Africa Ram Ah Nunau In Vunzim Tan Ringring

Africa ram ah nunau in vunzim tan ringring

Kan dung tlawngkai ninga ni ah UNO aiawh ih Africa ram harhdamnak zohfeltu Elise Johansen cun miphun pakhat le pakhat karah siseh, phunhnam pakhat sung khalah siseh, nunau hnakin mipa cun midang an forhfial tam ih, a hleice in ‘nunphung le phunhman ti daan’ vekih biaknak atpi tu an um hnuaihni. Curuangah tul lo tuk le sullam nei lo tikin nunau pawl cu an vunzim tiang tan sak ringring an si tiah a ti.

Ahleice-in Mali ram  ih nunau dinhmun zohfiangnak ah nunau hmuahhmuah kum 15 ihsin 49 karlak ah mi 90% cun an vunzim an tan ih, cuvek cu Africa le Middle -East ram (ram 28) ah nunau 140,000,000 hrawng an um ti a si. Mali ram ih siibawi hrekkhat cun, ‘Khawtlang ah mipa pawlin nunau pawl um daan dingah a phunphun ih forhfialnak an neih ruangah, mipa vunzim tan lo an um vekin, nunau cu tan lo an siang lo lawlaw theu.

Curuangah miburpi thansohnak khal mipa pawlih thulunnak ah a thum aw ve ding tiah a ti. United Nation’s Children Fund (UNICEF) thuneitu pawl cun Africa ram nunau pawlih harsatnak nasabik cu mipa pawlin thil tul lo tukih vunzim an tansaknak le nunau an sinak tiang siatsuah phahnak a si tiah a ti. – AFP

Pluto arsi in a hmel a thleng danglam

Kan dung tlawngkai nili ni ah NASA in a suahmi zuk ahcun Ninu a heltu planet (9) lakih a dungbik Pluto cun a hmuihmel a thleng danglamzet a si tiah scientist pawl cun an sim. “Pluto hi 1954 ihsin 2000 tiang leilung ihsin an zuk tikah a hmuihmel a danglam dah lo na’n 2000 ihsin 2002 kar ah nasazet in a danglam ih, 2010 kum thok ahcun saklam le thlanglam tiang a danglam.

 Cun, boruak daizet in a tuam ruangah 20% ihsin 30% tiang a danglam tiah Southwest Resarch Institute ih astronomer Marc Buie cun a sim. Pluto hin ninu hi kum 248 ah vei khat lawng a helsuak ih, 1870 kha ninu thawn an hlat awknak bik kum a si.

 2000 16ihsin a dai deuhdeuh ih, a tleu deuhdeuh ti’n tla hminsintu an um. A hlan ahcun arsi (planet) a si thei pei maw?’ ti a si theu na’n tu ahcun a hmulhmel a danglamzet tiah Marc cun a sim bet. A tlangpi in minus 382 degree Fahrenheit ih dai ringringmi a si. – AP

Hram: Hruaitu LCF Malaysia