Teng Lam ih Paradigm Shift -JC Kip Ling

March 31, 2011 by youthlife  
Filed under Lawrkhawm

Teng Lam ih Paradigm Shift

JC Kip Ling

Kan Lai mipi mit le hna ah ‘Paradigm Shift’ timi ttongfang hi hmel thar a bang lai ih, hmeltheihnak vun tuah ta kung. Zatlang mipi asilole bulpak ih khawruahnak, tahfung, ngaidan tthawnawk/tthinawk khi a si.

Tthimnakah, hlanlai ahcun sakap thei, khuangcawi thei, ral that thei cu zohso an rak si nan, tuini ahcun mithiam, degree tthattha ngah thei, mi neinung, mifim in an lal tohkham an run long. Cucu Chin zatlang mipi ih paradigm shift ruangah a si.

Paradigm shift ding cun epistemological shift (khawruahnak/theihnak lawng tthawnawk) hmaisat a ttul. Thupi rel man loin kan um pang ding, tawk hrih mai seh.

Shift-1 : Zabi 20 lai a siih, Pa Teng cu Lai miphun a duhdawt tuk ruangah tthathnem tumin calai lam ah khua a hun tang. CA+LAI tiih simfiangnak le culai ih calaimi tiaw pawl ih titi ah a ri. Cahnah parih nganmi nganca kha calai cu a si tiah heh le heh a tlangau ve. Cui a calai timi cu phunhnam kilhimnak ah ti’n a hum ttengtteng. Cucun, calai misa zet ah a retaw.

Shift-2 : Kum li-nga a hung liam cun Pa Teng san a man nawn ta lo. Grammar lam ngan le rel thei lo cu calaimi ah an siar nawn lo lala aw! Duai a duh ve ce loih, Eight Parts of Speech ihsi thokin grammar a hliakhlai hnohno thlang. Prefix, suffix, postposition le word combination tla a theih phah thlathluh. Ziangmaw cin a tlok ve thei cun midang khalin calaimi zoh in an zoh ve mai.

Shift-3 : Laimi khal an hung cangkang sawt nasa ih, seminar a um phahphah. Mibang sabang si tumin Pa Teng khal cu pelh lo’n a kai ve hneuhno. Upa kikawngpawl ih khabe zoh na’n khua a ruat. A thei zo!!! Calaimi ticu mi’ ttong sual a kai thei ding ih, thukam el a taima ding
ti hi. Cui a khawruahnak ruangah, seminar paper a vun bih le vete’n ttongkoseh, cafang kom le ttongfang kom tisual a um maw ti hlir a rak hawl thlang. “Na va seminar ve,” tivek le, “Seminar takin….” tivek ttongkam tla hi calaimi sinak tahfungah a hmang thlang.

Shift-4 : Cuhnu kum rei lote ah san a her hrethri lala. Pa Teng a buai aw si lo maw! Pipu ttong, ttongkhun, Lai daan le kalhmang thei tam le simfiang theithei calai misa an rung si lala. Nunphung le pupa daan le dun pawl thei ve lo Pa Teng khal sanman lo phangah ttan a la
nasa. Tawkfang a hun theih ih a calaimi awkter  ve deekdo in san a rak thlengaw lala.

Shift-5 : ‘Thuanthu le santhuanthu luhhnawh cu calai thaw mi an si’ timi khawruahnak a hung lar lala. Phuahcop thu cu calai kutsuak a tling loih, sirhsan ttha le hngetkhoh mi thuhla cu calai kutsuak diktak an si ti hi Pa Teng tei’ kawhhran thurin tlukih ruah a rak si. Pa Teng cu history thuhla le fact (thungai sirhsan ding) hawl tahratin cahram zahpitum lo taktak a ngan nasa.Cuti’n, a thluak sungih santhuanthu le calai buanawk tertu Pa Teng khal calai lam hruaitu siin mi’ zah a kai so ve vivo.

Shift-6 : Theology san a hung suak tlang. Bible tlawng suak le kawhhran lu-ban pawl kut ah calai license a um. Seminar thlarau khal a cak sinsin ih, biaknak lam ca, thurin le fawrhfialnak tthattha ngan thei a ttul thlang. Mekazin cahmai ih 90% tluk cu theologian ta ah a cang. Midang ngan thei le rel ve ban um lem lo ruangah Pa Teng tei’ pawl khal, ti calaimi awterin, thurin le tualtto ngaidan  bawl ah an phartliau. “Cio uh si” tiih cahram netkhar thei cu mi cungcuang; “Laimi le Cumi/khami…” timi thulu bun thei cin cu calai gate kiltu an si mai. Pa Teng khal calai visa ngahnak ah fawrhfialnak le thuleng hngetkhoh cuampi tiatia thiam zet le rit zetzetin a bawl. Thucah (message) keng ttha lemlo le thlamphai (fictional)/phuahcop thuleng
lam cahram tivek men cu Editor Pa Teng in a rak hlon hluahhlo.

Shift-7 : Zabi 20   nelam a hung her cun Pa Teng tei’ ram ah calai pawlkom tthattha suakin calai ih sinak laihlang an naih vivo. O le AW thu cu vanram kainak si hmang ti’n mission hna bang an rian. Cui thu kam hnih-khat tal rel ve ban lo cun calai ih hmin hman sal ngam ding
si hlah! Mi’ ngaisan duh in Pa Teng khal cu hliakhlai le theihliah hnailo’n, seminar le tawhawk puai tinte tlok tambik si a cuh ringring. Thih ngamin a ttang ttuitto ttheu. Cucun miin calai misa ah an hmu thlang. An mit khal a kem fawn!! Pa Teng cu a siarkau vivoih Cafangkom le Ttongfangkom hi calai (literature) a si lo thu a theifiang. Calaimi rak tiawk naktuk ih a sawm, Ngan le Siar(Ah-tung-lung) khawvel hrawng ah a rak ceng ti a hmuaw thlang. A paradigm a shift lala pan lo maw.

Shift-8 : Ngan thei, siar thei ti men kha silo’n casiartu ih duhzawng/lungkuaizawng ngan le rel kha calai ih hna a si ti a run pawh. Nganca (writing) tapoh cu calai kutsuak tiin a tlang-au. Thudik, thu ttha, cinkentlak, thazang mi pe thei, fawrhfialnak tthattha kha sunsak takin a siar, a ngan. Technical Writing le Literary Writing ti a hun thei cu, a taw a sup dukdi. Calai rimnam takih a rak theihmi a nganca le a ca siarmi pawl cu ramri a vun tthen buaibo. A si ngai – biology cazirbu, meeting minute, mopuai sawmnak, rawldawr ih menu, account cazin, bus ticket tvk  teh hi khuilam deuh ah saw ka ret ke, tiah!!!?? A ruat buai nasa. Cuti’ nganca pohpoh calai an si ahcun, Zolun Computer ih cacuktu a nau Na Hai kha, a ca ngan zo mi le a tam siih, D. Litt. degree pek a tlak mai lo kei maw taih a ruat phurhpho.

Shift-9 : Zabi thar vangpawl ri cun nonawn le mithiam pawl in biazai, nunthuleng tivek an run uar thlang. “Calai ticu hibang mawsi rak si ual e?” tiah Pa Teng khal calai tthiahvar(pure literature) rim hnim a tum ve. Ca siar a ze fawn si, a siar tawp ah Ttiau-ral cabu ti hrawng kha si khawh modern, postmodern calai ih biarhri sep a hliah ban nawn lo.Calai thuhla an rel cun a bangbo a si mai. Calai mi vung si lo muarmo ding cu a ngaingam si lo, calai khawvel ahcun a rak hrawlhaw vettak ih an agenda a buai thei ceu ttheu. Amahte hman a vaivuan ti laklai ah,calai pawnlang (popular literature) a rak suak ciamco. Bezai, nunthuleng le cahram dangdang pawl a vun zoh ih, a hrek cu Pa Teng tei’ tlangval laiih kutsuak vualvo pawl  hnakhmanin an lolam sawn vekin a hmu si, a lung a hnok.  Bible tlawng saya,a rualpa
Lak To ih a rak sim ttheumi, ‘Bible hi calai a si’  ti kha a cabu siarmi pawl in an el thlang. Pathian thawtkhum mi Bible Ca Thiang tiih Kristian zatei’  pom hngetmi cu, Upa Lak To ih reldan vekin, calai siarin vun siar zik bang sehla, Calvary cooker in vei zanga phit a tong zik siih, a mang a bang. A rualpa ih thu maw sanzul mithiam pawl thu deuh a lung ding ti a botcat thei lo. Thlamphai nganca le thlimthluai thuhla menmen tiih a rak hlon ttheumi sawn kha calai thilri diktak an rak ti ziar aw a si lo maw! Pa Teng cu a bop a kheuh a si mai.

Shift-10 : Pa Teng ih khawruahnak ramngawpi ahcun kawl a hung eng dekdo. A rauthla mit sungah, thupi fun ttette nganca ih san a liam ih thlimthluai (esthetic) calai in ram a run la thlang. Fungfek thawi’ nun mi sim tteutti hnakcun casiartu ih lunglut zawng khuaizu in leitlun a dam thei sawn ti a varpawh ngah (Ruaipi a zawh ruangah cu a si lo nan). “Ka fala uarzawng cu casiar a taima ding, asinan love story vekmen cu a siar lo ding….” tivek thu mawr belcawng a rak ngan
ttheu zo ruangah a phuhrungaw ih amahte a lei a khak zukzo. Leitlun pum zoh loi’ hmuanthlang suk hrawng ka rak con lai ah kha cun kotthler ih lungto hrawng lawng ka rak hmu a si kha, tiah zoi’ mawhthluk lo’n a ning a zak thihrulh.

Shift-11 : Santhar calai thuhla ngannak cabu pawl a hawl vutvo thlang. Tuisun ih thu rel ding cun tuisun khawruahnak ka kaih ban a ttul ti a varpawh. Culocun, nonawn pawl le thu an rak thei ve hrekhrek si relkhawm tinte’n vote lak a ttul zik zuakzo ringring. A vun lut thuk deuhdeuh cu a calai bawngbi hlim a somso vivo. Calai rimnam nganca (literary writing) ti mai le calai (literature) hman an dangaw laiih; ngan le siar lam zirnak (literacy) tla cu an zawlhlawmpai’
hmuanthlangpa hrawng lawng a vung si ban tipawl a kai so vivo. Sanzul cabupawl siar si loih tapsak ngaihdan hlunpi thawi’ a rak tlangau lai kha a vun ruahsuah tinte a mit a thim rumro.

Shift-12 : Zabi thar ni eng hnuaiah Pa Teng ih mit rau khal reh lam a pan vivo. Calai ih hmin khal zoksawh in a sal ngam ngut nawn lo. Nikhat cu a rual Lak To in an kawhhran suahmi mekazin zohfeltu dingah ra sawm na khaw Pa Teng in, “Ruma rama, duh nawn hla’ng, calai timi thulu hnuaiah ziangziang ka ret ding ti ka ruahnak ah zan ka it dah lo ding ih, ka paih lo.” a rak ti. Calai sehri a vun pawk ngah thei deuh in, a calai hlimval acinh deuhdeuh. A hngettek pakhat te hman heh tiih luhhnawh tham hlir an rak si hai. Hruangri nei loih ttong puppo a ngam
lo deuhdeuh. A net a khawt cun calai santiluan ih biarhri sep cu hei hliah ban ve nerno’n a theiaw thlang.  Nikhat cu haikungpi hnuaiah to in thu a ruat. “ Himi kum hlei ti sungte ah ka paradigm vei hlei ti a shift man si khawh, a va mangbang thlak em! Ziang ruangah, zoi’ ruangah,.. a si pei?” tiah thu sutaw. “CALAI tihi kan Lai ttong in ka rak varpawhaw ter ciamco ih, a ziang a ziang tapoh aiawhsaknak ttongfang ah ka rak hmang kha a si i tibuai rei tu. Leitlun huap hmuhdan bih tum loi’ ka ngaidan sungih calai ka rak bentlem tum ringring kha a si i rak hliahkhuhtu; …. hiti hrimhrim tehin tuihnu veiziat tak ka paradigm shift lai pei maw?”

INNTEK Vs MIKHUAL

March 31, 2011 by youthlife  
Filed under Biazai, Lawrkhawm

INNTEK Vs MIKHUAL

INNTEK
Lairawn ihsi rung tlawng vak milai,
Vancungram rung thleng tlukah na run ngai,
Khuilam khual vaktawi ha maw na si e!
Mangmit na tok hleice,
Phone sungin ticket lei i run fial
Na hmakhua lawng na sial;
Ka hnattuan tlawl thluh ko ka phar
Caan-awl neih le a har,
Na hrang sumpai ka cem
Theih thamlo te’n i hrem;
Ka mit na kem!

Tthianrual ticawklo na run hruai,
Ka innsungsang na rung cokbuai;
Zing vanghlan in na rung aukio
Na thawm le vang a ring hlei vio,
Venghnen an tthang kei tiin ka rak phartliau,
Na farnu inn bangin na ra hngalhngawng
Sahpian, nepnawi pawl tiang i hrawng,
Na duhduh in remote control na tham
Dangduh rawlhmeh na hlam
Na thu a tam.

Poipeng zet ngai bang phone na hmang
Na biak rei zatin bill a tthang,
Na tokhrok, kerkawm tiang na bih
Ka beidong e, na aa ngah hih!
Thuthang hawl bang inntek thu na zoi
Midang hnenih tlang na au hi, a poi!
Bawi le mang bang khua le ram fan kim na tum,
Lee ngai zet vek bang khin na um
Hruai lualo le na ttul fawn si,
Ka hlawhhloin sunvu ka lo buaipi
Pontam fahranin thu na duh ve su,
Sumpai heukhau menih i buaitertu.
Tlun zawng khalih thlah ngiar, buaithlak
Hibang lo khual ngelcel e, malmak!!
Na tlun ding ka cak.

Na khua le ram ka hung tlawn tawkah cun
Hmeltheih lo vek, i hupphurh in na phun,
Na dung i tun.

MIKHUAL
Sungkhat laina, hmeltheih ti’n ka hun pan
Thleninn nuam ka nei ti’n ka rak tlaihsan,
Mithmai pantei’ hmuh ding ka tum ve nan
Ka vung thlen ni’n sirawk ka ttan:
Raltthat cuh hleihloin ka vung tthumaw,
Ka phur ka tthum vete’n ka tuk a paw
Mitmei ralfei bangpi’n i rak sun maw
Ka tlung sal ding maw, ziangtin saw?
Mahtawk ka falei’ pa ka si lo sawm!
Tiin ka ttang ve nan ka tha a com
Hngirtteu le beidongin cal ka vun dom;
I deh men aw, ka inntek nang savom!

Zangzel sorsia bang vaktawi men
Bangih i ruah khal hi bang thlang ta hen;
Kumkhua’n na inn ah hin ka ceng lo ding
“Caam aw” i ti khal aw, a tawk, ka ning!
Na venghnenpawl koin i rak relsia,
Ka sa hliahlia, tlun ka caak ttiattia,
Poimawh um ruangah in rak dar menna
Hna ttul ka ttheh vete’n ka tlung awm ha!!

Nan nauhak tiangmangin in hmuniam
Theih thamlo te’n ka dungin in camriam;
Khua ah hmuah kan rawltthing tlaantu,
Na tetlai ih rak lo zohtu, ka nu,
Vun ruat hnik, bawi bang in zoh ding na phu,
Khua ka tlun cun ka hung sim ding, na pu.

“Alakin ziangkhal’ ngah lo” ti’n na au,
I ttongsan ti cu ka rak thei ko,
Mi-aa thla ngai lo hrang theihthiam lo ci lo pi,
Na mang lo maw, ka thil na rak eimi?
Ei cing lo, nang, bar cing lo ruat sal hen,
Hnenum zohin i zoh hlah, um aw men!
Atu ah hin mingai na hung bang fang menna,
Na vahvaih lai’ khualsia na huat ve kha.

Na innleng hmaiah in thlauthla,
Ka phuhrungaw, na mikhualpa,
Ti khiaukhote’n ihnak ka pan;
Miipi tiin ka rak ngaiaw lo nan,
“Na sungkua an um kha na va thleng pei” titu,
Khua ka thlen cun ka hung sim ding, na pu.

Klirlungz + Simon Lakto + Mai Sokhlei Par
24. 2. 2010     &   27. 2. 2010

A Dikmi Luhnak

March 31, 2011 by Rev Run Cung Mang  
Filed under Nitin Manna, Thuthangtha

March 31

Tlawngkai Nili

A Dikmi Luhnak

Siar:

Johan 14:1-10

Jesuh in, “Keimah cu lamzin le thutak le nunnak ka si. Keimah ihsin siar lo zohman ka Pa hnenah an thleng thei lo,” a ti.    – Johan 14:6

Kumkhat Sung Baibal:

-   Thutthentu 11-12

-   Luka 6:1-26

US ramleng ah thuzirh dingin ka nupi thawn khual kan tlawng tikah visa timi an ram sung luh theinak in pekmi a dik lo, a buai ruangah kan fehnak ram Famkim Siarbet

Zangfahza Mizoram ih, Laimi AIDS natnei pawl cu!!

March 30, 2011 by Pa Pum  
Filed under Thudang, Thuthang

Kawl ralkap acozahpi cun rampi sumpai kumtin a hmanmi sungin harhdamnak lam hrangah zaateek ah 2% lawng a hmang timi cu kan thei ciomi a si ko ding. Cun tuni tiang AIDS natnei pawl, CD4count tlaniam ih Siivai ART timi ei tul pawl tla zianghman a tawlrel sak thei hrih lo a si. Cuhrangah AIDS natnei thi cu hrihlo mi tampi cu thlanmual ah in liamsan zo a si. Sumpai nei deuh pawlin ART siivai cu Mandalay ah an cahih thlakhat hrangah amalbik thawng 60 cem ringring a tul tiah ramsung ihsin AIDS natnei mi (Siivai lei theilo) in CT a sim.

Kan ram thatlam a pan thei hrih cuanglo ruangah, ke thawn fehtheinak a naibik Mizoram ah nitin mai pumcawmnak hawl in Laimi tampi cu an feh ringring lai ih, hmukhuar ih um hi mi 80000 lenglo cu a malbik an si zo.

Tulai natnak AIDS kai/ngahmi Laimi tampi cu ramsung ramleng ah an tam sinsin ih Mizoram lam khalah an karh vivo a si. Mizoram ih um Laimi AIDS natnei pawl hrangah le nat kailo dingih kilven awknak ding le ralrin daan ding tin hna a tuantu pawl ih  an cangvaihnak theihtlak pawl tla cu……..

Integrated Voluntary Public Health Education Network (IVPHEN) ti mi hi Mizoram sungih um Laimi pawl HIV/AIDS lakih an him theinak dingih hnatuan dingin January, 2001 ah din thok a si, ih Mizoram acozah hnuaiah registration cu June, 2003 ah tuah a si. A thok pekah cun HIV/AIDS prevention lawng an tuah ih, Aizawl hlei ah Champhai le Lawngtlai ah branch an nei. Laimi umnak khawte lamtiang feh in HIV/AIDS lakih Laimi kan him theinak dingah thu an sim re ro.

Hiti vekih thu an sim vivonak ah Laimi lakah HIV positive tampi kan um ti an thei suakih June, 2009 ihsin, dam lo pawl bawmnak Home Based Care program an tuah thok. Himi program hnuai ah HIV positive pawl an dam lo zual can ah Sizing ah an ret ih an si man, ei le in pawl an tum sak. Cun  ei le in ding ration tla an din hmun ih zirin an pe ringring. HIV positive pawl hrang sii ART cu Mizoram cozah in a lakin an pe theh. Hiti vekih hna an tuan re ro laiah Mizoram sung lawng siloin Kawlram sung ih kan Laimi pawl tla Mizoram ah ART si tlan dingin an rong ve.

Tui hlan ahcun Ram sung pawl cu Manipur ah sii an va tlan theu ih Mizoram sungah ART le CD4 count-nak an neih hnu cu Manipur feh hnakin Mizoram ih feh a ol in a him sawn ruangah Aiawl lam pan an tam vi vo(Manipur ahcun Lamzin an fehnak ah Tapung pawl an um tikah buainak tete an tong phahphah theu a si). June, 2009 ihsin tui ni tiang dam lo an neih dan cu.. Mizoram sungah Mipa 24 le Nunau 31, total 55 ( nauhak kum 10 tang 7 an um) le Ramsung in Mipa 9 le Nunau 11, total 20 ( nauhak mipa 2 an tel)  an si.Mi 5 in thlanmual an liamsan zo.

Ram sungih ra pawl cu an fehnak man le an sii man, Aizawl ih an um sung ei leh in pawl an bawm. Himi an bawm mi pawl si lo Laimi an hnenih ra lo le an theihlomi pawl tampi an um lai.

Aizawl Civil hospital ih ART incharge Dr. Richard  reldanvek  asile Laimi ART si ei hi 200 vuakvel an um a ti. An thei lo mi an tam sawn tinak a si cu! Mi tampi cu mi theih duh loih a thup te ih zoh aw an si.

Salai Lal Siam Piang cun, “Himi kan pawl IVPHEN hi Sailai Ni Li Lian le a U Piang Li Lian te unau in Australia ram  an um lai ih Laimi an duhdawt ruangah rualpi pawl sawmih fund an rak hawl sakmi a si ih an par ah  lungawinak tumpi kan nei” tiah a ti.

“Mi damlo hrekkhat pawl hi sizung ah vei tampi ret tul an si ih Care project an tuah ruangah an nunnak tampi an run suak  thei a si. Kan Laimi pawl cu harsa tete, backround le sungkhat bawmtu tha mumal nei lo lawnglawng an si ih damlo le an tam sinsin tikah an tul mi zaten kan bawm theh thei lo ih kan thin a bang thei zet” tiah an pawlkom hohatu Salai Lal Siam Piang in a sim.

Salai Lal Siam Piang in CT palai hnen ih a sim vivo daan ah; Austrilia ram ih bawmnak an ngahmi budget lawng rori ringih hnatuan an silo thu, Laimi natnei pawl bawmlo canglo le duhdawt zangfah tuk ruangah mah te khal in kan cangvainak a tampi a um tiah a sim.

( Mina an tam sinsin, bawmh tengteng tulmi an karh sinsin, bawmh tul zat in le an bawm thei fawn lo, hna a tuantu pawl khal an thin a bang ngaingai………..Curuangah himi ca a siartu duhdawtmi Laimi u le nau pawl…..na sum le pai, thazang le ruahnak thatha thawn mi vansang le mangbang tampi nunnak na runsuak thei a si tikha a thar in ruat cio dingah upatnak thawn kan lo sawm duh a si. AIDS natnei tamsawn cu mi ih an theih ding ningzak, mi lakah tlang ngam nawn lo le ziangtik ah ka thi ding ti ih thinpitnak thawn khuasa mi an si. Cuhrangah anung Pathian a biatu zumtu pawl thlacamsaknak lawng silo in, na sumsaw thawn kan misa pawl bawm dingin an lo hngak! Good Samaritan si zuam cio uh si. Editor)

Tuihsun ah Amah Rian aw

March 30, 2011 by Rev Run Cung Mang  
Filed under Nitin Manna, Thuthangtha

March 30

Tlawngkai Nithum

Tuihsun Ah Amah Rian Aw

Siar:

1 Samuel 12:19-25

Ttih hlah uh. Thil ttha lo nan tuah zo nain Bawipa hnen ihsin pial nawn hlah uh. Nan thinlung zate in Amai’ hna ttuan sawn uh. – 1 Samuel 12:20

Kumkhat Sung Baibal:

-   Thutthentu 9-10

-   Luka 5:17-39

Mi tam sawn cu duhtukmi thil kan rak nei ih a dik lo kan theih hmanah ziang tivek khal in siseh ngah kan tum. Nehhnu lawngah thlaraulam ih kan Famkim Siarbet

FILADELFIA KAWHHRAN (Thup.3:7-13) le LAODISIA KAWHHRAN (Thup.3:14-22)

March 29, 2011 by Salai Star  
Filed under Lawrkhawm, Thuthangtha

By: Rev. Nehemiah Sui Nei Piang (DBCF Church Pastor)

Smurna kawhhran le Filadelfia kawhhran hi cu demnak tongkam an dong lo. Famkim cu an si ce lo ding na’n ti thelhmi an nei lo ti-nak a si ding. Filadelfia Kawhhran hi Pathian Thu ah an um ti a lang. Jesu Khrih ih si-nak diktak, Pathian a si-nak pawl tla an pom hnget a si ding. An thu-rin ah a dik ih thu lun nun khal an nei tinak a si. A hmin sullam hi Unau duhdawtnak ti a si bang in Rundamnak co hrih lo, Mihlo pawl duhdawtnak taktak an nei cun Missionary rawngbawlnak an uar ih Evangelism khal an tuah. Kawhhran caan then zawng ih kan zoh asile Filadelfia Kawhhran cu A.D 1750-1925 sung a sawh a si. Hih caan ahhin thangphawknak ropi taktak, John Wesley, White Field, Jonathan Edards, D.L.Moody, Spurgeon, John Knox, le mi dangdang thangphawknak hruaitu tha taktak hmang in Europe le America pawl ah a thleng a si. Cuih thangphawknak cun Missionary nun a hringsuak ih ram dangdang ah Missionary an thlah suak ciamco a si. Hih caan ah a si kan ni Kawl ram le India ram Tuluk raal pawl khal in Thuthangtha kan rak don ve.

Missionary le Evangelism a uar mi Kawhhran cu a nung, a cak ih a karh sinsin theu. Lenglam zohnak ah a cak tla a si men thei na’n Sardis Kawhhran bang ih Kawhhran santlai lo, Pathian cohlan tlak lo si a olte a si. Filadelfia Kawhhran hi thlaraun hlo duhdawt le thuthangtha phuan an uar ih Pathian khal in ‘Ka hmin na phat san lo’ a timi Kawhhran an si.

LAODISIA KAWHHRAN (Thuphuan 3:14-22)

Laodisia Kawhhran cu Tlusia Kawhhran a si. Jesuh in kam khat hman in a lawm lo. Khawvel thil uarzet an si, thlarau lam thil cu zianghman ah an siar lo hmin thatnak an hawl, khawvel takin an nung, cutin zianghman pawisat an nei lo, thlarau lam ah mitcaw, farah, lawngfangkheh an si, taksa thil ahcun an lian liailiai. Thlarau thil ahcun hul relrel, Mit ih zoh ahcun hi tluk ih Kawhhran lian le mak an um pei maw ti ding khop ih lian an si, asinan sunglam nun ah zianghman si lo, kawhawmpi an rak si. Laodisia kawhhran cun caan netabik Kawh- hran A.D.1925 caan cem tiang a sawh. Tu san hi Kawhhran tlua sia caan cu a si. Tlusia Kawhhran ah kan tel ve pang maw tihi ngun ngaihte’n siang-awzet le awng-awzet ih kan bih awk a tul a si. Bible tleunak hnuai lo ahcun Kawhhran dinhmun dik le mai’ bulpak nun dinhmun diktak hi a theih thei lo a si.

