“Chin Mino Famkim Ten Kan Mawi Maw?” – Salai Ayete (Vankau)

Ziang tin na ruat

Sunkhat cu Internet ih kan hman lar le uar zetmi Web-Hmaicabu (Facebook) hmangin ka t’hian le rualpawl ih cahmai parah ka lengvak rero. Cahmai pakhat hnu pakhat ka lutsuak dualdo hnu-ah thil danglam deuh pakhat te ka vun hmu duak in ka thei-aw. Titi nuam relpi ding le an um si lo, umhar phen ah ti’n keimah te cun alem zingzawinak (Visual Research) ka hun bei. Ziangpipa cu siloin, Facebook ih hawl kuangte (Search Box) sungah, kan chin fala/minu le chin tlangval/mipa hmin ka theih mi hmuahhmuah vun ngan tahratin, ka vun hawl ciamco. “Aa, Awi, Bawi, Biak, Bik, Boih, Bual, Cer, Ceu, Cia, Ciang, Cuai, Cung, Dar, Dim, Duh, Dun, Dum, Ee, Eng, Iang, Fam, Fai, Far, Fung, Hnem, Hrang, Hre, Hrem, Hrin, Hlei, Hup, Iang, Kap, Kham, Khup, Kil, Kim, Kuk, Kio, Kulh, Kung, Lal, Lawm, Len, Lian, Ling, Mang, Mawi, Men, Nawl, Nawn, Nei, Ngaih, Ni, No, Nu, Nun, Nung, Par, Piang, Peng, Phun, Pum, Ral, Rem, Rin, Ruat, San, Saw, Sin, Siang, Sui, Sung, Sum, Tawk, Than, Thawm, Thang,Thawng, Thian, Thiang, Tin, Tlem, Thluai, Thuan, T’ha, T’ial, T’io, T’uan, Van, Vang, Vung, Uk, Za, Zam, Zung” ti’n ka ruah thei tawk, kan Chin hmin cu ka vun hminsin. Cuisin, “Khaw Tin Luai” asilole” Sui Za Lian Mawi” tivekin a phunphun in ka kawm sin ih ka vun hawl.

Kan duai lo riai! Chinmi hmuh le tawn na duh le Chinram va tlawn rero a t’ul lo, Facebook ah va leng mai aw (Kan sung kim ten facebook ah lai kan hlum) ti ding khawpin kan tam t’hept’hep nasa! Zianghmuah kan si ti cu felfai ten ka hminsin thei ciah lo. Asinan, ka ngan le hawl zomi hmin humahhmuah hi Chin minu/mipa hmin hlirte an siih an hmin hmai-ah “Salai” asilole “Mai” vun telh sehla ti’n “Salai/Mai. Cumi”, “Salai/Mai Khami” ti’n ka vun hawl bet. Thil danglam deuh vun hmu duak vekih ka theihawk mi cu ziang a si ti ka fiang vuarvi.

Kan pa Dr. Za Hlei Thang tepawl ih hohanak thawn tlangpar Chin le hmunrawn Chin kan zaten unau kan si ti kan theihfiang theinak dingah le Salai/Mai thawn kawl le miphun dangpawl in chinmi kan si ti in theihtheinak dingah ti’n Salai-M cangvaihnak, Tahan sehvel ah nasatak in an rak nei dah. Culawng siloin, kan pa Salai Ram Ling Hmung tepawl khalin hmailam thu an ruah thiamnak le taimaksuah ih an rak t’uansuahnak ruangah Chinmi ka si a ti awtu mi hmuahhmuah hin kan Chin hmin hmai-ah Salai/Mai hmantlang thluh dingin lungkimnak an rak nei dah. Cui an taimaksuahnak ih rahsuah cu, tuisun ih kan hmin hi ziangvek a va si hmanah a hmai-ih Salai/Mai kan vun telh cun Chinmi kan si ti sim le rel t’ul rero loin miphun dangdang in, Chinmi kan si ti, in theithei mai. Culawng siloin, kan chin unau dang tampi thawn khal Salai/Mai ruangah thukhat le hlakhat ah kan hmu-aw kim thei. A va lungawi um ve ti uh law! “Salai/Mai” timi t’ongfang tawite hin sinak hngetkhoh in neihter lawng siloin miphun dangdang lak khalah in cungcuang terin zoh in mawiter fawn. Asinan, tuisun ih chin tlangval, “Chinpa” a ti awtu mi hrekkhat lawngin kan hmang khawm. Lehlamah, tuisun ih chin fala, “Chinnu” a ti awtu mi malzet (titham lo) lawngin an hmang ve. Cucu, alem zingzawinak ih ka hmuhsuah mi cu a si.

Ziangruangah?

Cuticun, ka hmuhsuah mi tihngetkhoh deuh dingin hmun dang le ram dang ih a ummi ka rualpi hrekkhat hnenah thusuhnak thawn ka zingzawinak (Inquiring Research) cu ka vun buaipi ciamco lala. Annih khalin ka hmuhsuahmi cu in lungkimpi ve mai. Lenglam (Outside World) nun ih kan hman maw hman lo cu fiangten ka zingzawi thei lo. Asinan, ka suh le rawn mi hrekkhat cun mi malsawn lawngin kan hmang in ti ve.

Ziangruangah?

A tak le thungai zingzawinak (Expiremental Research) tuah thei sehla “Salai” a hmanglotu Chin tlangval le “Mai” a hmanglotu Chin fala kan zaten pakhat hnu pakhat sutaw fingfing sehla ziangruangah ti kan fiang mai ding nan. “Facebook le Mail ih kan hman le hman lo a thupi lo” kan ti maithei! Asinan, tuisun kan nundan (Lifestyle) hi vun zohfiang ‘tha hnik sehla, lenglam nun (Outside World) hnak hmanin web-sung nun (Virtual World) sawnah pawlkawmawknak le pehtlaihawknak kan nei tamsawn men ding ti ding khawpin kan hmang ve rero thlang a si lo maw?

A t’ul lo tin kan ruat pang maw?

Miphun dang siarcawk lo lakah Chin kan danglamnak asilole Chin kan sinak hi ziangbik pawl an si? Kan taksa ruangrai, pianhmang le kan hmel siat le t’hat, kan dum le ngo, hipawl cu an si thei hrimhrim lo. Kan nunphung le kan t’ong (calai) an si bik lo ding maw? Nunphung khal hi miphun dangdang ih nunphung thawn hman pawlhcawk (rawi) thei a si fawn. Kan t’ong le calai hi a si bik lo ding maw? Kan suahsemnak nu le pa, pi le pu, sung le khat in Chin t’ong ten hmin in pek mi kan nei cio-ih Chinmi kan sinak cu a langfiang zet ko nan Chin kan sinak ah famkim ten kan mawi maw? Kan Chin unau dangpawl thawn teh ziangvek bangawknak kan nei? Ziangtin pumkhat le unau kan sinak kan langter hmaisa thei ding? SALAI le MAI hin in silhkhah thluh thei sehla Chin kan sinak ah tuhnakin kan cak sinsin lo ding maw?

Khah, asile!

Kan hmai-ah Chin kan sinak thlalang hi vun hung (ret) hnik sehla….
Salai/Mai tel loin teh Chin kan sinak ah famkim ten kan mawi thei ngaingai maw?

Salai Ayete (Vankau)

%d bloggers like this: