun an ramsungih buainak tuahtu mipi pawl hnenah ralthuam ttihnung leh bomb an hmanlo thu an simve thung.
Himi laiah NATO ralkap pawlin tihni zingih Libya ram Lalpa Gaddafi ih umnak In Compound an kahsiat ruangah Russai Prime Minister, Vladimir Putin cu a thin a hengzetih, NATO ralkap pawlin ram pakhat hruaitu thahthei nak thu an neilo tiah a sim.Asinan US Defence Secretary, Robert Gates cun Libya President, Gaddafi hi NATO ralkap pawlin thah an tumlo ih, NATO ralkap pawlih tumtah mi sawncu Libya ralkap pawlin ralthuam hmangih an mipi pawl an kahih an thah rero ruangaih mipi pawl himnak dingah an ralkap pawlih ralthuam retnak hmun pawimawh an kahsiat sakmi sawn a si tiah a sim.
British Defence Secretary, Liam Fox khalin NATO ralkap pawlih ruangah Gaddafi ih ralkap pawlcu an dinhmun leh an ttan hmun a tlaniam zetzo tiah a sim. British Foreign Secretary, William Hugue khalin NATO ralkap pawlin Libya ralkap pawlih ralthuam hmunpi leh ralthuam pawl an kahsiat sak ruangah Libya mipi pawlcu an ram ralkap kut an tuartuk nawnlo ding tiah a sim.