Mi thenkhat ih Thusimtu le Pastor Kawhhran upa pawl in Bible an ken phot cun a tha theh si hmang kan ti, ziang thu an phuang ti khal a thupi ih, ziang dinhmun in an sim ti khal a thupi ve. Tulai Ecumanical Movement tla hi thlaraunak tel lo awngbawlnak a si. Bible cu an keng ve ko, asinan taksa thanso lawng an hmuitin, Universalism timi mi hmuah- hmuah Rundam ti thuzirhnak tla hi tulai ah Khristian lakah a lar nasa. Cu pawl cun Bible an kai ve, asinan Bible sung thu an zum lo,  Tulai leitlun khawvel kawhhran pawl hi nun ah, thurin ah, rawngbawlnak ah a killikip in kan tlusia taktak thlang a si. Bible ih in zirhmi Kawhhran thawn kan hla aw deuhdeuh.

Efesa Kawhran-dungtawlh Kawhhran, Pergamos-cawkpawlh Kawhhran, Thitira-milem bia kawhhran, Sardis-Kawhhran thi, Laodisia-tlusia Kawhhran ti’n a selam an pan vivo. Pathian in Laodisia Kawhhran cu ‘Leitlun lennak si lo in catuan lennak a hawl thlang, na sualnak thu ah tangdor awla, a tlai hlan ah Thutak lam ah na mit meng aw’ a ti. Bible Pathian tleunak hnuai sungah kan cek aw cio pei.

New Delhi Ih Laimi Fala Pakhat Vai Pawl In Rape

March 29, 2011 by youthlife  
Filed under Lawrkhawm

Hmel langter sian a si lo ruangah raau ter a si.

CT News| New Delhi ih Chin raltlan fala pakhat cu March 28, 2011 ah a duhlo na cing in a pat phiar lai hmeltheihlo khaw sung tlangval pawl in an kaibet ih nazi pakhat zikte sung an pawngsual.

Ngin Hlawh Cing 26 cu sun khawvang an inn kiang park ih a pat phiar lai an umnak veng Hastal ih tlangval pawlin an kaihrem ih inn pakhat ah an hruai lut ih zahmawh zuknung (blue film) pawl an zohpi hrim hnu ah a angki an phel sakih tlangval pahnih hmeltheihlo cun an pawngsual rawn tiah New Delhi kan palai pawl in an sim.

Hlawh Cing cu zithli thiang hip phah in an inn kiang park ih pat a phiar lai ah a nu cu biakinn ah thlacam dingah a feh ih an sungkua dang pawl khal hnatuan le pawihai dangah an suak tiah New Delhi CT palai in a sim. Pawngsual a tuartu Cing Cing ih rel daanvek asile “Inn pakhat sungah inn kharhkhum ih in pawlsualtu mi pahnih cun an rualpi dang pawl mobile phone thawn an ko bet ih mi 9 hrawng in cawl loin in ihpi” tiah a sim. Asim vivonak ahcun “Hivekih kan lo pawngsual thu mi dang hnen ih na sim pang asile kan lo that ding tiah nam thawn in hringhro zawk rero” tiah a sim bet.

Cing Cing hi a hna thawm theinak a tha lo ih duhvek khalih tong theilo a si hrimhrim ruangah vai tlangval pawl cun an rak thlinghla thup ringring an zumthu a nulepa hnen ihsin kan CT palai pawl cun thu an dawng. Park ih a to caan hi zinglam nazi 10:30 am hrawng asi ih zanlam nazi 2:30 pm hnu lawngah an hmu sal. A nulepa ih simdaanvek asile, “Inn kan ra tlun ah riahsia zet in a rak um ih thusuhnak kan nei. Asinan, na phuan asile kan lo that ding an ti ruangah a tuarnak pawl a sim ngam lo mi a rak si” tiah a nulepa cun CT palai an sim.

A nulepa ih an suh nawn rero hnu lawngah a tawnmi thilrapthlak pawl a sim. A nulepa cun a ranglam in SLIC (harsa tuar bawmtu), Burmese Women Delhi, Zomi Community pawl hnenah thuhla an thlen ih arang rang in palik pawl an phone ih a pawngsualtu mi 2 cu a hmun rori ah an kai cih.

Tong thiam pawl thawn palik zungih an fehpi hnuah sibawi pawl hnenah pawngsual asi le silo zohfelnak an nei. Asinan, nawhthuh an rak pe aw ciazo ih sibawi pawl cun pawngsual a si hrimhrim lo tiah a sunghruk thii kai pawl khal zianghman lo ah an ruah sak ih a pawngsualtu 2 pawl cu a rangrang ih thlah dingah palik pawl cun thu an suah sal bet. Palik pawl le sibawi pawlih nawhthuh an pekawk tawnnak ruangah pawngsual a tuartu tei sungkua cu zianghman sim ding nei nawnlo in an inn lam pan in an tlung sal tiah kan palai pawl cun an sim bet.

Mangbangza a tawngtu tei sung hi New Delhi ah thla 4 hrawng lawng an umnak a rei hrih ih hivekih an ruahbanlo thil an tuarnak ruangah an khawruah har in umngaihnak an theih lo thu New Delhi CT palai James Biakte cun a sim. Asim vivonak ahcun fala nu an hruai sukso lai, an innkiang Manipur pa pakhat in a rak hmu ngah ngelcel ih theihpitu pakhat ah a tang hngehnge tiah a sim.  Cing Cing hi mi 9 ih an ihpi hnu ah ti an kholh terih cutin an tlun ter tiah kut thawn a nulepa hnenah a sim ih a riahsiatzia le a lungphanzia cu pheh theih rual lo in a mithmai ah a lang tiah James Biakte cun a sim tel bet.

