Zumnak le Zum daan

Baibal cun Setan khal ‘vangcungmi vek in a lar-aw `theu tiah in sim. Cuih Setan ih bumnak ruangah Pathian hngak thei lo pawl hrang ahcun Pathian zumnak tlansanih Setan thiltitheinak hun thlun mai cu thil harsa a si lo. Biaknak a phunphun a suak rero lai ah tulai sanih buaipi tham biaknak larbik cu ‘Setanic’ a si. Setan biaknak thluntu pawl hrangah ‘The Setanic Bible’ timi cu ‘Anton Szandor LaVey’ in a ngan ih, cumi a thluntu cu leilung tlun ah an tam deuhdeuh. 1992 ah USA ram ah Setanic thluntu mi 200,000 an um ih, 2002 ahcun 800,000 an kim man. 

Venezuela, Brazil, Italy, Haiti, Puerto Rico, USA le Africa ram pawl hi leitlun ah Setanic kawhhran um tamnak ih rel Milai thinlung vakvai le um ngaihnak thei lo, beidong le hlimnak hawl hmu thei lo, hmuh sun hman khop thei dah lo pawl le tulai fimthiamnak a phunphun hawl vivo ih thilmak danglam tuahsuak duhtu pawl hrang ahcun Setanism thlun cu a olzet ding a bang. Kum 1991 ah Haiti ramih hna`tuantu tampi cun ‘Zombie’(ramhuai biaknak ihsin an tuah danglam-mi, hna tuannak ih bang ve thei lo milai) tuah in ‘Fu hmuan’ (sugar cane plantations) tampi an zohkil ih, cuvek zombie tuahnak dingah ‘butlak vun, tipi thuanthum nga vun le milai luruh (skull) pawl hman an si’ tiah Dr. Tony Chzel cun a ngan (world famous supernatural event-1992). 

Setanism in milai hruai a tum daan cu, a nuam theibik, a hlawk theibik, diriam theibik le a thluntupawl hrangih zalennak famkim a si’ tiah Anton Szandor LaVey ih cabu ahcun Setanism (Setanic) hi tulai san lawng si loin khua hlan lai ihsin a thok zomi a si. Baibal ihsin fiang zetin kan hmu. Biaknak dang a phunphun tla hi milai thinlungih ‘zohkiltu le bomtu’ hiar tuknak ihsin a thokmi an si. Siangpahrang nei lo miphun le ram hun si cu thilnuam lo zetmi a si vek in, biaknak pakhat tal hun neih lo cu ‘minung si man um lo riai’ vekih ruahnak, thlarau lam tihal tuknak ihsin biaknak a phunphun a ra suak. Hindu zumnak pakhat ahcun ‘AHIMSA’ daan a 8um ih, cuih daan cun ‘ramsa pohpoh thah lo ding’ tiah thupek a nei. 

Cuih thupek thluntu pawl cun ramsa dangdang. ‘zawng(monkey), zinghnam (rat), rul (snake), caw (cow), vui (sai-elephant), le tlangak (craw) pawl cu pathian (deity) vekin an zohkil, an zohkil lawng si loin an pathian sungkua hrekkhat leitlun ih ra suaksal vekin an zum. Cuvek ramsa pawl cu an humhimnak dingah an zoh that theinak ding ah ‘milai thisen’ an tul zet theu. Hmun hrekkhat ahcun ‘rulpi’ cawmnak dingah nauhak an pe `theu. Hih ruangah India ram hi leitlun ah nauhak hlo tamnak bik ram a si tiah hlanlai ihsin hminsiatnak a rak nei zo. 

Tulai ‘Sikh’ biaknak thluntu pawl teh ziang an bang? Vai (India) miphun pakhat si ve-in, mipa hmuahhmuah in an sam an zuatih, an lu cu puan (shawl) saupi in an tuam. An pathian zumbik cu ‘theih ban lomi’ tiah an zum ih, an biaknak sanbik cu ‘raal nehnak’ dingah a si’ tiah an ti”(Religious Cult – Dr.Peter Colney, 1998). Mipa pawl in an hmin pohpoh ah ‘Singh’ ti an telh thluh. Cucu ‘kiosa (lion) tinak a si ih, hlan lai ‘raal a phunphun an donak ah nehnak pe theitu an pathian hnenih thukam an ngah vekin hmin an phuah-aw mi a si. 

Pathian cu ‘Khawvaang pathian (god of light) a si ih, milai thlarau nei thluhtu le amah thluntu pawl nehnak petu’ tiah zumnak an nei. Japan pawl zumnak hi ziangtin kan ruat pei? ‘Amareterasu Omikami’ (ni pathian) cu an ram (Japan tikulh) ihsin a suak tiah an zum. Cuih zumnak cun a hnam thantaar (flag) tiang a thuam. 

Asinan, an pathian zumbik cu van lamah umin, nikhat ah nazi 12 sung lawng biak thei a si ruangah, khua hlan lai ih an pupa mitthi zo pawl ih thlarau cun an inn sungih bungbel, thilri a phunphun cu an rak kilpi ringring tiah ruahnak an nei ih, cuih bungbel pawl hmai ah khukbil in thla an cam. An biakmi cu bungbel si loin, bungbel kiltu thlarau (mitthi thlarau) sawn cu an si. Hih hi ramhuai hrangah hmun kaupi tuahnak cu a si ko. Hih zumnak ruangah ‘raal an do zik lawng si loin, tulai san tiang, politics (naingnganzi) lamih hruaitu ding hrilnak dingah, thlanmual ah fehin mitthi pawl thlawsuah dil in thla an cam theu. Korea pawl thawn an bangaw. 

South Korea ram, Khrihfa tamnak ram khal in, a hlanih an zummi cu an fehsan zo nan, naingnganzi lam ahcun tlanmual lam feh cu ‘pipu nun (culture)’ vekin an thlun tunto lai ih, an bansan siang ngaingai thei lo. Tulai santhar ih baibal dodalnak bik cu ‘science’ a si. Hih thu hi Timote kuat khatnak bung 6, siarnak 20-ah kan hmu thei. Paul cun, “A dik lomi fimnak” a ti ih, New International Version ahcun “Falsely called knowledge” ti a si. King James version ahcun ‘Science’ ti’n a ngan. Science cun a phunphun in baibal le baibal ca neitu Pathian dodalnak a tuah. Pathian thil tuah mangbangza pawl cu ‘leitlunih thil um ve thei, huham ruangah si loin, zirnak le theihnak ruangah a dikzetmi tikcu le a sitheinak ding ‘hmun dik’ hrilthiamnak in tuah thei an si’ tiah an zum. 

Asinan Science thuhla pohpoh cu zum lo ding tinak a si cuang lo. Pathian a zumtu pawl khalin Science fimthiamnak thawn Pathian cu biak tlak le thang`hat thlak a sizia an langter ve. Thil um daan sawn cu, Science hmuh daan pahnih, Evolutionism le Creationism timi an then aw. Evolutionism cun kan rel zo bangin, thil pohpoh hi ruah ban lo le hmuh thiam cawk loin amahte’n a tuah danglam vivo (evoluting) ih, cucu zawng ihsin minung a ratnak a si timi a si. Creationism (sersiamnak lam) cun thil ziangkim hi sersiamtu ih tuahmi an si tiah zumnak fekzet a nei. 

Pathian zum lotu scientist lakah Evolutionism lawng si loin Materialism thawn pehpar in, Pathian a um lo timi zumnak cu a phunphun ih simfiangtu an um. Science cu a danglam thei, Thutak kan pom daan khal a danglam thei, minung kan danglam vivo, leilung ah boruak a phunphun in a danglam zo, Pathian lawng a danglam thei lo. Tuni ih kan zum daan cu thai sun ah kan thleng saal thei na’n Pathian thu cu a danglam thei cuang lo ding. Zumnak le thutak timi tongkam khal a simfiangnak cu a danglam thei, kan zum daan khal hi milai duh daan ih simfiang thluh a si. Zovek khalin a dam sungah amai’ duhmi biaknak a thlun thei ih, amai’ duhhrilnak in Pathian cu ‘a um’ asilole ‘a um lo’ a ti thei. Amai’ duhnak in ‘Pathian ka zum’ a ti thei bangtukin ‘Pathian ka zum thei lo, ka zum duh lo’ tiah a ti thei lala fawn. Zum ding nei lotu khalin an zum lohnak san ‘zum daan’ an nei. 

Cun, zum lotu kan timi pawl khalin ‘Zumtu asilole thluntu’ an ti aw ve cio. Zokhalin ruahsannak nei in ‘biakmi Pathian’ kan nei. Mi pakhat in midang hnenah ‘Na zumnak le zum daan cu a dik lo’ tiah a el thei lo ding. Ziangahtile zokhal in duhhrilnak kan nei ih, kan hrilmi/ biakmi le kan tuahmi/thlunmi vekin kan parah a thleng ding. Curuangah a nungmi Pathian kan nei hi, kan van`thatnakbik a si.

Hruaitu/ By-Biak Chawn