Tuini March 29, 2011 ah New Delhi raltlan bawmtu UNHCR implement partner YMCA, SLIC, Don Bosco pawl ah feh in thil thleng mi pawl an sungkuaza le kawhhran upa, pastor le community upa pawl thawn an sim thei. Asinan, palik pawl le sibawi pawlih an relcat zo vekin pawngsual a silo ruangah thil dang a um asile kan lo bawm leh ding tiah an rak ti san. Cutin, thi zikte ih a tuartu Cing Cing ih tawnmi thil pawl cu sibawi le palik pawl ih nawhthuhnak ruangah thulolakah an can ter.

——————————————————————————————————————————————

Kan dung naite khalah hmin sim duhlo kum 14 fala te cu vai mipa 5 in a tlawng suncaw zawh tlung Park lamzin ah an rak kai ih nasazetin an rape.

NATO in Libya An Kap Bet Vivo

Libya ram Lalpa Col, Muanmar Gaddafi ih cozah hlawnthlak tumih ram dangdang tangrual  ralkap pawlcun  Libya ram cozah hmunpi pawimawh leh an ralkap hmun pawimawh pawlcu dimdawih nak umlo in an kap rero laiih, Tripoli khawpi saklam Mediterranean tipi kapih an ralkap hmunpi Sirte khal bomb an thlak.

Libya ram cozah ralkap pawlin Aidabija khawpi ih mipi pawl kahnak ih an hmanmi Tank leh ralthuam retnak hmunpi pawlkhal tangrual ralkap pawlin an kahsiatsak thluhzoih, tui dinhmun ah Libya ram lalpa Col, Muanmar Gaddafi ih dinhmun hi a cau cuarco thlangding tlukih ruah a siih, Col Muanmar Gaddafi cun  Civil mi zovek khal a mai cozah lamih tangcu ralthuam a pekding thu a simih, an cozah ralkap pawlhin  Ajdabiya leh Misrate ih  Opposition mipi pawlcu an kap rero laive.

US ralkap hotu Vice Admiral William Gortney in a sim nakah Libya cozah in kilhim awknak Vanzam a nei nawnlo ih,  an raldo nak lawngpi pawlkhal caang theilo in an ding menmen zoih, an ralthuam retnak leh an ralkap biakpop awknak pawlkhal tisiatsak an si ruangah hman theimi an neinawnlo tiah a sim.

Libya ram buainak ih Libya ram tlunih vanzam zuankhamnak UN thupek micu NATO kutsungah ret a siih, himi zohfiang vivo tu dingah NATO cun Canada ralkap hotu Lt, General, Charles Banchard an retih, US khalin Libya ram cozah ralkap dodan ding timtuah nak a neih micu tuisun ah a puangsuak tumih himi ca nganlai tiangah ziangvek in timtuah awknak a nei ti theihfiang  a si hrihlo.

Libya ram donak ah ram dangdang tangrual ralkap pawlin raldo nak vanzam 375 an hmangih, himi sungah a hrek hnakih tamsawncu US cozah ih kuatsuak mi an siih, cumi ih hleiah ramdang ihsi Libya ram cozah hrangih ralthuam leh thilri dang phunphun phurlut tumtu khamdingih Libya ram tipi ah raldo nak lawngpi 38 ret a si.

France Mirage 2000 Fighter Jet pakhat cu Solenzara ihsin a zuangsuakih himi in libya Cozah raldo nak vanzam leh helicopter 2 a kahthlak sak. Libya ram ralkap hotu hlun tui Opposition mipi lamih tang Colnel, Mohammed Ehsager cun NATO ralkap pawlhin Benghazi khawpi khal an lazik te thlang tiah asim.

US raldo nak Lawngpi leh tipi thuanthum sungih lut raldo nak lawngpi ihsin  Tomahawk Cruise Missile hmangin  voi 16 an kapzoih, Pentagon cun NATO raldo nak Vanzam hin nazi 24 sungah Voi 153 an thoksuak man tiah a simih, Libya ram lalpa Col, Muanmar Gaddafi hi a luhlul tuk ruangah NATO ralkap pawlkhalin dimdawih nak an nei tumnawnlo tiah an sim.

Libya ram buainak tireh dingin UN thutluk nakcu NATO kutah ret a siih, Asinan NATO  Secretary General,  Ander Fogh Rasmussen cun  NATO cun UN duhdan vekin  Libya ram tlunih Vanzam zuan khamnak thulawngah ttuanvo a neiih, Libya ram ralkap donak dingah NATO cu thupetu a si vivo loding tiah a sim.

 

Canada Cozah An Tla

Theihcia zo vekin kandung zarh tlawngkai ni 5 ah khan  Canada ram Cozah Prime Minister, Stephen Harper ih hruaimi Conservative Party cu Opposition pawlin  Cozah zumtawklo nak thu Parliament ih an putlut ruangah  Parliament ah Vote lak cuaikhai a siih,  Cozah lamih vote 145 a tlak laiah Opposition  lamah vote 156 a tlak ruangah  Conservative Cozah cu a tla. House of Commons ih thu an relnakah Opposition pawlcun an Cozah cu rorel thiamlo ram kilkhawi leh kaihruai thiamlo ah an puhih, May thla ah khin rampi hrilawknak an tuah dingah zum a si.

Stephen Harper cun an Cozah a tlakcu pawi a tithu a simih, kum 7 hman kimlo ih rampi hrilawknak voi 4 umdingcu ram mipi khalin an duh a zumlo thu a sim. Harper hin Canada ram hotu lubik Siangpahrang aiawhtu Governor General, David Johnston a tongdingih Parliament siatbal dingin leh rampi hrilawknak tikcu ruatdingin a dil ding.

Canada ramah hin Conservative Party hin kum 2006 ihsin rorelnak an coih, mipi ngaidan tla ah cun  Opposition lam hnakin an sangzetih, tui hrilawk sal leh tikkhalah Stephen Harper ih hruaimi Conservative Party hi an caksal mending tiah zum nak a tum zet.

Neemte le Nuamte in Ttong aw

March 29, 2011 by Rev Run Cung Mang  
Filed under Nitin Manna, Thuthangtha

March 29

TlawngKai Nihnih

Neemte Le Nuamte In Ttong Aw

Siar:

Thuthentu 7:24 – 8:3

Thulehnak neem in thinheng a daiter.     – Thufim 15:1

Kumkhat Sung Baibal:

-   Thutthentu 7-8

-   Luka 5:1-16

American lemcang (actor) hminthang John Wayne in a sim dahmi cu: “Neem te’n ttong aw, nuam te’n ttong aw, tamtuk ttong hlah” ti a si. Ttong rang, Famkim Siarbet

Falam Ah Kir Saal Uhsi!

March 28, 2011 by Rev Run Cung Mang  
Filed under Cahram, Lawrkhawm

‘Falam Ah Kir Saal Uhsi!’

– Timothy Thiante

Lungawithu:

Hruaitu Magazine ah cahram ngan dingih in duhsaktu upatzet mi Rev. Run Cung Mang, Pastor le Chief Editor hnenah siseh, kan ram, kan miphun le kan Famkim Siarbet

CCYI Secretary In Hmun Kip Ih Mino Pawl Vehvaihnak A Nei

March 28, 2011 by youthlife  
Filed under Chinmi thuthang, Thuthar Dang

CT News| CCYI Secretary cu Bangalore ihsin hmun dangdang ih Chin mino pawl tawng dingah a poksuak ih March 23, 2011 ah New Delhi ah a thleng.

New Delhi ih CCYI member pawl in an rak hmuak ih mino pawl thawn thurel tlangnak caan an nei tiah New Delhi CT palai pawl hnen in thu kan dawng.

CCYI secretary Salai DL Senling hin New Delhi ih fellowship tumbik DBCF khalah mino pawl thucahnak a nei ih mino fellowship nak khalah thucah simnak a nei bet thotho.

New Delhi ih upa thenkhat Rev. Sui Nei Piang, Dr. Run Bik, Salai Lal Lian Bik pawl in lakphak inpinak an neihpi thu khal CT palai hnenah an sim tel bet.

New Delhi mino pawl hnenah Chin Christian Youth International (CCYI) 2010 sungih an cangvaihnak pawl le 2011 kum sungih an tumtah pawl simtheihnak a nei bet.

New Delhi a suahsan hlan nikhat duh ah Mino (10) pawl thawn Pathian sunlawinak dingih hmalak sinsin daan ding thu pawl le miphunpi thansonak ding tiang hnatuan daan ding thu nazi 3 sung relnak an neih thu khal kan CT palai pawl hnenah an sim thei bet.

Kan CT palai pawl hnen ih thu kan dawndan vek asile, Mizoram pan in March 27, ah a feh ih March 30, 2011 ah Mizoram ih Chin mino pawl thawn an tawngaw khawm dingih Mizoram khalah CCYI din bet dingah rualpi thenkhat pawl thawn an sim thei aw zo tiah a sim.

CCYI hnatuannak ih rak phurzettu Mizoram ih Chin mino thenkhat pawl cun CCYI Mizoram ih (branch) din bet ding thu an theih tikah an aipuang zet thu khal CT palai New Delhi hnenah an sim.

Mizoram ih zarh khat sung a cam hnu ah ram sungah feh in Chin khawpi Hakha ih Chin mino pawl tawng vivo dingah tumtahnak a neih thu khal CT palai pawl hnenah a sim bet. Cui hleiah May 14, 2011 ah CCYI Conference Tahan ih mino pawl thawn tuah ding ih tumtahnak an neih khal a sim thei.

A veikhatnak CCYI conference  Tahan, Chin khawpi ih an tuah tumnak ah ‘Tho in din sal uh si’ timi thupi an hmang ding ih thuthangtha simthiam pawl sawm in hi thulu, Pathian thu lam zawngih sim dingah le social thansohnak ding zawng ih simtu dingah sawm an tum thu khal a sim tel bet.

A sim vivonak ahcun Tahan sehvel kawhhran zate ih mino hruaitu president le secretary pawl kan sawm theh dingih zanriah kiltlang khawmnak tiang kan nei ding tiah a sim bet.

A veikhatnak CCYI conference ding ahhin Tahan ih hlasak thiam pawl le thuthangtha sim thiam ziangmawzat an sawm tum thu Tahan CCYI pawl hnen ihsin theihternak an dawn thu kan palai pawl hnenah an sim tel bet. Tahan ih CCYI hotu Salai Lal Lian Zual le Salai Hngak Lian Eng pawl khal nasazetin himi thu ah timlamnak an nei tiah a sim bet.

———————————————————————————————

CCYI hi nikum October 3, 2010 ahkhan ram tin ih mino pawlkom khawmaw ih din a rak si.

Next Page »